Kontekst dochodzenia

1. Skarżący jest organizacją pozarządową z siedzibą w Damaszku (Syria), która w połowie 2009 r. odpowiedziała na dwa zaproszenia do składania wniosków. Pierwszym zaproszeniem było otwarte zaproszenie do składania wniosków zatytułowane „Lokalne i regionalne działania kulturalne – EuropeAid/128-216/L/ACT/SY”(„zaproszenie nr 216 z 2009 r.”); drugim zaproszeniem było ograniczone zaproszenie do składania wniosków zatytułowane „Podmioty niepaństwowe w działaniach na rzecz rozwoju w krajach partnerskich – EuropeAid/128-335/L/ACT/SY”(„zaproszenie nr 335 z 2009 r.”). Obydwa zaproszenia do składania wniosków zostały ogłoszone przez delegaturę Unii Europejskiej w Syrii (zwaną dalej „delegacją”).

2. W dniu 6 sierpnia 2009 r. przewodniczący komisji oceniającej zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. („przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r.”) poinformował skarżącego pismem, że delegacja wybrała swój wniosek dotyczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. pt. „Zmiany klimatu z perspektywy kulturowej”. Podkreśliła, że aby umożliwić delegaturze sprawdzenie kwalifikowalności a) wnioskodawcy, b) jego partnerów oraz c) proponowanego działania, skarżący powinien przedłożyć dokumenty potwierdzające określone w wytycznych dla wnioskodawców ubiegających się o dotację w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. („wytyczne dotyczące zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r.”). Zgodnie z wyżej wymienionymi wytycznymi dokumenty potwierdzające składały się z: kopię statutu wnioskodawcy; (ii) swoje ostatnie sprawozdanie finansowe (rachunek zysków i strat oraz bilans za poprzedni rok obrotowy, za który sprawozdanie finansowe zostało zamknięte); oraz (iii) formularz identyfikacji finansowej, poświadczony przez bank, na rzecz którego dokonywane będą płatności. Dokumenty te musiały wpłynąć do delegatury przed upływem terminu 18 sierpnia 2009 r., aby zagwarantować, że wniosek skarżącego złożony w odpowiedzi na zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. nie zostanie wykluczony. Ponadto przed zawarciem umowy komisja oceniająca zaproszenia nr 216 z 2009 r. chciała spotkać się ze skarżącym w celu omówienia celów projektu, a także oczekiwań i wymagań komisji oceniającej w odniesieniu do samego projektu.

3. Skarżący przystąpił do przedłożenia swojego statutu i formularza identyfikacji finansowej. W dniu 8 września 2009 r. przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. potwierdził otrzymanie powyższych dokumentów, podkreślając, że zgodnie z rozdziałem 2.4 wytycznych dotyczących zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. skarżący nadal musi przedłożyć kopię swojego ostatniego sprawozdania finansowego (rachunek zysków i strat oraz bilans za poprzedni rok budżetowy, za który zamknięto sprawozdanie finansowe). Skarżący został zobowiązany do uczynienia tego przed upływem terminu 17 września 2009 r., aby zapewnić, że jego zastosowanie do zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. nie zostanie wykluczone.

4. W dniu 15 września 2009 r. skarżący przedłożył „Sprawozdanie finansowe za okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 1 czerwca 2009 r.”. W odniesieniu do „dochodów za lata 2008–2009”, które wyniosły łącznie 65 000 EUR, skarżący wskazał „zasoby własne” w wysokości 1 500 EUR oraz „dochody: Fundusze/Finanse/Dochody”, które otrzymała od szeregu „fundatorów” na łączną kwotę 63 500 EUR. W odniesieniu do „wydatków na lata 2008–2009”, które również wyniosły 65 000 EUR, skarżący odniósł się do wydatków poniesionych w związku z „zasobami ludzkimi”,„podróżą”,„wyposażeniem i dostawami”,„materiałami eksploatacyjnymi, materiałami biurowymi”,„publikacjami” oraz „kosztami administracyjnymi”.

5. W dniu 8 października 2009 r. przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. poinformował skarżącego, że w budżecie projektu brakuje „oczekiwanych źródeł finansowania”. Zwróciła się do niego o przekazanie stosownych informacji do dnia 11 października 2009 r.

6. W dniu 10 października 2009 r. skarżący przedłożył tabelę zawierającą szczegółowe informacje na temat „źródeł finansowania” projektu, który przedłożył w odpowiedzi na zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. W tabeli tej wskazano, że skarżący wniesie wkład w wysokości 2 500 EUR, co odpowiada 4 % całkowitych kosztów projektu. Dalsze wkłady innych organizacji były „prognozowane, ale nie potwierdzone jeszcze w oczekiwaniu na ostateczne potwierdzenie ze strony głównego podmiotu wnoszącego wkład (delegatury KE)”. Stwierdzono w nim, że organizacje te, zwane „innymi instytucjami europejskimi lub państwami członkowskimi UE”, wniosą wkład w wysokości 5 000 EUR, co odpowiada 8 % całkowitej wymaganej kwoty finansowania, oraz przewidziano, że „inne organizacje” wniosą wkład w wysokości kolejnych 5 000 EUR, co odpowiada ponownie 8 % całkowitej kwoty. Komisja wniosłaby wkład w wysokości 50 000 EUR, co stanowi 80 % całkowitej kwoty. Całkowity koszt projektu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. oszacowano na 62 500 EUR.

7. W dniu 12 października 2009 r. przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. poinformował skarżącego pismem, że na podstawie jego wniosku złożonego w odpowiedzi na zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. oraz na podstawie zalecenia komisji oceniającej delegacja zaproponowała przyznanie skarżącemu maksymalnej kwoty 50 000 EUR, tj. 79,95 % całkowitych kosztów kwalifikowalnych działania, w wysokości 62 500 EUR. W zaproszeniu nr 216 z 2009 r. przewodnicząca podkreśliła, że jej pismo nie gwarantuje, że skarżąca, która zostanie zaproszona na rozmowę kwalifikacyjną, automatycznie otrzyma dotację. Skarżący nabyłby dotację tylko wtedy, gdyby obie strony uzgodniły i podpisały umowę o dotację.

8. W międzyczasie w dniu 11 października 2009 r. przewodniczący komisji oceniającej drugiego zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. („przewodniczący komisji oceniającej nr 335 z 2009 r.”) poinformował skarżącego pismem, że zgodnie z zaleceniami komisji oceniającej instytucja zamawiająca wstępnie wybrała wniosek skarżącego do zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. pt. „Promowanie wiedzy o wodzie wśród dzieci i kobiet w Syrii”. W celu zapewnienia, że wniosek złożony w odpowiedzi na zaproszenie do składania wniosków nr 335 z 2009 r. nie zostanie wykluczony, skarżący został poproszony o potwierdzenie do dnia 21 października 2009 r., że dostarczone dokumenty potwierdzające są aktualne. Skarżącego poproszono ponadto o przedstawienie w tym samym terminie dowodów dotyczących współfinansowania jego projektu.

9. W dniu 20 października 2009 r. komisja oceniająca zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. przeprowadziła wywiad ze skarżącym.

10. Tego samego dnia skarżący poinformował przewodniczącego zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r., że w najbliższych dniach zaktualizuje dokumenty potwierdzające. Wyjaśniła, że całkowity koszt jej projektu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. wyniesie 88 900 EUR. Skarżący zwrócił się do Komisji o wkład w wysokości 80 000 EUR, co stanowiłoby 90 % całkowitego budżetu dozwolonego na mocy odpowiednich wytycznych. Pozostałe 8 900 EUR, co odpowiada 10 % całkowitego budżetu, stanowiłoby wkład finansowy skarżącego, który skarżący pokryłby „poprzez wzajemne zrozumienie z partnerem w ramach tego projektu oraz poprzez zbliżenie się kilku przewidywanych podmiotów finansujących z kraju i spoza kraju do wniesienia wkładu w ten projekt”. Skarżący wyjaśnił dalej w tym względzie, że „nie będzie poważnym problemem dla kierownictwa projektu znalezienie sposobów pokrycia wymaganego w umowie współfinansowania w wysokości 10 %, a nawet w najgorszym scenariuszu (gdy nie znajdzie się podmiotów finansujących w odniesieniu do całkowitej kwoty) mogliby oni wnieść pozostałą część lub pozostałą część wynagrodzenia pracowników.” Skarżący wyraził uznanie dla decyzji komisji oceniającej zaproszenie do składania wniosków nr 335 z 2009 r. o przeprowadzeniu oceny jego wniosku i zapewnił przewodniczącego, że jego uwagi i komentarze zostaną uwzględnione w najkrótszym terminie.

