Okoliczności powstania skargi

1. Niniejsza skarga dotyczy rzekomego nieudzielenia przez EPSO zadowalającej odpowiedzi na pytanie skarżącego dotyczące konkursu otwartego EPSO/AST/100/09 dla asystentów w dziedzinie sekretariatu posiadających obywatelstwo bułgarskie.

2. Skarżący, obywatel Bułgarii, uczestniczył w wyżej wymienionej procedurze naboru. Zdał testy wstępne.

3. W dniu 28 stycznia 2010 r. EPSO poinformowało skarżącego, że po rozpatrzeniu jego zgłoszenia on-line komisja konkursowa (zwana dalej „komisją konkursową”) postanowiła nie dopuścić go do kolejnych etapów konkursu, ponieważ uznała, że nie spełnia on wymogów określonych w pkt III.2.1 ogłoszenia o konkursie (zwanego dalej „ogłoszeniem”).

4. Zgodnie z pkt III.2.1 zawiadomienia wnioskodawcy byli zobowiązani do posiadania:

"a) poziom wykształcenia pomaturalnego potwierdzony dyplomem bezpośrednio związanym z charakterem obowiązków; lub

wykształcenie średnie potwierdzone dyplomem uprawniającym do podjęcia studiów wyższych oraz zdobyte po uzyskaniu tego dyplomu co najmniej trzyletnie doświadczenie zawodowe bezpośrednio związane z charakterem obowiązków”.

5. Skarżący uznał, że decyzja Rady o wykluczeniu go z konkursu była błędna i wniósł odwołanie. Twierdził, że uzyskane przez niego stopnie (magisterskie w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego i licencjackie w dziedzinie polityki międzynarodowej i badań wywiadowczych) były "wystarczające, aby spełnić określone wymagania dotyczące stanowiska sekretarskiego". Skarżący skierował do EPSO kilka pytań, w tym: „Jakie są stopnie naukowe na poziomie uniwersyteckim, które EPSO uznałoby za bezpośrednio istotne dla stanowiska, o którym mowa w EPSO/AST/100/09?”

6. W odpowiedzi z dnia 3 marca 2010 r. zarząd powołał się na opis obowiązków wymienionych w komunikacie, który obejmował szereg zadań sekretariatu, redagowanie tekstów i różne zadania administracyjne związane z zarządzaniem aktami. Potwierdziła swój wniosek, że dyplomy skarżącego „nie mają bezpośredniego związku z dziedziną sekretariatu”.

7. W swojej skardze do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich skarżący twierdził, że EPSO nie udzieliło odpowiedniej odpowiedzi na powyższe pytanie oraz że odmówiono mu dostępu do dalszych etapów konkursu na podstawie „niejasnego, bezosobowego” wyjaśnienia przedstawionego w standardowym piśmie. Uznał on, że sam fakt uzyskania dyplomów w dwóch różnych krajach (Zjednoczone Królestwo i Bułgaria) świadczy o tym, że będzie on w stanie wykonywać zadania sekretariatu, o których mowa w obwieszczeniu.

8. W dniu 30 sierpnia 2010 r., na wniosek służb Rzecznika, EPSO udzieliło skarżącemu kolejnej odpowiedzi, w której powtórzyło, że żadne z jego kwalifikacji nie ma bezpośredniego związku z charakterem obowiązków opisanych w zawiadomieniu. EPSO udzieliło następujących dodatkowych wyjaśnień:

„Członkowie komisji konkursowej nie sporządzają listy dyplomów, które mają bezpośrednie znaczenie, ale ustalają kryteria stosowane do oceny, czy kandydaci spełniają kryteria dopuszczenia – muszą określić zakres kryteriów określonych w tym konkretnym ogłoszeniu o konkursie i nie mogą wykraczać poza zakres określonych kryteriów dopuszczenia. Kryterium to jest ustalane przed rozpatrywaniem zgłoszeń przez Izbę w celu zapewnienia równego traktowania wszystkich kandydatów konkurujących w tym konkursie. Dyplomy z 27 państw członkowskich i z krajów na całym świecie mogą być akceptowane, jeśli oczywiście mają one bezpośrednie znaczenie”.

9. Skarżący nie był usatysfakcjonowany dodatkowymi wyjaśnieniami przedstawionymi powyżej. Po przeanalizowaniu swoich argumentów Rzecznik doszedł do wniosku, że kwestia ta zasługuje na zbadanie.

