Il-każ kien jikkonċerna talba għal aċċess pubbliku għal “karti mudell” relatati mal-għodod tal-intelliġenza artifiċjali (IA) tal-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fl-Infurzar tal-Liġi (Europol). Il-kards mudell fihom informazzjoni dwar l-użu maħsub tal-għodod tal-IA u l-evalwazzjonijiet tagħhom. Il-Europol identifikat erba’ dokumenti bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba. Hija rrifjutat l-aċċess għal tliet dokumenti fl-intier tagħhom u tat aċċess parzjali għad-dokument li kien fadal. Meta għamlet dan, il-Europol ibbażat ruħha fuq il-ħtieġa li tipproteġi l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika.

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokumenti inkwistjoni u ltaqa’ mar-rappreżentanti tal-Europol. Abbażi ta’ dan u meta jitqies il-marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni li jgawdu l-istituzzjonijiet u l-aġenziji tal-UE meta jqisu li s-sigurtà pubblika tkun f’riskju, l-Ombudsman sabet li d-deċiżjoni tal-Europol li tirrifjuta aċċess pubbliku (sħiħ) ma kinitx manifestament żbaljata. Minħabba li l-interess pubbliku inkwistjoni ma jistax jiġi sostitwit minn interess pubbliku ieħor li jitqies aktar importanti, l-Ombudsman għalqet l-inkjesta u sabet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina.

Madankollu, l-Ombudsman qieset li l-ispjegazzjonijiet tal-Europol ipprovduti lill-ilmentatur dwar għaliex l-aċċess (sħiħ) għal dawn id-dokumenti kellu jiġi rrifjutat setgħu kienu aktar speċifiċi, u rreferiet għal suġġeriment preċedenti għal titjib li għamlet f’dan ir-rigward. 

 

L-ilmentatur talab lill-Kummissjoni Ewropea għal aċċess pubbliku għal dokumenti li jikkonċernaw l-iskambji tiegħu mal-gvern Ungeriż dwar l-indipendenza ġudizzjarja fil-kuntest tal-valutazzjoni tal-Kummissjoni tal-eliġibbiltà tal-Ungerija għall-fondi ta’ koeżjoni. Wara li kkonsultat mal-awtoritajiet Ungeriżi, il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għal xi wħud mid-dokumenti, u invokat żewġ eċċezzjonijiet skont il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti. B’mod aktar speċifiku, il-Kummissjoni argumentat li d-divulgazzjoni timmina l-iskop tal-investigazzjoni tagħha fir-rigward tal-eliġibbiltà tal-Ungerija għall-fondi ta’ koeżjoni u l-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tagħha. L-ilmentatur talab lill-Kummissjoni tirrieżamina d-deċiżjoni tagħha (billi tagħmel “applikazzjoni konfermatorja”). Meta l-Kummissjoni ma weġbitx fil-limiti ta’ żmien applikabbli, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar ir-rifjut impliċitu tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għad-dokumenti mitluba. Matul l-inkjesta tal-Ombudsman, il-Kummissjoni adottat id-deċiżjoni konfermatorja tagħha. Hija żammet id-deċiżjoni tagħha li żżomm l-aċċess iżda invokat eċċezzjoni addizzjonali, bl-argument li l-Parlament Ewropew kien beda proċedimenti tal-qorti dwar il-kwistjoni sadanittant, u l-iżvelar jista’ jimmina dawn il-proċedimenti li għaddejjin.

L-ispezzjoni tal-Ombudsman uriet li d-dokumenti mitluba fihom l-awtovalutazzjoni tal-Ungerija, il-kwestjonarji formali mibgħuta mill-Kummissjoni lill-awtoritajiet Ungeriżi, u t-tweġibiet uffiċjali mill-awtoritajiet Ungeriżi rilevanti għal dawk il-mistoqsijiet. Id-dokumenti mitluba għalhekk jiffurmaw il-bażi tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li kontriha l-Parlament beda proċeduri ġudizzjarji. Dawn la tfasslu għall-fini tal-proċedimenti speċifiċi tal-qorti, u lanqas ma fihom pożizzjonijiet legali interni dwar kwistjonijiet kontenzjużi matul il-proċedimenti kollha.

