Kontekst skargi

1. Komisja proaktywnie publikuje informacje na temat wydatków poniesionych w związku z oficjalnymi podróżami komisarzy (tzw. „koszty podróży służbowych”)^[1].

2. W listopadzie 2018 r. ówczesny przewodniczący Komisji udał się z oficjalną wizytą do Buenos Aires, aby wziąć udział w szczycie G-20. Zgodnie z proaktywną polityką publikacji Komisja ujawniła informacje na temat wydatków poniesionych w związku z tą podróżą ^[2], w tym następujące zestawienie:

• Koszty podróży 8 929,61 EUR
• Koszty zakwaterowania EUR 0,00
• Diety dzienne 239,53 EUR
• Koszty różne 8 320,00 EUR

3. W dniach 10 i 11 maja 2019 r. skarżący, organizacja pozarządowa Access Info Europe, zwrócił się o publiczny dostęp do dokumentów ^[3] zawierających szczegółowe informacje na temat różnych wydatków związanych z tą podróżą.

4. W dniu 25 czerwca 2019 r. Komisja odmówiła dostępu ze względu na konieczność ochrony danych osobowych osób fizycznych ^[4].

5. W dniu 16 lipca 2019 r. skarżący zwrócił się do Komisji o dokonanie przeglądu swojej decyzji (złożył tzw. „wniosek potwierdzający”).

6. W dniu 23 września 2019 r. Komisja poinformowała skarżącego, że zidentyfikowała dwie faktury i potwierdziła swoją decyzję o odmowie publicznego dostępu do nich.

7. Niezadowolony z odpowiedzi Komisji skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w listopadzie 2019 r.

Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania

8. W następstwie kontroli dwóch spornych faktur i spotkania z przedstawicielami Komisji Rzecznik przedstawił następującą propozycję rozwiązania ^[5]:

Komisja Europejska powinna ujawnić skarżącemu informacje na temat charakteru różnych wydatków byłego przewodniczącego Junckera podczas jego oficjalnej wizyty na szczycie G20 w Buenos Aires w listopadzie 2018 r.

9. Rzecznik uznał również, że sprawa ta dotyczyła szerszych kwestii zaufania i legitymacji, które można wzmocnić dzięki większej przejrzystości. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że w przypadku gdy koszty różne przekraczają pewną kwotę lub pewien odsetek całkowitych kosztów podróży, istnieje silny argument za proaktywnym ujawnianiem dalszych szczegółów, które wyjaśniają, na czym polegały te koszty.

10. Komisja zgodziła się ^[6], że informacje na temat charakteru spornych różnych wydatków mogą zostać ujawnione skarżącemu, a mianowicie, że odnoszą się one do standardowych wymogów logistycznych i bezpieczeństwa przewodniczącego i jego zespołu.

11. Komisja oświadczyła również, że będzie proaktywnie publikować informacje na temat różnych wydatków związanych z podróżami komisarzy w przyszłości oraz że podjęła już niezbędne kroki w celu ułatwienia takiego ujawniania.

12. Skarżący z zadowoleniem przyjął aktualizację proaktywnej polityki Komisji w zakresie przejrzystości. Stwierdził on jednak, że nie jest usatysfakcjonowany ujawnieniem charakteru spornych wydatków różnych. W szczególności skarżący powtórzył swoje argumenty, że dwie faktury, które Komisja określiła jako wchodzące w zakres jego wniosku, nie mogą w całości stanowić danych osobowych. Wręcz przeciwnie, dane osobowe, takie jak nazwiska i podpisy, które mogą być zawarte na fakturach, powinny zostać zredagowane, a częściowy dostęp do faktur powinien zostać przyznany. Skarżący powtórzył również swój argument, że ujawnienie faktur zapewniłoby społeczeństwu możliwość kontrolowania wydatkowania pieniędzy podatników, umożliwiając w ten sposób organizacjom takim jak skarżący wypełnianie ich roli „strażnika”.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania

13. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje przyjęcie przez Komisję jej propozycji rozwiązania. Z powodów przedstawionych poniżej uważa ona, że skarga została pomyślnie rozwiązana pomimo niektórych nierozstrzygniętych obaw skarżącego.

14. Rzecznik zauważa, że pojęcie „danych osobowych” w unijnych przepisach o ochronie danych ^[7] obejmuje nie tylko nazwiska i podpisy osób fizycznych. Dane osobowe to raczej wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej (zwanej dalej „osobą, której dane dotyczą”). W związku z tym, ponieważ w niniejszej sprawie osoby, których dane dotyczą, zostały zidentyfikowane (ówczesny przewodniczący Komisji) lub są możliwe do zidentyfikowania (zespół towarzyszący ówczesnemu przewodniczącemu w jego podróży), wszystkie informacje zawarte w spornych fakturach stanowią dane osobowe.

