Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kunsill tal-Unjoni Ewropea li jagħti aċċess sħiħ għal opinjonijiet legali dwar il-proposti leġiżlattivi għal Regolamenti dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (UPPE) u dwar l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Kooperazzjoni fil-Ġustizzja Kriminali (EUROJUST).

Matul l-inkjesta tal-Ombudsman, il-Kunsill qabel li jiżvela tnejn mill-erba’ dokumenti, iżda żamm ir-rifjut tiegħu li jiżvela bis-sħiħ iż-żewġ dokumenti li kien fadal, għalkemm ingħata aċċess parzjali.

L-Ombudsman jaċċetta li r-rifjut li jiġu żvelati l-opinjonijiet legali b'mod sħiħ kien iġġustifikat fuq il-bażi li dan idgħajjef il-protezzjoni tal-parir legali u l-proċedimenti tal-qorti. Għalhekk hija tagħlaq il-każ b'sejba ta' ebda amministrazzjoni ħażina, iżda tistieden lill-Kunsill jirrevedi r-rifjut tiegħu fid-dawl tal-mogħdija ulterjuri taż-żmien.

Il-każ kien jikkonċerna t-talba tal-ilmentatur għal aċċess għal żewġ emails mibgħuta mill-kont tal-posta elettronika privata tal-President tal-Bord Governattiv tal-Aġenzija Eżekuttiva tal-Kunsill Ewropew għar-Riċerka lill-membri tal-Kunsill Xjentifiku tal-Aġenzija. Meta l-Aġenzija rrifjutat l-aċċess fuq il-bażi li ż-żewġ emails ma kinux fil-pussess tagħha peress li ntbagħtu minn kont privat, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman Ewropew.

L-Ombudsman fetaħ inkjesta dwar il-kwistjoni, u wara dan il-President tal-Bord ta' Tmexxija pprovda lill-Aġenzija b'kopji taż-żewġ emails. Għalhekk, l-Aġenzija tista’ tivvaluta t-talba tal-ilmentatur għal aċċess għall-emails skont ir-Regolament 1049/2001 ^[1]. L-Aġenzija mbagħad tat lill-ilmentatur aċċess parzjali għad-dokumenti. L-Ombudsman kisbet kopji sħaħ taż-żewġ emails u setgħet tivverifika li r-redazzjonijiet li saru fil-kopji żvelati lill-ilmentatur kienu ġġustifikati.

L-Ombudsman għalhekk għalqet l-inkjesta b'sejba li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina.

Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għal abbozzi ta’ verżjonijiet ta’ Rapport ta’ Valutazzjoni tal-Impatt (IAR) dwar tibdil indirett fl-użu tal-art relatat mal-bijokarburanti (ILUC). L-iżvelar tad-dokumenti ġie rrifjutat minħabba li dan jippreġudika l-proċess deċiżjonali tal-Kummissjoni. L-ilmentatur, grupp ta’ organizzazzjonijiet, qies li għandu jingħata aċċess għad-dokumenti li talab.

L-Ombudsman staqsiet dwar din il-kwistjoni. Hija nnotat li f'Settembru 2015, il-Parlament u l-Kunsill adottaw id-Direttiva 2015/1513. Dik id-Direttiva kienet ibbażata fuq il-proposta leġiżlattiva tal-Kummissjoni li magħha kien mehmuż ir-rapport tal-valutazzjoni tal-impatt, li l-verżjonijiet abbozzati tiegħu kienu inkwistjoni f’dan il-każ. L-Ombudsman għalhekk ippropona li, fid-dawl ta' dawn iċ-ċirkostanzi l-ġodda, il-Kummissjoni tagħti aċċess pubbliku għad-dokumenti mitluba. Il-Kummissjoni ma qablitx, u argumentat li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina min-naħa tagħha. Madankollu, hija stiednet lill-ilmentatur biex jagħmel talba ġdida għal aċċess għad-dokumenti, fid-dawl taċ-ċirkostanzi l-ġodda. L-ilmentatur aktar tard informa lill-Ombudsman li, wara talba ġdida għal aċċess għad-dokumenti, il-Kummissjoni tat aċċess għad-dokumenti li kienet talbet. L-Ombudsman għalhekk għalaq il-każ b'sejba li l-ebda inkjesta ulterjuri dwar l-ilment ma kienet ġustifikata. Hija indikat ukoll li l-Ombudsman huwa intitolat li jitlob lil istituzzjoni tqis, meta twieġeb għal proposta għal soluzzjoni tal-Ombudsman f'każ ta' aċċess għal dokumenti, argumenti ġodda dwar għaliex dokument għandu jiġi rilaxxat.

Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess pubbliku għal formoli ta’ evalwazzjoni mfassla biex jivvalutaw l-applikazzjonijiet tal-Istati Membri għall-kofinanzjament mill-Kummissjoni ta’ sistemi ta’ pproċessar ta’ data tar-reġistru nazzjonali tal-ismijiet tal-passiġġieri (PNR [1]). L-ilment tressaq minn Membru tal-Parlament Ewropew.

Meta ċaħdet l-aċċess għall-formoli ta’ evalwazzjoni mitluba, il-Kummissjoni bbażat ruħha fuq sentenza tal-Qorti Ġenerali li rrikonoxxiet il-ħtieġa li tinżamm il-kunfidenzjalità tal-proċedimenti tal-kumitati ta’ evalwazzjoni fir-rigward tal-proċeduri tal-offerti. F’dak il-każ, il-Qorti ddeċidiet li l-iżvelar tal-opinjonijiet tal-membri tal-kumitat ta’ evalwazzjoni jikkomprometti l-indipendenza tagħhom, u b’hekk jimmina serjament il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-istituzzjoni kkonċernata. L-ilmentatur qies, madankollu, li din is-sentenza ma kinitx applikabbli għal proċedura ta’ evalwazzjoni li tikkonċerna l-valutazzjoni tal-applikazzjonijiet għal finanzjament ippreżentati mill-Istati Membri.

L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u sabet li r-rifjut tal-Kummissjoni li tiżvela d-dokumenti mitluba ma kienx ġustifikat. Barra minn hekk, hija qablet li kien hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar tad-dokumenti mitluba. Għalhekk, l-Ombudsman għamlet rakkomandazzjoni lill-Kummissjoni biex toħroġ id-dokumenti mitluba (hija qablet madankollu li l-ismijiet tal-evalwaturi jistgħu jiġu redatti).

Il-Kummissjoni rrifjutat li taċċetta r-rakkomandazzjoni tal-Ombudsman mingħajr ma pprovdiet raġunijiet konvinċenti għall-pożizzjoni tagħha. L-Ombudsman għalhekk għalaq il-każ b'sejba ta' amministrazzjoni ħażina.

[1] Id-data tar-Reġistru tal-Ismijiet tal-Passiġġieri (PNR) hija informazzjoni pprovduta mill-passiġġieri matul il-prenotazzjoni u l-prenotazzjoni tal-biljetti u meta jagħmlu ċ-check-in fuq titjiriet, kif ukoll miġbura mit-trasportaturi tal-ajru għall-finijiet kummerċjali tagħhom stess. Fiha diversi tipi differenti ta’ informazzjoni, bħad-dati tal-ivvjaġġar, l-itinerarju tal-ivvjaġġar, l-informazzjoni dwar il-biljetti, id-dettalji ta’ kuntatt, l-aġent tal-ivvjaġġar li permezz tiegħu ġiet ibbukkjata t-titjira, il-mezzi ta’ pagament użati, in-numru tas-sit u l-informazzjoni dwar il-bagalji. Id-data tinħażen fil-bażijiet tad-data tal-kontroll tar-riżervazzjoni u tat-tluq tal-linji tal-ajru.

Il-każ kien jikkonċerna n-nuqqas tal-Kummissjoni li twieġeb għall-korrispondenza tal-ilmentatur fil-kuntest ta’ awditu finanzjarju fil-livell tal-Istat Membru. Wara l-intervent tal-Ombudsman, il-Kummissjoni wieġbet. Hija żvelat id-dokument mitlub mill-ilmentatur iżda redatt xi data personali (ismijiet ta’ persuni fiżiċi). L-Ombudsman sabet li l-Kummissjoni ġġustifikat b'mod korrett ir-redazzjoni skont ir-Regolament 45/2001.

Il-każ kien jikkonċerna t-trattament mis-Servizz Ewropew għall-Azzjoni Esterna (SEAE) tat-talba tal-ilmentatur għal aċċess pubbliku għall-“Ftehim ta’ Djalogu Politiku u ta’ Kooperazzjoni” bejn l-UE u Kuba. Matul l-inkjesta tal-Ombudsman, is-SEAE ħareġ id-dokument. B'riżultat ta' dan, l-Ombudsman għalaq il-każ kif ġie solvut.

Il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni li tagħti aċċess pubbliku għall-opinjoni tagħha dwar l-abbozz tal-liġi Serba dwar l-Għajnuna Legali Bla Ħlas.

L-Ombudsman staqsa dwar il-kwistjoni u wettaq spezzjoni tad-dokument ikkonċernat. L-Ombudsman ivvaluta l-informazzjoni fil-fajl u sab li r-rifjut tal-Kummissjoni kien iġġustifikat skont ir-regoli applikabbli rilevanti dwar l-aċċess għad-dokumenti (ir-Regolament 1049/2001).

