Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fl-2011, l-ilmentatur applika għal Offerta tal-UE dwar kuntratt ta’ xogħlijiet u provvista fit-Turkija. L-Offerta ġiet ittrattata mill-Awtorità Kontraenti Torka. Il-prodotti ta’ oriġini Ewropea biss, jew li joriġinaw f’pajjiżi speċifikati oħra, kienu eliġibbli skont l-Offerta.

2. Matul il-proċedura tal-offerti, l-ilmentatur informa lill-Awtorità Kontraenti li wieħed mill-offerenti, il-Kumpanija X, kien fil-fatt id-distributur Ewropew ta’ manifattur tal-Istati Uniti tal-prodotti offruti [1]. Peress li l-Istati Uniti ma kinux pajjiż eliġibbli, l-ilmentatur talab lill-Awtorità Kontraenti tirrifjuta l-offerta tal-Kumpanija X. Hija ddikjarat li l-Kumpanija X ma kellha l-ebda sit ta’ produzzjoni fl-Ewropa. Hija pprovdiet dettalji dwar ir-relazzjoni bejn il-Kumpanija X u l-manifattur tal-Istati Uniti u dwar fejn ġew manifatturati l-prodotti tal-ewwel. L-ilmentatur indika wkoll li, f’Offerta tal-UE preċedenti, l-offerta tal-Kumpanija X ġiet miċħuda minħabba li pproponiet prodotti tal-Istati Uniti. 

3. L-ilmentatur tenna t-tħassib tiegħu fi tliet okkażjonijiet oħra. Hija semmiet ukoll li ċ-ċertifikati tal-oriġini maħruġa mill-Kmamar tal-Kummerċ nazzjonali ma setgħux jikkostitwixxu prova affidabbli tal-oriġini tal-prodotti rilevanti.

4. Eventwalment, l-Awtorità Kontraenti tat l-Offerta lill-Kumpanija X. L-ilmentatur ikkontesta dik id-deċiżjoni u tenna t-tħassib tiegħu, b’mod partikolari, li fil-passat il-Kumpanija X kienet ġiet skwalifikata talli pprovdiet prodotti ineliġibbli.

5. L-Awtorità Kontraenti infurmat lill-ilmentatur li kienet qieset it-tħassib tagħha relatat mal-oriġini tal-oġġetti u kienet talbet informazzjoni addizzjonali mingħand il-Kumpanija X. Fid-dawl tal-kjarifiki li rċeviet, hija qieset li ma kien hemm l-ebda diskrepanza fir-rigward tal-oġġetti tal-Kumpanija X. L-Awtorità Kontraenti qieset li kienet ivverifikat li l-kundizzjonijiet kollha tal-Offerta kienu ssodisfati qabel ma ffirmat il-kuntratt mal-Kumpanija X u kienet se terġa’ tivverifika l-prova tal-oriġini,“fil-forma ta’ Ċertifikat tal-Oriġini jew dokumentazzjoni uffiċjali oħra” fl-istadju tal-implimentazzjoni tal-kuntratt. Hija rriżervat id-dritt li tieħu miżuri punittivi kontra l-Kumpanija X jekk tikser it-termini kuntrattwali.

6. Id-Delegazzjoni tal-UE għat-Turkija eżaminat ukoll il-fajls sottomessi lilha għal kontroll minn qabel u ma sabet l-ebda irregolarità. Hija informat lil-lanjant li hija kienet ser issegwi l-eżekuzzjoni tal-kuntratt u, f’dan il-kuntest, kienet ser tara li ċ-ċertifikati ta’ oriġini kienu ġew ippreżentati.

7. L-ilmentatur ripetutament argumenta li s-sottomissjoni taċ-ċertifikati tal-oriġini kienet irrilevanti, peress li ma wrew xejn.

L-inkjesta

8. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur li d-Delegazzjoni:

(i) naqset milli tiċċara l-miżuri li kienet ħadet qabel ma tat l-offerta u naqset milli tinvestiga kif xieraq is-suspetti sostanzjati tal-ilmentatur dwar l-oriġini attwali tal-materjal offrut;

(ii) approvat l-għoti ħażin tal-Offerta lil Kumpanija li t-tagħmir offrut tagħha seta’ qajjem dubji raġonevoli fir-rigward tal-oriġini tiegħu; u

(iii) naqas milli jwieġeb għat-tħassib tal-ilmentatur rigward il-valur probatorju taċ-ċertifikati tal-oriġini.

