Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Il-każ jikkonċerna tilwima kuntrattwali bejn l-ilmentatur, kumpanija Taljana, u l-Kummissjoni Ewropea.

2. Fit-18 ta’ Awwissu 2010, l-ilmentatur iffirma mal-Kummissjoni żewġ kuntratti, li taħthom l-ilmentatur kien se jwassal, jinstalla u juża strumenti xjentifiċi, u jħarreġ lin-nies biex jużawhom. Il-benefiċjarju tal-kuntratti kien l-Istitut tal-Metroloġija tal-Bożnija-Ħerzegovina. F’konformità mal-Kundizzjonijiet Ġenerali għall-kuntratti ta’ provvista ffinanzjati mill-Komunità Ewropea jew mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp (“Kundizzjonijiet Ġenerali”), id-data ta’ skadenza għall-konsenja tal-oġġetti u s-servizzi skont il-kuntratti ġiet stabbilita għas-16 ta’ Novembru 2010, jiġifieri, 90 jum wara n-notifika tal-għoti tal-kuntratti.

3. Qabel l-iskadenza tal-iskadenza, fl-1 ta’ Settembru u fit-8 ta’ Novembru 2010, rispettivament, l-ilmentatur talab estensjoni tal-iskadenza minħabba li kien qed “iħabbat wiċċu ma’ dewmien fil-proċess tal-manifattura minħabba dewmien sussegwenti fil-katina tal-provvista tal-fornituri tagħna. F’xi każijiet il-proċess ta’ manifattura ħa aktar milli mistenni peress li t-tagħmir fornut ġie ddisinjat u mmanifatturat speċifikament biex jissodisfa r-rekwiżiti tekniċi tal-kuntratti”.

4. Meta wieħed iqis li l-ġustifikazzjoni mressqa mill-ilmentatur ma kinitx konformi mal-Artikolu 20 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali, il-Kummissjoni ċaħdet iż-żewġ talbiet u spjegat li l-“kumplessità tas-sistema kellha tiġi kkunsidrata fl-offerta [tagħha] u ma tistax tiġi aċċettata bħala ostruzzjoni imprevedibbli”.

5. L-ilmentatur ikkonsenja l-oġġetti koperti miż-żewġ kuntratti fl-24 ta’ Frar, fl-4 ta’ April u fil-31 ta’ Mejju 2011. Wara laqgħa mal-Maniġer tal-Proġett u l-Kap tat-Taqsima tal-Finanzi, il-Kuntratti u l-Awditjar tad-Delegazzjoni tal-UE f'Sarajevo, f'ittra datata s-7 ta' Lulju 2011, l-ilmentatur ipprovda spjegazzjonijiet għad-dewmien fit-twassil.

6. Permezz ta’ ittra tas-27 ta’ Lulju 2011, l-awtorità kontraenti talbet lill-ilmentatur jillikwida d-danni kkawżati mid-dewmien, jiġifieri, EUR 32 429.38 għall-ewwel kuntratt, u EUR 34 040.80 għat-tieni wieħed [1]. L-ilmentatur aċċetta r-responsabbiltà għal parti mid-dewmien, iżda mhux għal kollha. Peress li ma kinitx sodisfatta bit-tweġibiet tal-Kummissjoni, hija rrikorriet għand l-Ombudsman.

Fuq is-suġġett tal-investigazzjoni

7. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-allegazzjonijiet u l-allegazzjonijiet li ġejjin:

Allegazzjonijiet:

1. Il-Kummissjoni rrifjutat b'mod żbaljat it-talba tal-ilmentatur, datata t-8 ta' Novembru 2010, għal estensjoni tal-iskadenza għall-implimentazzjoni tal-kuntratti.

2. Il-Kummissjoni naqset milli tqis li d-dewmien ta' 101 jum fl-implimentazzjoni tal-kuntratti ma kienx dovut għat-tort tal-ilmentatur.

Pretensjonijiet:

1. Il-Kummissjoni għandha testendi b'mod retroattiv l-iskadenza għall-implimentazzjoni tal-kuntratti sal-31 ta' Diċembru 2010.