11. Po przedłożeniu przez skarżącego nowego budżetu związanego z zaproszeniem do składania wniosków nr 216 z 2009 r. przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. poinformował go w dniu 2 listopada 2009 r., że po ponownej ocenie pełnego wniosku komisja oceniająca nie może przyznać skarżącemu dotacji, ponieważ zgodnie z kryteriami określonymi w wytycznych dotyczących zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. skarżący nie kwalifikował się do pomocy. Przewodniczący zwrócił uwagę, że ostatni rachunek zysków i strat oraz bilans skarżącego, obejmujący okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 1 czerwca 2009 r., wykazały, że skarżący nie posiadał zdolności finansowej do pokrycia wkładu finansowego wymaganego do realizacji projektu.

12. W tym samym dniu przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. poinformował skarżącego, że po dokonaniu oceny jego pełnego wniosku dotyczącego zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. komisja oceniająca postanowiła nie przyznawać skarżącemu dotacji. Powodem przedstawionym w tym względzie przez komisję oceniającą był fakt, że skarżący nie kwalifikował się zgodnie z kryteriami określonymi również w wytycznych dotyczących zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. Przewodnicząca tego zaproszenia wskazała, że ostatni rachunek zysków i strat oraz bilans przedstawiony przez skarżącego, obejmujący okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 1 czerwca 2009 r., wykazał, że nie posiada on zdolności finansowej do pokrycia wkładu finansowego wymaganego do realizacji projektu.

13. W dniu 8 listopada 2009 r. skarżący zwrócił się pisemnie do szefa delegacji z prośbą o dokonanie przeglądu decyzji podjętych przez komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. Podkreśliła, że chociaż szef delegacji znał skarżącego osobiście, przewodniczący obu zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., którzy zostali mianowani dopiero rok wcześniej, nie byli świadomi trudności napotykanych przez organizacje pozarządowe w Syrii. Według skarżącego przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. był w rzeczywistości podejrzliwy wobec syryjskich organizacji pozarządowych. Skarżąca wyjaśniła jej podczas rozmowy, że ma współwnioskodawców, którzy poparliby pozostałe 20 % budżetu projektu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. oraz że ich potwierdzenie zależało od gotowości delegatury do sfinansowania pozostałych 80 % tego projektu. Skarżący mówił szczerze i nie twierdził, że sam pokryje te koszty, co jednak był w stanie zrobić. Skarżący zrozumiał, że przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. nie sprzeciwił się takiemu porozumieniu. W rzeczywistości zwróciła się ona jedynie o zmianę budżetu, co uczynił skarżący. Powody odrzucenia wniosków skarżącego przez komisje oceniające za 2009 r. były zatem nielogiczne, nieuzasadnione i nieważne. Zdaniem skarżącego istniały inne powody odrzucenia wniosku, których komitety oceniające nie ujawniły. W przeciwnym razie przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. zwróciłby się do niego o przedstawienie gwarancji bankowej lub wstępnego porozumienia od współsponsorów w odniesieniu do 20% pozostałego budżetu projektu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. Jeżeli chodzi o wyżej wymienione 20 % budżetu, jeden z partnerów skarżącego, Szwajcarska Agencja Rozwoju (SDC), zgodził się zapewnić skarżącemu wymagane finansowanie. Skarżący zakończył swoje pismo wnioskiem o spotkanie z szefem delegacji, aby mógł on osobiście wyjaśnić wszystkie powyższe kwestie. Skarżący dodał, że jest zniechęcony do udziału w kolejnych zaproszeniach do składania wniosków wystosowanych przez delegaturę.

14. W dniu 15 listopada 2009 r. kierownik sekcji współpracy gospodarczej w delegaturze („kierownik sekcji”) odpowiedział, wyrażając ubolewanie z powodu problemów skarżącego. Podkreślił, że nie był zaangażowany w przedmiotową procedurę i wyjaśnił, że problem dotyczył jedynie „warunków związanych z kwalifikowalnością administracyjną i finansową, które były „bardzo rygorystyczne”. Wydaje się, że skarżący nie spełniał tych warunków „ze względu na swoją sytuację”. Sekcja Finansów i Umów Delegacji oświadczyła, że prześle skarżącemu oficjalną odpowiedź.

15. W dniu 16 listopada 2009 r. skarżący odpowiedział, powtarzając swoją opinię, że uzasadnienie odrzucenia jego wniosków jest fałszywe. Podczas rozmowy w 2009 r. przewodniczący zaproszenia 216 zadał "prowokacyjne"pytania, ale nie wydawał się nie zgadzać z dokumentami skarżącego. Kiedy skarżący poinformował swoich sponsorów, że delegatura zatwierdziła projekt zaproszenia nr 216 z 2009 r., SDC zgodziło się współsponsorować pozostałe 20% budżetu w zamian za oficjalne pismo zatwierdzające delegacji. Skarżący zakwestionował, co kierownik sekcji rozumie przez swoją „sytuację”. Jeśli odniósł się do „starego problemu skarżącego z ministrem spraw społecznych”, o którego wyjaśnienie skarżący zwrócił się do przewodniczącego zaproszenia nr 216 z 2009 r., było oczywiste, że uzasadnienie oparte na jego kwalifikowalności finansowej było błędne. Skarżący zrealizował znacznie większy projekt w 2008 r. i uzyskał wsparcie wielu sponsorów, którzy zaufali jego zdolności do pomyślnej realizacji projektów. Komisja włożyła wiele wysiłku w przygotowanie wniosków do dwóch zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. oraz w zebranie niezbędnego wsparcia ze strony partnerów europejskich. Kierownik sekcji był jednym z dwóch urzędników, którym skarżący zaufał w delegaturze. Zaczęła też tracić wiarę w siebie. Delegatura, która była głównym źródłem finansowania skarżącego, wydawała się niechętna dalszemu wspieraniu organizacji pozarządowych w Syrii. Skarżący zwrócił się do kierownika sekcji o poinformowanie go, gdzie może złożyć skargę na decyzje komisji oceniających zaproszenia do składania wniosków z 2009 r.

16. W dniu 1 grudnia 2009 r. szef delegacji odpowiedział, że rozumie, iż skarżący dołożył wszelkich starań, aby przygotować swoje wnioski dotyczące zaproszeń do składania wniosków, oraz że decyzje komisji oceniających zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. miały na niego rzeczywisty wpływ. Przydział europejskich środków publicznych odbywał się jednak zgodnie z bardzo precyzyjnymi i ustalonymi procedurami, od których nie mógł odstąpić. W związku z tym nie mógł on sprzeciwić się decyzjom komisji oceniających zaproszenia do składania wniosków z 2009 r., jak sugerował skarżący. Propozycje skarżącego zostały starannie ocenione zgodnie z oficjalnymi procedurami.

17. W dniu 2 grudnia 2009 r. kierownik sekcji odpowiedział również, że „kryteria zdolności finansowej [były] dość surowe i być może niesprawiedliwe w sprawie [skarżącego]”. Jednak „niestety wydaje się, że nie można tego obejść, ponieważ dotyczy to statusu [skarżącego]”.

18. W dniu 3 grudnia 2009 r. skarżący podkreślił kierownikowi sekcji, że w przeszłości skutecznie spełniał surowe kryteria przy realizacji projektów, które były mniej ustrukturyzowane i nie były tak opłacalne finansowo. Zdaniem skarżącego takie powody nie uzasadniały zatem odrzucenia wniosków złożonych przez niego w odpowiedzi na zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. Skarżący był rozczarowany neutralną odpowiedzią szefa delegatury. Komisja nie zwróciła się do skarżącego o naruszenie jakichkolwiek przepisów ani o przyznanie mu jakiegokolwiek korzystnego lub wyjątkowego traktowania, lecz jedynie o uznanie, że skarżący był prawowitym i wybranym skarżącym, który był uprawniony do podpisania umów dotyczących zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. Chociaż szef delegacji wiedział, że skarżący miał rację, nie mógł kwestionować decyzji podjętych przez komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. W związku z tym skarżący był gotów odwołać się do wyższych organów w Brukseli.