Przedmiot dochodzenia

10. Rzecznik wszczął dochodzenie w sprawie następującego zarzutu:

Zarzut:

EPSO nie udzieliło zadowalającej odpowiedzi na pytanie, które stopnie naukowe na poziomie uniwersyteckim zostały uznane za bezpośrednio związane z obowiązkami sekretarskimi wymienionymi w ogłoszeniu o odpowiednim konkursie.

11. Oprócz powyższego zarzutu skarżący podniósł dalsze zarzuty, na przykład, że decyzja EPSO o odrzuceniu jego kandydatury ze względu na to, że jego dyplomy nie miały bezpośredniego związku z obowiązkami asystenta w dziedzinie sekretariatu, była błędna lub że EPSO nie ustosunkowało się do innych podniesionych przez niego kwestii. Skarżący stwierdził wreszcie, że EPSO powinno dać mu uczciwą szansę udziału w tym konkursie. Po dokładnym zapoznaniu się z materiałami dostarczonymi wraz ze skargą Rzecznik stwierdził, że: (i) skarżący nie przedstawił dowodów na to, że Zarząd popełnił oczywisty błąd w ocenie, decydując, że jego dyplomy nie mają bezpośredniego związku z obowiązkami asystenta w dziedzinie sekretariatu; oraz że (ii) informacje przekazane skarżącemu przez EPSO w odniesieniu do pozostałych pytań, które zadał, wydawały się odpowiednie i wystarczające. W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził, że nie ma wystarczających podstaw do przeprowadzenia dochodzenia w sprawie tych aspektów skargi.

W przedmiocie dochodzenia

12. Rzecznik wszczął niniejsze dochodzenie w dniu 4 października 2010 r. EPSO przesłało swoją opinię w języku francuskim w dniu 17 stycznia 2011 r. i dostarczyło tłumaczenie na język angielski w dniu 3 lutego 2011 r. Skarżący przedstawił swoje uwagi w dniu 28 marca 2011 r.

Analiza i wnioski Rzecznika Praw Obywatelskich

A. W odniesieniu do rzekomego nieudzielenia przez EPSO zadowalającej odpowiedzi na pytanie skarżącego

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

13. Skarżący twierdził, że EPSO nie udzieliło mu zadowalającej odpowiedzi na pytanie, które stopnie naukowe na poziomie uniwersyteckim Zarząd uznał za bezpośrednio istotne dla obowiązków sekretarskich wymienionych w zawiadomieniu.

14. W swojej opinii EPSO stwierdziło, że po sprawdzeniu wszystkich zgłoszeń, które zostały uznane za kwalifikujące się do wspomnianego konkursu, okazało się, że żaden kandydat nie został uznany za kwalifikującego się na podstawie dyplomu ukończenia szkoły średniej w danej dziedzinie, jak określono w pkt III.2.1 lit. a) ogłoszenia. Żaden z dyplomów zarejestrowanych w zarejestrowanych zgłoszeniach nie odnosił się do zadań sekretariatu, do których zorganizowano konkurs. W związku z tym kandydaci, którzy zostali zaproszeni do udziału w kolejnych etapach konkursu, zostali przyjęci wyłącznie na podstawie co najmniej trzyletniego doświadczenia zawodowego w dziedzinie sekretariatu zdobytego po uzyskaniu dyplomu ukończenia szkoły średniej, zgodnie z pkt III.2.1 lit. b) ogłoszenia.

15. EPSO przypomniało, że poinformowało już skarżącego, że Rada nie sporządziła listy dyplomów istotnych dla konkursu. Przed rozpatrzeniem zgłoszeń Rada określiła jednak zestaw kryteriów, na podstawie których oceni, czy kandydaci spełniają wymogi kwalifikowalności do tego konkursu.

16. Aby ocenić znaczenie dyplomów i doświadczenie związane z charakterem obowiązków opisanych w obwieszczeniu, Rada postanowiła „przyjmować dyplomy/doświadczenia zawodowe zdobyte nie tylko w ramach pracy biurowej, ale również w dziedzinie języków, administracji publicznej i zarządzania handlowego”. EPSO uznało, że tego rodzaju dyplomy i doświadczenie zawodowe są „wyraźnie doskonale adekwatne” do wykonywania obowiązków sekretarskich i zadań administracyjnych związanych z zarządzaniem aktami i dokumentami. Dyplomy w dziedzinie prawa, inżynierii, medycyny, nauki, socjologii, studiów europejskich itp. nie zostały jednak uznane za bezpośrednio związane z charakterem obowiązków w dziedzinie sekretariatu, jak określono w zawiadomieniu.

