Matul il-Konferenza tan-Netwerk Ewropew tal-Ombudsmen li saret fid-19 u l-20 ta' Ġunju 2017, xi Ombudsmen li ħadu sehem fil-Grupp ta' Ħidma dwar il-Migrazzjoni esprimew it-tħassib tagħhom dwar l-applikazzjoni prattika ta' deroga speċifika, li tinsab fit-tielet subparagrafu tal-Artikolu 12(1) tad-Direttiva dwar ir-Riunifikazzjoni tal-Familja (“id-Direttiva”)[1].

B’mod speċifiku, l-Istati Membri jistgħu jiddeċiedu li ma japplikawx id-deroga mir-rekwiżiti [2] stabbiliti għall-eżerċizzju tad-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja [3] jekk l-applikazzjoni għar-riunifikazzjoni tal-familja ssir wara l-iskadenza ta’ perjodu ta’ tliet xhur [4] mill-għoti tal-istatus ta’ rifuġjat.

Wara d-diskussjoni tal-Grupp ta' Ħidma, is-servizzi tal-Ombudsman Federali Belġjan ikkjarifikaw f'email tat-18 ta' Ottubru 2017 li l-liġi Belġjana tmur lil hinn mill-perjodu minimu ta' tliet xhur previst fid-Direttiva [5] u tapplika skadenza ta' 12-il xahar għall-applikabbiltà tad-deroga.

Madankollu, l-Ombudsman Federali Belġjan innota, mill-ilmenti li rċieva, li l-membri tal-familja ta’ refuġjati fil-Belġju jistgħu jiffaċċjaw diffikultajiet prattiċi li jżommuhom milli jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom fi żmien 12-il xahar wara l-għoti tal-istatus ta’ refuġjat lill-isponsor. Dawn id-diffikultajiet ġew indirizzati inizjalment fl-2015 ^[6]. B’riżultat ta’ dan, il-membri tal-familja tar-refuġjati jistgħu jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom direttament jekk jippreżentaw prova tal-identità tagħhom, jimlew il-formola tal-applikazzjoni għall-viża u, eventwalment, iħallsu t-tariffi tal-viża (il-fajl tagħhom jista’ jimtela wara).

Madankollu, skont l-Ombudsman Federali Belġjan, kien għad hemm xi diffikultajiet fl-uffiċċji konsulari u fihom minħabba li, pereżempju:

(1) l-uffiċċji konsulari mhux dejjem isemmu l-informazzjoni rilevanti fuq is-sit web tagħhom jew fuq id-dokumenti ta' sostenn għar-refuġjati.

(2) mhux dejjem jinfurmaw b'mod attiv lill-membri tal-familja tar-refuġjati li jikkuntattjaw lill-uffiċċji konsulari li huwa possibbli għalihom li jippreżentaw l-applikazzjoni tagħhom direttament.

(3) l-applikanti għall-viża xi kultant jesperjenzaw dewmien twil biex jiksbu appuntament mal-Ambaxxata (minħabba nuqqas ta' kapaċità amministrattiva li tirriżulta f'restrizzjonijiet organizzattivi severi).

(4) l-infurzar ta’ regoli favorevoli jiddependi fuq l-għarfien tal-Ambaxxata ta’ dawk ir-regoli u r-restrizzjonijiet organizzattivi.

(5) ir-rimedju ta’ sitwazzjonijiet fejn l-iskadenza tal-iskadenza tkun dovuta għal azzjonijiet ta’ Ambaxxata (jew nuqqas ta’ azzjoni) huwa diffiċli peress li l-Ministeru tal-Affarijiet Barranin u l-Uffiċċju tal-Immigrazzjoni għandhom pożizzjonijiet kontradittorji dwar il-kwistjoni.

Sabiex jiġu indirizzati dawn il-problemi, l-Ombudsman Federali Belġjan ried jistaqsi lill-Kummissjoni dwar interpretazzjoni aktar favorevoli possibbli tad-Direttiva.

