1. Sfond

Fl-inkjesti preċedenti tiegħu fuq inizjattiva proprja li ngħalqu fis-16.2.2001 u fl-20.6.2008 rispettivament, l-Ombudsman diġà investiga s-suġġett ta' ħlasijiet tard mill-Kummissjoni.

Fid-deċiżjoni tiegħu tal-20 ta' Ġunju 2008, l-Ombudsman innota li "ħafna mill-miżuri adottati mill-Kummissjoni f'dan il-kuntest, u b'mod partikolari dawk li rriżultaw f'bidliet fir-Regolament 2342/2002, dehru li kienu komparattivament reċenti"u li għalhekk kien "minn kmieni wisq biex jiġi vvalutat l-impatt li dawn ikollhom fuq is-sitwazzjoni". Fil-fehma tal-Ombudsman, l-aħjar mod biex wieħed jipproċedi kien għalhekk li tingħalaq l-inkjesta u "tinfetaħ inkjesta ġdida fuq inizjattiva proprja kmieni fl-2009, meta jkunu disponibbli ċifri għall-prestazzjoni tal-Kummissjoni fl-2008. Fuq il-bażi ta' dawn iċ-ċifri, l-Ombudsman imbagħad ikun jista' jiddeċiedi jekk il-Kummissjoni ħaditx il-passi kollha xierqa biex tiġġieled id-dewmien fil-pagamenti jew jekk hijiex meħtieġa azzjoni ulterjuri" (punt 1.9). 

Għalhekk, kif imħabbar, fis-17 ta' Frar 2009, l-Ombudsman nieda t-tielet inkjesta fuq inizjattiva proprja biex jistabbilixxi jekk għadx hemm problemi li jeħtieġ li jiġu rimedjati fir-rigward tad-dewmien fil-ħlasijiet. L-Ombudsman jixtieq b'mod partikolari jikseb l-informazzjoni li ġejja:

• Data statistika li turi l-għadd u l-perċentwali ta’ pagamenti tardivi, il-firxa tad-dewmien, is-somom involuti, il-każijiet fejn tħallas l-imgħax, u l-għadd ta’ kredituri intitolati għall-imgħax għal pagamenti tardivi (ara t-taqsima 2.1 hawn taħt),
• Ir-riżultati tal-passi li diġà ttieħdu mill-Kummissjoni biex tidentifika u tittratta l-kawżi tad-dewmien fil-ħlas, b’mod partikolari wara l-introduzzjoni ta’ interessi tard awtomatiċi li jaqbżu l-EUR 200 kif previst fl-Artikolu 106(5) tar-Regoli ta’ Implimentazzjoni tar-Regolament Finanzjarju (IR)[1] (ara t-taqsima 2.2 hawn taħt),
• Kwalunkwe pass ieħor li l-Kummissjoni kienet tieħu (ara t-taqsima 2.3 hawn taħt).

2. Risposta tal-Kummissjoni

2.1. Il-Kummissjoni żammet livell simili ta’ prestazzjoni għall-pagamenti fl-2008, fl-għadd u fil-valur, u fil-medja tad-dewmien. It-tabella li ġejja tiġbor fil-qosor is-sitwazzjoni tal-2008 dwar il-pagamenti li saru wara l-iskadenza tal-limiti ta’ żmien, kif jirriżulta mid-data kkodifikata fis-sistema kontabilistika tal-Kummissjoni (ABAC). Id-data relatata mal-2005 u l-2007 diġà kkomunikata tintuża għall-finijiet ta’ tqabbil:

F’dak li għandu x’jaqsam mal-ħlas tal-imgħax għal pagamenti tardivi, il-Kummissjoni kellha tittratta aktar talbiet u kellha tħallas aktar imgħax fl-2008 milli matul l-2005-2007.

2.2. Il-ħafna passi diġà adottati f'dawn l-aħħar snin biex jiġu evitati ħlasijiet tard, kemm fil-livell amministrattiv kif ukoll f'dak leġiżlattiv, li huma elenkati fit-tweġiba tal-Kummissjoni għat-tieni inkjesta tal-Ombudsman, għenu biex jitnaqqas b'mod konsiderevoli l-perċentwal ta' ħlasijiet tard iżda s-sitwazzjoni, fl-2008, hija qrib ħafna ta' dik li dehret fl-2007. Madankollu wieħed irid jinnota li l-biċċa l-kbira tal-miżuri differenti adottati biex tiġi indirizzata l-kwistjoni tal-ħlasijiet tard, huma ta’ natura fit-tul. L-effett tagħhom għalhekk se jintwera biss gradwalment. Pereżempju, l-Artikolu 106(5) tar-RI rivedut huwa applikabbli mill-1 ta’ Jannar 2008 iżda għad hemm bżonn ta’ talbiet biex jintalab imgħax tard skont kuntratti ta’ akkwist jew ftehimiet/deċiżjonijiet ta’ għotja konklużi qabel l-1 ta’ Jannar 2008. L-impatt sħiħ ta’ din il-miżura l-ġdida għalhekk se jitkejjel biss meta l-biċċa l-kbira tal-kuntratti ta’ akkwist li jkunu għaddejjin jew ftehimiet/deċiżjonijiet ta’ għotja jkunu kuntratti, ftehimiet jew deċiżjonijiet iffirmati jew konklużi wara l-1 ta’ Jannar 2008.