19. W dniu 7 grudnia 2009 r. skarżący odpowiedział szefowi delegacji, twierdząc, że w decyzjach komisji oceniających zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. nie uwzględniono żadnej z wymienionych przez niego procedur. Skarżący złożył "absolutnie doskonałe"wnioski. Delegacja zlekceważyła swoje ogromne wysiłki związane z przygotowaniem i złożeniem tych wniosków i odmówiła skorzystania z możliwości wspierania organizacji pozarządowych w Syrii poprzez projekty, które pomogłyby podnieść świadomość ekologiczną i kulturową w tym kraju. Szef delegacji nie był uprawniony do unieważnienia decyzji komisji oceniających zaproszenia z 2009 r. W związku z tym skarżący zwróciłby uwagę właściwych wyższych organów w Brukseli na tę sprawę.

20. W dniu 15 grudnia 2009 r. skarżący złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich (17/2010/JF) przeciwko Komisji. Rzecznik Praw Obywatelskich uznał tę skargę za niedopuszczalną w dniu 3 marca 2010 r., zgodnie z art. 228 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej i art. 2 ust. 2 statutu Rzecznika Praw Obywatelskich, ponieważ została ona złożona w imieniu osoby prawnej mającej siedzibę w państwie spoza UE. Niezależnie od tego Rzecznik uznał, że informacje dostarczone przez skarżącego zasługują na jego staranne rozważenie i tego samego dnia wszczął obecne dochodzenie z własnej inicjatywy w sprawie przedmiotu skargi.

Przedmiot dochodzenia

21. W swojej skardze skarżący twierdził, że komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. nie odrzuciły jego wniosków dotyczących zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. ze względu na jego sytuację finansową, lecz raczej ze względu na problemy, jakie skarżący miał wcześniej z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych.

22. Skarżący twierdził również, że komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. powinny uznać powyższe i unieważnić swoje decyzje o odrzuceniu jego wniosków.

23. W swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżący przedstawił nowy zarzut, zgodnie z którym delegatura odrzuciła wniosek złożony przez skarżącego w odpowiedzi na zaproszenie ogłoszone w 2010 r. w celu ukarania go za złożenie skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., które są przedmiotem niniejszego dochodzenia. Ponieważ zarzut ten jest w oczywisty sposób związany z przedmiotem skargi, Rzecznik postanowił włączyć go do dochodzenia z własnej inicjatywy.

W przedmiocie dochodzenia

24. W dniu 3 marca 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do przewodniczącego Komisji o opinię w sprawie powyższego zarzutu i zarzutu.

25. W dniu 10 maja 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał opinię Komisji, którą przekazał skarżącemu wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał uwagi skarżącego w dniach 10 czerwca, 29 lipca i 7 sierpnia 2010 r.

26. W dniu 10 grudnia 2010 r. Rzecznik przekazał Komisji uwagi skarżącego, zwracając się do niej o przedstawienie dodatkowych uwag w odniesieniu do szeregu pytań, w szczególności jednego pytania dotyczącego wyżej wymienionego nowego zarzutu. Zwrócił się również do Komisji o umożliwienie jego służbom zapoznania się z odnośnymi aktami.

27. Komisja udzieliła odpowiedzi w dniu 6 kwietnia 2011 r. Rzecznik przekazał odpowiedź Komisji skarżącemu w celu uzyskania jego uwag. W dniu 14 kwietnia 2011 r. służby Rzecznika Praw Obywatelskich skontrolowały odpowiednie akta Komisji. Rzecznik przekazał kopię sprawozdania dotyczącego wyżej wymienionej kontroli zarówno Komisji, jak i skarżącemu.

28. W dniu 10 maja 2011 r. Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał uwagi skarżącego dotyczące odpowiedzi Komisji. Dalsze informacje przedstawione przez skarżącego w dniu 11 grudnia 2010 r. zostały również wzięte pod uwagę w kontekście jego powyższych uwag.

Analiza i wnioski Rzecznika Praw Obywatelskich

A. Zarzut nieprawdziwego uzasadnienia i powiązanego roszczenia

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

29. Na poparcie swojego zarzutu skarżący twierdził, że przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. dowiedział się o jego problemach z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych podczas wywiadu. Przewodnicząca Call 216 z 2009 r. była podejrzliwa wobec organizacji pozarządowych w Syrii. Gdyby rzeczywiście miała wątpliwości co do źródeł finansowania skarżącego, mogłaby zwrócić się do niego o dostarczenie gwarancji bankowej lub wstępnej umowy od współsponsorów. Skarżący wyjaśnił podczas wywiadu, że miał współwnioskodawców, którzy byli gotowi wesprzeć pozostałe 20 % budżetu projektu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. Wyjaśniła ponadto, że wyżej wymienieni współwnioskodawcy potrzebują potwierdzenia, że delegatura formalnie zgodziła się sfinansować pozostałe 80 % tego projektu. Chociaż skarżąca utrzymywała, że zadawała „prowokacyjne” pytania, przewodnicząca zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. nie wyraziła sprzeciwu wobec proponowanych przez skarżącą źródeł finansowania.

30. W związku z tym, zdaniem skarżącego, jego wnioski dotyczące zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. nie mogły zostać odrzucone ze względu na niewystarczającą zdolność finansową. Skarżący twierdził, że rzeczywisty powód odrzucenia jego wniosków był bezpośrednio związany z problemem, który napotkał w syryjskim Ministerstwie Spraw Społecznych. Świadczy o tym również fakt, że skarżący zrealizował w przeszłości znacznie większe projekty, nie doświadczając żadnych trudności. Wielu sponsorów zaufało jego zdolności do pomyślnej realizacji projektów. Skarżący wskazał, że włożył wiele wysiłku w przygotowanie wniosków do dwóch zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. oraz w zebranie niezbędnego wsparcia ze strony partnerów europejskich. Przewodniczący zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., którzy zostali powołani do delegatury dopiero rok wcześniej, nie byli świadomi trudności napotykanych przez syryjskie organizacje pozarządowe. Wyżej wymienione odrzucenia wydawały się wskazywać, że delegatura, która była głównym źródłem finansowania skarżącego, nie wspierała już organizacji pozarządowych w Syrii.

31. W swojej opinii Komisja wyjaśniła procedurę, która miała zastosowanie do obu zaproszeń do składania wniosków i miała na celu obalenie zarzutu i twierdzenia skarżącego [1]. Wyjaśniła, że działała jako instytucja zamawiająca, podejmując decyzje w imieniu i na rzecz kraju beneficjenta oraz zarządzając procedurą oceny. W skład obu komisji oceniających za 2009 r. wchodzili pracownicy delegatury. Rząd syryjski, a mianowicie jego ministerstwo spraw społecznych, nie uczestniczył w rozpatrywaniu wniosków.

32. Komisja podkreśliła, że nigdy nie miała wątpliwości co do jakości wniosków skarżącego. Skarżący przedstawił szczegółowe notatki opisujące projekty, które były zgodne z instrukcjami i które zostały wysoko ocenione przez obie komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. ze względu na dobrą koncepcję projektu. Decyzje komisji oceniających z 2009 r. o niewybieraniu wniosków skarżącego opierały się wyłącznie na jego niewystarczającej zdolności finansowej do realizacji obu projektów.

33. Ponadto według Komisji delegatura nigdy nie rozważała ani nie omawiała – na żadnym etapie procesu oceny – żadnych wcześniejszych problemów, jakich skarżący mógł doświadczyć z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych. Członkowie komisji oceniających zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. nie byli świadomi takich problemów, a w każdym razie skarżący nie rozwinął tych problemów w swojej skardze do Rzecznika Praw Obywatelskich.

34. Komisja sprzeciwiła się zatem twierdzeniu, że przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. był osobiście odpowiedzialny za opinię komisji oceniającej zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. Wyjaśniła, że zgodnie z Praktycznym przewodnikiem po procedurach zawierania umów dotyczących działań zewnętrznych WE ("PRAG")[2] obie komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r., składające się z przewodniczącego bez prawa głosu, sekretarza bez prawa głosu i co najmniej trzech członków posiadających prawo głosu [3], działały bezstronnie i obiektywnie oraz stosowały dokładnie te same kryteria w odniesieniu do wszystkich wnioskodawców. Podejmowali zbiorowe decyzje, które nie reprezentowały opinii żadnej konkretnej osoby. Przewodniczący zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. byli odpowiedzialni za nadzorowanie prac komisji oceniających, a także za koordynację procesu oceny oraz zapewnienie bezstronności i przejrzystości. Członkowie z prawem głosu podpisali Deklaracje Bezstronności i Poufności, zgodnie z którymi zgodzili się wykonywać swoje obowiązki bezstronnie i obiektywnie.

