FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • ‎‎Zrozumiałe
  • Rozmiar tekstu

Chcieliby Państwo wnieść skargę przeciwko instytucji lub organowi UE?

Obecny język: 
  • Polski
Język źródłowy: 
Dostępne języki: 
Tłumaczenie tej strony zostało wygenerowane za pomocą tłumaczenia maszynowego.
Tłumaczenia maszynowe mogą zawierać błędy potencjalnie zmniejszające zrozumiałość i dokładność; Rzecznik Praw Obywatelskich nie ponosi odpowiedzialności za jakiekolwiek rozbieżności. Aby uzyskać najbardziej wiarygodne informacje i pewność prawną, należy zapoznać się z następującymi informacjami wersja źródłowa na angielski, do której odnośnik znajduje się powyżej.
Więcej informacji można znaleźć w naszej polityce językowej i tłumaczeniowej.

Decyzja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zamykająca dochodzenie w sprawie dochodzenia z własnej inicjatywy OI/4/2010/ELB dotyczącego Parlamentu Europejskiego, Rady Unii Europejskiej i Komisji Europejskiej

Dochodzenie dotyczyło sposobu, w jaki instytucje Unii rozpatrują wnioski złożone na podstawie regulaminu pracowniczego w celu zastąpienia decyzji niezgodnych ze zmieniającym się orzecznictwem. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Parlamentu, Rady i Komisji z pytaniem, czy byłyby one w stanie zastąpić akty administracyjne, które wcześniej przyjęły (i które były rozumiane jako legalne zgodnie z mającym zastosowanie orzecznictwem w momencie ich przyjęcia), aby zapewnić ich zgodność ze zmieniającym się orzecznictwem. Zapytał ich również, czy zgadzają się, że urzędnik jest uprawniony do złożenia wniosku do instytucji Unii o zastąpienie wcześniejszej decyzji nową decyzją, która należycie uwzględnia zmieniające się orzecznictwo.

Instytucje uznały, że nie mają obowiązku kontroli decyzji ze względu na zmieniające się orzecznictwo. Argumentowały one, że jeżeli decyzja nie została zaskarżona w przewidzianym prawem terminie, staje się ona ostateczna. Dodały, że skutki orzeczenia sądu ograniczają się do stron sprawy. Stosują orzeczenie sądu do innych stron tylko w wyjątkowych okolicznościach.

Rzecznik Praw Obywatelskich przyznał, że decyzja, która nie została zaskarżona w ustawowym terminie kontroli sądowej, staje się ostateczna. Dodał, że istnieje prawny obowiązek rozpatrywania wniosku o podjęcie nowej decyzji tylko wtedy, gdy istnieje nowy istotny fakt. Korzystając jednak z przysługującego jej zakresu uznania, instytucja może podjąć decyzję o rozpatrzeniu wniosku o podjęcie nowej decyzji. Ponadto instytucja może również zdecydować, że nowa decyzja nie powinna mieć mocy wstecznej, lecz mieć zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do przyszłości. Zgodnie z zasadami dobrej administracji instytucja powinna wyciągnąć wszelkie uzasadnione wnioski z orzeczeń sądów Unii. Stwierdził on, że instytucja nie jest pozbawiona możliwości ponownego rozpatrzenia wniosku urzędnika o zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją, która należycie uwzględnia zmieniające się orzecznictwo. Wykonując tak szerokie uprawnienia dyskrecjonalne, instytucja powinna wziąć pod uwagę wszystkie istotne czynniki. Swoje dochodzenie zakończył kolejną uwagą.

Kontekst dochodzenia

1. Niniejsze dochodzenie z własnej inicjatywy dotyczy sposobu, w jaki instytucje UE rozpatrują wnioski pracowników na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego [1].

Przedmiot dochodzenia

2. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

(1) Czy instytucje uważają, że co do zasady mogą one zastąpić wydane wcześniej akty administracyjne w celu zapewnienia ich zgodności ze zmieniającym się orzecznictwem [2]?

(2) W przypadku odpowiedzi twierdzącej na pytanie pierwsze, czy instytucje zgadzają się, że urzędnik lub pracownik jest uprawniony do złożenia wniosku na podstawie art. 90 ust. 1, w którym zwraca się do instytucji Unii o zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją należycie uwzględniającą zmieniające się orzecznictwo?