Għalhekk, l-Ombudsman għalqet il-każ b'sejba li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina. Minkejja dan, is-sejbiet tal-Ombudsman huma bbażati fuq l-interpretazzjoni tal-liġi kif kienet tapplika fid-data li fiha l-Kummissjoni tat id-deċiżjoni tagħha dwar l-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur. Xejn ma jipprekludi lill-Kummissjoni, li taġixxi fl-interess pubbliku, milli tistinka għal trasparenza akbar fil-mod li bih tmexxi n-negozjati ta’ qabel l-adeżjoni u hekk kif in-negozjati javvanzaw jew eventwalment jiġu konklużi. Id-dħul fis-seħħ tal-abbozz tal-Att dwar l-Għajnuna Legali Mingħajr Ħlas, l-għeluq proviżorju tal-Kapitolu 23 tan-negozjati tal-adeżjoni u l-adeżjoni eventwali tas-Serbja mal-UE huma dejjem meta l-Kummissjoni tkun tista’ tivvaluta mill-ġdid is-sitwazzjoni sabiex tistabbilixxi jekk ir-raġunijiet li jiġġustifikaw ir-rifjut tagħha li tagħti aċċess għad-dokument mitlub għadhomx japplikaw. L-Ombudsman għandu fiduċja li l-Kummissjoni se twettaq din ir-riflessjoni.

Dan il-każ kien jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess pubbliku sħiħ għar-rapporti ta’ evalwazzjoni tal-proposti għal proġett iffinanzjat mill-UE dwar ir-Rom fl-Albanija.

L-Ombudsman staqsiet dwar il-kwistjoni u sabet li l-Kummissjoni kienet irrifjutat b’mod korrett l-aċċess sħiħ abbażi tal-eċċezzjoni għall-aċċess pubbliku li tipproteġi l-interessi kummerċjali. Għalhekk hija kkonkludiet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni.

L-ilmentatur, ġurnalist finanzjarju bbażat f'Londra, talab aċċess pubbliku għal dokumenti li fihom informazzjoni dettaljata dwar iż-żewġ Programmi ta' Xiri ta' Assi tal-Bank Ċentrali Ewropew li jibqgħu għaddejjin sa Marzu 2017. L-għan ta’ dawn il-Programmi huwa li r-rati tal-inflazzjoni jinġiebu f’livelli qrib it-2 %. B’mod aktar partikolari, l-ilmentatur kien interessat f’pajjiż b’pajjiż, bank b’bank, u fi tqassim skont il-prodott tal-Programmi ta’ Xiri, inklużi l-prezzijiet imħallsa għat-titoli, il-kwantitajiet mixtrija, kif ukoll it-tariffi mħallsa lis-sensara.

Il-BĊE wieġeb li, filwaqt li l-informazzjoni aggregata dwar il-Programmi ta’ Xiri kienet disponibbli fuq is-sit web tiegħu, ma seta’ jingħata l-ebda aċċess għall-informazzjoni dettaljata u diżaggregata mitluba dwar il-Programmi ta’ Xiri. Il-BĊE argumenta li din l-informazzjoni kienet koperta mill-eċċezzjonijiet relatati ma’ i) il-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tal-politika finanzjarja, monetarja jew ekonomika tal-Unjoni u ii) il-protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ persuna fiżika jew ġuridika. L-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman billi allega li l-BĊE kien irrifjuta b’mod żbaljat l-aċċess għad-data.

F'laqgħa mal-BĊE, l-Ombudsman talab spjegazzjonijiet u kjarifiki addizzjonali dwar ir-rifjut tal-BĊE li jagħti aċċess. Il-BĊE ddikjara li għandu bażi ta’ data interna ddedikata dwar il-Programmi ta’ Xiri u li, abbażi tal-informazzjoni estratta minnu, il-BĊE jipproduċi rapporti kunfidenzjali interni ta’ kull ġimgħa biex jippermetti lill-Bord Eżekuttiv jimmonitorja x-xiri li jkun sar u jiddeċiedi dwar xiri futur possibbli. Il-BĊE pprovda wkoll lill-Ombudsman b'eżempju ta' rapport intern ta' kull ġimgħa. Ir-rapport kien fih spreadsheets bid-dettalji tax-xiri mqassma skont il-pajjiż.

Abbażi tal-informazzjoni addizzjonali miksuba matul il-laqgħa, l-Ombudsman ikkonkluda li r-rifjut tal-BĊE li jagħti aċċess għad-data dettaljata mitluba mill-ilmentatur kien skont il-ġurisprudenza rilevanti u għalhekk iġġustifikat. Hija kkonkludiet li ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-BĊE u għalqet il-każ.