L-Ombudsman kien tal-fehma li l-Kummissjoni ma kinitx uriet b’mod suffiċjenti kif l-iżvelar tad-dokumenti seta’ jimmina l-proċedimenti tal-qorti inkwistjoni. L-Ombudsman lanqas ma kien konvint mill-argument tal-Kummissjoni li l-iżvelar jista’ jimmina l-investigazzjoni tagħha. Barra minn hekk, l-Ombudsman enfasizzat l-importanza li l-pubbliku jiġi infurmat dwar l-azzjonijiet tal-Kummissjoni u tal-awtoritajiet Ungeriżi biex jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-UE u biex jiżguraw li l-istat tad-dritt jiġi rrispettat. Għalhekk, l-Ombudsman qieset li r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku wiesa’ għad-dokumenti mitluba kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina u rrakkomandat li l-Kummissjoni tikkunsidra mill-ġdid il-pożizzjoni tagħha dwar it-talba għal aċċess.

Bi tweġiba, il-Kummissjoni kkonfermat il-pożizzjoni tagħha li l-iżvelar tad-dokumenti mitluba jippreġudika s-serenità tal-proċeduri ġudizzjarji mibdija mill-Parlament u l-investigazzjoni tiegħu fir-rigward tal-eliġibbiltà tal-Ungerija għall-fondi ta’ koeżjoni. Madankollu, l-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni ma pprovdietx spjegazzjonijiet konvinċenti dwar għaliex ma seta’ jingħata l-ebda aċċess usa’ għal dawn id-dokumenti. Għalhekk, l-Ombudsman ikkonfermat is-sejba tagħha ta' amministrazzjoni ħażina u għalqet il-każ.

Il-każ kien jikkonċerna talba għal aċċess pubbliku għall-opinjoni motivata li l-Kummissjoni Ewropea bagħtet lill-Belġju fil-kuntest ta’ proċedura ta’ ksur rigward it-traspożizzjoni tagħha tad-Direttiva dwar il-Protezzjoni tal-Informaturi.

Il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għad-dokument, li jifforma parti mill-fajl għal proċedura ta’ ksur li għadha għaddejja. Meta għamlet dan, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ divulgazzjoni, abbażi tal-ħtieġa li jiġi protett l-iskop ta’ investigazzjoni li kienet għaddejja. Peress li ma kienx sodisfatt b’dan l-eżitu, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

Filwaqt li l-Ombudsman qieset li protezzjoni adegwata tal-informaturi hija essenzjali, hija kkonstatat, abbażi tal-ispezzjoni tad-dokument inkwistjoni, li l-Kummissjoni kienet iġġustifikata li tibbaża ruħha fuq il-preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ żvelar li tirrifjuta l-aċċess għad-dokument. Għalhekk hija għalqet il-każ.

Il-każ kien jikkonċerna n-nuqqas tal-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) li tipprovdi rispons sostantiv għal ilment amministrattiv relatat ma’ allegazzjonijiet ta’ fastidju u irregolaritajiet magħmula minn uffiċjal tal-Korp Permanenti tal-Kategorija 2.

L-ilmentatur ressaq l-ilment amministrattiv mal-Frontex f’Marzu 2023. Il-Frontex wieġbet li, għall-kuntrarju tal-informazzjoni preċedenti li kienet ipprovdiet lill-ilmentatur, dan tal-aħħar ma kellux id-dritt li jagħmel tali lment. Konsegwentement, huwa ma kienx ser jirċievi risposta sostantiva. Madankollu, matul l-inkjesta tal-Ombudsman, il-Frontex qalet li se tipprovdi rispons sostantiv ġenerali lill-ilmentatur sa Novembru 2024. Il-Frontex ipprovdiet din ir-reazzjoni lill-ilmentatur f’Diċembru 2025 biss. L-Ombudsman sabet li l-informazzjoni inkonsistenti pprovduta lill-ilmentatur u d-dewmien kbir fit-tweġiba għall-ilment jikkostitwixxu amministrazzjoni ħażina. Madankollu, l-Ombudsman ma sabitx il-ħtieġa li jagħmel rakkomandazzjoni, peress li l-Frontex issa pprovdiet rispons sostantiv lill-ilmentatur.

