Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur huwa NGO Serba li tipprovdi għajnuna legali bla ħlas.

2. Fit-12 ta’ Jannar 2015, l-ilmentatur talab lill-Kummissjoni tagħtih aċċess pubbliku għal opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-abbozz tal-Att Serb dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas. Fit-tweġiba tagħha tat-3 ta' Marzu 2015, il-Kummissjoni rrifjutat li tiżvela d-dokument minħabba li, hija argumentat, l-iżvelar tiegħu jista' jdgħajjef "l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali".[1]

3. Fid-19 ta’ Frar 2015, l-ilmentatur ikkontesta dak ir-rifjut billi għamel “applikazzjoni konfermatorja”.

4. Fit-30 ta’ Marzu 2015, il-Kummissjoni kkonfermat id-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta l-aċċess għad-dokument. Huwa bbaża d-deċiżjoni tiegħu mill-ġdid fuq il-ħtieġa li jiġu protetti r-relazzjonijiet internazzjonali. Hija argumentat ukoll li l-iżvelar tad-dokument idgħajjef serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha [2].

5. Peress li ma kienx sodisfatt bil-pożizzjoni meħuda mill-Kummissjoni, l-ilmentatur ippreżenta lment lill-Ombudsman Ewropew fil-31 ta' Marzu 2015.

L-inkjesta

6. Minħabba li l-ilmentatur ma jirrisjedix fi Stat Membru, l-Ombudsman ma kienx awtorizzat jaċċetta l-ilment u kien obbligat jirrifjutah [3].  Madankollu, l-Ombudsman qieset li l-intervent tagħha f’dan il-każ iservi l-interess pubbliku li tiġi żgurata trasparenza xierqa tal-proċess ta’ qabel l-adeżjoni relatat mas-Serbja. Konsegwentement, hija ddeċidiet li tinvestiga dan il-każ bħala inkjesta fuq inizjattiva proprja.

7. Fl-inkjesta tagħha, l-Ombudsman inkludiet l-allegazzjoni u l-affermazzjoni li ġejjin magħmula mill-ilmentatur:

Allegazzjoni

Għall-kuntrarju tar-Regolament 1049/2001, il-Kummissjoni naqset milli tiżvela l-opinjoni tagħha dwar l-abbozz tal-Att Serb dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas.

Pretensjoni

Il-Kummissjoni għandha tiżvela l-opinjoni tagħha dwar l-abbozz tal-Att Serb dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas.

8. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman irċieva l-opinjoni tal-Kummissjoni u l-kummenti tal-ilmentatur bi tweġiba għaliha. L-Ombudsman wettaq ukoll spezzjoni tal-fajl tal-Kummissjoni u tad-dokument miżmum. Fit-twettiq tal-investigazzjoni, l-Ombudsman qies l-argumenti u l-opinjonijiet imressqa mill-partijiet.

Allegazzjoni li l-Kummissjoni naqset milli tiżvela l-opinjoni tagħha dwar l-abbozz tal-Att Serb dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas u t-talba relatata

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

L-opinjoni tal-Kummissjoni

9. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni enfasizzat l-importanza tal-Att dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas bħala parti min-negozjati tal-adeżjoni mas-Serbja. Il-Kummissjoni ddikjarat li kien essenzjali li tiġi ppreservata "relazzjoni bbażata fuq il-fiduċja" mal-kontropartijiet nazzjonali tagħha. Hija żiedet li l-iżvelar tal-kummenti tagħha jinvolvi riskju reali li l-awtoritajiet Serbi jiġu skoraġġuti milli jikkonsultaw lill-Kummissjoni dwar abbozzi ta’ liġijiet sensittivi fil-kuntest tad-diskussjonijiet ta’ qabel l-adeżjoni.

10. Ir-riskju li jiġu mminati r-relazzjonijiet internazzjonali mas-Serbja huwa raġonevolment prevedibbli, b'kont meħud tal-ambjent politikament delikat madwar l-Att, muri minn strajk ta 'erba' xhur tal-Kamra tal-Avukati Serba.

11. Il-Kummissjoni argumentat li l-fatt li l-Ministeru tal-Ġustizzja Serb ippubblika l-abbozz sussegwenti tal-verżjoni tal-Att ma jpoġġix f’dubju l-argument li l-iżvelar tad-dokument idgħajjef ir-relazzjonijiet internazzjonali minħabba li l-abbozz huwa r-riżultat tal-evalwazzjoni tal-Ministeru Serb dwar liema kummenti għandhom jiġu implimentati.

