Kontekst skargi

1. Skarga ta dotyczy wniosku o publiczny dostęp do dokumentów będących w posiadaniu Komisji Europejskiej w związku z wszczętym w 2004 r. postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego dotyczącym przestrzegania przez Zjednoczone Królestwo unijnych przepisów o ochronie danych.

2. W 2018 r. skarżący, obywatel Zjednoczonego Królestwa szczególnie zainteresowany kwestiami ochrony danych, zwrócił się o dostęp do wszelkich dokumentów związanych z postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, które Komisja wszczęła przeciwko Zjednoczonemu Królestwu w lipcu 2004 r. („postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego 2004/2099”). Komisja wszczęła tę procedurę, ponieważ miała w tym czasie różne obawy dotyczące tego, czy brytyjska ustawa o ochronie danych z 1998 r. prawidłowo wdrożyła dyrektywę 95/46/WE („dyrektywa o ochronie danych”). ^[1]

3. Komisja odmówiła publicznego dostępu do żądanych dokumentów. Twierdził on, że istnieje domniemanie prawne, zgodnie z którym ujawnienie dokumentów związanych z toczącym się postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego naruszyłoby ochronę celu dochodzenia ^[2].

4. Niezadowolony skarżący zwrócił się do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w dniu 18 września 2018 r.

5. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie skargi, zgodnie z którą Komisja niesłusznie odmówiła publicznego ujawnienia żądanych dokumentów związanych z postępowaniem w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego 2004/2099.

Propozycja Rzecznika Praw Obywatelskich dotycząca rozwiązania

6. W toku dochodzenia Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił propozycję rozwiązania skierowaną do Komisji ^[3].

7. W odniesieniu do argumentu Komisji, zgodnie z którym ujawnienie żądanych dokumentów naruszyłoby ochronę celu dochodzenia, Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, że Trybunał uznał ogólne domniemanie, zgodnie z którym wnioski o publiczny dostęp do dokumentów dotyczących postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego mogą zostać odrzucone na etapie poprzedzającym wniesienie skargi w ramach postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.  Uzasadnieniem tego domniemania jest potrzeba ochrony celu dochodzenia ^[4].

8. Rzecznik zauważa jednak, że to ogólne domniemanie może zostać obalone ^[5].

9. W świetle informacji przekazanych jej zespołowi dochodzeniowemu Rzecznik przyznaje, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego 2014/2099 jest nadal formalnie w toku.

10. Dziewięć z dziesięciu kwestii pierwotnie zidentyfikowanych w postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jako naruszenia prawa UE zostało jednak rozwiązanych. Postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego nie zostało jeszcze formalnie zamknięte tylko dlatego, że jedna konkretna kwestia pozostała nierozwiązana. Rzecznik zauważył, że nie ma nierozerwalnego związku między tą nierozstrzygniętą kwestią a dziewięcioma rozwiązanymi kwestiami.

11. W swojej ocenie argumentów Komisji Rzecznik Praw Obywatelskich wziął pod uwagę fakt, że celem odnośnego wyjątku jest ochrona celu dochodzenia [6]. ^Celem postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego jest osiągnięcie zgodności z prawem UE przez dane państwo członkowskie ^[7]. Uznając, że osiągnięto to w dziewięciu z dziesięciu kwestii będących przedmiotem pierwotnego zainteresowania, Rzecznik Praw Obywatelskich uznał, że ogólne domniemanie, zgodnie z którym ujawnienie jakiejkolwiek części akt dotyczących uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego naruszyłoby ochronę celu naruszenia, zostało obalone. Nie można już domniemywać, że ujawnienie dokumentów dotyczących dziewięciu rozstrzygniętych kwestii podważa cel ewentualnego dochodzenia w sprawie nierozwiązanej kwestii.

12. Na podstawie tej analizy Rzecznik zaproponował Komisji, aby ponownie oceniła wniosek skarżącego o publiczny dostęp w oparciu o indywidualną ocenę odpowiednich dokumentów.

Odpowiedzi Komisji i skarżącego na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczący rozwiązania

13. Komisja odrzuciła wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich. Twierdzi ona, że postępowanie w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego będące przedmiotem wniosku skarżącego jest w toku i że od czasu wydania decyzji potwierdzających nie nastąpiły żadne istotne zmiany w okolicznościach prawnych lub faktycznych, które uzasadniałyby szerszy dostęp.

14. Komisja utrzymuje, że wszystkie dokumenty dotyczące tej procedury są nadal chronione na podstawie ogólnego domniemania, że ich ujawnienie naruszyłoby ochronę celu dochodzenia. .

15. Komisja twierdzi, że wymóg indywidualnej oceny dokumentów, po wycofaniu jednego lub kilku zarzutów w trakcie dochodzenia, pozbawiłby ogólne domniemanie nieujawniania jego właściwego skutku. Zdaniem Komisji każde ujawnienie, nawet częściowe, podważyłoby bieżące kontakty z władzami Zjednoczonego Królestwa, w przypadku których konieczny jest klimat wzajemnego zaufania.