L-ilmentatur iddikjara li d-Delegazzjoni għandha:

(iv) jivverifikaw jekk it-tagħmir propost mill-offerent rebbieħ jissodisfax ir-regoli tal-oriġini applikabbli, u

(v) ma jkunx fih innifsu ċertifikat tal-oriġini, li ma jkunx prova affidabbli tal-post tal-oriġini attwali ta’ prodott partikolari.

9. L-Ombudsman talbet u rċeviet l-opinjoni tal-Kummissjoni dwar l-allegazzjonijiet u l-affermazzjonijiet ta’ hawn fuq, kif ukoll l-osservazzjonijiet tal-ilmentatur dwar l-opinjoni msemmija. It-tweġibiet tal-Kummissjoni għall-mistoqsijiet addizzjonali tal-Ombudsman intbagħtu lill-ilmentatur għal aktar kummenti.

10. L-Ombudsman se jivvaluta l-allegazzjonijiet (i) u (ii) flimkien, peress li t-tnejn jirreferu għall-allegat għoti tal-Offerta lil offerent li joffri prodotti potenzjalment ineliġibbli mingħajr verifika xierqa. L-Ombudsman imbagħad jivvaluta l-allegazzjoni (iii) u l-pretensjonijiet (iv) u (v), li jikkonċernaw il-mezzi ta’ verifika disponibbli għad-Delegazzjoni u l-valur probatorju taċ-ċertifikati ta’ oriġini.

11. Id-deċiżjoni tal-Ombudsman tqis l-argumenti u l-opinjonijiet imressqa mill-partijiet.

Allegat l-għoti tal-Offerta lil offerent li joffri oġġetti potenzjalment ineliġibbli mingħajr verifika xierqa

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

12. Il-Kummissjoni spjegat li, qabel ma tat il-kuntratt, fid-dawl tat-tħassib tal-ilmentatur, l-Awtorità Kontraenti talbet kjarifiki mingħand il-Kumpanija X. Id-Delegazzjoni ssospendiet l-għoti tal-kuntratt sakemm ġew ipprovduti l-kjarifiki. Bi tweġiba, il-Kumpanija X iddikjarat li kellha sit tal-manifattura fil-Ġermanja u li kienet se twassal il-prodotti b’ċertifikat li jattesta l-oriġini tagħhom fl-UE, kif meħtieġ mill-PRAG applikabbli [2]. Barra minn hekk, il-manifattur tal-Istati Uniti tal-istess oġġetti kkonferma li l-oġġetti soġġetti għall-Offerta se jiġu kkonsenjati b’ċertifikat ta’ oriġini tal-UE. Fuq din il-bażi, id-Delegazzjoni approvat l-għoti tal-Offerta lill-Kumpanija X.

13. Il-Kummissjoni spjegat ukoll li, taħt il-ġestjoni deċentralizzata tal-azzjonijiet tal-UE, huwa f'idejn l-awtoritajiet nazzjonali li jiżguraw il-ġestjoni finanzjarja tajba tal-fondi tal-UE [3]. Skont il-ġurisprudenza tal-Qrati tal-UE ^[4], id-deċiżjoni li jingħataw kuntratti tibqa’ f’idejn l-Awtoritajiet Kontraenti nazzjonali. L-uniku għan tal-verifika minn qabel tad-Delegazzjoni tal-kuntratti huwa li jiġi stabbilit jekk l-UE tistax tiffinanzja proġett partikolari. F’dan il-każ, id-Delegazzjoni vverifikat li l-Awtorità Kontraenti segwiet il-PRAG u, għalhekk, id-Delegazzjoni approvat il-kuntratt b’mod legali.