Din l-inkjesta strateġika tikkonċerna t-trasparenza ta’ parti informali importanti tal-proċess leġiżlattiv tal-UE, jiġifieri, it-trasparenza tat-“Trilogi”.

Iż-żewġ korpi leġiżlattivi tal-UE, il-Parlament Ewropew u l-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, jippromulgaw leġiżlazzjoni wara proposta mill-Kummissjoni Ewropea. Matul dan il-proċess, iż-żewġ koleġiżlaturi, assistiti mill-Kummissjoni, spiss jinnegozjaw fl-hekk imsejħa Trilogi, li huma laqgħat informali bejn ir-rappreżentanti tat-tliet istituzzjonijiet involuti. Matul Trilogu, il-Parlament u l-Kunsill jippruvaw jaqblu dwar test komuni, ibbażat fuq il-pożizzjonijiet inizjali tagħhom, li mbagħad issir votazzjoni dwaru skont il-proċedura leġiżlattiva formali. It-trilogi wrew li huma effettivi ħafna biex jintlaħqu ftehimiet bħal dawn, u l-biċċa l-kbira tal-leġiżlazzjoni issa hija adottata b’dan il-mod.

L-Unjoni Ewropea hija demokrazija rappreżentattiva, fejn iċ-ċittadini għandhom id-dritt li jżommu lir-rappreżentanti tagħhom responsabbli għall-għażliet politiċi magħmula f’isimhom. Iċ-ċittadini għandhom ukoll id-dritt li jipparteċipaw fil-proċess demokratiku tal-UE. It-trasparenza tat-Trilogi hija element ewlieni biex jiġi żgurat li dawn id-drittijiet isiru effettivi u biex jiġu leġittimizzati l-liġijiet magħmula mill-UE. Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-UE ddikjarat li l-kapaċità taċ-ċittadini tal-UE li jsiru jafu l-kunsiderazzjonijiet li jirfdu l-azzjoni leġiżlattiva hija prekundizzjoni għall-eżerċizzju effettiv tad-drittijiet demokratiċi tagħhom.

Filwaqt li l-proċess leġiżlattiv tal-UE b’mod ġenerali huwa pjuttost trasparenti, inkluż meta mqabbel ma’ ħafna Stati Membri, din il-parti tal-proċess qajmet tħassib dwar il-bilanċ bejn l-effiċjenza tal-proċess tat-Trilogu u t-trasparenza tiegħu.

F'dan l-isfond, l-Ombudsman Ewropew fetaħ inkjesta strateġika. Hija eżaminat liema informazzjoni u dokumenti għandhom ikunu disponibbli b'mod proattiv għall-pubbliku, u f'liema mument, sabiex iċ-ċittadini jkunu jistgħu jagħmlu użu mid-drittijiet tagħhom.

It-trasparenza tat-trilogi hija element essenzjali tal-leġittimità tat-tfassil tal-liġijiet tal-UE. Iċ-ċittadini jridu jkunu f’pożizzjoni li jiskrutinizzaw il-prestazzjoni tar-rappreżentanti tagħhom matul din il-parti ewlenija tal-proċess leġiżlattiv. Iċ-ċittadini jeħtieġu wkoll informazzjoni dwar is-suġġetti li qed jiġu diskussi matul it-Trilogi biex ikunu jistgħu jipparteċipaw b’mod effettiv fil-proċess leġiżlattiv.

L-Ombudsman tilqa' l-progress li sar s'issa fit-titjib tat-trasparenza tat-Trilogi; madankollu tipproponi li t-tliet istituzzjonijiet jagħmlu d-dokumentazzjoni u l-informazzjoni li ġejjin disponibbli għall-pubbliku: id-dati tat-Trilogu, il-pożizzjonijiet inizjali tat-tliet istituzzjonijiet, l-aġendi ġenerali tat-Trilogu, id-dokumenti "b'erba' kolonni", it-testi ta' kompromess finali, in-noti tat-Trilogu li saru pubbliċi, il-listi ta' dawk li jieħdu d-deċiżjonijiet politiċi involuti u kemm jista' jkun lista ta' dokumenti oħra mressqa matul in-negozjati. Dawn kollha għandhom ikunu disponibbli fuq bażi tad-data konġunta faċli biex tintuża u faċli biex tinftiehem. Filwaqt li xi dokumenti jistgħu jsiru disponibbli waqt li jkunu għaddejjin in-negozjati tat-Trilogu, l-istituzzjonijiet jistgħu jqisu li huwa meħtieġ fl-interess pubbliku li jipprovdu aċċess pubbliku proattiv għal ċerti tipi ta’ dokumenti biss wara li jkunu ntemmu n-negozjati.