Sommarju tal-mistoqsija Q3/2017/MDC

Fatti u sfond

Fil-5 ta’ April 2017, (dak iż-żmien) l-Ombudsman Spanjol, kiteb ittra lill-Ombudsman Ewropew dwar l-obbligu tal-Frontex li tagħmel l-informazzjoni dwar il-mekkaniżmu tal-ilmenti faċilment disponibbli. L-Ombudsman Spanjol spjegat li fil-kapaċità tagħha bħala Mekkaniżmu Nazzjonali ta' Prevenzjoni kontra t-Tortura, hija timmonitorja l-operazzjonijiet ta' ripatrijazzjoni tal-Frontex tal-migranti li fihom tipparteċipa Spanja, f'konformità mal-Artikolu 8(6) tad-Direttiva 2008/115/KE [1] (id-Direttiva dwar ir-Ritorn) u l-Artikoli 13 u 14 tal-Kodiċi ta' Kondotta tal-Frontex għal Operazzjonijiet Konġunti ta' Ritorn Koordinati mill-Frontex [2].

L-Ombudsman Spanjol indika li l-Frontex kienet stabbiliet mekkaniżmu tal-ilmenti li kien disponibbli għall-persuni ripatrijati li qiesu li d-drittijiet fundamentali tagħhom kienu nkisru. L-Ombudsman irrefera għall-Abbozz ta' Rakkomandazzjoni tal-Ombudsman Ewropew fl-inkjesta fuq inizjattiva proprja OI/5/2012/BEH-MHZ.

L-Ombudsman Spanjola nnotat li dan l-aħħar kienet immonitorjat żewġ Operazzjonijiet Konġunti ta’ Ritorn ikkoordinati mill-Frontex, li fihom Spanja kienet l-Istat Membru organizzatur. Operazzjoni waħda seħħet fis-16 ta’ Frar 2017, li kienet tinvolvi titjiriet lejn Tirana u Tbilisi u l-oħra seħħet fil-15 ta’ Marzu 2017, li kienet tinvolvi titjiriet lejn Bogota u Lima. L-Ombudsman Spanjol iddikjara li n-nuqqasijiet li ġejjin ġew osservati matul dawn l-operazzjonijiet u dawk preċedenti:

a) il-persuni li kienu waslu biex jiġu ripatrijati ma ġewx informati bl-eżistenza tal-mekkaniżmu tal-ilmenti.

b) ma kienx possibbli għal dawn il-persuni li jissottomettu l-ilmenti tagħhom oralment lil aġenti li għandhom l-emblema tal-Frontex u li tali lmenti jiġu traskritti.

c) il-formola tal-ilmenti ma kinitx disponibbli f'kopja stampata matul l-operazzjonijiet.

d) il-formola tal-ilmenti kienet disponibbli f'diversi lingwi fuq is-sit web tal-Frontex iżda mhux bl-Ispanjol, minkejja l-fatt li xi wħud minn dawn it-titjiriet kienu destinati għall-Amerika Latina.

L-Ombudsman Spanjol talbet li tinżamm infurmata dwar kwalunkwe azzjoni li l-Frontex se tieħu b’reazzjoni għall-kwistjonijiet imsemmija hawn fuq.

Fl-20 u l-25 ta' April, l-Uffiċċju tal-Ombudsman Ewropew ikkuntattja lill-Uffiċċju tal-Ombudsman Spanjol biex jiddiskuti l-mistoqsija.