35. Komisja stwierdziła, że ceni partnerów, takich jak organizacje społeczeństwa obywatelskiego, a mianowicie organizacje pozarządowe, zarówno w UE, jak i w krajach rozwijających się, w odniesieniu do swojej polityki pomocy zewnętrznej UE. Pomagają one zwiększyć wydajność i skuteczność udzielania pomocy oraz przyczyniają się do uczestnictwa obywateli i dobrych rządów. Komisja musi jednak zapewnić, aby osoby ubiegające się o jej dotacje posiadały niezbędną zdolność finansową, zgodnie z PRAG, rozporządzeniem finansowym [4] i przepisami wykonawczymi [5], do realizacji proponowanych przez nie projektów. W dniach 15 maja i 20 sierpnia 2009 r. skarżący podpisał dwie deklaracje dotyczące dwóch projektów w ramach zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., w których stwierdził, że posiada źródła finansowania określone w PRAG ("deklaracje")[6]. W dniu 20 października 2009 r. Komisja oświadczyła następnie, że wniesie wkład w projekty, kontaktując się z potencjalnymi sponsorami. Była to sprzeczność, co zostało dodatkowo potwierdzone przez zmiany wprowadzone przez skarżącego do jego tabeli dotyczącej „źródeł finansowania” w dniu 10 października 2009 r., zgodnie z którymi wkłady organizacji w niej wymienionych były „prognozowane, ale nie potwierdzone jeszcze w oczekiwaniu na ostateczne potwierdzenie głównego podmiotu wnoszącego wkład (delegatury KE)”.

36. Komisja podkreśliła, że w powyższej tabeli skarżący wskazał, że wniesie wkład w wysokości 2 500 EUR na rzecz swojego projektu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. W swoim „Sprawozdaniu finansowym za okres od 1 czerwca 2008 r. do 1 czerwca 2009 r.” z dnia 15 września 2009 r. skarżący wspomniał jednak o zasobach własnych wynoszących jedynie 1 500 EUR. Ponadto skarżący nie był w stanie przedstawić dowodów na zaangażowanie swoich współpracowników w projekt, o czym wspomniał w formularzu wniosku. Ponadto w odpowiedzi na pytanie komisji oceniającej zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r., które zostało zadane skarżącemu podczas rozmowy kwalifikacyjnej, która odbyła się w dniu 20 października 2009 r., dotyczące sposobu, w jaki komisja oceniająca zaproszenie do składania wniosków nr 216 zamierzała pokryć pozostały budżet i zapewnić jego zdolność finansową, skarżący odpowiedział, że „zwróci się do swoich członków o zwiększenie opłat w celu wniesienia wkładu finansowego”. Pokazuje to, że kiedy komisja oceniająca zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. podjęła decyzję w sprawie wniosku skarżącego dotyczącego tego zaproszenia, skarżący, pomimo podpisania oświadczeń, nie dysponował wystarczającymi środkami finansowymi. W związku z tym komisja oceniająca zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r. jednogłośnie postanowiła odrzucić wniosek skarżącego dotyczący tego zaproszenia.

37. Według Komisji skarżący przyznał zatem, że nie dysponował kwotą 8 900 EUR odpowiadającą jego wkładowi finansowemu w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. W świetle faktu, że zgodnie ze sprawozdaniem finansowym skarżącego za okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 1 czerwca 2009 r. jego zasoby własne wynosiły jedynie 1 500 EUR, a także wobec braku dowodów na to, że byłby on w stanie współfinansować przedmiotowy projekt, komisja oceniająca zaproszenie do składania wniosków nr 335 z 2009 r. odrzuciła jego wniosek w sprawie tego zaproszenia ze względu na to, że nie dysponowała również zdolnością finansową do realizacji drugiego projektu.

38. Zdaniem Komisji „najgorszy scenariusz”, o którym mowa w piśmie skarżącego z dnia 20 października 2009 r., oznaczałby, że UE, zamiast współfinansować projekty, zapewniłaby 100 % finansowania, ponieważ pracownicy skarżącego przesunęliby część środków przeznaczonych na pokrycie wynagrodzeń pracowników z powrotem do projektu. Taki scenariusz mógłby wzbudzić wątpliwości co do tego, czy wynagrodzenia pracowników zawarte we wnioskach skarżącego mogły zostać zawyżone.

39. Wreszcie Komisja argumentowała, że w piśmie z dnia 8 listopada 2009 r. skierowanym do szefa delegatury skarżący potwierdził, że w czasie, gdy dwie komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. oceniały jego wnioski, nie dysponował niezbędnymi środkami finansowymi. Komisja kilkakrotnie zwracała się do skarżącego o przedstawienie najnowszego sprawozdania finansowego, dając mu w ten sposób wystarczającą możliwość wyjaśnienia swojej zdolności finansowej.

40. W swoich uwagach skarżący powtórzył, że podczas przesłuchania przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. dowiedział się o swoim problemie z ministrem spraw społecznych.

41. Skarżący stwierdził ponadto, że chociaż przedstawicielstwo stosowało wcześniej podobne wytyczne, nie zwracało się do niego w przeszłości o przedstawienie dowodów potwierdzających jego zdolność finansową do współfinansowania projektów i przyznało je skarżącemu. W każdym razie w odniesieniu do zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. skarżący uzyskał wstępne zatwierdzenie finansowania od kilku zewnętrznych sponsorów, którzy w zamian zwrócili się do delegatury o potwierdzenie, że sfinansuje większość budżetów projektów przed uwolnieniem przez nich własnych środków.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

42. Na wstępie Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę na dwa główne argumenty przedstawione przez skarżącego na poparcie jego skargi, a mianowicie: (i) prawdziwym powodem, dla którego komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. odrzuciły jego wnioski, był problem, jaki skarżący miał z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych; oraz (ii) delegacja nigdy wcześniej nie zwracała się do niej o przedstawienie jakichkolwiek dowodów potwierdzających jej zdolność finansową. Rzecznik Praw Obywatelskich przystąpi do gruntownego zbadania poniżej dostępnych mu dowodów w odniesieniu do tych dwóch argumentów.

Oceny komitetów oceniających zaproszenia do składania wniosków z 2009 r.

43. Rzecznik Praw Obywatelskich odnotowuje rozbieżne opinie wyrażone zarówno przez skarżącego, jak i Komisję w odniesieniu do wiedzy skarżącego na temat jego wcześniejszych problemów z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych. Chociaż Komisja nie zaprzecza, że delegatura była świadoma tych problemów, twierdzi, że podczas oceny wniosków skarżącego komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. zignorowały tę kwestię.

44. Dowody przedstawione przez skarżącego pierwotnie wskazywały, że poinformował on szefa sekcji o swoich problemach z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych i zwrócił się do niego o wyjaśnienie tych problemów z przewodniczącym zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r.[7]. Następnie kierownik sekcji odpowiedział, że nie ma kompetencji do interweniowania w tym procesie [8]. W swojej opinii Komisja argumentowała, że wszelkie problemy, jakie skarżący mógł mieć z przedmiotowym ministerstwem, nigdy nie zostały zgłoszone komitetom oceniającym zaproszenia do składania wniosków w 2009 r.

45. W świetle stwierdzeń skarżącego, które powtórzył w swoich uwagach, że powyższa kwestia została poruszona i omówiona podczas przesłuchania, Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił skierować do Komisji dalsze dochodzenie w celu wyjaśnienia tej kwestii [9]. W swojej odpowiedzi Komisja podtrzymała swoje wcześniejsze stanowisko i ponownie odniosła się do PRAG [10]. Zgodnie z przepisami PRAG przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. nie miał prawa głosu. Głosujący członkowie właściwych komisji oceniających podjęli wspólne decyzje w sprawie zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., nie wiedząc nic o rzekomych problemach skarżącego z syryjskim ministerstwem.

46. W związku z powyższą sytuacją braku upłynnienia Rzecznik zbadał również akta Komisji dotyczące tej sprawy, a mianowicie „protokoły posiedzeń” dotyczące przesłuchania skarżącego przez komisję oceniającą zaproszenie nr 216 z 2009 r. Po dogłębnej analizie treści protokołu, a mianowicie „porządku obrad” i „pytań na przesłuchanie”[11], Rzecznik nie znalazł żadnych dowodów podważających stanowisko Komisji, zgodnie z którym nie odrzucono wniosków skarżącego ze względu na problemy, jakie miał on z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych.