15. Unijne przepisy o ochronie danych wymagają, aby osoba ubiegająca się o dostęp do danych osobowych wykazała konkretną potrzebę interesu publicznego, która zostałaby zaspokojona poprzez uzyskanie takiego dostępu ^[8]. Nawet jeśli taką potrzebę można wykazać, dane osobowe nie mogą zostać ujawnione, jeżeli osoba, której dane dotyczą, ma uzasadniony interes w nieujawnianiu, który przeważa nad tą potrzebą. Wreszcie, nawet jeśli kryterium to zostanie spełnione, ujawnienie danych osobowych może nastąpić tylko wtedy, gdy jest to najwłaściwszy sposób osiągnięcia celu zamierzonego przez osobę ubiegającą się o dostęp. Jeżeli istnieje alternatywny sposób osiągnięcia tego samego celu, należy go zastosować.

16. Chociaż do celów oceny, czy niektóre informacje stanowią dane osobowe, nie ma znaczenia, kim jest osoba, której dane dotyczą, może to mieć znaczenie dla ustalenia konieczności uzyskania dostępu do danych osobowych. W tym przypadku jedną z osób, których dane dotyczą, był ówczesny przewodniczący Komisji. Rzecznik zgodził się zatem, że ujawnienie informacji na temat charakteru spornych wydatków jest niezbędne do poinformowania opinii publicznej, w jaki sposób administracja wydaje pieniądze podatników. Rzecznik uznał również, że ujawnienie tych informacji nie naruszyłoby prywatności i integralności byłego przewodniczącego.

17. Rzecznik stwierdził jednak, że istnieje alternatywny sposób osiągnięcia celu przedstawionego przez skarżącego, a mianowicie ujawnienie informacji, o które ubiegał się skarżący, a nie dwóch faktur wskazanych przez Komisję. Ponieważ informacje te zostały już ujawnione, Rzecznik uważa, że w interesie publicznym nie ma już potrzeby ujawniania przedmiotowych faktur, które mogłyby racjonalnie zrównoważyć interes zainteresowanych osób, których dane dotyczą.

18. Rzecznik wyraża również uznanie dla Komisji za jej gotowość do zastanowienia się nad proaktywną przejrzystością kosztów podróży służbowych komisarzy i dostosowania swojej polityki w tym zakresie. Zauważa, że Komisja wdrożyła już proponowane dostosowania, a teraz podaje szczegółowe informacje na temat różnych kosztów przy publikowaniu informacji o wydatkach komisarzy związanych z podróżami. Rzecznik uważa, że jest to dobra praktyka administracyjna.

19. Ponadto Rzecznik wyraża ubolewanie z powodu opóźnienia, jakie Komisja poniosła w tej sprawie, zarówno na początkowym, jak i potwierdzającym etapie procedury dostępu. Wzywa Komisję do podjęcia wysiłków w celu zapewnienia w przyszłości lepszego przestrzegania wyznaczonych terminów w odniesieniu do wniosków o publiczny dostęp do dokumentów.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem:

Komisja Europejska zaakceptowała propozycję Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącą rozwiązania.

Skarżący i Komisja zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 4 listopada 2020 r.

[1] Aby zapoznać się z kosztami podróży Komisji pod przewodnictwem Jeana-Claude’a Junckera, odwiedź: https://ec.europa.eu/info/former-colleges-commissioners/transparency-pages-juncker-commission_en. Koszty podróży komisji Ursuli von der Leyen można znaleźć na odpowiedniej stronie internetowej każdego komisarza w zakładce „przejrzystość”: https://ec.europa.eu/commission/commissioners/2019-2024_pl.

[2] Zob. https://ec.europa.eu/transparencyinitiative/meetings/mission.do?host=829436d0-1850-424f-aebe-6dd76c793be2&missionsperiod=2018_5.

[3] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, dostępnym pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049.

[4] Zgodnie z art. 4 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 1049/2001.

[5] Pełny tekst propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rozwiązania jest dostępny pod adresem:

https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/134335.

[6] Pełny tekst odpowiedzi Komisji na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozwiązania jest dostępny pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/correspondence/en/134336.

[7] Rozporządzenie 2018/1725 w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych przez instytucje, organy i jednostki organizacyjne Unii i swobodnego przepływu takich danych: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32018R1725.

[8] Art. 9 ust. 1 lit. b) rozporządzenia 2018/1725.