Okoliczności powstania skargi

1. Skarżący pracuje jako urzędnik służby cywilnej UE w Brukseli (Belgia) od 2003 r. Skarżąca otrzymuje od administracji UE dodatki rodzinne na dwoje swoich dzieci na podstawie regulaminu pracowniczego UE.^[1] Skarżąca otrzymywała również belgijskie dodatki rodzinne. Zgodnie z regulaminem pracowniczym belgijskie dodatki zostały odjęte od dodatków otrzymywanych od administracji Unii ^[2].

2. Skarżący rozwiódł się w 2004 r. Sąd rozwodowy orzekł, że belgijskie zasiłki rodzinne powinny być wypłacane jej byłemu mężowi. Skarżący przestał zatem otrzymywać belgijskie zasiłki rodzinne. Powiadomiła administrację UE, a konkretnie Komisję Europejską, o swoim rozwodzie. Komisja poinformowała ją, że musi wypłacić byłemu mężowi połowę dodatków rodzinnych, które otrzymała od administracji Unii, oraz że musi odliczyć wszelkie dodatki otrzymane od osoby trzeciej.

3. W listopadzie 2005 r. skarżąca przesłała Komisji notę belgijskiego organu zabezpieczenia społecznego potwierdzającą, że do dnia 30 czerwca 2004 r. wypłacano jej belgijskie zasiłki rodzinne. Od lipca 2004 r. Komisja zaczęła wypłacać skarżącemu pełny dodatek rodzinny zgodnie z regulaminem pracowniczym, bez potrąceń.

4. W grudniu 2007 r. skarżący zmienił pracę w administracji UE w Brukseli. Musiała wypełnić formularz, aby ustalić swoje prawa wynikające z regulaminu pracowniczego. Oświadczyła, że ani ona, ani jej małżonek, ani osoba trzecia nie otrzymują żadnego zasiłku rodzinnego od organu innego niż administracja Unii.

5. W 2017 r. Komisja (która nadal była odpowiedzialna za wypłatę dodatków skarżącego) zdała sobie sprawę, że były mąż skarżącego otrzymywał belgijskie dodatki rodzinne od 2004 r. Komisja podjęła zatem decyzję o odzyskaniu zasiłków rodzinnych, które skarżący niesłusznie otrzymywał od administracji UE od dnia 1 lipca 2004 r. (tj. kwoty belgijskich zasiłków rodzinnych).

Skargi do Komisji Europejskiej

6. W 2017 r. skarżący złożył skargę administracyjną ^[3] na decyzję o odzyskaniu pomocy. W rezultacie Komisja ograniczyła ożywienie gospodarcze do pięciu lat wstecz (na lata 2012–2017).

7. W marcu 2018 r. skarżący złożył nową skargę administracyjną na zmienioną decyzję o odzyskaniu nienależnie wypłaconych dodatków rodzinnych za lata 2012–2017. Podniosła ona, że nie mogła wiedzieć, iż belgijskie dodatki otrzymywane przez jej byłego męża powinny były zostać odliczone od wypłacanych jej dodatków. Na poparcie swojego argumentu wskazała ona w skrócie, że Komisja działała w taki sposób, że odniosła wrażenie, iż ma prawo do pełnych zasiłków rodzinnych od administracji Unii. Stwierdziła również, że administracja UE dysponowała wszystkimi informacjami na temat jej sytuacji, w tym wyrokami rozwodowymi, ale omyłkowo nadal wypłacała jej pełne świadczenia. Odzyskanie na podstawie regulaminu pracowniczego jest możliwe tylko wtedy, gdy nadpłata jest w sposób oczywisty taka, że beneficjent nie mógł o niej nie wiedzieć ^[4]. Skarżąca twierdziła, że była urzędnikiem służby cywilnej UE o niskim stopniu zaszeregowania i że z tej perspektywy nie można było uznać, że wiedziała o nadpłacie. Odniosła się również do decyzji Rzecznika ^[5], w której Rzecznik stwierdził, że administracja UE nie powinna domagać się zwrotu nienależnie wypłaconej kwoty po popełnieniu kilku błędów w procedurze.