Zdolność finansowa skarżącego

47. Nadal jednak pozostaje pytanie, czy wnioski skarżącego dotyczące powyższych zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. mogły zostać odrzucone wyłącznie na podstawie jego ograniczeń finansowych. W tym względzie Rzecznik przyjmuje do wiadomości argument skarżącego przedstawiony w wiadomości e-mail z dnia 3 grudnia 2009 r. skierowanej do delegatury, zgodnie z którym w przeszłości „zatwierdzał [kryteria finansowe] mniej ustrukturyzowanymi projektami i słabszą zdolnością finansową”. Ani delegatura, ani Komisja w swojej opinii skierowanej do Rzecznika Praw Obywatelskich nie ustosunkowały się do powyższego argumentu skarżącego. W swoich uwagach skarżący dodał, że chociaż Komisja przez cały czas stosowała te same PRAG i wytyczne, delegatura nie zwracała się do niej w przeszłości o przedstawienie dowodów na współfinansowanie podobnych budżetów. Skarżący dodał, że we wszystkich poprzednich projektach udało mu się uzyskać niezbędne finansowanie i skutecznie je wdrożyć.

48. W związku z powyższym Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił zwrócić się do Komisji o ustosunkowanie się do powyższych oświadczeń skarżącego zawartych w jego wniosku o udzielenie dalszych informacji [12]. Komisja odpowiedziała, że fakt, iż wnioskodawca otrzymał w przeszłości dotację, nie gwarantuje, że otrzyma on kolejną dotację w przyszłości. Według Komisji zasady i kryteria kolejnych zaproszeń do składania wniosków mogą ulec zmianie; może być więcej wnioskodawców konkurujących w jednym zaproszeniu do składania wniosków, a mniej w innym; a może jakość różnych aplikacji w jednym zaproszeniu do składania wniosków jest wyższa niż w przypadku aplikacji w innym zaproszeniu. Komisja wyjaśniła swój punkt w tym względzie, twierdząc, że:

„[i] może się zdarzyć, że w porównaniu z poprzednim zaproszeniem do składania wniosków komisja oceniająca otrzyma dodatkowe informacje, tak jak miało to miejsce w przedmiotowej skardze. W zaproszeniu do składania wniosków z 2006 r. EuropeAid/123-515/L/ACT/SY [zwanym dalej "zaproszeniem do składania wniosków z 2006 r. 123"] sprawozdania finansowe [skarżącego] nie zostały przedłożone komitetowi oceniającemu. W 2009 r. komisja oceniająca [zaproszenie do składania wniosków nr 216 z 2009 r.] miała jednak do czynienia ze sprawozdaniem końcowym [skarżącego] zawierającym ostatni rachunek zysków i strat oraz bilans obejmujący okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 1 czerwca 2009 r., z których wynikało, że zasoby własne były ograniczone do 1 500 EUR...”(podkreślenie dodane).

49. Rzecznik przeanalizował wytyczne dotyczące zaproszenia do składania wniosków nr 123 z 2006 r. i stwierdził, że wszystkie te wytyczne, jak również wytyczne odnoszące się do obu zaproszeń z 2009 r., zostały przedstawione w pkt 2.4 (odpowiednich wytycznych) „Przedkładanie dokumentów potwierdzających w odniesieniu do wstępnie wybranych wniosków”, zgodnie z którym:

„[a] Wnioskodawcy, którzy zostali tymczasowo wybrani lub umieszczeni na liście rezerwowej ..., zostaną poproszeni o dostarczenie następujących dokumentów, aby umożliwić instytucji zamawiającej weryfikację kwalifikowalności wnioskodawców i ich partnerów:

...

[C] opy ostatniego sprawozdania finansowego wnioskodawcy (rachunek zysków i strat oraz bilans za poprzedni rok obrotowy, za który zamknięto sprawozdanie finansowe)...”(podkreślenie dodane)

50. W świetle powyższych postanowień odpowiednich wytycznych i wyjaśnień Komisji Rzecznik stwierdza, że w praktyce delegatura zwolniła skarżącego w przeszłości z obowiązku przedstawienia dowodów potwierdzających jego zdolność finansową. Chociaż w 2006 r., pomimo wyraźnego postanowienia w tym zakresie, „rachunki [skarżącego] nie zostały przedłożone komitetowi oceniającemu [zaproszenie do składania wniosków nr 123] z 2006 r.”, zostały one należycie przedłożone w 2009 r. W tym względzie Rzecznik zauważa, że Komisja nie wyjaśniła, dlaczego odpowiedni komitet oceniający zaproszenie do składania wniosków nr 123 z 2006 r. zdecydował się odstąpić od powyższego wymogu.

51. Komisje oceniające za 2009 r. zwróciły się jednak do skarżącego o spełnienie powyższego wymogu. Wynika z tego, że w odniesieniu do zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. skarżący przedstawił swoje najnowsze sprawozdania finansowe, ponieważ delegatura wyraźnie o to poprosiła. Można zatem przyjąć, że gdyby delegatura, zgodnie ze swoją dotychczasową praktyką, nie zażądała tych sprawozdań, skarżący mógłby mieć większe szanse powodzenia w zaproszeniach do składania wniosków z 2009 r. (Rzecznik Praw Obywatelskich zauważa w tym względzie, że Komisja przyznała w swojej opinii, że wnioski skarżącego były zadowalające.) W związku z tym, zmieniając swoje podejście w odniesieniu do dokumentów, o których przedstawienie zwróciła się do skarżącego w momencie składania wniosków w ramach zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., delegatura zignorowała swoją wcześniejszą praktykę, a w konsekwencji uzasadnione oczekiwania skarżącego. Rzecznik nie jest zatem zaskoczony wnioskiem skarżącego, że Komisja nie jest już gotowa dalej "wspierać"organizacji pozarządowych w Syrii.

52. Rzecznik zauważa jednak, że obowiązujące przepisy wymagają, aby wnioskodawcy biorący udział w zaproszeniach do składania wniosków ogłaszanych przez Komisję dysponowali bezpiecznymi i wystarczającymi źródłami finansowania umożliwiającymi im utrzymanie działalności przez cały okres realizacji projektu oraz, w stosownych przypadkach, wnoszenie wkładu w finansowanie projektu [13]. Wnioskodawcy są ponadto zobowiązani do podpisania oświadczeń potwierdzających między innymi, że nie zostali skazani w sądzie za przestępstwo karne, uznani za winnych poważnego wykroczenia zawodowego lub zbankrutowali [14]. Osoby ubiegające się o dotacje przekraczające 25 000 EUR są ponadto proszone o dostarczenie dokumentów na poparcie swoich wniosków [15]. Wnioskodawcy biorący udział w zaproszeniach do składania wniosków z 2009 r. byli zatem należycie zobowiązani do spełnienia tych wymogów.

53. Początkowo skarżący wydawał się przestrzegać powyższych zasad. W oświadczeniach skarżący „zobowiązywał się do przestrzegania obowiązków przewidzianych w oświadczeniu o partnerstwie [oświadczeniach o partnerstwie] w formularzu [formularzach] wniosku o udzielenie dotacji” i przyznał, że jest „bezpośrednio odpowiedzialny za przygotowanie, zarządzanie i realizację działania [działań] wraz ze swoimi partnerami”. Twierdził on ponadto, że: „mają źródła finansowania oraz kompetencje i kwalifikacje zawodowe określone w sekcji 2 wytycznych dla wnioskodawców” oraz „mogą niezwłocznie dostarczyć, na żądanie, dokumenty potwierdzające określone w sekcji 2.4 wytycznych dla wnioskodawców”. Na żądanie skarżący przedstawił delegaturze „sprawozdanie finansowe za okres od dnia 1 czerwca 2008 r. do dnia 1 czerwca 2009 r.”.

54. Jednakże wbrew temu, co stwierdził w swoich oświadczeniach, skarżący nie wydawał się dysponować w tym dokumencie środkami finansowymi niezbędnymi do realizacji projektów w ramach zaproszeń do składania wniosków z 2009 r.

55. Rzecznik zbadał „Sprawozdanie finansowe skarżącego za okres od 1 czerwca 2008 r. do 1 czerwca 2009 r.”. Z dokumentu tego wynika, że co najmniej 63 500 EUR całkowitego budżetu skarżącego w wysokości 65 000 EUR na przedmiotowy okres pochodziło od „fundatorów”. Wydaje się zatem, że skarżący był w dużej mierze uzależniony od finansowania zewnętrznego. Realistycznie rzecz biorąc, skarżący musiałby również uzyskać takie finansowanie projektów przedłożonych w ramach zaproszeń do składania wniosków z 2009 r.