12. Il-Kummissjoni argumentat li għalkemm il-pubbliku għandu jinżamm infurmat dwar ftehimiet internazzjonali, l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom diskrezzjoni wiesgħa biex jiddeterminaw jekk l-iżvelar tad-dokumenti jistax idgħajjef l-interess pubbliku [4].

13. Fir-rigward tal-argument tal-ilmentatur dwar l-effett tar-rifjut tiegħu fuq “id-diskors pubbliku mas-soċjetà ċivili”, il-Kummissjoni indikat li hija torganizza regolarment laqgħat mar-rappreżentanti tas-soċjetà ċivili dwar kwistjonijiet ta’ tħassib partikolari, bħall-għajnuna legali mingħajr ħlas. Barra minn hekk, ir-Rapport ta’ Progress Annwali tal-Kummissjoni jinforma lis-soċjetà ċivili dwar ir-rakkomandazzjonijiet ġenerali mogħtija dwar il-miżuri li l-awtoritajiet Serbi jeħtieġ li jieħdu biex jissodisfaw ir-rekwiżiti tal-adeżjoni fil-qasam tal-ġudikatura u d-drittijiet fundamentali.

14. Fir-rigward tal-eċċezzjoni dwar il-protezzjoni tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni (l-Artikolu 4(3), l-ewwel subparagrafu tar-Regolament 1049/2001), il-Kummissjoni ddikjarat li l-kummenti tagħha jirriflettu pożizzjoni interna li qed tevolvi kontinwament u jibqgħu parti mid-diskussjonijiet li għaddejjin. Il-kummenti tagħha jistgħu, insistiet, jevolvu aktar, f’konformità mal-bidliet li għaddejjin tal-abbozz ta’ leġiżlazzjoni.

15. Il-Kummissjoni argumentat li ma hemm l-ebda interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tal-kummenti tagħha dwar l-abbozz tal-leġiżlazzjoni, u ddikjarat li r-Rapport ta’ Progress Annwali tagħha jinforma biżżejjed lill-pubbliku dwar l-opinjoni tagħha. Fil-fehma tiegħu, il-protezzjoni tal-fiduċja bejn l-UE u l-awtoritajiet Serbi fin-negozjati tal-adeżjoni għandha tkun prijorità.

Il-kummenti tal-ilmentatur

16. Fir-rigward tal-ħtieġa li jiġu protetti r-relazzjonijiet internazzjonali (l-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001), l-ilmentatur indika li l-Ministeru tal-Ġustizzja tas-Serbja ppubblika l-verżjonijiet eżistenti kollha tal-abbozz tal-Att fuq is-sit web tiegħu, inklużi l-verżjonijiet abbozzati qabel u wara l-kummenti tal-Kummissjoni. Huwa argumenta li dawn it-testi diġà jiżvelaw id-direzzjoni ġenerali tal-kummenti tal-Kummissjoni. Għalhekk ir-rilaxx tad-dokument ma jiżvelax il-bidliet li saru fl-abbozz ta' Att fid-dawl tal-kummenti tal-Kummissjoni u għalhekk ma jikkompromettix is-segretezza tan-negozjati ta' qabel l-adeżjoni bejn l-UE u s-Serbja.

17. L-ilmentatur ma qabilx li l-iżvelar tad-dokument jipperikola l-atmosfera ta’ fiduċja reċiproka bejn is-Serbja u l-Kummissjoni jew li dan jaffettwa b’mod negattiv in-negozjati dwar l-adeżjoni tas-Serbja mal-UE. Huwa insista li l-pubblikazzjoni tal-kummenti ma tirriskjax li ċċaħħad lill-Kummissjoni mid-data u l-kooperazzjoni meħtieġa ta’ stati applikanti futuri minħabba li tali stati huma obbligati jipprovdu din id-data fil-proċess ta’ qabel l-adeżjoni tal-UE.

18. Rigward il-ħtieġa li jiġi protett it-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni (l-Artikolu 4(3), l-ewwel subparagrafu tar-Regolament 1049/2001), l-ilmentatur argumenta li l-iżvelar tad-dokument ma jdgħajjifx il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni lanqas minħabba li l-opinjoni tal-Kummissjoni diġà ġiet implimentata fil-verżjoni riveduta tal-abbozz.

19. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur argumenta li r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għall-opinjoni tagħha dwar l-abbozz tal-Att dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas jillimita " d-diskors pubbliku bejn is-soċjetà ċivili Serba u l-UE".

20. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur argumenta li r-rifjut li jingħata aċċess pubbliku għad-dokument imur kontra l-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali u l-istat tad-dritt fis-Serbja.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

21. L-Artikolu 4(1)(a) tar-Regolament 1049/2001 jipprevedi li l-istituzzjonijiet tal-UE għandhom jirrifjutaw l-aċċess għal dokumenti meta l-iżvelar tagħhom idgħajjef l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE qalet li r-riskju jrid ikun raġonevolment prevedibbli u mhux purament ipotetiku [5] u li l-istituzzjoni trid turi li d-dokument mitlub speċifikament u effettivament jimmina l-interess protett mill-eċċezzjoni [6].

22. Il-Kummissjoni spjegat li hija bbażat ruħha fuq il-ħtieġa li tipproteġi r-relazzjonijiet internazzjonali minħabba l-isforzi tagħha biex tippreserva relazzjoni ta’ fiduċja mal-kontropartijiet Serbi tagħha fin-negozjati tal-adeżjoni. Il-Kummissjoni argumentat li l-abbozz ta’ leġiżlazzjoni huwa parti minn dawn in-negozjati u li, għalhekk, ir-riskju li tiġi mminata l-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali mhuwiex purament ipotetiku. Id-divulgazzjoni tal-kummenti tagħha tkun tinvolvi riskju raġonevolment prevedibbli li l-awtoritajiet Serbi jiġu skoraġġuti milli jinvolvu ruħhom bis-sħiħ f’konsultazzjonijiet futuri dwar abbozzi ta’ liġijiet sensittivi fil-kuntest ta’ qabel l-adeżjoni.

23. L-Ombudsman jaqbel mal-Kummissjoni li l-iżvelar tal-kummenti tal-Kummissjoni dwar l-abbozz tal-Att dwar l-Għajnuna Legali jista' jdgħajjef il-proċess ta' qabel l-adeżjoni. L-Ombudsman tinnota li, kif iddikjarat il-Kummissjoni, dan il-proċess bħalissa qed jitwettaq f'ambjent politikament delikat. Biex turi dan, il-Kummissjoni enfasizzat li l-Kamra tal-Avukati Serba għamlet strajk ta’ erba’ xhur bħala tweġiba għar-riforma ġudizzjarja proposta, li kienet tinkludi l-abbozz tal-Att dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas.

24. L-Ombudsman iqis li l-iżvelar tal-abbozzi tal-verżjonijiet sussegwenti tal-Att mill-Ministeru tal-Ġustizzja Serb mhuwiex biżżejjed biex jixħet dubju fuq l-argumenti tal-Kummissjoni. Fil-fatt, huwa fid-diskrezzjoni tal-awtoritajiet Serbi li jiddeċiedu liema kummenti għandhom jimplimentaw u kif. Is-sempliċi pubblikazzjoni tal-verżjonijiet riveduti tal-abbozz tal-Att fiha nnifisha ma tiżvelax il-kummenti tal-Kummissjoni.

25. Fir-rigward tal-protezzjoni tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, hija l-fehma tal-Ombudsman li l-iżvelar tal-kummenti tal-Kummissjoni jimmina speċifikament u effettivament l-interess protett minħabba li dawn jirriflettu pożizzjoni interna temporanja, u li tevolvi kontinwament, dwar kwistjonijiet speċifiċi relatati mal-Att. Peress li s-Serbja għadha ma ppromulgatx il-leġiżlazzjoni, u d-diskussjonijiet għadhom għaddejjin, il-kummenti jistgħu jiġu adattati aktar b’reazzjoni għall-emendi sussegwenti tal-abbozz ta’ Att. Barra minn hekk, l-Ombudsman taqbel mal-Kummissjoni li ma hemm l-ebda interess pubbliku apparenti li jipprevali fuq il-protezzjoni tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet li għaddej bħalissa.