W przedmiocie dochodzenia

3. W dniu 22 marca 2010 r. Rzecznik wszczął dochodzenie z własnej inicjatywy i przekazał wyżej wymienione pytania Parlamentowi Europejskiemu, Radzie i Komisji, które przekazały swoje opinie Rzecznikowi odpowiednio w dniach 21 lipca 2010 r., 29 czerwca 2010 r. i 4 czerwca 2010 r.

Analiza i wnioski Rzecznika Praw Obywatelskich

4. W świetle odpowiedzi instytucji na dwa pytania, które im przesłał, Rzecznik postanowił zająć się obydwoma pytaniami jednocześnie w następnej sekcji.

A. Odpowiedzi instytucji na pytania Rzecznika Praw Obywatelskich

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich przez Parlament

5. Parlament uznał, że nie jest zobowiązany do stosowania decyzji Trybunału w odniesieniu do wszystkich i ex tunc po zakończeniu poszczególnych spraw. Ponadto, chociaż nie można prawnie wykluczyć zastąpienia aktu administracyjnego z mocą wsteczną, Parlament uznał, że co do zasady nie jest to możliwe.

6. Parlament zwrócił szczególną uwagę na swoją odpowiedź na projekt zalecenia Rzecznika Praw Obywatelskich zawarty w skardze 1953/2008/MF, w której stwierdził on, że w celu oceny ewentualnego zastąpienia aktów administracyjnych z mocą wsteczną konieczne jest należyte uwzględnienie różnych interesów, które przeważają w każdym przypadku.

7. Decyzja, która nie została zaskarżona przez adresata w terminie przewidzianym w art. 90 i 91 regulaminu pracowniczego, staje się wobec niego ostateczna. Terminy do wniesienia skargi mają na celu zapewnienie pewności prawa poprzez zapobieżenie sytuacji, w której akty Unii wywołujące skutki prawne byłyby podważane w nieskończoność. Parlament uznał, że pewność prawa, która jest ogólną zasadą prawa UE, należy rozumieć jako potrzebę zapewnienia przez organ administracyjny stabilności prawnej poszczególnych sytuacji sądowych w czasie oraz zapewnienia jasności mających zastosowanie przepisów. Ponadto zgodnie z utrwalonym orzecznictwem [3] zasada pewności prawa oznacza, że jednostka powinna być w stanie racjonalnie przewidzieć konsekwencje sytuacji prawnej i stosunków prawnych wynikających z prawa Unii. W tym celu istotne jest, aby instytucje Unii szanowały nienaruszalność środków, które przyjęły i które wpływają na sytuację prawną i materialną osób prawnych. Instytucje UE nie mogą zmieniać tych środków, chyba że są one zgodne z zasadami kompetencji i procedurami.

8. W sprawach, w których sąd Unii stwierdził nieważność aktu, traktat nakłada na instytucję, która wydała ten akt, obowiązek zapewnienia, aby każdy akt, który ma go zastąpić, nie był dotknięty takimi samymi nieprawidłowościami jak nieprawidłowości stwierdzone w wyroku stwierdzającym nieważność pierwotnego aktu. Przepis ten nie oznacza jednak, że na wniosek stron, do których skierowano identyczne lub podobne decyzje, lecz które same nie wniosły skargi, Parlament powinien ponownie zbadać te decyzje, których rzekomo dotyczy ta sama nieprawidłowość.

9. Zakres wyroku stwierdzającego nieważność jest ograniczony pod dwoma względami:

- ponieważ sądy Unii nie mają kompetencji do orzekania poza żądaniem, zakres stwierdzenia nieważności nie może wykraczać poza zakres żądań skarżącego;

mimo że wyrok stwierdzający nieważność posiada władzę powszechną, która ma zastosowanie zarówno do sentencji, jak i do orzekającej części wyroku, nie może on stwierdzić nieważności aktu, co do którego zarzuca się, że jest obarczony tą samą niezgodnością z prawem, ale który nie został zaskarżony przed sądami Unii.