56. W tym względzie Rzecznik zauważa, że według skarżącego było wielu sponsorów zewnętrznych, którzy byli skłonni współsponsorować projekty. Sponsorzy ci nalegali jednak, aby delegatura najpierw potwierdziła, że sfinansuje projekty skarżącego. Po uzyskaniu tego potwierdzenia oddali swoje środki skarżącemu.

57. Delegacja przedstawiła jednak wymóg, zgodnie z którym w momencie składania przez skarżącego wniosku w sprawie zaproszeń do składania wniosków z 2009 r. skarżący musi już dysponować środkami finansowymi niezbędnymi do realizacji projektów. Zdaniem Komisji fakt, że skarżący zapewnił udział SDC, świadczy o tym, że w czasie, gdy komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. musiały podejmować decyzje w sprawie wniosków skarżącego, ten ostatni nie dysponował niezbędnym finansowaniem [16].

58. Rzecznik podkreśla, że gotowość SDC do uczestnictwa może być rozumiana jako dowód na to, że skarżący rzeczywiście zabezpieczył zobowiązania co najmniej jednego sponsora zewnętrznego. Rzecznik nie zgadza się jednak z wnioskiem, że ostatecznie w czasie, gdy komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków w 2009 r. musiały podejmować decyzje, skarżący nie był w stanie potwierdzić faktów dotyczących jego zdolności finansowej potwierdzonych w oświadczeniach. W związku z tym komisje oceniające zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. miały podstawy do odrzucenia wniosków skarżącego, zgodnie z PRAG [17]. W tym względzie Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że Komisja ma obowiązek zapewnić prawidłowe wydatkowanie funduszy UE.

59. W świetle ustaleń zawartych w pkt 46 i 58 powyżej Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania w odniesieniu do zarzutu skarżącego dotyczącego nieprawdziwego wyjaśnienia ze strony komisji oceniających zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. W związku z tym powiązane twierdzenie skarżącego nie może zostać podtrzymane.

60. Niezależnie od powyższego Rzecznik w pełni rozumie trudności finansowe, jakie organizacje pozarządowe, w szczególności te działające w państwach trzecich poza Europą, mogą napotkać podczas przygotowywania się do składania wniosków dotyczących projektów sponsorowanych przez Komisję. Rzecznik Praw Obywatelskich wydaje się, że w przedmiotowej sprawie Komisja uznaje, że organizacje pozarządowe w kraju korzystającym z pomocy UE w normalnych warunkach nie dysponowałyby własnymi środkami finansowymi. Fakt, że partnerzy skarżącego byli gotowi współsponsorować jego projekty po ich zatwierdzeniu przez delegaturę, wydaje się być zgodny z normalną praktyką. Skarżący twierdził, że w przeszłości z powodzeniem zrealizował inne projekty, a Komisja nie zakwestionowała tego oświadczenia. Rzecznik stwierdza zatem, że skarżący był dobrze znany delegaturze, a biorąc pod uwagę jego pozytywne doświadczenia, był wystarczająco wiarygodny. Jednak gdy delegatura zdecydowała następnie, że będzie sponsorować projekty tylko wtedy, gdy skarżący będzie w stanie potwierdzić, że posiada zdolność finansową niezbędną do ich rozwoju, skarżący znalazł się w sytuacji, w której znalazł się między delegaturą a jej współsponsorami, ponieważ ci ostatni, jak zawsze, uwolnili swoje środki dopiero wtedy, gdy delegatura formalnie zgodziła się sponsorować swoje projekty.

61. W świetle powyższych uwag Rzecznik zwraca się do Komisji o zastanowienie się, w jaki sposób mogłaby ona umożliwić wiarygodnym wnioskodawcom będącym organizacjami pozarządowymi, którzy w momencie składania wniosków mogą nie dysponować własnymi wystarczającymi środkami finansowymi, przedstawienie alternatywnych dowodów potwierdzających zdolność finansową. Dowody zewnętrzne mogą obejmować podpisane zobowiązania ze strony sponsorów zewnętrznych lub gwarancje bankowe związane z ich zdolnością finansową do realizacji przedmiotowych projektów. Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawi dalszą uwagę w tym względzie poniżej.

B. Zarzut rzekomego mściwego zachowania delegatury

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich

62. W swoich uwagach dotyczących opinii Komisji skarżący poinformował Rzecznika, że w 2010 r. złożył wniosek do innego otwartego zaproszenia do składania wniosków zatytułowanego „Lokalna i regionalna działalność kulturalna – EuropeAid/129-892/L/ACT/SY”(„zaproszenie do składania wniosków nr 892 z 2010 r.”). Call 892 z 2010 r. był dokładnie taki sam jak Call 216 z 2009 r. Skarżący złożył w odpowiedzi na to zaproszenie dokładnie taką samą propozycję jak w odpowiedzi na zaproszenie nr 216 z 2009 r. Pomimo faktu, że Komisja uznała, że jej wniosek w ramach zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. jest ogólnie bardzo dobry i w związku z tym przeszedł wszystkie etapy oceny, oraz pomimo faktu, że komisja oceniająca zaproszenie nr 892 z 2010 r. skorzystała z tych samych wytycznych, z których zawsze korzystała, nie dokonała wstępnej selekcji wniosku skarżącego, który w związku z tym nie przeszedł nawet pierwszego etapu procesu oceny. Skarżący załączył pismo z dnia 22 lipca 2010 r. od p.o. kierownika sekcji ds. finansów i umów w delegaturze (który był przewodniczącym zaproszenia nr 216 z 2009 r.), w którym poinformował skarżącego, że jego wniosek nie został wybrany. W dniu 29 lipca 2010 r. skarżący odpowiedział, że ocena delegacji jest błędna i odzwierciedla uprzedzenia przewodniczącego z 2009 r. w stosunku do skarżącego. Skarżący twierdził, że ocena wykazała, iż delegatura wyraziła sprzeciw wobec złożenia skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich.

63. Rzecznik Praw Obywatelskich postanowił zbadać powyższą sprawę w kontekście obecnego dochodzenia z własnej inicjatywy. W związku z tym zwrócił się do Komisji o ustosunkowanie się do powyższych oświadczeń skarżącego dotyczących zaproszenia do składania wniosków nr 892 z 2010 r. [18]. Komisja odpowiedziała, że niemożliwe jest porównanie zaproszenia do składania wniosków nr 892 z 2010 r. z zaproszeniami do składania wniosków z 2009 r. Wyjaśniła, że oceny obejmują ocenę porównawczą wniosków. Przyznane punkty nigdy nie są absolutne. Punktacja uzyskana przez wniosek jest zawsze względna, ponieważ wynika z oceny tego wniosku w porównaniu z innymi wnioskami.

64. Komisja stwierdziła również, że możliwe jest, iż wniosek, który był identyczny z wnioskiem złożonym w przeszłości (tak jak wniosek w niniejszej sprawie), mógł przejść etap „noty koncepcyjnej” w 2009 r., a następnie nie przejść tego etapu w 2010 r. W zaproszeniu do składania wniosków nr 892 z 2010 r. przewidziano sześć kwalifikujących się wniosków. Czterech kandydatów uzyskało minimalną liczbę punktów, co skutkowało wstępną selekcją ich dokumentów koncepcyjnych.

65. Następnie Komisja powtórzyła treść pisma delegatury z dnia 22 lipca 2010 r. skierowanego do skarżącego. Odniosła się ponadto do szacunkowej dotacji dostępnej w ramach zaproszenia do składania wniosków z 2010 r. nr 892 (130 000 EUR) i przyznała, że wniosek skarżącego złożony w ramach tego zaproszenia był taki sam jak wniosek złożony w ramach zaproszenia do składania wniosków z 2009 r. nr 216, „z kilkoma nieistotnymi zmianami, takimi jak dostosowanie podróży kulturalnej do dwóch państw stowarzyszonych”.

66. Ponadto Komisja stanowczo zaprzeczyła, jakoby delegatura żywiła urazę do skarżącego za złożenie skargi do Rzecznika Praw Obywatelskich. W tym względzie argumentowała, że zarówno wytyczne dotyczące zaproszeń do składania wniosków z 2009 r., jak i PRAG otwarcie przewidywały, że wnioskodawca może odwołać się lub złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich [19]. Komisja zobowiązuje się do podejmowania decyzji, które odzwierciedlają zasady uczciwości i obiektywizmu. Decyzje te są starannie wyważone i opierają się wyłącznie na dogłębnej analizie wniosków w porównaniu z priorytetami i celami odpowiednich unijnych systemów finansowania.