2. Jenħtieġ li l-Kummissjoni ma tapplikax l-Artikolu 21.1 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali għad-dewmien imsemmi qabel ta’ 101 jum fl-implimentazzjoni tal-kuntratti. Id-danni likwidati li jikkonċernaw iż-żewġ kuntratti inkwistjoni għandhom jitnaqqsu b’50 %, jiġifieri għal EUR 33 235.

L-inkjesta

8. Fl-10 ta' Lulju 2012, l-Ombudsman bagħat talba għal opinjoni lill-Kummissjoni. Fit-12 ta' Novembru 2012, il-Kummissjoni bagħtet l-opinjoni tagħha. L-Ombudsman irċieva l-osservazzjonijiet tal-ilmentatur dwar l-opinjoni fl-20 ta' Diċembru 2012.

L-analiżi u l-konklużjonijiet tal-Ombudsman

Osservazzjonijiet preliminari

9. Bħala punt tat-tluq, l-Ombudsman tqis li huwa meħtieġ li jitfakkar li, f'konformità mal-prattika stabbilita sew tal-Ombudsman, f'każijiet li jikkonċernaw tilwim kuntrattwali, huwa ġġustifikat li l-inkjesti tagħha jiġu limitati għall-eżami ta' jekk l-istituzzjoni tkunx tatha rendikont koerenti u raġonevoli tal-bażi ġuridika għall-azzjonijiet tagħha, u għaliex temmen li l-fehma tagħha tal-pożizzjoni kuntrattwali hija ġġustifikata. Jekk dan ikun il-każ, l-Ombudsman tikkonkludi li l-inkjesta tagħha ma żvelatx każ ta' amministrazzjoni ħażina. Din il-konklużjoni ma taffettwax id-dritt tal-partijiet li t-tilwima kuntrattwali tagħhom tiġi eżaminata u solvuta b'mod awtorevoli minn qorti ta' ġurisdizzjoni kompetenti [2]. Fid-dawl ta' dak li ntqal hawn fuq, ir-rwol tal-Ombudsman f'dan il-każ huwa limitat għall-eżami ta' jekk il-pożizzjoni tal-Kummissjoni kinitx raġonevoli u ġusta fir-rigward ta' (a) id-deċiżjoni tagħha li ma testendix l-iskadenza u (b) il-kalkolu tagħha tad-danni li għandhom jitħallsu mill-ilmentatur.

A. Allegazzjoni relatata mad-deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tagħtix l-estensjoni mitluba u l-pretensjoni relatata

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

10. L-ilmentatur sostna li l-kundizzjonijiet previsti mill-Kundizzjonijiet Ġenerali għall-għoti ta’ estensjoni ġew issodisfati u kellhom jiġġustifikaw l-estensjoni tal-iskadenza minħabba li d-dewmien ma kienx dovut għat-tort tiegħu.

11. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni qieset li r-raġunijiet imressqa mill-ilmentatur għal estensjoni ma kinux jissodisfaw il-kundizzjonijiet previsti fl-Artikolu 20 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali. Il-Kummissjoni nnotat, b’mod partikolari, li l-ilmentatur invoka dewmien fil-“proċess tal-manifattura” u implika li dan id-dewmien kien dovut għar-rekwiżiti tekniċi tal-kuntratt. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni argumentat li peress li dawn ir-rekwiżiti tekniċi ġew stabbiliti fid-dokumenti tal-offerti u ma kinux ġew modifikati minn dak iż-żmien ’l hawn, l-ilmentatur kellu jqis fl-offerta tiegħu kwalunkwe kumplessità li tista’ tirriżulta f’dewmien. Fil-fehma tal-Kummissjoni, tali dewmien kien jaqa' fl-ambitu tar-responsabbiltà tal-ilmentatur. Barra minn hekk, hija żiedet li kwalunkwe estensjoni mogħtija għal dawn ir-raġunijiet kienet tikkostitwixxi emenda tal-kundizzjonijiet inizjali tal-offerta u kienet twassal għal kompetizzjoni inġusta. Il-Kummissjoni argumentat ukoll li l-manifatturi kienu s-sottokuntratturi tal-ilmentatur. Skont l-Artikolu 6.5 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali [3], il-kuntrattur huwa responsabbli għall-atti, l-inadempjenzi u n-negliġenza tas-sottokuntratturi tiegħu.

12. Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur ma għamel l-ebda kumment ieħor f’dan ir-rigward.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

13. L-Artikolu 20 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali jipprevedi l-possibbiltà li tintalab estensjoni tal-perjodu tal-implimentazzjoni tal-kompiti u jistabbilixxi li:

"Il-Kuntrattur jista' jitlob estensjoni għall-perjodu ta' implimentazzjoni tal-kompiti jekk l-implimentazzjoni tiegħu tal-kuntratt tiddewwem, jew tkun mistennija li tiddewwem, għal kwalunkwe waħda mir-raġunijiet li ġejjin:

[...]

nuqqas min-naħa tal-awtorità kontraenti li tissodisfa l-obbligu tagħha skont il-kuntratt;

f) kwalunkwe sospensjoni tal-kunsinna u/jew l-installazzjoni tal-provvisti li ma tkunx dovuta għan-nuqqas tal-kuntrattur."

14. L-Ombudsman jirrimarka li l-Kummissjoni ma tistax tikkunsidra li tagħti estensjoni sakemm ma tiġix invokata validament waħda mir-raġunijiet previsti fl-Artikolu 20. F’dan il-każ, fiż-żewġ ittri tagħha li talbu estensjoni, ir-raġuni ewlenija invokata mill-ilmentatur kienet relatata mal-proċess tal-manifattura u d-dewmien fil-katina tal-provvista. Filwaqt li indikat li tali diffikultajiet kienu relatati mar-rekwiżiti speċifiċi deskritti fid-dokumenti tas-sejħa għal offerti u kienu, għalhekk, prevedibbli, il-Kummissjoni rrifjutat li taċċetta dik ir-raġuni bħala waħda valida. Il-Kummissjoni spjegat ukoll li kwalunkwe estensjoni għal din ir-raġuni tikkostitwixxi emenda għall-offerta u għalhekk tikser il-prinċipju ta’ trattament ugwali.

15. L-Ombudsman iqis li l-approċċ tal-Kummissjoni huwa raġonevoli u ġustifikat. Fil-fatt, meta kien qed iħejji l-offerta tiegħu, l-ilmentatur kellu jqis il-kumplessità tar-rekwiżiti tekniċi sabiex jipprevedi u jindirizza minn qabel il-possibbiltà ta’ dewmien fil-proċess tal-manifattura. Barra minn hekk, l-Ombudsman jaqbel ukoll mal-fehma tal-Kummissjoni dwar ir-responsabbiltà tal-ilmentatur fir-rigward tas-sottokuntratturi tiegħu. Għall-kuntrarju ta' dak li ssuġġerixxa l-ilmentatur, l-Ombudsman ma jistax jaqbel mal-fehma tal-ilmentatur li d-dewmien ikkawżat mill-fornituri tal-ilmentatur ma kienx jaqa' taħt ir-responsabbiltà tiegħu stess.

16. Fid-dawl ta' dak kollu li ntqal hawn fuq, l-Ombudsman huwa tal-fehma li l-Kummissjoni pprovdiet spjegazzjoni konvinċenti u raġonevoli tal-azzjonijiet tagħha u li, għaldaqstant, l-ewwel allegazzjoni tal-ilmentatur u l-affermazzjoni relatata ma jistgħux jirnexxu.