10. Analogicznie Trybunał wyjaśnił, że w orzecznictwie dotyczącym stosowania prawa konkurencji Unii, w przypadku gdy kilka podobnych indywidualnych decyzji nakładających grzywny zostało wydanych w ramach wspólnej procedury i gdy tylko niektórzy adresaci wnieśli skargę do sądu i uzyskali stwierdzenie nieważności tych decyzji, zasada pewności prawa sprzeciwia się wszelkiej konieczności ponownego zbadania przez instytucję, która wydała te decyzje, na wniosek innych adresatów i w świetle uzasadnienia wyroku stwierdzającego nieważność, zgodności z prawem niezaskarżonych decyzji oraz ustalenia, czy zapłacone grzywny powinny zostać zwrócone.

11. Z wyżej wymienionych powodów Parlament był zdania, że powaga rzeczy osądzonej dotycząca orzeczenia sądowego nie ma zastosowania do osób trzecich w sprawie, w odniesieniu do których orzeczenie nie ma mocy wstecznej. Na tej podstawie Parlament uznał, że ponieważ wyrok ma zastosowanie wyłącznie do stron postępowania, wszelkie skutki prawne wyroku wobec osób trzecich powinny mieć zastosowanie wyłącznie do przyszłych spraw poprzez jego wdrożenie do późniejszej praktyki administracyjnej Parlamentu ze skutkiem od daty wydania danego wyroku. Jednakże zgodnie z pewnymi szczególnymi warunkami instytucja może zostać wezwana do zastąpienia aktu administracyjnego z mocą wsteczną.

12. Parlament uznał, że wniosek na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego o zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją, która należycie uwzględnia zmieniające się orzecznictwo, jest dopuszczalny tylko wtedy, gdy wyrok może stanowić nową istotną okoliczność w odniesieniu do skarżącego i gdy złożył on wniosek w rozsądnym terminie. Parlament wskazał na mające zastosowanie orzecznictwo, które stanowi: „poza faktycznymi stronami postępowania przed Trybunałem, jedynymi osobami, których dotyczą skutki prawne wyroku Trybunału stwierdzającego nieważność aktu, są osoby, których akt, którego nieważność stwierdzono, dotyczy bezpośrednio. Taki wyrok może stanowić jedynie nowy element w odniesieniu do tych osób"[4] Takie podejście jest, jak dodał, w pełni zgodne z najnowszym orzecznictwem UE [5].

13. W odniesieniu do wyroku w sprawie C-389/98 P Hans Gevaert przeciwko Komisji [6] Parlament przyznaje, że jeżeli praktyka administracyjna zostanie zmieniona formalną decyzją i jeżeli taka decyzja ma również wpływ na akty administracyjne, które zostały już prawnie uchwalone do czasu przyjęcia formalnej decyzji, taka decyzja może, w zależności od uzasadnienia decyzji, stanowić nowy fakt, który może sprawić, że wniosek na podstawie art. 90 ust. 1 będzie dopuszczalny.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi Praw Obywatelskich przez Radę Unii Europejskiej

14. Rada podkreśliła, że ogólną zasadą prawną, na której opiera swoje decyzje w następstwie wyroku sądowego, jest „tempus regit actum”, zgodnie z którą – z należytym uwzględnieniem prawa obowiązującego w momencie podejmowania danej decyzji – decyzja ta staje się ostateczna po upływie terminu na jej zaskarżenie. Okoliczność, że orzecznictwo może ewoluować w inny sposób w przyszłości, nie oznacza sama w sobie, że istnieje obowiązek ponownego otwarcia sprawy, która została zamknięta prawną decyzją administracyjną.