67. W swoich uwagach dotyczących powyższej odpowiedzi Komisji skarżący zakwestionował pogląd, że powody przedstawione przez Komisję w celu odrzucenia jej wniosku dotyczącego zaproszenia do składania wniosków nr 892 z 2010 r. były rzeczywistymi powodami. Uznała ona, że prawdziwy powód dotyczył przewodniczącego zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. oraz faktu, że skarżący złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich.

68. Ponadto skarżący załączył dodatkową korespondencję wymienioną z delegacją w sprawie kolejnego zaproszenia do składania wniosków, do którego zgłosił się w 2010 r., ponownie bezskutecznie. W korespondencji tej skarżący ponownie uznał, że delegatura działała ponadto w sposób mściwy. Skarżący nie przedstawił jednak żadnych nowych zarzutów w tym zakresie w uwagach przesłanych Rzecznikowi Praw Obywatelskich.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

69. Na wstępie Rzecznik zauważa, że Komisja potwierdza, iż wnioski skarżącego zarówno w zaproszeniu nr 216 z 2009 r., jak i w zaproszeniu nr 892 z 2010 r. były pod wieloma względami identyczne.

70. W piśmie z dnia 22 lipca 2010 r. dotyczącym zaproszenia do składania wniosków nr 892 z 2010 r. delegacja wyjaśniła, że „nota koncepcyjna” skarżącego:

„[d] nie osiągnięto minimalnego średniego wyniku wynoszącego 30 punktów, jak określono w [zaproszeniu do składania wniosków z 2010 r. nr 892] Wytyczne dla wnioskodawców [ponieważ] proponowane działania nie uwzględniają odpowiednio priorytetów określonych w wytycznych dla wnioskodawców, w szczególności nie są ukierunkowane na marginalne i nieuprzywilejowane populacje. Ponadto działania nie są spójne z celami określonymi we wniosku dotyczącym projektu. Zrównoważony rozwój jest słabym elementem, ponieważ proponowane działanie stwarza ograniczone możliwości wywierania konkretnego wpływu na grupy docelowe i beneficjentów w perspektywie długoterminowej.

W piśmie delegatury przedstawiono również tabelę zawierającą „[w]erage scores granted to [the] concept note in accordance with the evaluation grid in the Guidelines for applicants” [„Weralne oceny punktowe przyznane dokumentowi koncepcyjnemu zgodnie z tabelą oceny w wytycznych dla wnioskodawców”].

71. Rzecznik zbadał wytyczne dotyczące zaproszenia do składania wniosków nr 892 z 2010 r. oraz wytyczne dotyczące zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. i stwierdził, że chociaż oba zaproszenia dotyczyły „działalności kulturalnej o charakterze lokalnym i regionalnym”, wbrew temu, co twierdził skarżący, nie były one identyczne.

72. Z jednej strony wytyczne dotyczące zaproszenia do składania wniosków nr 892 z 2010 r. przewidywały:

„Działania kwalifikowalne: działania, w odniesieniu do których można złożyć wniosek/Sektor lub tematy [:] Szczególne sektory lub tematy, do których działania muszą się odnosić, to: 1. aktywne uczestnictwo obywateli Syrii w życiu społecznym, z naciskiem na młodych ludzi i osoby mieszkające na obszarach marginalnych i nieuprzywilejowanych, poprzez dialog między kulturami na rzecz poszanowania międzykulturowego i kultury pokoju; 2. lepszy dostęp do kultury dla wszystkich, w szczególności w celu zwalczania wykluczenia społecznego; 3. Wspieranie ekspresji artystycznej, kreatywności i innowacyjności. 4.Wzmocnienie budowania zdolności promotorów kultury i mediów poprzez transfer know-how.”

Z drugiej strony w wytycznych dotyczących zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. przewidziano:

„Działania kwalifikowalne: działania, w odniesieniu do których można złożyć wniosek/sektor lub tematy [:] Projekty mogą odnosić się do wszystkich dziedzin kultury, które realizują ogólne cele niniejszego zaproszenia do składania wniosków zgodnie z priorytetami...”

73. Wynika z tego, że nie jest nierozsądne, aby identyczny „nota koncepcyjna” złożony w ramach obu powyższych zaproszeń do składania wniosków mógł zostać poddany dwóm różnym ocenom. Wydaje się, że nie ma żadnych innych dowodów na poparcie twierdzeń skarżącego, że przewodniczący zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. rzekomo ingerował w prace różnych komisji oceniających, ani rzekomo mściwego podejścia delegacji do tego zaproszenia. W związku z tym Rzecznik nie stwierdza niewłaściwego administrowania przez Komisję w odniesieniu do tego zarzutu.

C. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik zamyka je następującym wnioskiem:

Rzecznik nie znalazł dowodów niewłaściwego administrowania.

Skarżący i przewodniczący Komisji zostaną poinformowani o tej decyzji.

Dalsza uwaga

Komisja mogłaby zastanowić się, w jaki sposób mogłaby umożliwić wiarygodnym wnioskodawcom będącym organizacjami pozarządowymi składanie zaproszeń do składania wniosków, którzy w momencie składania wniosków mogą nie mieć wystarczających środków własnych, aby przedstawić alternatywne dowody. Takie dowody finansowania mogłyby obejmować podpisane zobowiązania ze strony sponsorów zewnętrznych lub gwarancje bankowe związane z ich zdolnością finansową do realizacji przedmiotowych projektów finansowanych przez Komisję.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Sporządzono w Strasburgu dnia 12 grudnia 2011 r.

---

[1] Komisja przedstawiła obszerne i szczegółowe wyjaśnienia dotyczące procedur stosowanych zarówno w odniesieniu do otwartych, jak i ograniczonych zaproszeń do składania wniosków. Wyjaśnienia, które są istotne dla centralnej kwestii niniejszego dochodzenia, podsumowano w niniejszej decyzji.

[2] Dostępne na stronie internetowej Komisji EuropeAid.

[3] Rozdział 6.4.7. „Komitet oceniający” PRAG stanowi: „6.4.7.1. Skład [:] Wnioski są oceniane przez komisję oceniającą powołaną przez instytucję zamawiającą, składającą się z przewodniczącego bez prawa głosu, sekretarza bez prawa głosu i nieparzystej liczby członków z prawem głosu (co najmniej trzech). Członkowie posiadający prawo głosu muszą posiadać zdolności techniczne i administracyjne niezbędne do wydania świadomej opinii w sprawie wniosków...”

[4] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 1605/2002 z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie rozporządzenia finansowego mającego zastosowanie do budżetu ogólnego Wspólnot Europejskich, Dz.U. L 248, s. 1, zmienione rozporządzeniem Rady (WE, Euratom) nr 1995/2006 z dnia 13 grudnia 2006 r., Dz.U. L 390, s. 1 (dostępne na stronie internetowej Komisji EuropeAid).

[5] Rozporządzenie Rady (WE, Euratom) nr 2342/2002 z dnia 23 grudnia 2002 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia finansowego, Dz.U. L 357, s. 1, zmienione rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 1248/2006 z dnia 7 sierpnia 2006 r., Dz.U. L 227, s. 3, oraz rozporządzeniem Komisji (WE, Euratom) nr 478/2007 z dnia 23 kwietnia 2007 r., Dz.U. L 111, s. 13 (dostępne na stronie internetowej EuropeAid Komisji). Komisja odniosła się w tym względzie do następujących artykułów przepisów wykonawczych:

(i) Artykuł 165a „Zasada współfinansowania”: „1. Współfinansowanie wymaga, aby część kosztów działania lub kosztów bieżących podmiotu była ponoszona przez beneficjenta dotacji lub z wkładów innych niż atrybucja wspólnotowa.”;

(ii) Artykuł 172 „Współfinansowanie zewnętrzne”: „1. Beneficjent przedstawia dowód współfinansowania udzielonego w formie zasobów własnych lub w formie transferów finansowych od osób trzecich, lub w naturze [...]. 3. W przypadku dotacji o łącznej wartości nieprzekraczającej 25 000 EUR właściwy urzędnik zatwierdzający może, w zależności od dokonanej przez siebie oceny ryzyka, odstąpić od obowiązku dostarczenia dowodów współfinansowania, o których mowa w ust. 1. W przypadku gdy jednemu beneficjentowi przyznano kilka dotacji w roku budżetowym, próg 25 000 EUR ma zastosowanie do łącznej kwoty tych dotacji.”;