14. Wara l-għoti tal-kuntratt, is-servizzi tad-Delegazzjoni wettqu missjoni ta' monitoraġġ ta' erbat ijiem fis-sit fejn kienu qed jitwettqu x-xogħlijiet. Hemmhekk, setgħu jwettqu kontrolli addizzjonali tal-konsenji u tal-konformità tal-Kumpanija X mat-termini tal-kuntratt.  Sussegwentement, is-servizzi tad-Delegazzjoni żaru l-uffiċċji tal-Awtorità Kontraenti u vverifikaw iċ-ċertifikati oriġinali tal-oriġini maħruġa mill-Kamra tal-Kummerċ ta' Vjenna. F'konformità mat-Taqsima 2.3.1 tal-PRAG [5], is-servizzi tad-Delegazzjoni talbu wkoll lill-Awtorità Kontraenti biex twettaq aktar kontrolli direttament mal-Kamra tal-Kummerċ ta' Vjenna. Din tal-aħħar ikkonfermat li ċ-ċertifikati kollha kienu ġenwini u li kienu prodotti skont ir-regoli u r-regolamenti u ffirmati minn persuni awtorizzati.

15. Il-Kummissjoni qieset li kemm id-Delegazzjoni kif ukoll l-Awtorità Kontraenti kienu kisbu konferma sodisfaċenti tal-awtentiċità taċ-ċertifikati tal-oriġini li jakkumpanjaw il-konsenja. Il-kontrolli tagħhom ma kkonfermawx l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur. Għalhekk, il-Kummissjoni kienet tal-fehma li l-oriġini tal-merkanzija kienet ġiet investigata u kkonfermata kif xieraq, f’konformità mar-regoli applikabbli, u li ma kien hemm l-ebda raġuni biex il-merkanzija titqies ineliġibbli.

16. L-ilmentatur sostna l-fehma li l-oġġetti offruti ma kinux eliġibbli. Hija nnotat li l-Kumpanija X kienet diġà ġiet skwalifikata minn sejħa għall-offerti għall-proposta ta’ materjal tal-Istati Uniti.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

17. L-Ombudsman jinnota li, skont il-ġurisprudenza tal-qrati tal-Unjoni, l-awtorità kontraenti għandha diskrezzjoni wiesgħa fl-evalwazzjoni tal-fatturi li għandhom jitqiesu meta tiddeċiedi li tagħti kuntratt wara sejħa għall-offerti. Ir-rieżami tal-Ombudsman f'dawn il-kwistjonijiet huwa, għalhekk, limitat għall-verifika li ma kien hemm l-ebda żball serju u manifest ta' valutazzjoni [6].

18. Ir-"regola tal-oriġini"[7] teħtieġ li l-oġġetti kollha mixtrija taħt kuntratt iffinanzjat minn strument tal-UE għandhom joriġinaw mill-UE jew minn pajjiż eliġibbli. L-Istati Uniti mhumiex pajjiż ta' oriġini eliġibbli għal dawn il-prodotti. Sabiex juri l-oriġini tal-prodotti f’sejħa għall-offerti, offerent jista’, skont il-PRAG, jissottometti ċertifikat tal-oriġini u/jew dokumentazzjoni uffiċjali oħra, jekk iċ-ċertifikati tal-oriġini ma jkunux disponibbli [8]. F’dan il-każ, fiż-żmien meta l-Awtorità Kontraenti ddeċidiet li tagħti l-kuntratt lill-Kumpanija X u d-Delegazzjoni approvat din id-deċiżjoni, ma kien ġie ppreżentat l-ebda ċertifikat bħal dan.

19. Il-PRAG jeħtieġ li ċ-ċertifikati tal-oriġini jiġu ppreżentati qabel l-aċċettazzjoni proviżorja tax-xogħlijiet [9]. Il-Kummissjoni tinterpreta din id-dispożizzjoni bħala li tfisser li, biss wara li l-kuntratt ikun ġie implimentat u r-riżultati jkunu waslu biex jiġu aċċettati mill-Awtorità Kontraenti, offerent jista’ jintalab jissottometti ċ-ċertifikati. L-Ombudsman ma jaf bl-ebda deċiżjoni tal-qorti li tagħti interpretazzjoni awtorevoli ta' din id-dispożizzjoni. F'sitwazzjoni bħal din, l-interpretazzjoni ta' hawn fuq tal-Kummissjoni, li hija l-awtur tal-PRAG, tidher aċċettabbli .