15. Zasada tempus regit actum została potwierdzona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku w sprawie Schots-Kortner przeciwko Radzie, Komisji i Parlamentowi Europejskiemu Trybunał Sprawiedliwości orzekł, co następuje: „[o]rzeczenie sądu stwierdzające niemożność zastosowania przepisu regulaminu pracowniczego nie może być powoływane w celu ponownego otwarcia terminu na wniesienie odwołania przez strony, które nie skorzystały z możliwości odwołania przewidzianych w regulaminie pracowniczym i traktacie”[7]. „[o]rzeczenia [wydane w określonym czasie] mają powagę rzeczy osądzonej jedynie w odniesieniu do zainteresowanych stron w tym czasie [...]. Wyroki nie mogą być powoływane przez strony, które w odpowiednim czasie nie skorzystały z możliwości odwołania się od nich [...]. Ogólną zmianę kierunku praktyki administracyjnej wynikającą z tych wyroków należy w obecnych okolicznościach uznać za przewidywane zastosowanie formalnej zmiany w regulaminie pracowniczym, ale nie należy jej rozumieć jako pozwalającą na ponowne otwarcie z mocą wsteczną sytuacji wynikającej z decyzji podjętych w odniesieniu do wniosków, które w chwili upływu terminów na wniesienie odwołania stały się prawomocne”[8].

16. Rada wyjaśniła, że orzecznictwo to wyraźnie wskazuje, iż prawo do zaskarżenia określonej decyzji jest prawem indywidualnym, a jeżeli dana osoba nie zaskarży tej decyzji odpowiednio, z zastrzeżeniem warunków mających wówczas do niej zastosowanie, nie jest możliwe powołanie się na wyrok uzyskany przez inną osobę a posteriori w odniesieniu do podobnej kwestii w celu dochodzenia tego, czego nie podniesiono w przewidzianym prawem terminie. Ponadto taki wyrok nie będzie miał mocy wstecznej; nie można powoływać się na nią przy ponownym otwieraniu zamkniętych spraw dotyczących tej samej kwestii. Rada zazwyczaj stosuje zasady określone w danym wyroku do przyszłych spraw. Może to mieć wpływ na sytuacje, w których urzędnik może złożyć nowy wniosek, co może mieć wpływ na rozwój przyszłego orzecznictwa. Ogólnie rzecz biorąc, zasada pewności prawa przeważa jednak nad dążeniem jednostki do uzyskania korzystniejszej decyzji opartej na zmianie podejścia do właściwego orzecznictwa.

17. W przeszłości Rada postanowiła, w wyjątkowych okolicznościach, zastosować wyrok w toczącej się sprawie do wszystkich podobnych spraw, nawet jeśli nie wniesiono odwołania. W takich okolicznościach Rada poinformowała o tym personel, aby uniemożliwić osobom fizycznym składanie masowych skarg dotyczących tego samego przedmiotu. Decyzję tego rodzaju należy jednak uznać za wyjątkową.

18. Wniosek na podstawie art. 90 ust. 1, w którym zwrócono się do Rady o zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją należycie uwzględniającą zmieniające się orzecznictwo, nie może zostać uznany za dopuszczalny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie można obejść ustawowego terminu określonego w art. 90 ust. 2 poprzez złożenie wniosku na podstawie art. 90 ust. 1.

Argumenty przedstawione Rzecznikowi przez Komisję

19. Komisja podkreśliła, że ogólną zasadą prawną, na której opiera swoje decyzje w następstwie wyroku sądowego, jest „tempus regit actum”, zgodnie z którą, z należytym uwzględnieniem prawa obowiązującego w momencie podejmowania danej decyzji, decyzja ta staje się ostateczna po upływie terminu na jej zaskarżenie. Okoliczność, że orzecznictwo może ewoluować w inny sposób w przyszłości, nie oznacza sama w sobie, że istnieje obowiązek ponownego otwarcia sprawy, która została zamknięta prawną decyzją administracyjną.

20. Stwierdzono w nim, że zasada „tempus regit actum” została potwierdzona w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE. W wyroku w sprawie Schots-Kortner przeciwko Radzie, Komisji i Parlamentowi Europejskiemu Trybunał Sprawiedliwości orzekł, co następuje: „[o]rzeczenie sądu stwierdzające niemożność zastosowania przepisu regulaminu pracowniczego nie może być powoływane w celu ponownego otwarcia terminu na wniesienie odwołania przez strony, które nie skorzystały z możliwości odwołania przyznanych im przez regulamin pracowniczy i traktat”[9]. „Orzeczenia [wydane w określonym czasie] mają powagę rzeczy osądzonej jedynie w odniesieniu do zainteresowanych stron w tym czasie [...]. Wyroki nie mogą być powoływane przez strony, które w odpowiednim czasie nie skorzystały z oferowanych im możliwości odwołania [...]. Ogólną zmianę kierunku praktyki administracyjnej wynikającą z tych wyroków należy w obecnych okolicznościach uznać za przewidywane zastosowanie formalnej zmiany w regulaminie pracowniczym, ale nie należy jej rozumieć jako pozwalającą na ponowne otwarcie z mocą wsteczną sytuacji wynikającej z decyzji podjętych w odniesieniu do wniosków, które w chwili upływu terminów na wniesienie odwołania stały się prawomocne”[10].