Mistoqsija

Fid-domanda mibgħuta mill-Ombudsman Ewropew lill-Kummissjoni, l-istituzzjoni ġiet mistoqsija jekk setgħetx tikkonferma li l-interpretazzjoni (favorevoli) tagħha tal-iskadenza ta’ tliet xhur (prevista fl-Artikolu 12(1), it-tielet subparagrafu tad-Direttiva 2003/86/KE) mogħtija fil-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni tal-2014 [7] li tipprovdi linji gwida lill-Istati Membri dwar kif għandhom japplikaw id-Direttiva [8] għadha teżisti, minħabba l-aggravament tal-kriżi tar-refuġjati mill-2014 u l-proporzjon relattivament żgħir ta’ persuni li jfittxu l-ażil li jidhru li ngħataw status ta’ refuġjati mill-Istati Membri s’issa.

It-tweġiba tal-Kummissjoni

Fl-20 ta’ Diċembru 2017, il-Kummissjoni wieġbet għall-mistoqsija.

Il-Kummissjoni kkonfermat li d-dikjarazzjoni li saret fil-Komunikazzjoni tagħha tal-2014 dwar il-gwida għall-applikazzjoni tad-Direttiva kienet għadha applikabbli. Hija ċċitat b’mod estensiv it-Taqsima 6.1.3 tal-Komunikazzjoni.

Il-Kummissjoni żiedet li, fl-“Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni” tagħha ta’ Mejju 2015 [9], hija ssottolinjat li, b’reazzjoni għat-traġedji umani fil-kriżi tal-migrazzjoni, l-Istati Membri għandhom jużaw mezzi legali oħra disponibbli għall-persuni li jeħtieġu protezzjoni, b’mod parallel mar-risistemazzjoni. Dawn jinkludu “sponsorizzazzjonijiet privati/mhux governattivi u permessi umanitarji, u klawżoli ta’ riunifikazzjoni tal-familja”. Il-Kummissjoni kkonkludiet li d-dikjarazzjoni msemmija hawn fuq turi li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar il-kwistjonijiet tar-riunifikazzjoni tal-familja tar-refuġjati ma nbidlitx bħala konsegwenza tal-aggravament tal-kriżi tar-refuġjati.

Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni rreferiet għal rapport dwar studju reċenti tal-EMN (Network Ewropew dwar il-Migrazzjoni), li jipprovdi ħarsa ġenerali lejn is-sitwazzjoni fi Stati Membri differenti fir-rigward tal-perjodu ta' żmien li fih għandhom jiġu ppreżentati l-applikazzjonijiet għal riunifikazzjoni tal-familja ffaċilitata għar-refuġjati [10]. 

It-tweġiba tal-Kummissjoni ntbagħtet lill-Ombudsman Federali Belġjan fid-9 ta’ Jannar 2018.

Feedback

L-Ombudsman Federali Belġjan ma ppreżenta l-ebda osservazzjoni għar-risposta tal-Kummissjoni.

Proċedura tal-għeluq

Fid-dawl tal-kontenut tat-tweġiba (jiġifieri li l-Kummissjoni kkonfermat id-dikjarazzjoni li kienet għamlet fil-Komunikazzjoni tagħha tal-2014) u l-fatt li l-Ombudsman Federali Belġjan ma ppreżenta l-ebda osservazzjoni, ġie konkluż li l-kwistjoni mqajma fid-domanda kienet ġiet indirizzata b’mod adegwat.

[1] Id-Direttiva tal-Kunsill 2003/86/KE tat-22 ta’ Settembru 2003 dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja, ĠU L 251, 03/10/2003 p. 12.

[2] Dawk ir-rekwiżiti huma: (i) akkomodazzjoni xierqa għall-familja, (ii) assigurazzjoni kontra l-mard, u (iii) riżorsi stabbli u regolari suffiċjenti.

[3] Il-parti rilevanti tal-ewwel subparagrafu tal-Artikolu 12 (1) taqra kif ġej: “B’deroga mill-Artikolu 7, l-Istati Membri ma għandhomx jeħtieġu li r-refuġjat u/jew il-membru/i tal-familja jipprovdu, fir-rigward ta’ applikazzjonijiet li jikkonċernaw lil dawk il-membri tal-familja msemmija fl-Artikolu 4(1), l-evidenza li r-refuġjat jissodisfa r-rekwiżiti stabbiliti fl-Artikolu 7.”