17. EPSO powtórzyło, że studiów magisterskich skarżącego w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego oraz studiów licencjackich w dziedzinie polityki międzynarodowej i badań nad wywiadem wyraźnie nie można uznać za bezpośrednio związane z przedmiotowymi obowiązkami sekretarskimi. Ponadto, biorąc pod uwagę, że skarżący nie posiadał wymaganego minimalnego doświadczenia zawodowego, nie mógł zostać dopuszczony do kolejnych etapów konkursu.

18. EPSO odniosło się do orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości UE, zgodnie z którym „nie można [...] zarzucać komisji konkursowej, że wykluczyła posiadacza dyplomu, który na pierwszy rzut oka bardzo wyraźnie odnosi się do głównego kierunku studiów, który nie ma szczególnego znaczenia dla sfery działalności na stanowiskach do obsadzenia” [1]. EPSO przypomniało ponadto, że zgodnie z orzecznictwem „kryteria kwalifikowalności należy interpretować w świetle celów konkursu, które wynikają z opisu obowiązków związanych ze stanowiskiem do obsadzenia. W związku z tym sekcję dotyczącą charakteru ceł i sekcję dotyczącą kryteriów kwalifikowalności określonych w zawiadomieniu należy rozpatrywać łącznie”[2].

19. W swoich uwagach skarżący stwierdził, że decyzja Rady dotycząca rodzajów akceptowanych dyplomów była całkowicie arbitralna, ponieważ w celu podjęcia decyzji w sprawie znaczenia danego dyplomu nie zastosowano żadnych konkretnych kryteriów ani norm dotyczących testowania lub oceny. Skarżący twierdził, że obiektywne kryteria wymagają zastosowania pewnych zasad lub kryteriów do wszystkich dyplomów, aby ocenić, czy są one istotne. Nie był w stanie zrozumieć, dlaczego dyplom w dziedzinie języków i zarządzania handlowego miałby być w pełni adekwatny, podczas gdy dyplom w dziedzinie prawa lub studiów europejskich nie miałby być.

20. Zdaniem skarżącego brak takich wcześniej ustalonych kryteriów, na podstawie których oceniano by wszystkie dyplomy, świadczył o złym osądzie, niewłaściwym administrowaniu i dyskryminacji wszystkich wnioskodawców posiadających dyplom uniwersytecki.

21. Dodał, że obwieszczenie jest również niezgodne z art. 1 lit. d) załącznika III do regulaminu pracowniczego, który stanowi, że obwieszczenie zawiera „dyplomy i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lub stopień doświadczenia wymagany do obsadzenia stanowisk”.

22. Skarżący uznał wreszcie, że Rada naruszyła art. 5 ust. 5 regulaminu pracowniczego, zgodnie z którym „tożsame warunki rekrutacji i kariery służbowej powinny mieć zastosowanie do wszystkich urzędników należących do tej samej grupy funkcyjnej”.

23. W związku z powyższym skarżący podtrzymał swoje stanowisko, że EPSO dopuściło się niewłaściwego administrowania w tej sprawie oraz że nie przestrzegało własnych procedur, zgodnie z którymi „nabór ma na celu zapewnienie instytucji usług urzędników spełniających najwyższe standardy w zakresie umiejętności, wydajności i uczciwości, rekrutowanych spośród obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej na jak najszerszej [...] podstawie”.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

24. Rzecznik przypomina na wstępie, że niniejsze dochodzenie ogranicza się do zbadania domniemanego braku zadowalającej odpowiedzi EPSO na pytanie, które stopnie naukowe na poziomie uniwersyteckim zostały uznane za bezpośrednio związane z obowiązkami wymienionymi w przedmiotowym zawiadomieniu.

25. Rzecznik uważa, że odpowiedź udzielona przez EPSO w toku niniejszego dochodzenia jest adekwatna z następujących powodów:

(i) EPSO poinformowało skarżącego, że przed oceną zgłoszeń Rada wskazała konkretne dziedziny studiów, które uznała za istotne, a mianowicie studia w dziedzinie języków, administracji publicznej i zarządzania komercyjnego. Rzecznik uważa, że określając odpowiednie kierunki studiów, EPSO odpowiedziało na pytanie, które stopnie naukowe na poziomie uniwersyteckim uznało za bezpośrednio istotne dla tego konkursu. Ponadto EPSO podało również przykłady niektórych stopni naukowych, takich jak stopnie naukowe w dziedzinie prawa, inżynierii, medycyny, nauk ścisłych, socjologii i studiów europejskich, których nie uznało za bezpośrednio istotne dla przedmiotowych obowiązków sekretarskich.