21. Komisja wyjaśniła, że orzecznictwo to wyraźnie wskazuje, iż prawo do zaskarżenia określonej decyzji jest prawem indywidualnym, a jeżeli dana osoba nie zakwestionowała tej decyzji w związku z tym, z zastrzeżeniem warunków mających wówczas do niej zastosowanie, nie można powoływać się na wyrok uzyskany przez inną osobę a posteriori w odniesieniu do podobnej kwestii, aby podnieść zarzuty, których nie podniesiono w przewidzianym prawem terminie. Ponadto taki wyrok nie będzie miał mocy wstecznej; nie można powoływać się na nią przy ponownym otwieraniu zamkniętych spraw dotyczących tej samej kwestii. Komisja zazwyczaj stosuje zasady określone w danym wyroku do przyszłych spraw. Może to mieć wpływ na sytuacje, w których urzędnik może złożyć nowy wniosek, co może mieć wpływ na rozwój przyszłego orzecznictwa. Ogólnie jednak zasada pewności prawa przeważa nad dążeniem jednostki do uzyskania korzystniejszej decyzji opartej na zmianie orzecznictwa.

22. Komisja argumentowała, że zasada pewności prawa ma zasadnicze znaczenie dla instytucji zarządzających około 50 000 pracowników (do tej liczby można dodać rodziny pracowników i byłych pracowników, biorąc pod uwagę, że mają oni pewne prawa w dziedzinie emerytur, ubezpieczenia chorobowego i ubezpieczenia na wypadek bezrobocia). Komisja argumentowała, że wznowienie zamkniętych spraw po upływie terminów ustawowych może mieć negatywny wpływ na należyte zarządzanie personelem i budżetem. Do otwarcia zamkniętych spraw potrzebne byłyby również dodatkowe zasoby. Przypadki zamknięte są na ogół bardziej zasobochłonne, biorąc pod uwagę upływ czasu i trudności związane z badaniem sytuacji, która miała miejsce w przeszłości. Komisja dodała, że regularnie podejmuje decyzję o zastosowaniu wyroku w toczącej się sprawie do wszystkich podobnych spraw, które są w tym czasie otwarte, nawet jeśli nie wniesiono odwołania, aby zniechęcić jednostki do składania masowych skarg.

23. Komisja wskazała, że wniosek złożony przez urzędnika lub pracownika na podstawie art. 90 ust. 1, w którym zwraca się on do Komisji o zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją ze względu na rozwój orzecznictwa, nie byłby dopuszczalny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie można obejść ustawowego terminu określonego w art. 90 ust. 2 poprzez złożenie wniosku na podstawie art. 90 ust. 1.

Ocena Rzecznika Praw Obywatelskich

24. Na wstępie Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje, że decyzja administracyjna dotycząca pracowników instytucji UE staje się ostateczna z prawnego punktu widzenia, jeżeli nie zostanie zaskarżona w ustawowym terminie na wniesienie odwołania administracyjnego lub w ustawowym terminie na wszczęcie kontroli sądowej.

25. Jednakże, jak przyznaje Parlament, jeżeli formalna decyzja zmienia praktykę administracyjną i jeżeli taka formalna decyzja wpływa również na akty administracyjne, które stały się prawnie ostateczne, taka decyzja może stanowić „nowy fakt”, który wymagałby od instytucji rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 90 ust. 1.