20. Madankollu, xejn fil-PRAG ma jidher li jipprevjeni lill-Awtorità Kontraenti — jew jekk ma tagħmilx dan, lid-Delegazzjoni — milli titlob ċertifikat tal-oriġini jew, jekk tali ċertifikati ma jkunux disponibbli, dokumenti ta’ sostenn oħra, fi kwalunkwe ħin qabel l-aċċettazzjoni proviżorja, pereżempju fil-mument tal-għoti tal-kuntratt, jekk ikun hemm raġunijiet biex isir dan.

21. L-Ombudsman iqis li tali raġunijiet kienu jeżistu f'dan il-każ. Fil-fatt, qabel l-għoti tal-kuntratt, l-ilmentatur mhux biss akkuża lill-Kumpanija X li pproponiet oġġetti mhux eliġibbli, iżda ppreżenta speċifikament dan li ġej: (i) Il-Kumpanija X hija d-distributur tal-UE ta’ oġġetti manifatturati fl-Istati Uniti tal-istess tip bħall-oġġetti fornuti lit-Turkija; (ii) hemm sensibilizzazzjoni pubblika fost il-manifatturi tal-UE dwar l-oġġetti rilevanti li l-Kumpanija X ma timmanifattura xejn tat-tip fl-UE; u (iii) f’okkażjoni preċedenti, il-Kumpanija X għamlet dikjarazzjonijiet foloz fir-rigward tal-oriġini tal-merkanzija tagħha u ġiet eskluża minn proċeduri simili.

22. Dan ta’ hawn fuq jikkostitwixxi evidenza prima facie raġonevoli li l-oġġetti tal-Kumpanija X jistgħu jkunu ineliġibbli. Din is-sitwazzjoni kienet teħtieġ li d-Delegazzjoni tikseb prova soda qabel ma tapprova l-għoti tal-kuntratt lill-Kumpanija X u b’hekk tikkommetti ammonti sinifikanti ta’ flus tal-UE. Id-Delegazzjoni ma setgħetx b’mod raġonevoli tikkuntenta ruħha b’dikjarazzjoni sempliċi ta’ eliġibbiltà mill-Kumpanija X u mill-manifattur tal-Istati Uniti ta’ oġġetti identiċi biex teskludi kwalunkwe suspett ta’ nuqqas ta’ eliġibbiltà u tiġġustifika l-għoti tal-kuntratt lill-Kumpanija X. Huwa diffiċli li wieħed jemmen li kieku l-offerent rebbieħ tabilħaqq ipprovda oġġetti mhux eliġibbli, kien jammetti b’mod validu li għamel dan fuq talba tal-Awtorità Kontraenti. Id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li l-Awtorità Kontraenti ssospendiet l-għoti tal-kuntratt waqt li kienu qed jitwettqu aktar investigazzjonijiet hija inġenwa, peress li dawk l-investigazzjonijiet, fil-fatt, ma setgħu jagħtu prova konklużiva xejn dwar l-oriġini tal-merkanzija.

23. Irrispettivament mill-kwistjoni dwar jekk iċ-ċertifikati tal-oriġini jistgħux jagħtu prova tal-oriġini reali tal-prodotti, li se tiġi vvalutata fit-taqsima li ġejja, l-Ombudsman jinnota li, qabel ma approvat id-deċiżjoni tal-Awtorità Kontraenti li tagħti l-offerta lill-Kumpanija X, id-Delegazzjoni) lanqas biss kienet għamlet użu minn dan il-mezz ta' verifika, li kien l-uniku mezz previst b'mod espliċitu fil-PRAG. L-Ombudsman għalhekk iqis li d-Delegazzjoni wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni fil-proċedura tal-għoti billi qieset li l-offerent rebbieħ kien ippreżenta prova adegwata li tistabbilixxi l-konformità tal-prodotti tiegħu mar-regola tal-oriġini fi żmien meta ma kienx ipprovda tali prova. Dan jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina, u l-Ombudsman se jagħmel rimarka kritika f'dan ir-rigward.