2.3. Il-Kummissjoni hija konxja bis-sħiħ tal-ħtieġa li tikkonforma mal-limiti ta’ żmien għall-pagamenti u għadha tqis li huma meħtieġa aktar sforzi, b’mod partikolari f’dawn iż-żminijiet diffiċli ta’ kriżi ekonomika, minħabba l-importanza kruċjali tal-ħtieġa għal fluwidità akbar tal-fondi għall-benefiċjarji kollha, u speċjalment għall-SMEs u l-NGOs. Din hija r-raġuni għaliex fit-8 ta’ April 2009 l-Kummissjoni adottat komunikazzjoni bit-titolu “L-armonizzazzjoni tar-regoli finanzjarji u l-aċċellerazzjoni tal-implimentazzjoni tal-baġit biex jiġi megħjun l-irkupru ekonomiku”[3], mibgħuta għall-informazzjoni lill-Ombudsman. Din il-komunikazzjoni tiffoka fuq il-parti tal-baġit li l-Kummissjoni timplimenta direttament (ġestjoni ċentralizzata) u tagħti struzzjonijiet lis-servizzi tal-Kummissjoni biex jimxu pass ’il quddiem billi jimplimentaw il-miżuri mqassra li ġejjin fuq bażi volontarja (mingħajr modifika minn qabel tat-testi legali u mingħajr ma jemendaw il-kuntratti ta’ akkwist fis-seħħ jew il-ftehimiet/deċiżjonijiet ta’ għotja):

• Tħaffef il-pagamenti ta’ prefinanzjament “tal-ewwel” (li huma dovuti mal-iffirmar tal-kuntratt ta’ akkwist jew tal-ftehim/deċiżjoni ta’ għotja, mingħajr ma jkunu soġġetti għal ebda kontroll jew kundizzjoni ulterjuri) billi tħallas fi żmien 20 jum kalendarju mid-data tal-konklużjoni tal-kuntratt ta’ akkwist jew tal-ftehim/deċiżjoni ta’ għotja sal-jum li fih jiġi ddebitat il-kont bankarju tal-Kummissjoni [4]. Il-pagamenti ta’ prefinanzjament ikopru madwar terz tal-pagamenti fil-valur,

• Tħaffef il-pagamenti l-oħra kollha (jiġifieri “prefinanzjament imġedded”, pagamenti interim u finali li jiddependu fuq it-tlestija ta’ fażi ta’ proġett u l-approvazzjoni tar-rapporti korrispondenti u d-dokumenti ta’ sostenn rilevanti), li għalihom il-Kummissjoni se tapplika limitu ta’ żmien ta’ 30 jum fejn bħalissa japplikaw 45 jum (fil-każ ta’ għotjiet),

• Il-promozzjoni tal-użu ta’ somom f’daqqa (ammonti fissi) u rati fissi (spiża tal-iskala tal-unità), li jevitaw kontrolli li jieħdu ħafna ħin u kkumplikati għal azzjonijiet/spejjeż standardizzati [5].

Permezz ta' din il-komunikazzjoni, il-Kummissjoni ssaħħaħ ukoll il-monitoraġġ tal-prestazzjonijiet tad-dipartimenti tagħha. L-ewwel nett, l-Uffiċjal tal-Kontabilità tal-Kummissjoni ġie fdat bil-monitoraġġ u l-koordinazzjoni tal-progress fl-implimentazzjoni u t-twettiq tal-limitu ta’ żmien imnaqqas. L-ewwel evalwazzjoni tiegħu se ssir fuq il-bażi tad-dewmien fil-ħlasijiet osservat matul l-aħħar tliet xhur tal-2009. It-tieni nett, ir-rendikont, li diġà huwa rrappurtat fir-Rapporti Annwali tal-Attività kif ukoll fir-Rapport ta’ sinteżi Annwali dwar il-kisbiet tal-ġestjoni mill-Kummissjoni, se jiġi intensifikat u se jsir eżerċizzju aktar dinamiku peress li d-Diretturi Ġenerali u/jew il-Kapijiet tas-Servizz issa se jkollhom jippreżentaw u, jekk ikun meħtieġ, jikkummentaw dwar il-prestazzjoni tad-Direttorat Ġenerali/tas-servizz tagħhom.

Fid-dawl tal-iżviluppi ta' hawn fuq, huwa ċar li l-Kummissjoni hija impenjata b'determinazzjoni fl-indirizzar tal-isfidi li qed tiffaċċja b'pagamenti tard u għamlet id-dipartimenti tagħha konxji bis-sħiħ tal-ħtieġa li tinkiseb prestazzjoni aħjar fir-rigward tad-dewmien fil-pagamenti fl-2009 u lil hinn. 

[1] Ir-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 2342/2002 tat-23.12.2002 li jippreskrivi regoli ddettaljati għall-implimentazzjoni tar-Regolament tal-Kunsill (KE, Euratom) Nru 1605/2002 fuq ir-Regolamenti Finanzjaru li jgħodd għall-baġit ġenerali tal-Komunitajiet Ewropej (ĠU L 357, 31.12.2002, p. 1), kif emendat l-aħħar bir-Regolament tal-Kummissjoni (KE, Euratom) Nru 478/2007 tat-23.4.2007 (ĠU L 111, 28.4.2007, p. 13).

[2] Dewmien nett.

[3] SEC(2009) 477/5.

[4] Minflok 30 jum mid-data li fiha tiġi rreġistrata talba għal ħlas ammissibbli għal kuntratti ta’ servizzi jew ta’ provvista, jew saħansitra 45 jum f’każijiet oħra skont l-Artikolu 106 IR. Minħabba r-restrizzjonijiet marbuta mal-għeluq baġitarju annwali u t-tqegħid għad-dispożizzjoni tar-riporti, il-perjodu bejn il-15 ta’ Diċembru u l-15 ta’ Jannar mhux se jitqies għal-limitu ta’ żmien immirat skont din il-miżura. L-imgħax għal pagamenti tard se jkompli jiġi applikat f’konformità mal-limiti ta’ żmien regolatorji, kif stabbilit fl-Artikolu 106(5) tar-RI.

[5] L-Artikolu 181 tar-RI.