Strasburg, 10 marca 2005 r.

Szanowny Panie,

W dniach 28 i 29 lipca 2003 r. złożył Pan skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich przeciwko Komisji w imieniu PLANISTAT Luxembourg i PLANISTAT Europe SA dotyczącą niezapłaconych rachunków i zawieszenia umów zawartych między PLANISTAT a Komisją.

W dniu 9 września 2003 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 6 listopada 2003 r., a ja przekazałem ją Panu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag, które przesłał Pan w dniu 6 maja 2004 r.

Faksem z dnia 29 kwietnia 2004 r. Marguerite RIES, syndyk masy upadłościowej PLANISTAT Luxembourg, poinformowała moje biuro, że skarga w imieniu PLANISTAT Luxembourg może zostać oddalona.

W dniu 16 czerwca 2004 r. skierowałem pismo do przewodniczącego Komisji z prośbą o udzielenie dalszych informacji. Komisja przesłała swoją opinię w dniu 29 lipca 2004 r., a ja przekazałem ją Panu z prośbą o przedstawienie uwag. Nie otrzymano od Pana żadnych uwag.

Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

Skarga została złożona przez prawnika przedsiębiorstwa PLANISTAT (zwanego dalej „skarżącym”), które składa się z PLANISTAT Luxembourg i PLANISTAT Europe SA (z siedzibą w Paryżu). Skarga dzieli się na dwie części. Według adwokata skarżącego istotne fakty są następujące:

Skarga PLANISTAT Luxembourg przeciwko DG ds. Handlu:

PLANISTAT Luksemburg zawarł z DG ds. Handlu Komisji dwie umowy z dnia 4 marca 2002 r. (umowa nr Trade 02-F3-01) i z dnia 24 czerwca 2003 r. (umowa nr Trade 03-F3-01) na przeprowadzenie badań ekonomicznych i organizację seminariów w imieniu Komisji. Po wykonaniu umów skarżący przesłał Komisji różne rachunki, ale rachunki te (na łączną kwotę 43 346,19 EUR) nadal nie zostały zapłacone.

W dniu 11 lipca 2003 r. dyrektor generalny DG ds. Handlu poinformował skarżącego o zawieszeniu ze skutkiem natychmiastowym dwóch powyższych umów. Według skarżącego zawieszenie umów nie było przewidziane w umowie.

W dniu 24 lipca 2003 r. adwokat skarżącego wysłał pismo do DG ds. Handlu Komisji, wzywając ją do zapłaty przedmiotowych rachunków w terminie ośmiu dni. Wskazał również, że otrzymał instrukcje dotyczące wszczęcia postępowania sądowego w celu odzyskania tych kwot.

W dniu 29 lipca 2003 r. skierował on również pismo do dyrektora generalnego DG ds. Handlu dotyczące zarówno niezapłaconych rachunków, jak i zawieszenia umów, i wezwał Komisję do przestrzegania umowy. Wskazał również, że skarżący będzie nadal przesyłał rachunki w ramach wykonywania umowy.

Skarga PLANISTAT Europe SA przeciwko Eurostatowi:

PLANISTAT Europe zawarł różne umowy z Eurostatem na prowadzenie badań statystycznych w imieniu Eurostatu. Po wykonaniu umów skarżący przesłał Komisji różne rachunki, ale rachunki te (na łączną kwotę 1 295 382,51 EUR) nadal nie zostały zapłacone.

Komisja zawiesiła jednak umowy. Według skarżącego zawieszenie umów nie było przewidziane w umowie. Ponadto skarżący dowiedział się o zawieszeniu umów za pośrednictwem prasy, zgodnie z którą wszystkie umowy z PLANISTAT zostały zawieszone w oczekiwaniu na wyniki dochodzenia.

W dniu 16 czerwca 2003 r. adwokat skarżącego wysłał pismo do Eurostatu, wzywając go do zapłaty przedmiotowych rachunków w terminie 8 dni. Wskazał również, że otrzymał instrukcje dotyczące wszczęcia postępowania sądowego w celu odzyskania tych kwot. Ponieważ Eurostat nie udzielił odpowiedzi, w dniu 21 lipca 2003 r. wysłał przypomnienie.

W dniu 28 lipca 2003 r. skierował on również pismo do dyrektora generalnego Eurostatu dotyczące zarówno niezapłaconych rachunków, jak i zawieszenia umów i wezwał Komisję do przestrzegania umowy.