Allegat nuqqas ta’ valur probatorju taċ-ċertifikati ta’ oriġini u pretensjonijiet relatati

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

24. Il-Kodiċi Doganali tal-Komunità jipprovdi regoli komuni għad-determinazzjoni tal-oriġini tal-merkanzija. Fil-kuntest tal-Kodiċi Doganali, l-awtoritajiet doganali tal-Istati Membri huma fdati bil-valutazzjoni tal-oriġini tal-prodotti abbażi ta’ regoli u għodod ċari. Madankollu, tali regoli u għodod huma adattati għas-suġġett u l-finijiet speċifiċi tal-Kodiċi Doganali, jiġifieri l-funzjonament tal-Unjoni Doganali—bit-tariffa komuni tagħha—u s-superviżjoni tal-kummerċ internazzjonali tal-Unjoni. Il-Kodiċi Doganali ma japplikax għall-azzjonijiet esterni tal-UE u b’mod aktar partikolari għall-proċeduri tal-offerti tagħha, fejn il-kwistjonijiet doganali mhumiex f’riskju u, għalhekk, l-awtoritajiet doganali tal-Istati Membri mhumiex fdati bil-verifika tal-oriġini tal-merkanzija għall-finijiet tal-istrumenti ta’ żvilupp tal-UE.

25. Il-PRAG jirrifletti dik is-sitwazzjoni fis-sens li, fl-implimentazzjoni tal-għajnuna esterna tal-UE, l-awtoritajiet kontraenti huma mġiegħla jiddependu biss fuq id-dikjarazzjonijiet tal-offerenti u ċ-ċertifikati ta’ oriġini maħruġa minn awtorità nazzjonali tal-Istat.

26. Il-Kummissjoni rrikonoxxiet li l-Awtoritajiet Kontraenti ma għandhom l-ebda kontroll fuq il-proċeduri użati mill-Kmamar tal-Kummerċ tal-Istati Membri biex jiddeterminaw l-oriġini tal-merkanzija. Huwa rrikonoxxa wkoll riskju ta' nuqqas ta' verifika bir-reqqa tal-pretensjonijiet tal-offerenti, żball, interpretazzjoni skorretta tar-regoli, frodi u dikjarazzjonijiet foloz. Madankollu, il-Kummissjoni qieset li l-Awtoritajiet Kontraenti għandhom diversi għodod fil-każ li jkun jidher li saru dikjarazzjonijiet foloz: il-kanċellazzjoni tal-proċedura (jekk il-kuntratt ikun għadu ma ngħatax); is-sospensjoni tal-ħlas; l-irkupru tal-ħlas li jkun diġà sar; it-terminazzjoni tal-kuntratt; u esklużjoni possibbli tal-offerent mill-kuntratti u l-għotjiet mill-baġit tal-UE għal perjodu massimu ta’ 10 snin, kif previst fir-Regolament Finanzjarju.

27. Il-pożizzjoni tal-ilmentatur fir-rigward tal-valur probatorju taċ-ċertifikati tal-oriġini hija li dawn ma juru xejn peress li jinħarġu fuq il-bażi unika tad-dikjarazzjonijiet magħmula mill-kumpanija li titlobhom, bl-ebda verifika addizzjonali tkun xi tkun mill-Kamra tal-Kummerċ rilevanti.

28. Peress li ċ-ċertifikati tal-oriġini huma dikjaratorji, il-Kummissjoni fil-fatt tivverifika biss l-"awtentiċità taċ-ċertifikati tal-prodott". Id-dubji, madankollu, rarament ikunu relatati mal-awtentiċità ta’ ċertifikat tal-oriġini nnifsu, iżda mal-oriġini attwali tal-prodott imsemmi fih.

