Kontekst skargi

1. W dniu 20 kwietnia 2016 r. weszła w życie dyrektywa 2014/33/UE w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do dźwigów i elementów bezpieczeństwa do dźwigów [1] (zwana dalej „dyrektywą w sprawie dźwigów”). Zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 dyrektywy w sprawie dźwigów, wprowadzając dźwig do obrotu, instalatorzy powinni zapewnić przeprowadzenie oceny zgodności w celu sprawdzenia, czy dźwig został poddany badaniom zgodnie z zasadniczymi wymaganiami w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa określonymi w załączniku I do dyrektywy w sprawie dźwigów.

2. W dniu 18 lutego 2022 r. Hiszpania przekazała Komisji Europejskiej [2] projekt dekretu królewskiego zatwierdzającego dodatkową instrukcję techniczną LHE 1 Lifts [3] („projekt dekretu królewskiego”). Zgodnie z art. 11 ust. 4 akapit pierwszy projektu dekretu królewskiego przed pierwszym oddaniem dźwigu do użytku zatwierdzona jednostka kontrolująca, inna niż jednostka uczestnicząca w ocenie zgodności przewidzianej w dyrektywie w sprawie dźwigów, musi przeprowadzić kontrolę (zwaną dalej „kontrolą nowych dźwigów przed ich oddaniem do użytku”). Ponadto z akapitu drugiego tego samego artykułu wynika, że kontrole końcowe mające zastosowanie do dźwigów, które zostały poddane istotnej modyfikacji i przeprowadzone w ramach oceny zgodności przewidzianej w dyrektywie w sprawie dźwigów (zwane dalej „kontrolami końcowymi mającymi zastosowanie do dźwigów, które zostały poddane istotnej modyfikacji”) nie muszą być przeprowadzane ponownie.

3. Skarżący jest byłym pracownikiem hiszpańskiego Ministerstwa Przemysłu, Handlu i Turystyki. 20 kwietnia 2022 r. skarżący skierował do Komisji pismo, w którym wyraził obawy co do zgodności niektórych przepisów projektu dekretu królewskiego z prawem UE. W szczególności skarżący obawiał się, że dwa obowiązki przewidziane w projekcie dekretu królewskiego są sprzeczne z prawem UE. Obowiązki te dotyczą kontroli nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji oraz dostosowania dźwigów już znajdujących się w obrocie i użytkowanych w celu zapewnienia ich zgodności z obowiązującymi normami zharmonizowanymi.

4. Skarżący i Komisja wymienili kilka e-maili dotyczących poruszonych kwestii.

5. 16 stycznia 2023 r. skarżący zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

W przedmiocie dochodzenia

6. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja rozpatrywała obawy skarżącego, że kontrola nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji, przewidziana w projekcie dekretu królewskiego, pokrywa się z badaniami przeprowadzanymi w kontekście procedur oceny zgodności przewidzianych w dyrektywie w sprawie dźwigów („badania przewidziane w dyrektywie w sprawie dźwigów”).

7. W trakcie dochodzenia Rzecznik otrzymał odpowiedź Komisji na skargę oraz jej odpowiedź na wniosek o dalsze wyjaśnienia.  

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

8. Skarżący twierdził, że państwa członkowskie mogą wymagać inspekcji nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji, pod warunkiem że takie inspekcje koncentrują się na aspektach, które nie są jeszcze objęte badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów.

9. Skarżący twierdził, że hiszpański minister przemysłu, handlu i turystyki podpisał projekt dekretu królewskiego, ale nie ma uprawnień w dziedzinach innych niż te objęte badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów.

10. W związku z tym skarżący twierdził, że kontrola nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji, przewidziana w projekcie dekretu królewskiego, pokrywa się z badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów. Zdaniem skarżącego obowiązek kontroli nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji utrudnia, a nawet uniemożliwia ich dopuszczenie do eksploatacji.

11. W odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Komisja wyjaśniła, że państwa członkowskie mogą przyjąć dodatkowe przepisy krajowe dotyczące oddawania do użytku, instalacji lub użytkowania produktów. Zdaniem Komisji kontrole nowych dźwigów przed ich oddaniem do użytku, przewidziane w projekcie dekretu królewskiego, są zgodne z dyrektywą w sprawie dźwigów. W tym względzie Komisja wskazała, że zgodnie z art. 11 ust. 4 akapit drugi projektu dekretu królewskiego „ostateczne kontrole, które zostały przeprowadzone i udokumentowane w ramach procedur oceny zgodności w trakcie wprowadzania dźwigu do obrotu lub wprowadzania do obrotu, nie muszą być przeprowadzane ponownie”.

12. Ponadto Komisja podkreśliła, że zgodnie z dyrektywą w sprawie dźwigów dźwig, który został poddany poważnej modyfikacji po oddaniu do użytku, musi ponownie zostać poddany ocenie zgodności. Zdaniem Komisji załącznik II do projektu dekretu królewskiego, który obejmuje kontrole końcowe mające zastosowanie do dźwigów, które zostały poddane znacznym modyfikacjom, stanowi jedynie transpozycję wymogów dyrektywy w sprawie dźwigów do prawa hiszpańskiego.