W dniach 28 i 29 lipca 2003 r. adwokat skarżącego złożył niniejszą skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich i stwierdził, że:

1. Komisja powinna zapłacić rachunki PLANISTAT Luxembourg (całkowita kwota 43 346,19 EUR) i PLANISTAT Europe SA (całkowita kwota 1 295 382,51 EUR).

2. Komisja powinna przestrzegać umów zawartych między PLANISTAT Luksemburg a Komisją (DG ds. Handlu) oraz między PLANISTAT Europe SA a Komisją (Eurostatem), które zostały bezzasadnie zawieszone.

W dniu 31 lipca 2003 r. prawnik skarżącego poinformował biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, że w odniesieniu do pierwszego roszczenia wszczęto pilne postępowanie uproszczone przed "Tribunal d'Arrondissement de Luxembourg".

W piśmie z dnia 9 września 2003 r. skierowanym do Komisji Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się zatem do Komisji o opinię jedynie w odniesieniu do drugiego zarzutu skarżącego. W piśmie z tego samego dnia Rzecznik Praw Obywatelskich poinformował adwokata skarżącego, że może on rozpatrzyć tylko drugie żądanie skargi, ponieważ na podstawie art. 195 Traktatu WE Rzecznik Praw Obywatelskich nie jest uprawniony do rozpatrzenia skargi „w przypadku gdy domniemane fakty są lub były przedmiotem postępowania sądowego”.

WNIOSEK

Opinia Komisji

W swojej opinii Komisja przedstawiła następujące uwagi:

W następstwie decyzji Komisji z dnia 9 lipca 2003 r. o zawieszeniu wszystkich umów z PLANISTAT jako środka zapobiegawczego zgodnie z zasadami dobrego zarządzania finansami, Komisja, biorąc pod uwagę przedstawione jej informacje, w dniu 23 lipca 2003 r. poleciła swoim służbom rozwiązanie umów z tym przedsiębiorstwem, zgodnie z ustaleniami przewidzianymi w umowach.

Jeżeli chodzi o umowy podpisane przed dniem 1 stycznia 2003 r., zostały one rozwiązane na podstawie art. 7 ust. 1 warunków ogólnych, które dają każdej ze stron możliwość rozwiązania umowy z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia. Czyniąc to, Komisja po prostu skorzystała ze swoich praw przewidzianych w umowach i nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności.

Jeżeli chodzi o umowy podpisane w 2003 r. (z wyjątkiem umowy ESTAT 200353101001), decyzja Komisji o rozwiązaniu umów opiera się na art. II.15 ust. 1 lit. h) ogólnych warunków mających zastosowanie do tych umów, który przewiduje prawo Komisji do rozwiązania umowy „w przypadku gdy wykonawca, umyślnie lub przez zaniedbanie, dopuścił się nieprawidłowości w wykonywaniu umowy lub w związku z innymi umowami zawartymi z instytucją, organem lub agencją Wspólnot Europejskich oraz, bardziej ogólnie, w przypadku nadużyć finansowych, korupcji lub jakiejkolwiek innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Wspólnot ze strony wykonawcy”.

Sprawozdania z audytu przeprowadzonego przez służby Komisji oraz informacje przekazane przez OLAF wykazały, że przedsiębiorstwo należące do grupy PLANISTAT uczestniczyło w nieprawidłowościach w wykonywaniu umów z Komisją, w tym w fakturowaniu za usługi nieobjęte zakresem umowy. W tych okolicznościach Komisja była w pełni uprawniona do rozwiązania tych umów.

Na tej podstawie umowa podpisana w dniu 24 czerwca 2003 r. z DG ds. Handlu została rozwiązana za wypowiedzeniem z dnia 29 lipca 2003 r.

Umowa ESTAT 200353101001 z dnia 24 marca 2003 r. została rozwiązana na podstawie art. 18 ust. 1, który przewiduje jednostronne rozwiązanie umowy przez każdą ze stron z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Wypowiedzenie nastąpiło w drodze zawiadomienia z dnia 13 lipca 2003 r.(1).

Komisja stwierdziła, że jej podejście było uzasadnione na podstawie dostępnych informacji i odpowiednich umów.

Dalsze zapytania

Rzecznik przesłał opinię Komisji prawnikowi skarżącego w celu uzyskania ewentualnych uwag, ale nie otrzymano żadnych uwag.