29. L-ilmentatur issottometta ċertifikat ta’ konformità tal-prodott maħruġ mill-Aġenzija għall-Ambjent tar-Renju Unit ^[10] li fih il-prodotti inkwistjoni huma deskritti bħala manifatturati fl-Istati Uniti. Barra minn hekk, l-ilmentatur semma li, f’sejħa sussegwenti għal spare parts għall-prodotti offruti, il-benefiċjarju finali rrefera għal dawk il-prodotti bl-ismijiet kummerċjali tagħhom fl-Istati Uniti [11], li juri li l-Kumpanija X offriet il-prodotti fl-offerta tagħha taħt ismijiet kummerċjali differenti sabiex taħbi l-oriġini tagħhom. L-ilmentatur qal li din il-prattika ma kinitx mhux tas-soltu fost l-offerenti li jixtiequ jqiegħdu l-prodotti mhux eliġibbli tagħhom f’offerti tal-UE, u li kien wissa lill-Awtorità Kontraenti b’dan, iżda għalxejn. L-ilmentatur enfasizza li sitwazzjonijiet bħal dik li wasslet għal dan l-ilment huma estremament detrimentali għall-industrija tal-UE, u li l-kumpanija tagħha hija fost l-aħħar li għadha timmanifattura t-tipi rilevanti ta’ prodotti fl-Ewropa.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

30. Ma huwiex ikkontestat li, meta seħħew il-fatti ta' din il-kawża, iċ-ċertifikati ta' oriġini mogħtija mill-awtoritajiet nazzjonali kienu, skont il-PRAG, l-uniċi dokumenti li l-Awtorità Kontraenti, u għalhekk id-Delegazzjoni, setgħet tibbaża ruħha fuqhom sabiex tistabbilixxi l-oriġini tal-merkanzija pprovduta mill-Kumpanija X. Il-Kumpanija X ippreżentat ċertifikati ta' oriġini mogħtija mill-Kamra tal-Kummerċ ta' Vjenna u, aktar tard, dik il-Kamra tal-Kummerċ ikkonfermat, fuq talba tad-Delegazzjoni, li ċ-ċertifikati kienu validi u maħruġa b'mod regolari. Għalhekk, jista’ jiġi argumentat li d-Delegazzjoni ssodisfat formalment l-obbligi tagħha u kisbet il-prova tal-oriġini tal-oġġetti offruti, kif meħtieġ mir-regoli applikabbli.

31. L-Ombudsman jirrileva, madankollu, li l-Kummissjoni bl-ebda mod ma kkontestat id-dikjarazzjoni tal-lanjant li ċ-ċertifikati huma purament dikjaratorji u jirriflettu biss id-dikjarazzjonijiet tar-rikorrenti dwar l-oriġini tal-prodotti. Għall-kuntrarju, il-Kummissjoni rrikonoxxiet li ma għandha l-ebda kontroll fuq il-preċiżjoni taċ-ċertifikati tal-oriġini maħruġa mill-awtoritajiet nazzjonali u li hemm riskju li t-talbiet tal-offerenti ma jiġux ivverifikati bir-reqqa. Għalhekk, l-ispjegazzjonijiet tal-Kummissjoni ma jissodisfawx, ħafna inqas konvinċenti, lill-Ombudsman li, f'dan il-każ, id-Delegazzjoni aġixxiet b'diliġenza suffiċjenti fiċ-ċirkostanzi.

32. Hija l-pożizzjoni kostanti tal-Ombudsman li tista' sseħħ amministrazzjoni ħażina anke jekk il-liġi tiġi rispettata. F'dan ir-rigward, l-Ombudsman jinnota li hija ħaġa waħda għar-regoli rilevanti li jippermettu lid-Delegazzjoni taċċetta ċ-ċertifikati tal-oriġini bħala l-unika prova tal-oriġini tal-prodotti offruti, iżda pjuttost ħaġa oħra għad-Delegazzjoni li tikkuntenta ruħha b'tali prova, bl-għarfien li mhijiex kompletament affidabbli, f'każ fejn ikun hemm suspett raġonevoli li l-prodotti ma jissodisfawx ir-regoli bażiċi ta' eliġibbiltà. Li jiġi argumentat li d-Delegazzjoni rċeviet assigurazzjonijiet li ċ-ċertifikati ta’ oriġini rilevanti huma validi u, fl-istess ħin, li jiġi ddikjarat li l-preċiżjoni tagħhom ma tistax tiġi vverifikata, jammonta għall-konverżjoni tal-verifika tal-eliġibbiltà tal-oġġetti offruti f’sempliċi formalità mingħajr tifsira. L-Ombudsman ma jistax jaċċetta li d-Delegazzjoni setgħet raġonevolment tadotta tali pożizzjoni, li l-konsegwenzi aħħarija tagħha huma li l-flus tal-UE setgħu ntefqu fuq xi ħaġa li fuqha ma kellhiex tintefaq.