8. Skarżąca zwróciła się również do Komisji z wnioskiem administracyjnym ^[6] o wypłacenie jej rekompensaty finansowej za szkody moralne poniesione w związku z domniemanymi błędami i nieprawidłowościami administracji UE.

9. Komisja odrzuciła zarówno skargę, jak i wniosek o odszkodowanie. Skarżący zwrócił się następnie do Rzecznika Praw Obywatelskich we wrześniu 2018 r.

Ustalenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich

10. W odniesieniu do dodatków rodzinnych regulamin pracowniczy stanowi, że „[u]rzędnicy otrzymujący dodatki określone w niniejszym artykule zgłaszają dodatki o podobnym charakterze wypłacane z innych źródeł; te ostatnie dodatki są odejmowane od dodatków wypłacanych [przez administrację UE]”^[7]. Z przepisu tego jasno wynika, że każdy dodatek tego samego rodzaju wypłacany z innych źródeł powinien zostać odliczony, to znaczy niezależnie od tego, komu jest wypłacany dodatek z innego źródła. Było to jeszcze bardziej wyraźne w formularzu, który skarżąca musiała wypełnić w 2007 r., w którym oświadczyła, że ani ona, ani jej małżonek, ani osoba trzecia (taka jak na przykład były mąż) nie otrzymują żadnego dodatku rodzinnego od organu innego niż administracja UE. Nadpłata dokonana na rzecz skarżącej - czyli pełne unijne zasiłki rodzinne bez odliczenia belgijskich zasiłków rodzinnych - była zatem przynajmniej w sposób oczywisty taka, że skarżąca, niezależnie od jej grupy zaszeregowania, nie mogła o tym nie wiedzieć ^[8].   

11. Skarżąca twierdzi, że Komisja działała w taki sposób, aby jej zdaniem przysługiwało jej prawo do pełnych unijnych zasiłków rodzinnych. Twierdzi ona, że administracja UE popełniła szereg błędów i że dysponowała informacjami na temat jej sytuacji osobistej. Skarżący jest zatem zdania, że administracja UE powinna ponosić pełną odpowiedzialność za nadpłatę. Z orzecznictwa UE jasno wynika jednak, że nie można mieć uzasadnionych oczekiwań co do czegoś, co jest sprzeczne z mającymi zastosowanie przepisami ^[9]. W niniejszej sprawie wypłata pełnych dodatków rodzinnych Unii była sprzeczna z regulaminem pracowniczym. Ponadto wnioski Rzecznika zawarte w decyzji, do której odnosi się skarżący ^[10], zostały sformułowane w szczególnych okolicznościach tej sprawy i w związku z tym nie mają znaczenia dla sytuacji skarżącego.

12. W związku z powyższym Komisja nie dopuściła się niewłaściwego administrowania w swojej decyzji o odzyskaniu części dodatków rodzinnych wypłaconych skarżącemu w latach 2012–2017. Żądanie skarżącego dotyczące odszkodowania za szkody moralne nie może zostać uwzględnione.

Tina Nilsson

Kierownik ds. dochodzeń – Dział 4

Strasburg, 12 marca 2019 r.

[1] Regulamin pracowniczy urzędników i warunki zatrudnienia innych pracowników Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A01962R0031-20140501

[2] Artykuł 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego: „Urzędnicy otrzymujący dodatki rodzinne określone w niniejszym artykule zgłaszają dodatki o podobnym charakterze wypłacane z innych źródeł; dodatki te są odejmowane od dodatków wypłacanych na mocy art. 1, 2 i 3 załącznika VII. (...)”

[3] Zgodnie z art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

[4] Artykuł 85 regulaminu pracowniczego.

[5] Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zamykająca dochodzenie w sprawie skargi 906/2009/JF przeciwko Komisji Europejskiej, https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/5378

[6] Zgodnie z art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego. Niniejszy dokument nie jest załączony do skargi złożonej do Rzecznika Praw Obywatelskich.

[7] Artykuł 67 ust. 2 regulaminu pracowniczego.

[8] Artykuł 85 regulaminu pracowniczego

[9] Wyrok Sądu Pierwszej Instancji z dnia 30 czerwca 2005 r., Branco przeciwko Komisji, T-347/03, pkt 102.

[10] Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie 906/2009/JF, https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/5378