W dniu 26 kwietnia 2004 r. biuro Rzecznika Praw Obywatelskich skontaktowało się telefonicznie z biurem adwokata skarżącego, prosząc o odpisy umów będących przedmiotem skargi. Przy tej okazji Isabelle COMHAIRE, koleżanka adwokata skarżącego, poinformowała biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, że PLANISTAT Luxembourg ogłosił upadłość i w związku z tym nie jest już reprezentowany przez kancelarię prawną „Kremer Associés & Clifford Chance”, lecz przez jej syndyka masy upadłościowej, mianowicie Marguerite RIES.

W wiadomości e-mail z tego samego dnia C. COMHAIRE wskazała, że PLANISTAT Europe SA pragnie utrzymać swoją część skargi.

W dniu 28 kwietnia 2004 r. biuro Rzecznika Praw Obywatelskich skontaktowało się z syndykiem masy upadłościowej PLANISTAT Luxembourg. RIES wskazała, że skarga dotycząca PLANISTAT Luxembourg może zostać wycofana. Potwierdziła tę informację faksem, który przesłała do biura Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 29 kwietnia 2004 r.

Uwagi skarżącego

W dniu 6 maja 2004 r. prawnik skarżącego przesłał uwagi dotyczące opinii Komisji, jak również kopię ogólnych warunków umów między Komisją a PLANISTAT Europe SA. Uwagi te można podsumować w następujący sposób:

Skarżący podtrzymał skargę i zauważył, że zawieszenie umów przez Komisję nastąpiło bez uprzedniego powiadomienia. W swojej opinii Komisja odniosła się do postanowień ogólnych warunków umów o świadczenie usług zawartych przez Komisję, które nie mogą mieć zastosowania w niniejszej sprawie. Dokładniej rzecz ujmując, przepis art. II.15.1 ogólnych warunków, na których oparła się Komisja w celu rozwiązania różnych umów ze skarżącym, nie może być stosowany, ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna przewidywana w nim okoliczność. Szkoda poniesiona przez skarżącego jest pewna i rozległa, ponieważ skarżący udostępnił Komisji materiały i personel.

Dalsze zapytania

Po dokładnym rozważeniu opinii Komisji i uwag skarżącego w odniesieniu do PLANISTAT Europe SA okazało się, że konieczne są dalsze dochodzenia. W związku z tym w dniu 16 czerwca 2004 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o dostarczenie mu kopii wszystkich pism, na mocy których rozwiązano poszczególne umowy z PLANISTAT Europe SA, a także kopii postanowień umownych, na których opierało się rozwiązanie umowy.

Druga opinia Komisji

Komisja przekazała niektóre z żądanych dokumentów.

Pisma rozwiązujące umowy zostały załączone w dwóch załącznikach w zależności od rodzaju obowiązującej klauzuli umownej:

W załączniku I postanowieniem umownym, na którym opierało się rozwiązanie umowy, był art. 7 ust. 1 Warunków ogólnych mających zastosowanie aux contrats d'entreprise de la Commission.

W załączniku II postanowieniem umowy, na którym opierało się rozwiązanie umowy, był art. 18 ust. 1 umowy.

W odniesieniu do umów rozwiązanych na podstawie art. II.15 ust. 1 lit. h) ogólnych warunków mających zastosowanie do tych umów (tj. nieprawidłowości w wykonywaniu umowy) Komisja wskazała, że okoliczności faktyczne, które doprowadziły do rozwiązania umowy, są obecnie przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez prokuratora (Parquet de Paris) w ramach postępowania karnego, w którym Komisja interweniowała w charakterze powoda cywilnego. Komisja stwierdziła, że w związku z tym nie może przekazać tych dokumentów Rzecznikowi Praw Obywatelskich.

Dodatkowe uwagi skarżącego

Skarżący nie przedstawił żadnych uwag dotyczących drugiej opinii Komisji.

DECYZJA

1 Zakres dochodzenia

1.1 Skarga przeciwko Komisji dotyczy niezapłaconych rachunków i zawieszenia umów. Pierwotna skarga została złożona w imieniu PLANISTAT Luxembourg i PLANISTAT Europe SA. W trakcie dochodzenia syndyk masy upadłościowej PLANISTAT Luxembourg poinformował Rzecznika Praw Obywatelskich, że skarga w imieniu tej spółki może zostać wycofana. Niniejsza decyzja dotyczy zatem wyłącznie skargi złożonej w imieniu PLANISTAT Europe SA.