26. Rzecznik zauważa w tym względzie, że orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości UE w odniesieniu do „nowych faktów” stanowi, że „istnienie istotnych nowych faktów może uzasadniać złożenie wniosku o ponowne rozpatrzenie wcześniejszej decyzji, która stała się ostateczna”[11]. Ponadto „[w] odniesieniu do kwestii kryteriów, na podstawie których ustala się, czy okoliczności faktyczne należy zakwalifikować jako „istotne nowe”, z orzecznictwa wynika, że aby okoliczność faktyczna była „nowa”, konieczne jest, aby ani skarżąca, ani administracja nie wiedziały ani nie mogły wiedzieć o danej okoliczności faktycznej w chwili wydania poprzedniej decyzji. Przesłanka ta jest tym bardziej spełniona, jeżeli dana okoliczność zaistniała po wydaniu poprzedniej decyzji. Aby dany fakt był „istotny”, musi on być w stanie istotnie zmienić sytuację wnioskodawcy stanowiącą podstawę pierwotnego wniosku, który doprowadził do wydania wcześniejszej decyzji, która stała się ostateczna”.[12]

27. Rzecznik zauważa również, że Trybunał stwierdził, iż urzędnik, który nie zakwestionował swojej początkowej grupy zaszeregowania w przewidzianym ustawowo terminie, nie może złożyć nowego wniosku na podstawie faktu, że dowiedział się o swoich prawach po wydaniu orzeczenia przez sąd Unii w sprawie, której nie był stroną i która unieważniła decyzję, która nie dotyczyła go bezpośrednio. Trybunał dodał, że urzędnik nie może uzasadniać złożenia wniosku o wydanie nowej decyzji na tej podstawie, że decyzja wydana przez inną instytucję Unii niż ta, dla której pracuje, i która nie dotyczy go bezpośrednio, stanowi nową istotną okoliczność faktyczną. Z orzecznictwa sądów Unii wynika jednak, że wydanie przez instytucję decyzji o charakterze generalnym, która podważa ostateczne decyzje w sprawie zaszeregowania pracowników, stanowi dla jej pracowników nową istotną okoliczność, która uzasadnia złożenie w ustawowym terminie nowych wniosków o ponowne rozpatrzenie decyzji w sprawie zaszeregowania [13].

28. Z powyższego wynika, że jeżeli orzeczenie sądu Unii nie prowadzi do przyjęcia przez instytucję nowej decyzji o zasięgu ogólnym, co oznacza, że nie istnieje żaden nowy istotny fakt mający znaczenie dla ostatecznych decyzji tej instytucji, dana instytucja nie jest prawnie zobowiązana do rozpatrywania wniosków na podstawie art. 90 ust. 1, które mają na celu zastąpienie tych ostatecznych decyzji nowymi decyzjami.

29. Chociaż istnieje jedynie ograniczony obowiązek prawny rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 90 ust. 1 w odniesieniu do kwestii, które były przedmiotem ostatecznych decyzji (wnioski na podstawie art. 90 ust. 1 mogą zostać odrzucone w przypadku braku nowego istotnego faktu istotnego dla sprawy), Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla również, że nie oznacza to, że administracja nie może zgodnie z prawem podjąć decyzji o rozpatrzeniu wniosków na podstawie art. 90 ust. 1. Podsumowując, chociaż mające zastosowanie przepisy prawne nie wymagają od instytucji rozpatrywania wniosków na podstawie art. 90 ust. 1, mające zastosowanie przepisy prawne nie stanowią dla instytucji przeszkody w rozpatrywaniu takich wniosków. Do ich uprawnień dyskrecjonalnych należy rozpatrywanie wniosków na podstawie art. 90 ust. 1, których celem jest zastąpienie tych ostatecznych decyzji nowymi decyzjami [14].

30. Rzecznik Praw Obywatelskich podkreśla, że zgodnie z zasadami dobrej administracji instytucja powinna korzystać z tego marginesu swobody, wyciągając wszelkie rozsądne wnioski z orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE.

31. Rzecznik z zadowoleniem przyjmuje zatem oświadczenia Rady i Komisji, zgodnie z którymi w pewnych okolicznościach zgadzają się one na zastosowanie (ewentualnych) korzyści wynikających z toczącej się sprawy sądowej do wszystkich urzędników, w tym urzędników, którzy nie zaskarżyli decyzji instytucji [15]. Rzecznik wywodzi również z opinii Parlamentu, że nie wyklucza ona również tej możliwości. Takie decyzje przynoszą korzyści zarówno pracownikom, jak i instytucjom, ponieważ w takich okolicznościach pracownicy nie są zobowiązani do systematycznego kwestionowania decyzji, które ich dotyczą, a instytucje unikają przyjmowania licznych skarg dotyczących tej samej kwestii.