13. Komisja podniosła następnie, że jedynym sposobem, w jaki projekt dekretu królewskiego mógłby być interpretowany jako nakładający drugą kontrolę, uzupełniającą, a nawet pokrywającą się z testami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów, jest niezrozumienie sformułowania „ostateczna kontrola”. Komisja uznała, że te kontrole końcowe, przewidziane w projekcie dekretu królewskiego, mają zastosowanie dopiero po istotnej zmianie dźwigu i są zgodne z dyrektywą w sprawie dźwigów. Zdaniem Komisji projekt dekretu królewskiego nie nakłada żadnych dodatkowych kontroli przed pierwszym użyciem dźwigu ani nie nakłada kontroli, która pokrywałaby się z badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

14. Zgodnie z art. 11 ust. 4 akapit pierwszy projektu dekretu królewskiego „przed pierwszym oddaniem dźwigu do użytku kontrola musi zostać przeprowadzona przez zatwierdzoną jednostkę kontrolującą inną niż jednostka uczestnicząca w ocenie zgodności. Wynik kontroli musi być korzystny i nie może wykazywać żadnych wad.” Ponadto z przewodnika dotyczącego stosowania dyrektywy w sprawie dźwigów wynika, że „[p]rzed wejściem w życie dyrektywy w sprawie dźwigów wiele państw członkowskich posiadało procedury krajowe przewidujące kontrolę instalacji dźwigu przed jej oddaniem do użytku. Rola takiej wstępnej kontroli została obecnie zastąpiona dyrektywą w sprawie dźwigów i jeżeli taki wymóg dotyczący wstępnej kontroli zostanie utrzymany, może on dotyczyć jedynie aspektów, które nie są objęte procedurami oceny zgodności określonymi w dyrektywie w sprawie dźwigów.”[4]

15. W związku z powyższym wydaje się, że projekt dekretu królewskiego nakłada obowiązek przeprowadzenia kontroli przed oddaniem do użytku dźwigu. Ponadto oczywiste jest, że – jak przewidziano w przewodniku stosowania dyrektywy w sprawie dźwigów i jak uznała Komisja w swoich rozmowach ze skarżącym – taka kontrola nie może obejmować tych samych aspektów, które są już objęte badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów.

16. Godne ubolewania jest to, że Komisja nie określiła i nie wymieniła dokładnie aspektów nieobjętych badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów, które dotyczą przepisów dotyczących kontroli nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji na mocy projektu dekretu królewskiego.

17. W swojej pierwotnej odpowiedzi skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich Komisja odniosła się wyłącznie do przepisów projektu dekretu królewskiego dotyczących kontroli końcowych mających zastosowanie do dźwigów, które zostały poddane znacznym modyfikacjom. Obawy skarżącego nie dotyczyły jednak kontroli końcowych dźwigów, które przeszły poważną modyfikację, ale nałożenia kontroli nowych dźwigów przed ich dopuszczeniem do eksploatacji i ich potencjalnego pokrywania się z badaniami przewidzianymi w dyrektywie w sprawie dźwigów.

18. W późniejszej odpowiedzi Komisja wskazała, że jej zdaniem projekt dekretu królewskiego nie nakłada żadnego dodatkowego obowiązku kontroli, oprócz badań przewidzianych w dyrektywie w sprawie dźwigów, przed pierwszym użyciem dźwigów. Jego odpowiedź nie była jednak jasna.

19. Szkoda, że wyjaśnienia Komisji były niejasne. Skarżący zwrócił się jednak do Komisji o zajęcie stanowiska w sprawie projektu ustawy. W związku z tym nie można tego uznać za skargę w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Jeżeli skarżący uzna, że po przyjęciu dekret królewski zawiera przepisy sprzeczne z prawem UE, może rozważyć złożenie do Komisji skargi w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

20. W związku z powyższym Rzecznik uważa, że na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.  

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem [5]:

Na tym etapie dalsze dochodzenia nie są uzasadnione.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Tina Nilsson
Kierownik Działu Rozpatrywania Spraw

Strasburg, 4 września 2023 r.

[1] Dostępne pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32014L0033

[2] Zgodnie z dyrektywą 2015/1535 ustanawiającą procedurę udzielania informacji w dziedzinie przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego państwa członkowskie muszą informować Komisję o wszelkich projektach przepisów technicznych przed ich przyjęciem.

[3] Dostępne pod adresem: https://technical-regulation-information-system.ec.europa.eu/en/notification/17122

[4] Strona 38, dostępna pod adresem: https://ec.europa.eu/docsroom/documents/29961 

[5] Skarga ta została rozpatrzona w ramach procedury delegowanej zgodnie z decyzją Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie przyjęcia przepisów wykonawczych.