1.2 Rozpatrując skargi dotyczące stosunku umownego z instytucją lub organem wspólnotowym, Rzecznik Praw Obywatelskich ogranicza swoje dochodzenie do zbadania, czy instytucja lub organ wspólnotowy dostarczyły mu spójnego i racjonalnego wyjaśnienia podstawy prawnej swoich działań oraz powodów, dla których uważa, że jego opinia na temat stanowiska umownego jest uzasadniona. W takim przypadku Rzecznik stwierdza, że jego dochodzenie nie ujawniło przypadku niewłaściwego administrowania. Decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie umownej nie ma wpływu na prawo stron do późniejszego zbadania i prawomocnego rozstrzygnięcia sporu przez właściwy sąd.

2 W przedmiocie rzekomego nieuzasadnionego zawieszenia umów z PLANISTAT Europe SA

2.1 Skarżący twierdzi, że Komisja powinna przestrzegać umów zawartych między PLANISTAT Europe SA a Komisją (Eurostatem), które zostały bezzasadnie zawieszone. Zawieszenie to nastąpiło bez uprzedniego powiadomienia ze strony Komisji. Przepis art. II.15.1 ogólnych warunków, na których oparła się Komisja w celu rozwiązania różnych umów ze skarżącym, nie może być stosowany, ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna przewidywana w nim okoliczność.

2.2 Komisja zauważyła, że w odniesieniu do umów podpisanych przed dniem 1 stycznia 2003 r. zostały one rozwiązane na podstawie art. 7 ust. 1 warunków ogólnych, które dają każdej ze stron możliwość rozwiązania umowy z dwumiesięcznym wyprzedzeniem. Czyniąc to, Komisja po prostu skorzystała ze swoich praw przewidzianych w umowach i nie może zostać pociągnięta do odpowiedzialności. W odniesieniu do umów podpisanych w 2003 r. (z wyjątkiem umowy ESTAT 200353101001) decyzja Komisji o rozwiązaniu umów opiera się na art. II.15 ust. 1 lit. h) ogólnych warunków mających zastosowanie do tych umów, który przewiduje prawo Komisji do rozwiązania umowy „w przypadku gdy wykonawca, umyślnie lub przez zaniedbanie, dopuścił się nieprawidłowości w wykonywaniu umowy lub w związku z innymi umowami zawartymi z instytucją, organem lub agencją Wspólnot Europejskich oraz, bardziej ogólnie, w przypadku nadużyć finansowych, korupcji lub jakiejkolwiek innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Wspólnot ze strony wykonawcy”. Wreszcie umowa ESTAT 200353101001 z dnia 24 marca 2003 r. została rozwiązana na podstawie art. 18 ust. 1, który przewiduje jednostronne rozwiązanie umowy przez każdą ze stron z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia. Wypowiedzenie nastąpiło w drodze wypowiedzenia z dnia 13 lipca 2003 r.

W drugiej opinii Komisja załączyła do dwóch załączników pisma, w których rozwiązano umowy. W pierwszym załączniku postanowieniem umownym, na którym opierało się rozwiązanie umowy, był art. 7 ust. 1 warunków ogólnych mających zastosowanie aux contrats d'entreprise de la Commission. W drugim załączniku postanowieniem umowy, na którym opierało się rozwiązanie umowy, był art. 18 ust. 1 umowy.

W odniesieniu do umów rozwiązanych na podstawie art. II.15 ust. 1 lit. h) ogólnych warunków mających zastosowanie do tych umów Komisja wskazała, że okoliczności faktyczne uzasadniające rozwiązanie były przedmiotem postępowania sądowego w Paryżu, gdzie Komisja wszczęła postępowanie odszkodowawcze w sprawach karnych.

2.3 Na podstawie akt sprawy Rzecznik zauważa, że PLANISTAT Europe SA zawarł 26 umów z Komisją (Eurostatem)(2). Wydaje się, że w 2001 r. podpisano jedną umowę (nr ref. 200153300012), w 2002 r. – 18 umów, a w 2003 r. – 7 umów.

2.4 Z akt sprawy wynika ponadto, że powody, tj. podstawa prawna, podana przez Komisję w celu rozwiązania tych umów, można podzielić na następujące trzy kategorie w zależności od przedmiotowych umów:

a) w odniesieniu do wszystkich umów zawartych przed dniem 1 stycznia 2003 r. pisma Komisji (wysłane listem poleconym) rozwiązujące umowy (3) odnosiły się do art. 7 ust. 1 warunków ogólnych mających zastosowanie do umów o świadczenie usług przez Komisję, które zostały załączone do umów. Artykuł 7 ust. 1 stanowi, że „Chaque partie contractante peut, par sa seule volonté, résilier le contrat moyennant un préavis de deux mois et sans être tenue à une quelconque indemnité à ce titre. Au cas où la Commission a résilié le contrat, le contractant n'a droit qu'à une rémunération correspondante à l'exécution partielle du contrat”(4). W pismach Komisji wskazano, że rozwiązanie umów stanie się skuteczne dwa miesiące po otrzymaniu pism przez wykonawcę.