32. Rzecznik nie widzi jednak powodu, dla którego zakres uznania instytucji byłby ograniczony tylko do tych okoliczności, w których instytucja uprzednio poinformowała pracowników, że zastosuje orzeczenie w toczącej się sprawie do wszystkich pracowników. Istnienie zakresu uznania oznacza, że administracja może zawsze zbadać, czy powinna zastąpić jedną decyzję administracyjną inną decyzją administracyjną.

33. Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że ten zakres uznania wymaga dokonania wyważenia między uzasadnionymi interesami w zakresie stabilności prawnej poszczególnych sytuacji [16] z jednej strony, a względami takimi jak względy dotyczące poszanowania praw podstawowych [17] i sprawiedliwości z drugiej strony. Jeżeli instytucja zdecyduje się przyjąć wniosek o zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją, do jej uprawnień dyskrecjonalnych należy również decyzja, że nowa decyzja będzie obowiązywać wyłącznie w przyszłości (ex nunc), a nie z mocą wsteczną.

34. Podsumowując, Rzecznik Praw Obywatelskich uważa, że co do zasady, korzystając ze swoich szerokich uprawnień dyskrecjonalnych, instytucja może w każdej chwili podjąć decyzję o ponownym rozpatrzeniu wniosku złożonego na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego. Zgodnie z zasadami dobrej administracji przy wykonywaniu tak szerokich uprawnień dyskrecjonalnych instytucja powinna brać pod uwagę wszystkie istotne czynniki. W dalszej części poczyni jeszcze jedną uwagę.

B. Wnioski

Na podstawie dochodzenia w sprawie tej skargi Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka ją następującą uwagą:

Rzecznik uważa, że instytucja nie jest pozbawiona możliwości ponownego rozpatrzenia wniosku złożonego na podstawie art. 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego mającego na celu zastąpienie ostatecznej decyzji nową decyzją mającą zastosowanie w przyszłości, która należycie uwzględnia zmieniające się orzecznictwo. Zgodnie z zasadami dobrej administracji przy wykonywaniu tak szerokich uprawnień dyskrecjonalnych instytucja powinna brać pod uwagę wszystkie istotne czynniki.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Sporządzono w Strasburgu dnia 30 listopada 2011 r.


[1] Artykuł 90 ust. 1 regulaminu pracowniczego daje urzędnikom i pracownikom możliwość zwrócenia się do instytucji, dla której pracują, z wnioskiem o wydanie decyzji w ich sprawie.

[2] Kwestia ta pojawiła się w szeregu spraw rozpatrywanych przez Rzecznika Praw Obywatelskich. W sprawie 3126/2009/ELB Rzecznik Praw Obywatelskich otrzymał skargę, że Komitet Ekonomiczno-Społeczny nadal odmawia skarżącemu dodatku zagranicznego, mimo że rozwój orzecznictwa mógł sugerować, że był on uprawniony do tego dodatku.

[3] T-206/00 Hult przeciwko Komisji, RecFP str. IA-19 i II-81, pkt 38.

[4] T-16/97 Chauvin przeciwko Komisji, Rec. 1997, s. II-681, pkt 43 i T-232/97 Becret-Danieau przeciwko Parlamentowi Europejskiemu, Rec. 1998, s. II-495, pkt 38–45.

[5] Sprawa F-81/08 Ketselidou przeciwko Komisji, wyrok z dnia 11 czerwca 2009 r., dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 40. Paragraf 40 stanowi w języku francuskim, co następuje: „S’agissant des deux conditions cumulatives qui doivent être réunies pour qu’un fonctionnaire ou agent puisse obtenir le réexamen d’une décision le concernant devenue définitive, à savoir l’existence d’un fait nouveau substantiel et l’introduction d’une demande dans un délai raisonnable, il y a lieu de préciser que la première de ces conditions a trait au fond de la demande, tandis que la seconde concerne la recevabilité de celle-ci.”;

[6] Sprawa C-389/98 P Hans Gevaert przeciwko Komisji, Rec. 2001, s. I-65.