16. Jeżeli chodzi o fakt, że od maja 2018 r. dyrektywę o ochronie danych zastąpiono nowym ogólnym rozporządzeniem o ochronie danych, Komisja stwierdziła, że monitoruje przestrzeganie nowych przepisów przez państwa członkowskie. Ponieważ mogą pojawić się nowe kwestie dotyczące zgodności Zjednoczonego Królestwa z RODO i mogą one być związane z kwestiami pojawiającymi się w toczącym się postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, Komisja stwierdziła, że należy zachować klimat wzajemnego zaufania.

17. W odpowiedzi na wniosek Rzecznika Praw Obywatelskich i odpowiedź Komisji skarżący wyraził rozczarowanie decyzją Komisji o nieujawnianiu żadnego z dokumentów. Zgodził się z wnioskami Rzecznika dotyczącymi ujawniania informacji. Dodał ponadto, że oprócz ujawnienia dokumentów dotyczących dziewięciu kwestii, które zostały rozwiązane, Komisja powinna również rozważyć opublikowanie informacji na temat kwestii zgodności w odniesieniu do dziesiątego nierozstrzygniętego zarzutu w postępowaniu w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego, nawet jeśli sam dokument nie mógłby zostać ujawniony.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich po przedstawieniu propozycji rozwiązania

18. Rzecznik zaproponował, aby w interesie przejrzystości i rozliczalności Komisja ponownie rozważyła udzielenie dostępu do tych dokumentów, które dotyczyły kwestii już rozwiązanych w ramach (formalnie nadal toczącego się) postępowania w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego. Komisja odmówiła. Rzecznik wyraża ubolewanie, że Komisja Europejska nie przyjęła jej propozycji rozwiązania.

19. Rzecznik nie zgadza się z argumentem Komisji, że indywidualna ponowna ocena odnośnych dokumentów pozbawiłaby ogólne domniemanie nieujawniania jego właściwego skutku w przypadku rozwiązania dziewięciu z dziesięciu kwestii. Jedynie w drodze indywidualnej oceny Komisja mogła wykazać, że 1) istnieje nierozerwalny związek między kwestią otwartą a którąkolwiek z dziewięciu kwestii zamkniętych oraz 2) nierozerwalny związek między kwestiami jest taki, że ujawnienie części dokumentów dotyczących kwestii zamkniętych podważyłoby trwający dialog dotyczący jednej kwestii otwartej.

20. Dla Rzecznika nie jest oczywiste, że istnieje taki nierozerwalny związek, a Komisja nie przedstawiła żadnego argumentu na poparcie stanowiska, zgodnie z którym istnieje taki nierozerwalny związek.

21. Rzecznik jest rozczarowany, że Komisja zajmuje w tej sprawie tak formalistyczne i nieprzydatne stanowisko. Takie podejście wyraźnie stawia niepotrzebne przeszkody na drodze obywateli pragnących skorzystać z podstawowego prawa do publicznego dostępu do dokumentów. Podważa również zaufanie obywateli do pracy instytucji UE.

22. Biorąc pod uwagę, że Komisja nalega na utrzymanie swojego stanowiska, Rzecznik uważa, że formalne zalecenie Komisji, aby ponownie rozważyła swoje stanowisko na tym etapie, nie byłoby przydatne.

23. W związku z tym Rzecznik stwierdza, że odmowa ponownej oceny przez Komisję wniosku skarżącego o publiczny dostęp na podstawie indywidualnej oceny odpowiednich dokumentów stanowi niewłaściwe administrowanie.

Wnioski

W związku z powyższym Rzecznik zamyka tę sprawę następującym ustaleniem:

Odmowa Komisji Europejskiej ponownej oceny wniosku skarżącego o publiczny dostęp na podstawie indywidualnej oceny odpowiednich dokumentów stanowi niewłaściwe administrowanie.

Skarżący i Komisja Europejska zostaną poinformowani o niniejszej decyzji.

Emily O'Reilly

Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 1 lipca 2019 r.

[1] Dyrektywa 95/46/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 24 października 1995 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w zakresie przetwarzania danych osobowych i swobodnego przepływu tych danych, Dz.U. L 281 z 23.11.1995, s. 31.

[2] Zgodnie z art. 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia nr 1049/2001 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 maja 2001 r. w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji, dostępnego pod adresem http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&rid=1.

[3] Pełny tekst wniosku dotyczącego rozwiązania jest dostępny pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/solution/en/115388

[4] Przypomniał o tym niedawno Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 4 września 2018 r. w sprawie C-57/16 P ClientEarth przeciwko Komisji, ECLI:EU:C:2018:660, pkt 81, dostępnym pod adresem: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf;jsessionid=2F2B0FB575711A33F0F0C3C4CADAC5B0?text=&docid=205322&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=5189504.

[5] Wyrok Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z dnia 14 listopada 2013 r. w sprawach połączonych C-514/11 P i C-605/11 P LPN i Finlandia przeciwko Komisji, ECLI:EU:C:2013:738, pkt 66 i 67, dostępny na stronie http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=144492&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=8657860

[6] Artykuł 4 ust. 2 tiret trzecie rozporządzenia (WE) nr 1049/2001

[7] Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 12 września 2007 r. w sprawie API przeciwko Komisji, T-36/04, ECLI:EU:T:2017:258, pkt 133, dostępny pod adresem: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=62795&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=5192941