B. Allegazzjoni relatata mal-kalkolu tad-danni li għandhom jitħallsu mill-ilmentatur u t-talba relatata

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

17. L-ilmentatur argumenta li d-dewmien li kien seħħ irriżulta prinċipalment minn (i) il-konsenja tardiva mill-Kummissjoni taċ-ċertifikati relatati mal-VAT u l-eżenzjoni mid-dazji fuq l-importazzjoni u (ii) in-nuqqas ta’ struzzjonijiet mill-Benefiċjarju għall-installazzjoni tat-tagħmir. Skont l-ilmentatur, il-Kummissjoni naqset milli tqis kif xieraq id-dewmien li għalih ma kinitx responsabbli. B’mod partikolari, hija sostniet li l-Kummissjoni kienet ikkalkolat total ta’ 177 jum ta’ dewmien kif ġej:

- 30 jum fir-rigward tal-proċedura ta’ eżenzjoni mill-VAT u mid-Dwana;

- 34 jum fir-rigward tar-rinnovazzjoni tal-bini tal-Istitut; u

- 113-il jum fir-rigward tal-installazzjoni u t-taħriġ fil-post ta’ Bijelina.

L-ilmentatur kien tal-fehma li ma setax jinżamm responsabbli għal 101 jum minn dan id-dewmien. Hija indikat, madankollu, li kienet lesta li tieħu r-responsabbiltà għas-76 jum li kien fadal.

18. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni argumentat li l-ilmentatur deher li fehem ħażin l-ittra tiegħu tas-27 ta’ Lulju 2011. Il-Kummissjoni spjegat li, fil-fatt, hija kienet aċċettat li l-ilmentatur ma kienx responsabbli għall-177 jum ta’ dewmien inkwistjoni u kienet diġà injorathom meta kkalkolat il-penali li kienu dovuti. L-argumenti tal-ilmentatur dwar dawn il-177 jum kienu għalhekk irrilevanti. Il-Kummissjoni spjegat ukoll li meta kkalkulat l-ammont ta’ danni likwidati, hija qieset l-ispjegazzjonijiet fl-ittra tal-ilmentatur tas-7 ta’ Lulju 2011. Hija spjegat ukoll li d-danni likwidati kienu jammontaw għal EUR 74 410.91 u EUR 113 192.06 rispettivament. Madankollu, peress li l-Artikolu 21.1 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali jipprevedi li tali danni likwidati ma jistgħux jaqbżu l-15 % tal-valur tal-kuntratt, l-ammont tagħhom tnaqqas għal EUR 32 429.38 u EUR 34 040.80 rispettivament. Fil-fehma tal-Kummissjoni, ma kien hemm l-ebda ġustifikazzjoni għal kwalunkwe tnaqqis ulterjuri, kif iddikjarat mill-ilmentatur.

19. Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur tenna l-fehma tiegħu li l-Kummissjoni kienet responsabbli għal parti mid-dewmien li kien seħħ. B’mod partikolari, hija ddikjarat mill-ġdid li l-Kummissjoni kienet ikkawżat dewmien fir-rigward tal-proċedura ta’ eżenzjoni mill-VAT u mid-Dwana: (a) meta tapprova l-abbozz tal-formola ta’ eżenzjoni tal-ilmentatur; (b) meta jintbagħtu d-dokumenti ta’ eżenzjoni lill-ilmentatur; u (c) billi naqset milli tassisti lill-ilmentatur matul il-proċedura ta’ eżenzjoni doganali. Hija sostniet it-talba tagħha li d-danni mitluba jitnaqqsu b’50 %.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

20. L-Ombudsman jinnota li mhuwiex ikkontestat li l-Kummissjoni kienet intitolata titlob danni likwidati skont l-Artikolu 21.1 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali, li jipprovdi kif ġej:

"Jekk il-kuntrattur jonqos taħt ir-responsabbiltà tiegħu li jikkonsenja l-oġġetti kollha jew xi wħud minnhom jew li jwettaq is-servizzi fil-limiti ta' żmien speċifikati fil-kuntratt, l-Awtorità Kontraenti għandha, mingħajr avviż formali u mingħajr preġudizzju għar-rimedji l-oħra tagħha skont il-kuntratt, tkun intitolata, għal kull jum li jgħaddi bejn l-iskadenza tal-perjodu ta' implimentazzjoni tal-kompiti u d-data attwali tat-tlestija, li tillikwida d-danni ugwali għal 5/1000 tal-valur tal-provvisti mhux ikkonsenjati sa massimu ta' 15 % tal-valur totali tal-kuntratt".