Mistoqsija

Ġie miftiehem mal-Uffiċċju Spanjol tal-Ombudsman li l-mistoqsijiet li ġejjin se jsiru lill-Frontex:

“Peress li l-Frontex hija l-istituzzjoni fl-aħjar pożizzjoni biex tindirizza l-kwistjonijiet imqajma mill-Ombudsman Spanjol, napprezzaw jekk il-Frontex tiddikjara:

(i) jekk l-Artikolu 72(10) tar-Regolament (UE) 2016/1624 [3] jista' jiġi interpretat li jfisser li l-ilmenti jistgħu jiġu ppreżentati oralment, matul operazzjonijiet konġunti ta' ritorn ikkoordinati mill-Frontex, lir-rappreżentant(i) tal-Frontex preżenti abbord;

(ii) jekk l-Artikolu 72(10) tar-Regolament jista’ jiġi interpretat li jirrikjedi li l-formola tal-ilmenti, inkluża xi informazzjoni dwar il-proċedura għat-trattament tal-ilmenti, tkun disponibbli f’kopja stampata fl-operazzjonijiet konġunti kollha ta’ ritorn ikkoordinati mill-Frontex, u

(ii) kif il-Frontex tinterpreta r-rekwiżit fl-Artikolu 72(10) tar-Regolament li l-lingwi li bihom il-formola tal-ilmenti għandha tkun disponibbli fuq is-sit web tal-Aġenzija u f’kopja stampata għandhom ikunu dawk li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jifhmu jew li huma raġonevolment maħsuba li jifhmu.”

It-tweġiba tal-Frontex

Fit-22 ta’ Mejju 2017, il-Frontex wieġbet għall-mistoqsija. Il-Frontex ipprovdiet tweġiba negattiva għall-mistoqsija (i). Hija sostniet li “l-Artikolu 72(10) irid jinqara fid-dawl tal-Artikolu 72(2)”, u kkonkludiet li lment orali mhuwiex ammissibbli. Il-Frontex elaborat l-argument tagħha billi ddikjarat li, meta fasslet il-mekkaniżmu tal-ilmenti tagħha, hija għamlet parametraġġ referenzjarju ma’ korpi oħra tal-UE u internazzjonali li ma jippermettux li l-ilmenti jiġu ppreżentati bil-fomm.  Il-Frontex spjegat id-diffikultajiet prattiċi li jinqalgħu jekk tippermetti lmenti orali.

Fir-rigward tal-mistoqsija (ii), il-Frontex qablet mal-fatt li l-Artikolu 72(10) jipprevedi li l-formoli tal-ilmenti għandhom ikunu disponibbli fl-attivitajiet kollha tal-Frontex, inklużi l-operazzjonijiet ta’ ritorn ikkoordinati mill-Frontex. Il-Frontex iddikjarat ukoll li l-formola tal-ilmenti fiha informazzjoni dwar il-proċedura għat-trattament tal-ilmenti.

Bi tweġiba għall-mistoqsija (iii) (dwar l-interpretazzjoni tal-Frontex tar-rekwiżit lingwistiku rregolat mill-Artikolu 72(10)), il-Frontex iddikjarat li l-lista ta’ lingwi ma hijiex inkluża fir-Regoli tal-Aġenzija dwar il-Mekkaniżmu tal-Ilmenti (“ir-Regoli”) minħabba li jekk dan ikun il-każ, ir-Regoli jkunu jeħtieġu aġġornament kostanti jekk jinbidlu l-lingwi. L-Aġenzija qieset li dan ikun sproporzjonat u li, jekk ikun hemm diversi verżjonijiet tagħhom, dan jagħmel ir-Regoli legalment inċerti. Il-Frontex żiedet li, bħalissa, il-formola tal-ilmenti hija disponibbli f’sitt lingwi, u li jistgħu jiżdiedu aktar lingwi jekk tinqala’ l-ħtieġa operazzjonali.

Feedback

Fid-19 ta’ Diċembru 2017, l-aġent Ombudsman Spanjol ippreżenta l-osservazzjonijiet tiegħu dwar it-tweġiba tal-Frontex.