[4] Il-parti rilevanti tat-tielet subparagrafu tal-Artikolu 12 (1) taqra kif ġej: “L-Istati Membri jistgħu jeħtieġu li r-refuġjat jissodisfa l-kondizzjonijiet imsemmija fl-Artikolu 7(1) jekk l-applikazzjoni għar-riunifikazzjoni tal-familja ma tiġix sottomessa fi żmien perijodu ta’ tliet xhur wara l-għoti ta’ l-istatus ta’ refuġjat” (enfasi miżjuda).

[5] L-Artikolu 10, §2, il-ħames inċiż, il-Liġi tal-15 ta’ Diċembru 1980 dwar id-dħul, is-soġġorn, l-insedjament u t-tneħħija ta’ ċittadini barranin (il-Belġju).

[6] L-Ombudsman Belġjan elenka l-inkonsistenzi prattiċi li ġejjin li ġew indirizzati mill-Ministeru tal-Affarijiet Barranin u l-Uffiċċju tal-Immigrazzjoni fl-2015: (1) L-Ambaxxati Belġjani jeħtieġu li l-applikanti jillegalizzaw id-dokument kollu tagħhom qabel ma japplikaw għar-riunifikazzjoni tal-familja, li tieħu ħafna ħin. (2) L-Ombudsman Belġjan innota li l-membri tal-familja kellhom diffikultajiet serji biex jiksbu d-dokumenti addizzjonali kollha meħtieġa mill-Ambaxxata biex jirreġistraw l-applikazzjoni.

[7] Il-Komunikazzjoni tal-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew u lill-Kunsill dwar gwida għall-applikazzjoni tad-Direttiva 2003/86/KE dwar id-dritt għal riunifikazzjoni tal-familja, COM(2014) 210 final.

[8] COM(2014) 210, 6.1.3: “It-tielet subparagrafu tal-Artikolu 12(1) jippermetti lill-Istati Membri jirrikjedu li r-refuġjat jissodisfa l-kundizzjonijiet tal-Artikolu 7(1) jekk l-applikazzjoni għar-riunifikazzjoni tal-familja ma tiġix ippreżentata fi żmien tliet xhur wara l-għoti tal-istatus ta’ refuġjat. Ir-refuġjati spiss jiffaċċjaw diffikultajiet prattiċi f’dan il-perjodu ta’ żmien u dawn jistgħu jikkostitwixxu ostaklu prattiku għar-riunifikazzjoni tal-familja. Għalhekk, il-Kummissjoni tqis il-fatt li l-biċċa l-kbira tal-Istati Membri ma japplikawx din il-limitazzjoni bħala l-aktar soluzzjoni xierqa.

Madankollu, jekk l-Istati Membri jagħżlu li japplikaw din id-dispożizzjoni, il-Kummissjoni tqis li dawn għandhom iqisu l-ostakli prattiċi oġġettivi li l-applikant jiffaċċja bħala wieħed mill-fatturi meta jivvaluta applikazzjoni individwali. Barra minn hekk, filwaqt li l-Istati Membri, f’konformità mal-Artikoli 11 u 5(1), huma liberi li jiddeterminaw jekk l-applikazzjoni għandhiex tiġi sottomessa jew mill-isponsor jew mill-membru tal-familja, is-sitwazzjoni speċifika tar-refuġjati u tal-membri tal-familja tagħhom tista’ tagħmel dan partikolarment diffiċli jew impossibbli.

Għalhekk, il-Kummissjoni tqis li l-Istati Membri, speċjalment meta japplikaw limitu ta’ żmien, jenħtieġ li jippermettu l-possibbiltà li l-isponsor jissottometti l-applikazzjoni fit-territorju tal-Istati Membri biex jiggarantixxi l-effettività tad-dritt għar-riunifikazzjoni tal-familja. Fl-aħħar nett, jekk applikant jiffaċċja ostakli prattiċi oġġettivi biex jissodisfa l-iskadenza ta’ tliet xhur, il-Kummissjoni tqis li l-Istati Membri għandhom jippermettulhom jagħmlu applikazzjoni parzjali, li għandha timtela hekk kif id-dokumenti jsiru disponibbli jew it-traċċar jitlesta b’suċċess. Il-Kummissjoni tħeġġeġ ukoll lill-Istati Membri jipprovdu informazzjoni ċara dwar ir-riunifikazzjoni tal-familja għar-refuġjati b’mod f’waqtu u li jinftiehem (pereżempju, meta jingħata l-istatus ta’ refuġjat tagħhom). ”

[9] Komunikazzjoni mill-Kummissjoni lill-Parlament Ewropew, lill-Kunsill, lill-Kumitat Ekonomiku u Soċjali Ewropew u lill-Kumitat tar-Reġjuni: Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni (COM(2015) 240).

