Kontekst skargi

1. Skarga dotyczy wniosku o publiczny dostęp do komunikacji wewnętrznej związanej z opublikowanym przez Komisję Europejską wpisem na blogu dotyczącym nowej dyrektywy UE w sprawie praw autorskich^[1], który w wyniku publicznej krytyki został usunięty z Internetu.

2. W dniu 14 lutego 2019 r. Komisja opublikowała na stronie medium.com artykuł zatytułowany „Dyrektywao prawie autorskim: w jaki sposób motłoch został poproszony o uratowanie smoka i zabicie rycerza ”,w którym bronił dyrektywy przed krytyką.

3. W dniu 16 lutego Komisja usunęła ten artykuł z internetu, przyznając, że „jegojęzyk i tytuł nie były odpowiednie i przepraszamy za to, że uznano go za obraźliwy”^[2].

4. W dniu 19 lutego 2019 r. skarżący zwrócił się do Komisji o publiczny dostęp do „wszelkichkomunikatów (w tym wiadomości e-mail, projektów, notatek i dzienników/notatek z rozmów telefonicznych) prowadzonych przez służby Komisji Europejskiej w dniach 14, 15, 16, 17 i 18 lutego 2019 r. związanych ze wpisem na blogu „Dyrektywa o prawie autorskim: w jaki sposób motłoch został poproszony o uratowanie smoka i zabicie rycerza”, którą opublikował na medium.com”.

5. Komisja przedłużyła termin udzielenia odpowiedzi na wniosek o 15 dni roboczych.

6. W dniu 1 kwietnia 2019 r. Komisja udzieliła częściowego dostępu do wymiany wiadomości e-mail (z dnia 8–14 lutego) zawierającej uzgodniony tekst wpisu na blogu. Utajniła ona adresy e-mail pracowników Komisji w oparciu o wyjątek przewidziany w rozporządzeniu 1049/2001 w sprawie ochrony prywatności i integralności osoby fizycznej.

7. Tego samego dnia skarżący złożył ponowny wniosek. Skarżący zakwestionował, czy Komisja zidentyfikowała wszystkie istotne dokumenty wchodzące w zakres jego wniosku.

8. W dniu 5 czerwca Komisja przyjęła decyzję potwierdzającą. Udzieliła ona dalszego częściowego dostępu do zidentyfikowanej wymiany wiadomości e-mail. Poinformowała również skarżącego, że po „odnowionym, dogłębnym poszukiwaniu wszelkich dodatkowych dokumentów związanych z przedmiotowym artykułem” Komisja nie zachowała żadnego dokumentu wchodzącego w zakres wniosku skarżącego. Określono w nim, że „[e]ewentualne wersje arlierdanego artykułu, które mogły zawierać tekst inny niż wersja ostateczna, albo nie zostały zachowane, albo zostały nadpisane. W związku z tym wcześniejsze wersje tego artykułu nie zostały zachowane, ponieważ były krótkotrwałymi dokumentami w rozumieniu art. 4 przepisów Komisji Europejskiej dotyczących zarządzania dokumentami”^[3].

9. Niezadowolony z decyzji Komisji skarżący zwrócił się do Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 29 lipca 2019 r.

W przedmiocie dochodzenia

10. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczął dochodzenie w sprawie sposobu, w jaki Komisja Europejska rozpatrzyła wniosek o publiczny dostęp do komunikatów pracowników Komisji dotyczących spornego wpisu na blogu Komisji.

11. W toku dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie jej stanowiska w odniesieniu do poszukiwania informacji w okresie po opublikowaniu wpisu na blogu oraz o wyjaśnienie, dlaczego wielokrotnie przedłużała termin udzielenia odpowiedzi na wnioski skarżących. Rzecznik ocenił odpowiedź Komisji na ten wniosek oraz uwagi skarżącego w odpowiedzi na odpowiedź Komisji.

Argumenty przedstawione przez strony

12. W swojej decyzji potwierdzającej Komisja wyjaśniła, że rozporządzenie 1049/2001 nie może zobowiązywać instytucji do udzielenia dostępu do dokumentu, który nie jest już w jej posiadaniu^[4].

13. W swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący stwierdził, że nie uważa, aby wszystkie istotne dokumenty zostały zidentyfikowane i udostępnione. Zapytał, czy rzeczywiście nie było prawie żadnych pisemnych komunikatów w związku z niezwykle kontrowersyjnym wpisem na blogu w czasach poprzedzających wyrażenie przez odpowiedzialnego wiceprzewodniczącego Komisji swojego „złości” na stanowisku opublikowanym przez służby własne Komisji.