(ii) EPSO poinformowało ponadto skarżącego, że po sprawdzeniu zgłoszeń uznanych za kwalifikujące się okazało się, że żaden kandydat nie został uznany za kwalifikującego się na podstawie swojego dyplomu ukończenia szkoły średniej, ponieważ żaden z dyplomów zapisanych w zarejestrowanych zgłoszeniach nie był istotny dla zadań sekretariatu, do których zorganizowano konkurs.

26. Rzecznik wyraża ubolewanie, że EPSO nie udzieliło odpowiedniej odpowiedzi na pytanie skarżącego przed wszczęciem dochodzenia. Biorąc jednak pod uwagę, że EPSO udzieliło takiej odpowiedzi w trakcie niniejszego dochodzenia, Rzecznik jest zdania, że dalsze dochodzenia w sprawie tego zarzutu nie są już potrzebne.

27. Rzecznik zauważa, że skarżący nie był zadowolony z wyżej wymienionej odpowiedzi EPSO. Zdaniem skarżącego, oceniając przydatność dyplomów kandydatów do wykonywania przedmiotowych obowiązków sekretarskich, EPSO nie określiło i nie zastosowało określonych z góry kryteriów lub poziomów odniesienia. Skarżący uznał, że nie istnieje żaden system ani zestaw kryteriów oceny dyplomów kandydatów. Jego zdaniem decyzja zarządu dotycząca znaczenia konkretnych dyplomów była zatem arbitralna.

28. Należy zauważyć, że przedstawione powyżej uwagi skarżącego wykraczają poza zakres niniejszego dochodzenia [3], ponieważ nie dotyczą odpowiedzi EPSO na pytanie skarżącego dotyczące tego, które stopnie naukowe na poziomie uniwersyteckim zostały uznane za bezpośrednio istotne, lecz przygotowania procedury naboru przez EPSO i merytorycznej oceny dyplomów przez Radę. Rzecznik przypomina w tym kontekście, że w swojej skardze skarżący zakwestionował już decyzję Rady dotyczącą znaczenia jego dyplomów, ale że z powodów przedstawionych w pkt 11 powyżej kwestia ta nie została poddana dochodzeniu. Zdaniem Rzecznika skarżący nie przedstawił żadnych argumentów, które zobowiązywałyby go do ponownego rozpatrzenia tej decyzji.

29. W każdym razie Rzecznik uważa, że nic nie wskazuje na oczywisty błąd Rady w niniejszej sprawie. EPSO wyjaśniło, że Rada zinterpretowała kryteria kwalifikowalności w świetle celów konkursu, które wynikają z opisu obowiązków w sekcji II ogłoszenia. W obwieszczeniu określono, że obowiązki sekretariatu obejmują organizację posiedzeń, składanie dokumentów i korespondencji, monitorowanie korespondencji, prowadzenie spotkań w dziennikach, redagowanie tekstów w więcej niż jednym języku UE, formatowanie dokumentów elektronicznych oraz różne zadania administracyjne związane z zarządzaniem plikami, które wymagają wykorzystania narzędzi informatycznych. Rzecznik przypomina w tym kontekście, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości UE komisje konkursowe dysponują szerokim marginesem swobody przy ocenie, czy dyplomy lub doświadczenie zawodowe kandydatów odpowiadają poziomowi wymaganemu w ogłoszeniu o konkursie [4]. Zdaniem Rzecznika wniosek Rady w przedmiotowej sprawie, zgodnie z którym jedynie dyplomy w dziedzinie języków, administracji publicznej i zarządzania komercyjnego miały być uznawane za bezpośrednio istotne dla wyżej wymienionych obowiązków sekretariatu, mieści się w szerokim zakresie uznania.