[10] Ir-rapport huwa disponibbli fuq: https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/00_family_reunification_sr_final.pdf

Il-każ kien jikkonċerna deċiżjoni mill-Kummissjoni Ewropea li tqis bħala ineliġibbli ċerti kostijiet iddikjarati minn organizzazzjoni mhux governattiva, li pparteċipat fi proġett iffinanzjat mill-UE mmirat lejn il-ġlieda kontra r-razziżmu kontra l-persuni Rom. L-ilmentatur argumenta li l-Kummissjoni ma kinitx eżaminat kif xieraq l-evidenza qabel ma ddeterminat li l-ispejjeż kienu ineliġibbli.

L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u sabet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni.

Il-każ kien jikkonċerna t-trattament mill-Kummissjoni ta’ lment dwar l-esklużjoni tal-ilmentatur minn network ta’ esperti minħabba l-imġiba allegatament mhux xierqa tiegħu. L-Ombudsman investigat il-kwistjoni u sabet li r-rispons ġenerali tal-Kummissjoni għall-allegazzjonijiet li saru kontra l-ilmentatur ma kienx adegwat. L-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni kienet naqset milli twettaq valutazzjoni bir-reqqa, oġġettiva u newtrali tal-fatti. L-Ombudsman imbagħad għamlet proposta għal soluzzjoni, li l-Kummissjoni rrifjutat. L-Ombudsman għalhekk iddeċieda li jagħlaq il-każ b'sejba ta' amministrazzjoni ħażina min-naħa tal-Kummissjoni.

Dan l-ilment tressaq minn kumpanija Ġermaniża li topera fil-qasam tal-inġinerija naturali u x-xjenzi kulturali u l-mediċina. Dan kien jikkonċerna proġett tal-UE li jittratta l-mekkaniżmi ta’ fehim tal-kontroll taċ-ċiklu taċ-ċelloli u s-sejba ta’ soluzzjonijiet possibbli għall-mard relatat maċ-ċiklu taċ-ċelloli. Wara verifika tal-proġett, il-Kummissjoni ddeċidiet li ma taċċettax ċerti spejjeż bħala eliġibbli. L-ilmentatur oġġezzjona għal din id-deċiżjoni u allega li l-mod li bih il-Kummissjoni u l-awdituri tagħha ttrattaw l-awditu kien żbaljat, inġust u ma kienx konformi mal-prattika amministrattiva tajba. L-Ombudsman investigat il-kwistjonijiet u ma sabet l-ebda amministrazzjoni ħażina fl-imġiba tal-Kummissjoni.

Il-każ kien jikkonċerna l-mod li bih l-ENISA assenjat mill-ġdid il-kompiti u wettqet bidliet fl-ambjent tax-xogħol tal-ilmentatur, impjegat tal-ENISA. L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u għamlet proposta għal soluzzjoni amikevoli, li l-ENISA ma aċċettatx. L-Ombudsman imbagħad għamlet abbozz ta' rakkomandazzjonijiet, li fihom talbet lill-ENISA: 1) tirrikonoxxi li naqset (a) milli tikkonsulta lill-ilmentatur qabel ma tadotta d-deċiżjonijiet ta' assenjament mill-ġdid, (b) milli tagħti raġunijiet għall-azzjonijiet tagħha, (c) milli tikkomunika kif xieraq id-deċiżjonijiet ta' assenjament mill-ġdid tagħha, (d) milli twieġeb għat-talbiet rilevanti tal-ilmentatur, u (e) milli tqis kif xieraq il-benessri tal-ilmentatur; 2) li joffri apoloġija lill-ilmentatur; li jsir ħlas ex gratia ta' EUR 1 000 lil min jagħmel l-ilment; u 4) li l-Ombudsman jingħata impenn formali li mhux se jwettaq każijiet bħal dawn ta' amministrazzjoni ħażina fil-futur. L-ENISA aċċettat l-abbozz ta' rakkomandazzjonijiet tal-Ombudsman u ħadet passi biex timplimentahom. Għalhekk, l-Ombudsman għalqet il-każ.