14. Skarżący uznał, że postawa Komisji może być rozumiana jako umyślna obstrukcja.

15. Skarżący zasugerował, że korespondencja została aktywnie usunięta lub „nieprawidłowozarejestrowana jako krótkotrwała”.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

16. Zgodnie z domniemaniem legalności związanym z aktami Unii, w przypadku gdy instytucja twierdzi, że konkretny dokument, do którego wniesiono o publiczny dostęp, nie istnieje lub nie jest w posiadaniu instytucji, istnieje domniemanie, że oświadczenia te są prawdziwe i dokładne.^[5] To domniemanie legalności jest wzruszalne w przypadkach, gdy skarżący przedstawia istotne i spójne dowody i argumenty, że żądany dokument rzeczywiście istnieje i jest w posiadaniu instytucji.

17. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich skoncentrował się na prawdopodobieństwie istnienia żądanych dokumentów. W swojej decyzji potwierdzającej Komisja wskazała, że „[e]ewentualnewersje arlier przedmiotowego artykułu [...] albo nie zostały zachowane, albo zostały nadpisane. W związku z tym wcześniejsze wersje tego artykułu nie zostały zachowane...”. Ponieważ skarżący nie zwrócił się o dostęp do wcześniejszych wersji wpisów na blogu, lecz raczej do komunikatów w dniu publikacji wpisu na blogu i w okresie po jego opublikowaniu, zespół dochodzeniowy Rzecznika zwrócił się do Komisji o wyjaśnienie jej stanowiska w tym względzie.

18. W odpowiedzi Komisja powtórzyła, że nie posiada żadnych dodatkowych istotnych dokumentów poza tym, który został już udostępniony skarżącemu. Wyjaśniła, że w okresie po publikacji wpisuna blogu nie istniała żadna dodatkowa korespondencja „od 15 do 18 lutego 2019 r.”.

19. Skarżący twierdził, że jest mało prawdopodobne, aby nie było prawie żadnych pisemnych komunikatów dotyczących niezwykle kontrowersyjnego posta na blogu. Rzecznik zauważa, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów na poparcie swojego twierdzenia o prawdopodobieństwie istnienia żądanych dokumentów.

20. W swoich uwagach do odpowiedzi Komisji na wniosek Rzecznika skarżący argumentował, że gdyby komunikaty pracowników Komisji Europejskiej były aktywnie usuwane lub klasyfikowane jako krótkotrwałe, byłoby to sprzeczne z własnymi przepisami Komisji dotyczącymi zarządzania dokumentami.

21. Rzecznik uważa, że fakt, iż sam wpis na blogu wywołał kontrowersje na Twitterze, nie oznacza, że pracownicy Komisji prowadzili wewnętrzną korespondencję pisemną. Składająca petycję nie uważa, aby brak jakichkolwiek zapisów lub innych dowodów na istnienie lub usunięcie pisemnych komunikatów w tej sprawie był nieuzasadniony.

22. Rzecznik uważa zatem, że nie ma dowodów na niewłaściwe administrowanie przez Komisję.

23. Rzecznik Praw Obywatelskich odnotowuje i rozumie obawy skarżącego dotyczące czasu potrzebnego Komisji na udzielenie odpowiedzi na jego pierwotny wniosek i ponowny wniosek. Jednakże w okolicznościach niniejszej sprawy nie uważa ona, aby czas ten był zbyt długi lub stanowił niewłaściwe administrowanie.

Wnioski

Na podstawie dochodzenia Rzecznik zamyka tę sprawę następującym wnioskiem:

Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania.

Skarżący i Komisja Europejska zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich,

Strasburg, 29/11/2019

[1] Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 z dnia 17 kwietnia 2019 r. w sprawie prawa autorskiego i praw pokrewnych na jednolitym rynku cyfrowym oraz zmiany dyrektyw 96/9/WE i 2001/29/WE.

[2] https://medium.com/@EuropeanCommission/the-copyright-directive-how-the-mob-was-told-to-save-the-dragon-and-slay-the-knight-b35876008f16.

[3] Załącznik do decyzji Komisji 2002/47/WE, EWWiS, Euratom z dnia 23 stycznia 2002 r. zmieniającej jej zasady

Regulamin, Dziennik Urzędowy L 21 z 24.1.2002, str. 23: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32002D0047&from=EN.

[4] Wyrok Sądu z dnia 26 kwietnia 2016 r., Strack/Komisja, T-221/08, EU:T:2016:242,

pkt 66.

[5] Sprawa T-468/16, Verein Deutsche Sprache/Komisja, ECLI:EU:T:2018:207, pkt 35.