[7] Sprawy połączone 15–33, 52, 53, 57–109, 116, 117, 123, 132 i 135–137/73 Roswitha Schots i in. przeciwko Radzie i Komisji Wspólnot Europejskich oraz Parlamentowi Europejskiemu, przywołane powyżej, pkt 2.

[8] Sprawy połączone 15–33, 52, 53, 57–109, 116, 117, 123, 132 i 135–137/73 Roswitha Schots i inni przeciwko Radzie i Komisji Wspólnot Europejskich oraz Parlamentowi Europejskiemu ,, cytowane powyżej, pkt 36, 38 i 39.

[9] Sprawy połączone 15–33, 52, 53, 57–109, 116, 117, 123, 132 i 135–137/73 Roswitha Schots i inni przeciwko Radzie i Komisji Wspólnot Europejskich oraz Parlamentowi Europejskiemu, Rec. 1974, s. 177, pkt 2.

[10] Sprawy połączone 15–33, 52, 53, 57–109, 116, 117, 123, 132 i 135–137/73 Roswitha Schots i in. przeciwko Radzie i Komisji Wspólnot Europejskich oraz Parlamentowi Europejskiemu, przywołane powyżej, pkt 36, 38 i 39.

[11] Zob. sprawa T-186/98 Inpesca przeciwko Komisji, Rec. 2001, s. II-557, pkt 47. Zob. również sprawa T-271/08 P Boudova i inni przeciwko Komisji [2009], dotychczas nieopublikowana w Zbiorze, pkt 38.

[12] Zob. sprawa T-186/98 Inpesca przeciwko Komisji [2001], cytowana powyżej, pkt 50-51.

[13] Sprawa T-271/08 P Boudova i inni przeciwko Komisji [2009], dotychczas nieopublikowana w Zbiorze. Punkty 47–48, 50 stanowią w pierwotnej wersji francuskiej, co następuje: „un fonctionnaire qui a omis d’attaquer, dans les délais statutaires, son classement initial en grade, ne saurait valablement présenter une nouvelle demande de reclassement au seul motif qu’il n’a connu la portée décise de ses droits que depuis le prononcé d’un arrêt du juge communautaire, rendu dans une affaire où ce fonctionnaire n’était pas partie et ayant annulé un acte le concernant directement...A fortiori, un fonctionnaire n’ayant pas contesté, dans les délais statutu uans une affaire où ce ce fonctionnaire n’ saurait pasie et afinifier la présentation la prétation désentation n’ faune d’ fauvele demande tende a prémen rémené a préaumen de préauxé a pré

[14] Zob. decyzja Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie skargi 1953/2008/MF. Tytułem przykładu Rzecznik zauważa, że w sprawie dotyczącej przyznania dodatku zagranicznego Komisja odpowiednio zdecydowała się zastąpić ostateczną decyzję inną decyzją, prawie cztery lata po przyjęciu pierwotnej decyzji (zob. wyrok Sądu do spraw Służby Publicznej z dnia 15 marca 2011 r. w sprawie F-28/10 Gaëtan Barthélémy Maxence Mioni przeciwko Komisji, dotychczas nieopublikowany w Zbiorze, pkt 10).

[15] W 2005 r. Komisja postanowiła rozszerzyć skutki przyszłego wyroku Sądu na wszystkich swoich pracowników, mimo że poszczególni pracownicy mogli nie odwołać się od tej decyzji (obwieszczenie administracyjne nr 59-2005 z dnia 20 lipca 2005 r.). Rada podjęła podobną decyzję (nota Sekretariatu Generalnego Rady nr 83-05 z dnia 18 maja 2005 r.).

[16] Zob. uzasadnienie przedstawione przez Komisję w pkt 22 niniejszej decyzji.

[17] Z pewnością stanowiłoby przypadek niewłaściwego administrowania, gdyby instytucja zdecydowała się skorzystać ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych w taki sposób, aby uznać za mającą zastosowanie decyzję naruszającą prawa podstawowe pracownika.

Co sądzisz o tym tłumaczeniu automatycznym? Podziel się z nami swoją opinią!