b) w odniesieniu do wszystkich umów zawartych w 2003 r. (z wyjątkiem umowy nr ref. 200353101001) Komisja rozwiązała umowy na podstawie art. II.15.1. ogólnych warunków mających zastosowanie do tych umów, który stanowi, że „Komisja może rozwiązać umowę w następujących okolicznościach: (…) h) w przypadku gdy wykonawca umyślnie lub w wyniku zaniedbania dopuścił się nieprawidłowości w wykonywaniu Umowy lub w związku z innymi umowami zawartymi z instytucją, organem lub agencją Wspólnot Europejskich oraz, bardziej ogólnie, w przypadku nadużyć finansowych, korupcji lub jakiejkolwiek innej nielegalnej działalności naruszającej interesy finansowe Wspólnot ze strony Wykonawcy”.

c) w odniesieniu do umowy nr ref. 200353101001 pismo Komisji z dnia 30 lipca 2003 r. rozwiązujące umowę, o której mowa w art. 18 ust. 1 umowy, który stanowi, że „każda z umawiających się stron może rozwiązać umowę w dowolnym momencie z zachowaniem miesięcznego okresu wypowiedzenia”. W piśmie wskazano, że wypowiedzenie stanie się skuteczne miesiąc po otrzymaniu pisma przez wykonawcę.

2.5 W odniesieniu do umów w kategorii a) zawartych przed dniem 1 stycznia 2003 r. oraz w kategorii c) (nr ref. 200353101001) Rzecznik zauważa, że Komisja po prostu skorzystała z przewidzianej w obowiązujących warunkach ogólnych możliwości rozwiązania umów z zachowaniem terminu wypowiedzenia. Przedmiotowe przepisy nie zobowiązują Komisji do podania przyczyny rozwiązania umów. Zarzut skarżącego, że zawieszenie było nieuzasadnione, nie może zatem zostać podtrzymany i nie stwierdzono żadnego przypadku niewłaściwego administrowania.

2.6 Jeśli chodzi o umowy b) zawarte w 2003 r., druga opinia Komisji informuje Rzecznika Praw Obywatelskich, że fakty, które doprowadziły do rozwiązania umowy, są obecnie przedmiotem dochodzenia prowadzonego przez prokuratora (Parquet de Paris) w ramach postępowania karnego, w którym Komisja interweniowała jako strona cywilna. Zgodnie z art. 195 Traktatu WE i art. 2.7 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich kończy zatem dochodzenie w sprawie tej części skargi i przedstawia wyniki swoich dochodzeń bez dalszych działań.

3 Wnioski

3.1 Na podstawie dochodzeń Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących umów, o których mowa w punkcie 2.5 powyżej, wydaje się, że Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

3.2 Na podstawie art. 195 Traktatu WE i art. 2.7 Statutu Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Obywatelskich kończy dochodzenie w odniesieniu do umów, o których mowa w pkt 2.6 powyżej i przedstawia wyniki swoich dochodzeń bez dalszych działań.

Z powyższych powodów Rzecznik zamyka sprawę.

Przewodnicząca Komisji oraz syndyk masy upadłościowej PLANISTAT Luxembourg, Marguerite RIES, również zostaną poinformowani o tej decyzji.

Z poważaniem,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) Rzecznik zauważa, że pismo Komisji (ESTAT/C-4/40330) datowane jest na "30", a nie "13" lipca 2003 r.

(2) Pełna lista 26 umów o numerach referencyjnych znajduje się w załączniku do pisma skarżącego z dnia 28 lipca 2003 r., zatytułowanym "Liste des contrats PSE".

(3) Pisma te, podobne do wszystkich rozpatrywanych umów, zostały wysłane przez Komisję w okresie od dnia 28 lipca do dnia 31 lipca 2003 r.

(4) "Każda ze stron umowy może wypowiedzieć umowę z zachowaniem dwumiesięcznego okresu wypowiedzenia i bez obowiązku zapewnienia jakiegokolwiek odszkodowania. W przypadku rozwiązania umowy przez Komisję wykonawca ma prawo jedynie do wynagrodzenia odpowiadającego częściowej realizacji umowy” (tłumaczenie przez służby Rzecznika Praw Obywatelskich).