Strasburgu, 10/07/2017

Inkjesta Konġunta dwar l-Ilmenti 194/2017/EA, 334/2017/EA, u 543/2017/EA

Suġġett: It-trattament mill-Kummissjoni Ewropea tal-impjieg ta’ eks Kummissarji wara mandat, eks President tal-Kummissjoni u r-rwol tal-Kumitat tal-Etika Ad Hoc

Għażiż Sur President,

F’Novembru 2016, ilqajt il-proposta tiegħek biex jissaħħaħ il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-Kummissarji billi jiġi estiż il-perjodu ta’ preklużjoni li matulu l-eks Kummissarji u l-Presidenti tal-Kummissjoni jridu jinfurmaw lill-Kummissjoni bl-intenzjoni tagħhom li jibdew kariga ġdida.

Fil-perjodu Frar - Marzu 2017 irċevejt tliet ilmenti separati relatati mat-trattament mill-Kummissjoni ta’ kwistjonijiet li għandhom x’jaqsmu mal-attivitajiet ta’ wara l-mandat tal-ex Kummissarji u tal-ex President tal-Kummissjoni. L-ilmenti jqajmu kwistjonijiet ukoll rigward ir-rwol tal-Kumitat tal-Etika Ad Hoc (AHEC). Minħabba x-xebh fil-kwistjonijiet imqajma, iddeċidejt li ninvestiga t-tliet ilmenti flimkien. Diġà infurmajt lill-Kummissjoni dwar tnejn minn dawn l-ilmenti (194/2017/EA, 334/2017/EA) u nehmeż kopja tat-tielet ilment (543/2017/EA) ma’ din l-ittra.

L-ilmentaturi jsostnu li l-Kummissjoni naqset milli tieħu azzjoni suffiċjenti biex tiżgura li l-ex Kummissarji u l-ex President ikunu qed jikkonformaw mal-obbligi tagħhom skont l-Artikolu 245 tat-TFUE. L-ilmentaturi jsostnu li l-attivitajiet okkupazzjonali ta’ wara l-mandat tal-eks Kummissarji, u tal-eks President tal-Kummissjoni, ma jirrispettawx id-“dmir tagħhom li jaġixxu b’integrità u diskrezzjoni fir-rigward tal-aċċettazzjoni, wara li jkunu temmew il-kariga tagħhom, ta’ ċerti ħatriet jew benefiċċji”. L-ilmentaturi jsostnu li d-dispożizzjonijiet tal-Kodiċi ta’ Kondotta għall-Kummissarji (CoC) ma jkoprux b’mod adegwat l-obbligi fuq l-ex Kummissarji (inklużi l-ex Presidenti) li jirriżultaw mill-Artikolu 245 tat-TFUE u, tabilħaqq, mill-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba b’mod aktar ġenerali.

Fil-każ tal-AHEC, l-ilmentaturi jsostnu li, b’mod ġenerali, dan mhuwiex mekkaniżmu adegwat biex jiġu indirizzati kwistjonijiet li jirriżultaw mill-attivitajiet ta’ wara l-mandat tal-eks Kummissarji (inklużi l-Presidenti tal-Kummissjoni). B’mod aktar partikolari, l-ilmentaturi jsostnu li żewġ membri tal-AHEC attwali jinsabu f’sitwazzjoni ta’ kunflitt ta’ interess li tirriżulta mill-pożizzjonijiet tagħhom bħala Konsulenti Speċjali fiż-żmien tal-ħatriet tagħhom u għal raġunijiet oħra. Ninnota li, fit-tweġiba reċenti tagħha fil-kuntest ta’ inkjesta separata dwar il-Konsulenti Speċjali tal-Kummissjoni (OI/6/2016/AB), il-Kummissjoni kkummentat dwar din il-kwistjoni. Madankollu, din il-kwistjoni ser tiġi ttrattata fil-kuntest ta' din l-inkjesta.

Fl-4 ta’ April 2017, it-tim ta’ inkjesta tiegħi wettaq spezzjoni tad-dokumenti li kienu jinkludu l-fajl tal-Kummissjoni relatat mal-opinjoni tal-AHEC fil-każ tal-eks President tagħha u l-fajls tal-Kummissjoni dwar is-sitt opinjonijiet l-oħra l-aktar reċenti pprovduti mill-AHEC. Ir-rapport tal-ispezzjoni huwa ppubblikat fuq is-sit web tiegħi.[1]

Issa kkonkludejt li jkun utli li tinkiseb it-tweġiba bil-miktub tal-Kummissjoni f’din l-inkjesta konġunta. Inkun grat jekk il-Kummissjoni twieġeb il-mistoqsijiet u l-kummenti stabbiliti taħt tliet intestaturi hawn taħt.

i) Il-funzjonament tal-AHEC

1. Qabel ma titlob opinjoni mill-AHEC, il-Kummissjoni kif tiddeċiedi dwar il-livell ta’ informazzjoni li għandha tiġi pprovduta mill-ex Kummissarju (jew President) inkwistjoni sabiex l-AHEC ikun jista’ jwettaq valutazzjoni sħiħa? Mill-esperjenza tal-Kummissjoni, l-AHEC kif jiddetermina liema informazzjoni ulterjuri jeħtieġ mill-ex Kummissarji, sabiex iwettaq il-valutazzjoni tiegħu?