L-Ombudsman Spanjol ma kienx sodisfatt bit-tweġiba tal-Frontex. Huwa sabha inaċċettabbli li l-formola tal-ilmenti ma kinitx disponibbli bl-Ispanjol fuq is-sit web tal-Aġenzija u f’kopja stampata. Skont l-Ombudsman Spanjol, kien ċar mill-formulazzjoni tal-Artikolu 72(10) li din id-dispożizzjoni imponiet obbligu fuq il-Frontex li tagħmel “il-formola tal-ilmenti ... disponibbli... f’lingwi li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jifhmu jew li huma raġonevolment maħsuba li jifhmu”. Din hija r-raġuni għaliex is-sempliċi referenza tal-Frontex, fit-tweġiba tagħha għall-mistoqsija (iii) tad-domanda, għall-fatt li l-lista ta’ lingwi mhijiex inkluża fir-Regoli, u r-referenza għal “ħtiġijiet operazzjonali”, kienu diżappuntanti.

F'dan ir-rigward, l-Ombudsman Spanjol enfasizza l-eżistenza ta' operazzjonijiet ta' ritorn li jinvolvu persuni li jitkellmu bl-Ispanjol. Barra minn hekk, l-Ispanjol huwa t-tielet l-aktar lingwa mitkellma fid-dinja, b'528 miljun persuna jitkellmuh. Konsegwentement, l-Ombudsman Spanjol qies li kien jidher aktar minn raġonevoli li l-formola tal-ilmenti għandha tkun disponibbli bl-Ispanjol fuq is-sit web tal-Frontex u f’kopja stampata. Huwa nnota wkoll li l-Artikolu 5(1) tar-Regoli jipprevedi li “[l]-Aġenzija tagħmel il-formola tal-ilmenti disponibbli bl-aktar lingwi komuni li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jifhmu jew li huma raġonevolment maħsuba li jifhmu”.

Fl-aħħar nett, l-Ombudsman Spanjol iddikjara li l-formulazzjoni tal-Artikolu 72(10) tar-Regolament uriet intenzjoni li jiġi evitat u kkoreġut il-ksur tad-drittijiet fundamentali. Fil-fehma tiegħu, din l-intenzjoni tista’ tiddgħajjef b’mod konsiderevoli jekk persuna ma tkunx tista’ tagħmel użu mill-formola tal-ilmenti “f’lingwi li ċ-ċittadini ta’ pajjiżi terzi jifhmu jew li huma raġonevolment maħsuba li jifhmu”.

Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman Spanjol qies li d-disponibbiltà tal-formola tal-ilmenti bl-Ispanjol ma għandhiex tiġi ddeterminata f’konformità mal-ħtiġijiet operazzjonali iżda għandha, pjuttost, tkun ibbażata fuq ir-rispett għad-drittijiet fundamentali. Dan ġie kkonfermat ukoll mill-objettiv tal-Frontex li “tinkorpora r-rispett u l-promozzjoni għad-Drittijiet Fundamentali fil-kultura u l-attivitajiet tal-Frontex”^[4].

Aktar żviluppi

Fit-12 ta' Frar 2018, l-Ombudsman irċeviet it-tweġiba tal-Frontex għas-sottomissjonijiet tal-Ombudsman Spanjol. Il-Frontex laqgħet l-argumenti tal-Ombudsman Spanjol minħabba li, qalet, dawn ikkontribwew biex il-mekkaniżmu tal-ilmenti jsir aktar inklużiv, f’konformità mal-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba.

Fir-rigward tal-kwistjoni tal-“lingwi l-aktar mifhuma” (l-Artikolu 5(1) tar-Regoli), il-Frontex innotat li l-Aġenzija tiġbor data mill-unitajiet rilevanti u mbagħad tiddetermina l-ħtieġa li l-formola tal-ilmenti tkun disponibbli b’lingwa speċifika. Il-proċess, imwettaq fuq bażi annwali, jinvolvi “il-kompilazzjoni tan-nazzjonalitajiet tan-nies li jaslu fil-fruntieri esterni tal-UE kull fejn ... L-Aġenzija topera, kif ukoll il-pajjiżi fejn in-nies jiġu rritornati l-aktar bl-appoġġ tal-Aġenzija.” Il-Frontex iddikjarat li, wara din il-valutazzjoni, lista tal-lingwi l-aktar komuni tal-ilmentaturi potenzjali tiġi kkompilata internament [5].