26. Fir-rigward tal-possibbiltà li jingħata aċċess parzjali għad-dokument (l-Artikolu 4(6) tar-Regolament 1049/2001), l-Ombudsman, wara li spezzjona wkoll id-dokument inkwistjoni, jaqbel mal-Kummissjoni li aċċess parzjali sinifikanti mhuwiex possibbli minħabba li mhux biss jimmina l-interessi deskritti hawn fuq, iżda joħloq ukoll stampa qarrieqa tas-sitwazzjoni attwali, peress li d-dokument jirrifletti biss parti żgħira mil-leġiżlazzjoni analizzata mill-Kummissjoni skont il-mekkaniżmu ta’ monitoraġġ ta’ qabel l-adeżjoni li għaddej bħalissa. L-Ombudsman jinnota li parti mill-informazzjoni li tinsab fid-dokument mitlub se tiġi inkorporata fir-Rapport ta’ Progress Annwali, li għandu jinforma b’mod adegwat lill-pubbliku dwar ir-rakkomandazzjonijiet ġenerali diretti lejn l-awtoritajiet Serbi.

27. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman jikkonkludi li r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess għall-kummenti tagħha dwar l-abbozz tal-Att dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas kien iġġustifikat skont ir-Regolament (KE) 1049/2001. Għalhekk, l-Ombudsman sabet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina.

28. L-Ombudsman tqis li huwa utli li jiġi ċċarat li s-sejbiet tagħha huma bbażati fuq iċ-ċirkostanzi bħal fit-30 ta' Marzu 2015, id-data li fiha l-Kummissjoni tat id-deċiżjoni tagħha dwar l-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur. Minkejja dan, xejn ma jipprekludi lill-Kummissjoni, li taġixxi fl-interess pubbliku, milli tistinka għal trasparenza akbar fil-mod li bih tmexxi n-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni u hekk kif in-negozjati javvanzaw jew eventwalment jiġu konklużi. Id-dħul fis-seħħ tal-abbozz tal-Att dwar l-Għajnuna Legali Mingħajr Ħlas, l-għeluq proviżorju tal-Kapitolu 23 tan-negozjati tal-adeżjoni u l-adeżjoni eventwali tas-Serbja mal-UE huma kollha punti fiż-żmien meta l-Kummissjoni tista’ tivvaluta mill-ġdid is-sitwazzjoni sabiex tistabbilixxi jekk ir-raġunijiet li jiġġustifikaw ir-rifjut tagħha li tagħti aċċess għad-dokument mitlub għadhomx japplikaw. L-Ombudsman huwa fiduċjuż li l-Kummissjoni se tirrifletti dwar dan fiż-żminijiet xierqa.

Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman għalaqha bil-konklużjoni li ġejja:

Ir-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess pubbliku għall-kummenti tagħha dwar l-abbozz tal-Att Serb dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas ma jikkostitwixxix amministrazzjoni ħażina.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 02/09/2016

[1] Huwa rrefera għall-Artikolu 4(1)(a), it-tielet inċiż tar-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, li jiddikjara li " L-istituzzjoni għandha tirrifjuta l-aċċess għal dokument fejn l-iżvelar tiegħu jista' jdgħajjef il-protezzjoni ta' (a) l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali."

[2] Huwa rrefera għall-Artikolu 4(3), l-ewwel subparagrafu, tar-Regolament 1049/2001 li jiddikjara li "L-aċċess għal dokument...għandu jiġi rrifjutat jekk l-iżvelar tad-dokument idgħajjef serjament il-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet tal-istituzzjoni..."

[3] L-Artikolu 228(1) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea jipprevedi li "[l]-Ombudsman... għandu jkollu s-setgħa li jirċievi lmenti minn kwalunkwe ċittadin tal-Unjoni jew minn kwalunkwe persuna fiżika jew ġuridika li tirrisjedi jew li jkollha l-uffiċċju reġistrat tagħha fi Stat Membru..."; Artikolu 2(2) tad-Deċiżjoni tal-Parlament Ewropew, tad-9 ta’ Marzu 1994, dwar ir-regolamenti u l-kundizzjonijiet ġenerali li jirregolaw it-twettiq tal-obbligi tal-Ombudsman (94/262/KEFA, KE, Euratom), ĠU L 113, p. 15.

[4] Is-Sentenza tal-Qorti tat-3 ta' Lulju 2014 fil-Kawża C-350/12 P, Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea vs Sophie in't Veld, il-paragrafu 64; S ee wkoll, Sison vs Il-Kunsill, C-266/05, punt 35.

[5] Is-sentenza tal-Qorti tal-21 ta’ Lulju 2011 fil-Kawża C-506/08 P L-Isvezja vs MyTravel u l-Kummissjoni, Ġabra I-6237, il-punt 76.

[6] Is-sentenza tal-Qorti tat-28 ta’ Novembru 2013 fil-Kawża C-576/12 P Ivan Jurasinovic vs il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, il-paragrafu 45.