33. Barra minn hekk, id-dikjarazzjoni tal-Kummissjoni li, fil-każ li jsiru dikjarazzjonijiet foloz, jistgħu jittieħdu diversi miżuri kontra l-persuna jew l-entità li tagħmilhom, hija qarrieqa fil-kuntest partikolari. Hija tiffoka fuq il-konsegwenzi ta’ dikjarazzjonijiet foloz potenzjali, iżda ma tispjegax kif l-awtoritajiet kontraenti jistgħu fil-fatt jiskopru li saru dikjarazzjonijiet foloz, li hija preċiżament il-kwistjoni ewlenija li fuqha huwa bbażat dan l-ilment. L-istabbiliment ta’ sanzjonijiet ħorox għal ksur tar-regoli applikabbli li, skont l-ispjegazzjonijiet tal-Kummissjoni, prattikament ma jistgħux jiġu identifikati, huwa eżerċizzju inutli, minkejja l-intenzjonijiet tajbin tal-Kummissjoni.

34. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman jikkonkludi li l-Kummissjoni la indirizzat it-tħassib tal-ilmentatur dwar il-valur probatorju taċ-ċertifikati ta’ oriġini, u lanqas ma wriet li, fid-dawl tal-evidenza ppreżentata mill-ilmentatur, hija għamlet l-iċken sforz biex tivverifika, permezz ta’ metodu xieraq u affidabbli, jekk it-tagħmir propost mill-Kumpanija X jissodisfax ir-regoli ta’ oriġini applikabbli. Din l-attitudni passiva tal-Kummissjoni tikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina.

35. Jibqa’ f’idejn il-Kummissjoni li twettaq verifika ulterjuri, wara li teżamina l-evidenza addizzjonali, sottomessa mill-ilmentatur bl-osservazzjonijiet tiegħu dwar l-opinjoni u mehmuża ma’ din id-deċiżjoni [12].

36. L-Istatut tal-Ombudsman jipprevedi li, fejn tidentifika każ ta’ amministrazzjoni ħażina, “sa fejn ikun possibbli, l-Ombudsman għandu jfittex soluzzjoni mal-istituzzjoni jew il-korp ikkonċernat biex jelimina l-każ ta’ amministrazzjoni ħażina u jissodisfa l-ilment”. L-Ombudsman iqis, madankollu, li l-prospett li tinstab soluzzjoni f'dan il-każ huwa prattikament ineżistenti, fid-dawl tan-nuqqas manifest ta' interess tal-Kummissjoni li ssolvi l-problemi mqajma.

37. Fil-fatt, dan mhuwiex l-uniku każ li fih l-Ombudsman ittratta l-kwistjoni tal-verifika tal-oriġini tal-prodotti fil-kuntest tal-għajnuna esterna tal-UE. Fl-ilment 1983/2011/(RT)AN, li qajjem tħassib simili, il-Kummissjoni ddikjarat, fit-tweġiba tagħha tat-30 ta’ Novembru 2012, li kienet ħerqana li ttejjeb is-sistema tagħha ta’ kontroll tal-oriġini u li tgħaddi minn “riflessjoni interna” biex tivvaluta alternattivi fattibbli ta’ kontroll tal-oriġini, filwaqt li tqis il-kapaċitajiet u l-għarfien espert tal-awtoritajiet kontraenti. Fil-bidu ta’ din l-inkjesta, l-Ombudsman stenniet li, bi tweġiba għall-argumenti tal-ilmentatur, il-Kummissjoni tieħu l-opportunità biex tispjega l-eżitu ta’ dik ir-“riflessjoni interna”.