2. Il-Kummissjoni qieset il-ħtieġa li ssaħħaħ, u tagħmel kompletament trasparenti [2], ir-rwol u s-setgħat tal-AHEC sabiex tiżgura li jkun mgħammar biex jivvaluta bis-sħiħ kull każ b'għarfien sħiħ tal-fatti rilevanti?  Il-Kummissjoni kkunsidrat li tipprovdi gwida lill-AHEC dwar il-firxa ta’ dokumenti li x’aktarx tkun teħtieġ, u l-għażliet disponibbli għaliha (pereżempju, li tintervista lill-eks Kummissarju/President inkwistjoni) sabiex twettaq valutazzjoni sħiħa fi kwalunkwe każ partikolari?

3. Kif kostitwit bħalissa, l-AHEC isir involut biss wara talba speċifika għal parir mill-Kummissjoni. Fil-każ tal-attività ta’ wara l-mandat tal-ex President tal-Kummissjoni, kien hemm kritika tal-fatt li l-parir tal-AHEC intalab aktar minn xahrejn wara li saret magħrufa l-ħatra l-ġdida. Dan jissuġġerixxi li l-AHEC għandu jiġi rikostitwit bħala korp permanenti bl-awtorità legali li jaġixxi fuq inizjattiva tiegħu stess meta jqis li jkun xieraq?

4. Ninnota, u nilqa’ l-fatt, li l-Kummissjoni għażlet li tippubblika l-opinjoni tal-AHEC fil-każ tal-ex President tal-Kummissjoni. Wara talbiet għal aċċess għal dokumenti, il-Kummissjoni żvelat ukoll l-opinjonijiet tal-AHEC f’każijiet oħra. Diġà qajjimt din il-kwistjoni mal-Kummissjoni filwaqt li kkjarifikajt li ma nirreferix għal pubblikazzjoni sħiħa u awtomatika tal-opinjonijiet jew l-iżvelar sħiħ ta’ kull dettall tal-attivitajiet professjonali u l-kundizzjonijiet tal-impjieg il-ġodda tal-ex Kummissarji.[3] Wara li kellha xi żmien biex tirrifletti dwar din il-kwistjoni, il-Kummissjoni issa hija lesta li tippubblika l-opinjonijiet tal-AHEC b’mod sistematiku iżda b’kunsiderazzjoni xierqa għall-protezzjoni tad-data personali u l-informazzjoni kummerċjalment sensittiva?

ii) It-trattament mill-Kummissjoni tal-każijiet tal-ex Kummissarji skont l-Artikolu 245 tat-TFUE, il-Kodiċi ta’ Kondotta u l-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba

5. Ikun ta’ għajnuna għall-Kummissjoni li tispjega b’mod aktar sħiħ il-fehim tagħha tad-dmir, skont l-Artikolu 245 tat-TFUE, ta’ eks Kummissarju li jaġixxi “b’integrità u diskrezzjoni”? X'inhi l-fehma tal-Kummissjoni f'dan ir-rigward? Ikun ta’ għajnuna għall-Kummissjoni, abbażi tal-esperjenza tagħha stess u tal-AHEC sal-lum, li tippubblika lista ta’ eżempji ta’ mġiba li hija tqis bħala ksur tad-dmir imsemmi hawn fuq. Il-Kummissjoni lesta tagħmel dan?

6. Il-Kummissjoni lesta tiċċara x'taħseb li huwa r-rwol tagħha, skont ir-regoli attwali, wara l-għoti ta' opinjoni tal-AHEC? Pereżempju, se tispjega (a) x’jikkostitwixxi perjodu ta’ żmien raġonevoli li fih għandha tittieħed deċiżjoni wara li tasal l-opinjoni tal-AHEC u (b) kif għandha tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha f’ċirkostanzi fejn tagħżel li ma ssegwix l-opinjoni tal-AHEC?