Barra minn hekk, l-inkjesta tal-Ombudsman żvelat in-nuqqas ta’ mekkaniżmu effettiv ta’ lment u rimedju għall-uffiċjali tal-Kategorija 2, bħal f’sitwazzjonijiet ta’ fastidju fil-Frontex. L-Ombudsman ikkonkluda li din hija kwistjoni sistemika li tikkostitwixxi wkoll amministrazzjoni ħażina.

L-Ombudsman irrakkomandat li l-Bord tat-Tmexxija tal-Frontex jintroduċi mekkaniżmu effettiv ta’ lment u rimedju fir-reviżjoni li jmiss tal-qafas legali għall-uffiċjali tal-Kategorija 2.

Il-każ kien jikkonċerna talba għal aċċess pubbliku għal ittra ta’ intimazzjoni fi proċedura ta’ ksur relatata ma’ kuntratti suċċessivi ta’ xogħol għal żmien fiss fis-settur pubbliku Spanjol. Il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għall-ittra, billi argumentat li din tifforma parti minn proċedura ta’ ksur li għadha għaddejja, li għaliha teżisti preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ żvelar. Il-Kummissjoni sabet li l-ilmentatur ma kienx wera l-eżistenza ta’ interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar. Peress li ma kienx sodisfatt b’dan l-eżitu, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona d-dokument inkwistjoni u kkonferma li dan jifforma parti mill-fajl amministrattiv fi proċedura ta’ ksur li għadha għaddejja. Abbażi ta’ dan, l-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni kienet iġġustifikata li tibbaża fuq il-preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ divulgazzjoni biex tirrifjuta l-aċċess għall-ittra ta’ intimazzjoni. Hija sabet ukoll li kien raġonevoli għall-Kummissjoni li tqis li l-ilmentatur ma ressaqx biżżejjed argumenti biex juri l-eżistenza ta’ interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar. Għalhekk għalqet il-każ, u ma sabet l-ebda amministrazzjoni ħażina.

F’Marzu 2024, l-ilmentatur talab lill-Kummissjoni Ewropea aċċess pubbliku għad-dokumenti relatati mar-rivalutazzjoni tagħha tal-2023 tal-applikazzjoni tal-“proċedura tal-istat tad-dritt” fl-Ungerija (abbażi tar-Regolament dwar il-Kondizzjonalità). Il-Kummissjoni identifikat erba’ rapporti trimestrali u diversi skambji bejn l-Ungerija u l-Kummissjoni bħala li jaqgħu fil-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba iżda rrifjutat l-aċċess għad-dokumenti kollha. Billi rrifjutat l-aċċess, hija invokat eċċezzjonijiet skont il-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti, filwaqt li argumentat li l-iżvelar jista’ jimmina l-iskop ta’ investigazzjoni u l-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet li għaddej tagħha skont ir-Regolament dwar il-Kondizzjonalità.

L-ilmentatur talab lill-Kummissjoni tirrieżamina l-pożizzjoni tagħha (billi tagħmel “applikazzjoni konfermatorja”) f’April 2024. Peress li l-Kummissjoni naqset milli twieġeb għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur fil-limitu ta’ żmien applikabbli, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman f’Ġunju 2024.

L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar in-nuqqas tal-Kummissjoni li twieġeb għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur u talbet lill-Kummissjoni twieġeb malajr kemm jista’ jkun. Il-Kummissjoni wieġbet lill-ilmentatur f’Diċembru 2025, jiġifieri aktar minn 19-il xahar wara li ppreżentaw l-applikazzjoni konfermatorja.

Peress li l-Kummissjoni wieġbet għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur, l-Ombudsman għalqet dan il-każ. Madankollu, hija kkritikat b’mod inekwivoku d-dewmien sinifikanti mġarrab mill-Kummissjoni fit-tweġiba għat-talba tal-ilmentatur u fakkret lill-Kummissjoni li għandha tindirizza b’mod urġenti l-kwistjoni tad-dewmien fl-ipproċessar tagħha tat-talbiet għal aċċess pubbliku għad-dokumenti.

Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut mill-Parlament Ewropew li jagħti aċċess pubbliku għal dokument relatat ma' każijiet ta' serq u serq li seħħew fil-bini tal-Parlament matul l-2020. Biex jirrifjuta l-aċċess, il-Parlament ibbaża ruħu fuq eċċezzjoni waħda stabbilita fil-leġiżlazzjoni tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti, billi argumenta li l-iżvelar tad-dokument jippreġudika l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika.

Abbażi tal-ispezzjoni tad-dokument u wara laqgħa tat-tim ta’ inkjesta tagħha mar-rappreżentanti tal-Parlament, l-Ombudsman sabet li l-Parlament ma kienx wera kif l-iżvelar ta’ partijiet mid-dokument jista’ speċifikament u fil-fatt jimmina l-interess invokat. Għalhekk hija għamlet proposta għal soluzzjoni li l-Parlament jikkunsidra li jipprovdi mill-inqas aċċess parzjali għad-dokument.

Il-Parlament aċċetta l-proposta għal soluzzjoni tal-Ombudsman u ta aċċess parzjali għad-dokument. L-Ombudsman laqgħet ir-rispons pożittiv tal-Parlament għall-proposta tagħha għal soluzzjoni u għalqet l-inkjesta.

Iż-żewġ każijiet jikkonċernaw ir-rifjut tal-Europol li tagħti aċċess pubbliku għal dokumenti rigward l-għodod diġitali tagħha għall-analiżi ta’ immaġnijiet u vidjos, sentiment testwali, informazzjoni b’sors miftuħ, u r-rikonoxximent tal-uċuħ. Id-dokumenti inkwistjoni huma “dokument ta’ bidu ta’ proġett ta’ riċerka”, “valutazzjonijiet tal-impatt fuq il-protezzjoni tad-data”, u opinjonijiet relatati tal-Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali tal-Europol. Meta rrifjuta l-aċċess pubbliku għal dawn id-dokumenti, l-Europol irrefera għal diversi eċċezzjonijiet għall-aċċess pubbliku, inkluża l-ħtieġa li jiġi protett l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika. Hija qieset li l-iżvelar tad-dokumenti mitluba jagħti informazzjoni lill-kriminali dwar il-kapaċitajiet tekniċi tiegħu, u b’hekk jimmina l-effettività tal-operazzjonijiet tiegħu.

Abbażi ta’ spezzjoni tad-dokumenti mitluba mit-tim ta’ inkjesta tagħha, l-Ombudsman għamlet proposta għal soluzzjoni fil-każ 1192/2024/MIK, fejn talbet lill-Europol tagħti aċċess parzjali. L-Europol aċċetta din il-proposta u ta aċċess parzjali għad-“dokument ta’ bidu ta’ proġett ta’ riċerka”. Barra minn hekk, fil-każ 841/2025/MIK, il-Europol applikat l-istess approċċ kif propost mill-Ombudsman fil-każ parallel u tat aċċess parzjali għal diversi opinjonijiet tal-Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali tagħha.

Għalkemm il-Europol ma tat l-ebda aċċess għall-valutazzjonijiet tal-impatt fuq il-protezzjoni tad-data u neħħiet l-informazzjoni dwar il-funzjonalitajiet tal-għodod, l-Ombudsman qieset li issa ngħata aċċess pubbliku sinifikanti f’dawn il-każijiet. Għalhekk, l-Ombudsman qieset li l-Europol kienet aċċettat is-soluzzjoni tagħha. Madankollu, l-Ombudsman issuġġeriet li, f’każijiet futuri, jenħtieġ li l-Europol teżamina aktar fil-fond jekk il-“valutazzjonijiet tal-impatt fuq il-protezzjoni tad-data” u dokumenti oħra li jikkonċernaw għodod diġitali simili fihomx informazzjoni mhux sensittiva li tista’ tiġi żvelata lill-pubbliku. L-Ombudsman se jkompli jissorvelja din il-kwistjoni fil-kuntest ta’ lmenti futuri.