L-Aġenzija nnotat li l-formola tal-ilmenti ma kinitx obbligatorja [6] u li l-ilmenti jistgħu jintbagħtu wkoll f'lingwi oħra, speċjalment fil-każ ta' lingwa tal-UE.

Fl-aħħar nett, il-Frontex infurmat lill-Ombudsman li kienet ħadet l-inizjattiva li tittraduċi l-formoli tal-ilmenti fi Spanjol, Russu, Serb u Albaniż speċifikament għall-finijiet ta’ operazzjonijiet ta’ ritorn. Huwa ddikjara li l-formoli tal-ilmenti se jkunu disponibbli fuq is-sit web u f’forma stampata. Il-Frontex qalet li se tagħmel disponibbli wkoll informazzjoni addizzjonali fil-lingwi msemmija hawn fuq. Il-Frontex innotat li kienet disponibbli għal aktar diskussjonijiet dwar l-iżvilupp tal-mekkaniżmu tal-ilmenti.

It-tweġiba tal-Frontex intbagħtet lill-Ombudsman Spanjol fis-16 ta’ Frar 2018.

Proċedura tal-għeluq

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman Ewropew ivverifika s-sit web tal-Frontex u seta’ jikkonferma li l-formola tal-ilmenti u l-informazzjoni addizzjonali issa huma disponibbli wkoll bl-Ispanjol, bir-Russu, bis-Serb u bl-Albaniż.

Fid-dawl tal-kontenut tat-tweġiba, l-implimentazzjoni tat-titjib u l-fatt li l-Ombudsman Spanjol ma ppreżenta l-ebda osservazzjoni ulterjuri, ġie konkluż li l-kwistjonijiet imqajma fit-talba kienu ġew indirizzati b’mod adegwat u li t-talba setgħet tingħalaq.

[1] Direttiva 2008/115/KE tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tas-16 ta’ Diċembru 2008, dwar standards u proċeduri komuni fl-Istati Membri għar-ritorn ta’ ċittadini ta’ pajjiżi terzi li jkunu qegħdin fil-pajjiż illegalment (ĠU L 348, p. 98).

[2] Disponibbli fuq: http://frontex.europa.eu/assets/Publications/General/Code_of_Conduct_for_Joint_Return_Operations.pdf

[3] Regolament (UE) 2016/1624 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-14 ta' Settembru 2016 dwar il-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta u li jemenda r-Regolament (UE) 2016/399 tal-Parlament Ewropew

u tal-Kunsill u li jħassar ir-Regolament (KE) Nru 863/2007 tal-Parlament Ewropew u tal-

Il-Kunsill, ir-Regolament tal-Kunsill (KE) Nru 2007/2004 u d-Deċiżjoni tal-Kunsill 2005/267/KE, ĠU 2016, L 251, p. 1.

[4] It-Taqsima II, 3.11 tad-Dokument ta’ Programmazzjoni 2017-2019, disponibbli fuq: http://frontex.europa.eu/assets/About_Frontex/Governance_documents/Work_programme/2017/Programme_of_work_2017.pdf

[5] Hija indikat li, fl-2017, l-aktar sitt lingwi komuni mitkellma fil-qafas tal-operazzjonijiet ta’ ritorn kienu l-Albaniż, is-Serbo-Kroat, l-Għarbi, il-Georgian, ir-Russu u l-Ispanjol (mitkellma minn 2 % ta’ dawk ritornati). Fl-2016, ġie vvalutat li l-lingwi l-aktar komuni mitkellma fil-qafas tal-operazzjonijiet konġunti tal-Aġenzija kienu l-Għarbi, l-Ingliż, il-Franċiż, l-Urdu, it-Tigrinja u l-Pashtu.

[6] Skont l-Artikolu 8 tar-Regoli dwar il-Mekkaniżmu tal-Ilmenti, in-nuqqas ta’ disponibbiltà ta’ formola f’ċerta lingwa ma jikkostitwixxix raġuni ta’ inammissibbiltà.