7. Il-Kummissjoni tista’ tressaq każ quddiem il-Qorti fil-każ ta’ kwalunkwe ksur tal-obbligi ta’ Kummissarju skont l-Artikolu 245 tat-TFUE. Minbarra li tfittex l-opinjoni tal-AHEC, x’proċeduri għandha fis-seħħ il-Kummissjoni sabiex tiddeċiedi (a) jekk, fil-fehma tagħha, kienx hemm ksur tal-obbligi ta’ Kummissarju skont dan l-Artikolu u (b) x’azzjoni ta’ segwitu għandha tieħu? Jekk il-Kummissjoni bħalissa ma għandhiex proċeduri bħal dawn, hija lesta li tistabbilixxi l-passi proċedurali li għandhom jiġu segwiti għal dawn l-għanijiet?

iii) It-trattament mill-Kummissjoni tal-każ tal-attività ta’ wara l-mandat tal-ex President tagħha

8. Il-Kummissjoni qalet li hija “eċċezzjonalment” talbet il-parir tal-AHEC fil-każ tal-ex President tagħha. Tista' l-Kummissjoni jekk jogħġbok tispjega għaliex, f'dan ir-rigward, ma bbażatx fuq l-Artikolu 2.3 tal-Kodiċi ta' Kondotta [4] li jippermetti konsultazzjoni mal-AHEC fuq bażi aktar ġenerali? Jekk il-Kummissjoni tqis li l-Artikolu 2.3 tal-Kodiċi ta’ Kondotta ma huwiex bażi xierqa biex jintalab tali parir, hija lesta li temenda l-Kodiċi ta’ Kondotta biex tipprovdi bażi soda għall-għoti ta’ opinjonijiet tal-AHEC fil-każ ta’ attivitajiet ta’ wara l-mandat wara li jkun intemm il-perjodu ta’ preklużjoni ta’ 18-il xahar (jew kwalunkwe perjodu ta’ preklużjoni estiż)?

9. Il-Kummissjoni kkonsultat lill-AHEC f’żewġ każijiet li ma kinux jikkonċernaw attivitajiet okkupazzjonali li kienu bdew fi żmien il-perjodu ta’ notifika ta’ 18-il xahar speċifikat fil-Kodiċi ta’ Kondotta. Madankollu, il-Kummissjoni ma ttrattatx b’mod konsistenti s-segwitu tagħha għall-opinjonijiet tal-AHEC ipprovduti. Wara li rċeviet l-opinjoni tal-AHEC fil-każ tal-ex Kummissarju għall-Aġenda Diġitali 2010-2014, il-Kummissjoni tat deċiżjoni espliċita formali dwar dak il-każ. Madankollu, fil-każ tal-ex President tal-Kummissjoni, u minkejja li kienet irċeviet l-opinjoni tal-AHEC, il-Kummissjoni ma tat l-ebda deċiżjoni. Tista' l-Kummissjoni jekk jogħġbok tispjega għaliex ħarġet deċiżjoni fil-każ tal-ex Kummissarju iżda mhux fil-każ tal-ex President tal-Kummissjoni?

Napprezza jekk nirċievi t-tweġiba tal-Kummissjoni għal dawn il-mistoqsijiet u kwalunkwe kumment ieħor sad-29 ta’ Settembru 2017. Jekk jogħġbok innota li x’aktarx nibgħat it-tweġiba tiegħek u l-annessi relatati lill-ilmentaturi għall-kummenti. Jekk tixtieq tissottometti dokumenti jew informazzjoni li tqis li huma kunfidenzjali, u li ma għandhomx jiġu żvelati lill-ilmentaturi, jekk jogħġbok inkludihom f’anness separat immarkat “Kunfidenzjali”.

Jekk il-persunal tiegħek ikollu xi mistoqsijiet dwar din l-inkjesta, jista’ jikkuntattja lis-Sinjura Rosita Hickey (+32 2 284 25 42) jew lis-Sinjura Elpida Apostolidou (+32 2 284 18 76) fl-Uffiċċju tiegħi.

Dejjem tiegħek,

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Għeluq: Ilment 543/2017/EA

[1] https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/80345/html.bookmark

[2] Dan jista’ jiġi inkluż f’Kodiċi ta’ Kondotta rivedut għall-Kummissarji.

[3] https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/61417/html.bookmark

[4] Artikolu 2.3: “Minbarra li jintalab jagħti opinjonijiet dwar ċerti attivitajiet ta’ wara l-mandat ta’ ex Membri tal-Kummissjoni, kif imsemmi fil-punt 1.2 hawn fuq, il-Kumitat tal-Etika Ad Hoc jista’ jintalab mill-President jagħti opinjonijiet dwar kwalunkwe kwistjoni etika ġenerali li tikkonċerna l-interpretazzjoni ta’ dan il-Kodiċi ta’ Kondotta.”