38. Mhux biss il-Kummissjoni ma għamlitx dan, iżda jidher ukoll li r-riflessjoni interna tagħha ma wasslet għall-ebda bidla fil-PRAG fir-rigward tal-mezzi ta’ prova tal-oriġini tal-prodotti offruti fl-offerti ta’ għajnuna esterna tal-UE. Ir-riċerka tal-Ombudsman stess uriet li l-PRAG attwali, li ġie rivedut fil-bidu tal-2014, fih l-istess dispożizzjonijiet f'dan ir-rigward. Jiddikjara: "Iċ-ċertifikati uffiċjali tal-oriġini jridu jiġu ppreżentati mhux aktar tard minn meta jintalab iċ-ċertifikat ta' aċċettazzjoni proviżorja [...] Iċ-ċertifikati tal-oriġini jridu jinħarġu mill-awtoritajiet kompetenti tal-pajjiż tal-oriġini tal-merkanzija jew tal-fornitur (normalment il-Kamra tal-Kummerċ) u jikkonformaw mal-ftehimiet internazzjonali li dak il-pajjiż ikun firmatarju tagħhom. [...] Huwa l-obbligu tal-awtorità kontraenti li tivverifika l-eżistenza ta' ċertifikat tal-oriġini. Fejn ikun hemm dubji serji dwar l-awtentiċità ta’ ċertifikat tal-oriġini jew l-informazzjoni li jkun fih (eż. minħabba diskrepanzi fid-dokument, żbalji ortografiċi, eċċ.), l-awtorità kontraenti għandha tikkuntattja lill-awtorità emittenti u titlob konferma tal-awtentiċità tad-dokumenti sottomessi u l-informazzjoni li jkun fih.“[13] (enfasi miżjuda)

39. Sa fejn il-PRAG jiddikjara wkoll li “jipprovdi lill-utenti bl-informazzjoni komprensiva meħtieġa biex iwettqu proċeduri ta’ akkwist jew ta’ għotja mill-ewwel passi għall-għoti, l-iffirmar u l-implimentazzjoni tal-kuntratti”, l-Ombudsman jista’ jikkonkludi biss li l-problema ewlenija tal-adegwatezza tal-verifika meħtieġa mill-PRAG (jiġifieri s-sottomissjoni ta’ ċertifikat tal-oriġini) biex jintlaħaq l-iskop (jiġifieri l-prova tal-eliġibbiltà tal-oġġetti) baqgħet mhux solvuta. L-Ombudsman għandu problemi biex jifhem kif huwa possibbli għall-Kummissjoni, l-akbar fornitur ta' għajnuna esterna, li taċċetta li ma tistax tivverifika l-oriġini tal-prodotti li tħallas għalihom lil hinn mill-kisba taċ-ċertifikati tal-oriġini.

40. Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, l-Ombudsman se jagħmel rimarka kritika hawn taħt.

Konklużjonijiet

Fuq il-bażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman tagħlaqha bir-rimarki kritiċi li ġejjin:

Id-Delegazzjoni wettqet żball manifest ta’ evalwazzjoni fil-proċedura ta’ għoti billi qieset li l-offerent magħżul kien ippreżenta prova adegwata li tistabbilixxi l-konformità tal-prodotti tiegħu mar-regola tal-oriġini fi żmien meta ma kienx għamel dan. Dan huwa l-ewwel każ ta' amministrazzjoni ħażina.

Il-Kummissjoni la indirizzat it-tħassib tal-ilmentatur dwar il-valur probatorju taċ-ċertifikati tal-oriġini, u lanqas ma wriet li għamlet xi sforz biex tivverifika, permezz ta’ metodu xieraq u affidabbli, jekk it-tagħmir propost mill-Kumpanija X jissodisfax ir-regoli tal-oriġini applikabbli. Din l-attitudni passiva tal-Kummissjoni tikkostitwixxi t-tieni każ ta' amministrazzjoni ħażina. Dan huwa aggravat mill-fatt li, minkejja diversi lmenti dwar il-kwistjoni, il-Kummissjoni ma ħaditx din l-opportunità biex temenda l-PRAG dwar dan il-punt.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

Verżjoni finali bl-Ingliż tad-deċiżjoni dwar l-ilment 1091/2012/(AN)(RT)AN

Strasburgu, 23/09/2014