(iii) Artykuł 173 „Wnioski o finansowanie”: „1. Wnioski składa się [...] zgodnie z kryteriami określonymi w akcie podstawowym i w zaproszeniu do składania wniosków. 2. We wniosku wskazuje się status prawny wnioskodawcy oraz jego zdolność finansową i operacyjną do realizacji proponowanego działania lub programu prac [...]. W tym celu wnioskodawca przedkłada oświadczenie oraz, w przypadku wniosków o dotację przekraczającą 25 000 EUR, wszelkie dokumenty uzupełniające wymagane przez właściwego urzędnika zatwierdzającego na podstawie przeprowadzonej przez niego oceny ryzyka. Wniosek o takie dokumenty wskazuje się w zaproszeniu do składania wniosków. Dokumenty potwierdzające mogą obejmować w szczególności rachunek zysków i strat oraz bilans za ostatni rok obrotowy, za który zamknięto księgi rachunkowe. 3. Budżet działania lub budżet operacyjny dołączony do wniosku zawiera dochody i wydatki w równowadze, z zastrzeżeniem przepisów dotyczących ewentualnych zmian kursów walutowych, oraz wskazuje koszty kwalifikujące się do finansowania z budżetu Wspólnoty."; oraz

(iv) Artykuł 176 "Kryteria wyboru": „1. Kryteria wyboru są publikowane w zaproszeniu do składania wniosków i umożliwiają ocenę zdolności finansowej i operacyjnej wnioskodawców do realizacji proponowanego działania lub programu prac. 2. Wnioskodawca musi dysponować stabilnymi i wystarczającymi źródłami finansowania w celu utrzymania swojej działalności przez cały okres realizacji działania lub rok, na który przyznano dotację, oraz w celu uczestniczenia w jej finansowaniu [...]. 3. Zdolność finansowa i operacyjna jest weryfikowana w szczególności na podstawie dokumentów potwierdzających, o których mowa w art. 173, wymaganych przez właściwego urzędnika zatwierdzającego w zaproszeniu do składania wniosków. Jeżeli w zaproszeniu do składania wniosków nie zażądano żadnych dokumentów potwierdzających i jeżeli właściwy urzędnik zatwierdzający ma wątpliwości co do zdolności finansowej lub operacyjnej wnioskodawców, zwraca się do nich o dostarczenie wszelkich odpowiednich dokumentów.”;

[6] Zgodnie z sekcją 2 PRAG. Komisja załączyła kopie oświadczeń wraz z opinią, którą Rzecznik przekazał skarżącemu w celu przedstawienia uwag.

[7] W wiadomości elektronicznej z dnia 16 listopada 2009 r. skierowanej do kierownika sekcji skarżący stwierdził, co następuje: Miałem nadzieję, że kiedy poprosiłem Pana o interwencję w celu wyjaśnienia naszego starego problemu z ministrem spraw społecznych [przewodniczącemu konkursu 216 z 2009 r.] (przed dwoma miesiącami), wynik nie wpłynie na ich decyzję, ponieważ chciałem być z nimi szczery (co okazało się niewłaściwą polityką podczas postępowania z procedurami KE?!).

[8] W wiadomości elektronicznej z dnia 15 listopada 2009 r. skierowanej do skarżącego kierownik sekcji stwierdził, co następuje: „[Ja] w ogóle nie uczestniczyłem w tej procedurze, ponieważ niniejsze zaproszenie nie wchodzi w zakres sekcji dotyczącej współpracy.” W następstwie tego oświadczenia, w wiadomości e-mail z dnia 2 grudnia 2009 r., kierownik sekcji potwierdził powyższe stwierdzenie, stwierdzając, co następuje: Nie mogę interweniować w tej sprawie, ponieważ nie mam żadnych kompetencji w tej kwestii.

[9] W dniu 10 grudnia 2010 r. Rzecznik Praw Obywatelskich zadał Komisji szereg pytań, a mianowicie:

„Komisja stwierdziła w swojej opinii, że „problemy skarżącego [z syryjskim Ministerstwem Spraw Społecznych] nigdy nie zostały zgłoszone członkom obu komisji oceniających”. Czy Komisja może skomentować oświadczenie skarżącego zawarte w jego uwagach, że w podsumowaniu przewodniczący komisji oceniającej otwarte zaproszenie do składania wniosków „Lokalne i regionalne działania kulturalne 2009 – EuropeAid/128-216/L/ACT/SY”(„przewodniczący zaproszenia nr 216 z 2009 r.”) dowiedział się o problemie skarżącego z syryjskim ministerstwem podczas wywiadu z dnia 20 października 2009 r.? Czy Komisja mogłaby skomentować oświadczenie skarżącego: "Prosiłem Pana o interwencję w celu wyjaśnienia naszego starego problemu z ministrem spraw społecznych do [przewodniczącego zaproszenia nr 216 z 2009 r.] (w ciągu dwóch miesięcy)...", które zostało zawarte w wiadomości e-mail z dnia 16 listopada 2009 r. skierowanej do szefa Sekcji Współpracy Gospodarczej delegatury?

[10] Komisja odniosła się do rozdziału 2.8.3 PRAG.

[11] Kontrola dokumentów miała miejsce w dniu 14 kwietnia 2011 r. Wszystkie dokumenty uzyskane podczas kontroli są poufne. Zgodnie z art. 13 ust. 3 i art. 14 ust. 2 przepisów wykonawczych Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich ani skarżący, ani opinia publiczna nie mogą mieć dostępu do żadnych dokumentów poufnych ani informacji poufnych uzyskanych w wyniku kontroli. Treść skontrolowanych dokumentów nie została zatem powtórzona w niniejszej decyzji.

[12] "Czy Komisja mogłaby skomentować oświadczenie skarżącego zawarte w jego e-mailu z dnia 3 grudnia 2009 r. skierowanym do delegatury, zgodnie z którym "[i] w przeszłości [...] spełniała kryteria [finansowe] dotyczące mniej ustrukturyzowanych projektów i słabszej zdolności finansowej"? Czy Komisja mogłaby przedstawić dalsze uwagi na temat stwierdzenia skarżącego zawartego w jego uwagach, zgodnie z którym, podsumowując, delegatura nie zwróciła się do niej o przedstawienie dowodów potwierdzających jej zdolność do współfinansowania podobnych budżetów projektów w przeszłości?”

[13] Rozdział 6.4.3.2. „Kryteria oceny: selekcja i nagroda" PRAG.

[14] Rozdział 2.3.3. "Podstawy wykluczenia" PRAG.

[15] Rozdział 6.4.6. "Przedkładanie wniosków" PRAG.

[16] W piśmie z dnia 8 listopada 2009 r. skierowanym do szefa delegacji skarżący stwierdza, że przewodniczący "[c] powinni byli zwrócić się do niego o tymczasowe zatwierdzenie współwnioskodawców w odniesieniu do 20% pozostałego budżetu [na który] faktycznie udało mu się uzyskać zgodę SDC [...] na jego pokrycie"(podkreślenie dodane).

[17] Rozdział 6.4.8.5. „Weryfikacja kwalifikowalności” PRAG stanowi, że „[w]szelkie niespójności między deklaracją a dokumentami uzupełniającymi mogą prowadzić do odrzucenia wniosku wyłącznie na tej podstawie...”

[18] "Komisja stwierdziła w swojej opinii, że "w żadnym momencie w trakcie procedur wyboru nie została zakwestionowana jakość wniosków …" oraz "dokumenty koncepcyjne obu wniosków były zgodne z instrukcjami zawartymi w wytycznych dotyczących dokumentów koncepcyjnych i zostały wysoko ocenione przez członków obu komitetów oceniających ze względu na dobrą koncepcję projektu" oraz "jakość dokumentów koncepcyjnych była dokładnie powodem, dla którego oba wnioski przeszły drugi etap procesu oceny i zostały wstępnie wybrane do weryfikacji kwalifikowalności". Czy Komisja mogłaby zatem wypowiedzieć się na temat twierdzenia skarżącego, że fakt, iż dokument koncepcyjny przedłożony przez niego w 2010 r. nie został wstępnie wybrany w ramach zaproszenia do składania wniosków, którego warunki były identyczne z warunkami otwartego zaproszenia do składania wniosków „Lokalne i regionalne działania kulturalne 2009 – EuropeAid/128-216/L/ACT/SY”, potwierdził, że p.o. szefa sekcji ds. finansów i umów delegatury (który był tą samą osobą co przewodniczący otwartego zaproszenia 216) poniósł szkodę wobec skarżącego i chciał się zemścić za to, że złożył on skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich?”.

[19] Punkt 2.5.1 zaproszenia do składania wniosków nr 216 z 2009 r. i wytycznych dotyczących zaproszenia do składania wniosków nr 335 z 2009 r. oraz rozdział 2.4.15 PRAG.