L-ilmentatur ma jikkontestax dan il-fatt. Hija tikkontesta, madankollu, il-mod kif il-Kummissjoni kkalkulat is-somom li għandhom jitħallsu u talbet li l-Kummissjoni u l-Benefiċjarju jassumu r-responsabbiltà għal 101 jum ta’ dewmien.

21. L-Ombudsman jinnota li, kif indikat ġustament il-Kummissjoni, l-ilmentatur fehem ħażin il-kontenut tal-ittra tal-Kummissjoni tas-27 ta' Lulju 2011, u qies b'mod żbaljat li d-danni li kellha tħallas kienu jinkludu l-177 jum li l-Kummissjoni kienet fil-fatt naqqset mid-dewmien li kien jaqa' taħt ir-responsabbiltà tal-ilmentatur. Fil-fatt, huwa ċar mis-sottomissjonijiet tal-Kummissjoni u mid-dokumenti annessi li, meta kkalkolat id-danni likwidati, il-Kummissjoni tabilħaqq ħadet inkunsiderazzjoni l-argumenti kollha tal-ilmentatur fir-rigward tad-dewmien u injorat total ta' 177 jum fid-determinazzjoni tat-tul tad-dewmien li għandu jittieħed inkunsiderazzjoni. Barra minn hekk, fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur naqas milli jikkummenta dwar l-informazzjoni sottomessa mill-Kummissjoni u sempliċement tenna li l-Kummissjoni għandha tieħu r-responsabbiltà għal xi wħud mid-dewmien. Madankollu, dik it-talba tidher li hija mċaħħda minn kwalunkwe skop, peress li l-Kummissjoni diġà qieset li l-ilmentatur ma kienx responsabbli għad-dewmien imsemmi hawn fuq. Għalkemm, fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur deher li insista fuq xi dewmien li, fil-fehma tiegħu, kien ikkawżat mill-Kummissjoni (ara l-paragrafu 19 hawn fuq), ma hemm xejn fil-fajl li jissuġġerixxi li dan id-dewmien ma kienx diġà ttieħed inkunsiderazzjoni mill-Kummissjoni fil-kalkoli inizjali tagħha.

22. Barra minn hekk, l-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni kompliet tnaqqas l-ammont li l-ilmentatur kellu jirrimborża għal 15 % tal-valur totali tal-kuntatti. L-ilmentatur argumenta li l-ammont finali għandu jkompli jitnaqqas b’50 %, iżda, madankollu, ma ressaq l-ebda raġuni valida biex jagħmel dan. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman huwa tal-fehma li l-pożizzjoni tal-Kummissjoni rigward il-kalkolu tad-danni tidher li hija raġonevoli u ġustifikata. Għalhekk, ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina fir-rigward tat-tieni allegazzjoni tal-ilmentatur. It-talba relatata wkoll ma tirnexxix.

C. Konklużjoni

Fuq il-bażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman għalaqha bil-konklużjoni li ġejja:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

Magħmul fi Strasburgu fit-2 ta' Diċembru 2013

[1] L-Artikolu 21.1 tal-Kundizzjonijiet Ġenerali għall-kuntratti ta’ provvista ffinanzjati mill-Komunità Ewropea jew mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp

[2] Deċiżjoni li tagħlaq l-inkjesta tal-Ombudsman dwar l-ilment 346/2009/(BEH)KM kontra l-Kummissjoni, punt 36.

[3] "Il-Kuntrattur għandu jkun responsabbli għall-atti, in-nuqqasijiet u n-negliġenza tas-sottokuntratturi tiegħu u l-aġenti jew l-impjegati tagħhom, bħallikieku kienu l-atti, in-nuqqasijiet jew in-negliġenza tal-Kuntrattur, l-aġenti jew l-impjegati tiegħu. L-approvazzjoni mill-Awtorità Kontraenti tas-sottokuntrattar ta' kwalunkwe parti tal-kuntratt jew tas-sottokuntrattur m'għandhiex teħles lill-Kuntrattur minn kwalunkwe obbligu tiegħu skont il-kuntratt."