30. W swoich uwagach skarżący przedstawił dwa dodatkowe argumenty, a mianowicie, że (i) ogłoszenie nie było zgodne z art. 1 lit. d) załącznika III do regulaminu pracowniczego, który stanowi, że ogłoszenia o konkursach muszą zawierać „dyplomy i inne dokumenty potwierdzające posiadanie kwalifikacji lub stopień doświadczenia wymagany do obsadzenia stanowisk”; oraz (ii) obwieszczenie było również sprzeczne z art. 5 ust. 5 regulaminu pracowniczego, zgodnie z którym „tożsame warunki rekrutacji i kariery służbowej powinny mieć zastosowanie do wszystkich urzędników należących do tej samej grupy funkcyjnej”. Biorąc pod uwagę, że wymóg wcześniejszego podejścia administracyjnego do EPSO nie został spełniony, Rzecznik nie jest obecnie uprawniony do zajmowania się tymi dalszymi kwestiami, ponieważ EPSO nie miało jeszcze możliwości zajęcia się nimi i sformułowania swojego stanowiska w ich sprawie [5].

31. W każdym razie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie obwieszczenie wymagało „poziomu wykształcenia pomaturalnego potwierdzonego dyplomem bezpośrednio związanym z charakterem obowiązków”. Wydaje się, że to wystarczy. Artykuł 1 lit. d) załącznika III do regulaminu pracowniczego nie nakłada na administrację obowiązku wymienienia wszystkich możliwych dyplomów, które mogłyby mieć bezpośrednie znaczenie dla konkursu.

32. Rzecznik Praw Obywatelskich przypomina jednak, że podobna kwestia została podniesiona w skardze 1993/2007/RT. W swojej decyzji końcowej [6] Rzecznik zwrócił się do EPSO o rozważenie przedstawienia, w tzw. przewodniku dla kandydatów, „przykładów odpowiednich dziedzin badań związanych ze stanowiskami asystentów w dziedzinie sekretariatu”. Rzecznik zauważył, że w ten sposób EPSO uniknie ewentualnych nieporozumień, które mogłyby wynikać z różnorodności kwalifikacji w dziedzinie sekretariatu w państwach członkowskich. W replice EPSO stwierdziło, że zamierza przyjąć politykę dostarczania w przyszłości zestawu przykładów dyplomów dla każdego konkursu.

33. Rzecznik podtrzymuje swoje stanowisko, że byłoby użyteczne, gdyby EPSO przedstawiło kandydatom przykłady odpowiednich kierunków studiów związanych ze stanowiskiem asystenta w dziedzinie sekretariatu. Rzecznik Praw Obywatelskich ponawia zatem kolejną uwagę poczynioną w swojej decyzji zamykającej dochodzenie w sprawie skargi 1993/2007/RT. Do EPSO należałoby rozważenie, czy informacje powinny zostać podane w samych ogłoszeniach o konkursie, czy też w innym dokumencie.

34. W odniesieniu do art. 5 ust. 5 regulaminu pracowniczego Rzecznik zauważa, że wszyscy kandydaci biorący udział w niniejszym konkursie zostali ocenieni na podstawie dwóch warunków określonych w pkt 2.1 ogłoszenia i musieli udowodnić, że spełnili co najmniej jeden z tych warunków. Fakt, że nie było kandydatów, którzy zostaliby uznani za kwalifikujących się na podstawie ich wykształcenia pomaturalnego, nie wskazuje na to, że kandydaci ci byli w jakikolwiek sposób dyskryminowani.

B. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Nie ma podstaw do dalszych dochodzeń w sprawie zarzutu skarżącego.

Skarżący i EPSO zostaną poinformowani o tej decyzji.

Dalsza uwaga

Powtarzając kolejną uwagę poczynioną w decyzji zamykającej dochodzenie w sprawie skargi 1993/2007/RT, Rzecznik sugeruje, aby w celu uniknięcia ewentualnych nieporozumień EPSO rozważyło włączenie do informacji przekazywanych kandydatom przykładów odpowiednich kierunków studiów związanych ze stanowiskiem asystenta w dziedzinie sekretariatu.

P. Nikiforos Diamandouros

Sporządzono w Strasburgu dnia 26 stycznia 2012 r.

[1] Sprawa 34/80 Authié przeciwko Komisji, Rec. 1981, s. 665, pkt 16.

[2] Sprawa T-146/99 Teixeira Neves przeciwko Trybunałowi Sprawiedliwości, RecFP 2000, s. I-A-159 i II-731, pkt 34 i 36.

[3] Zob. pkt 10 powyżej.

[4] Sprawa F-12/05 Tas przeciwko Komisji, Zb.Orz.SP s. I-A-79 i II-A-1-285, pkt 39.

[5] Art. 2 ust. 4 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich.

[6] Dostępne pod adresem: http://www.ombudsman.europa.eu/cases/decision.faces/en/3361/html.bookmark