Il-qafas għall-komponent

1. L-ilmentatur huwa eks impjegat irtirat ta’ ditta Spanjola li falliet fl-1995. Huwa jilmenta f'isem għadd ta' kollegi li ħadmu wkoll għal dik l-istess ditta. Fil-qafas tal-proċedimenti ta’ insolvenza, is-sidien tad-ditta u t-trade unions rappreżentattivi laħqu ftehim li fih xi wħud mill-impjegati preċedenti, inkluż l-ilmentatur, li kienu laħqu l-età tal-irtirar fiż-żmien tad-dikjarazzjoni ta’ insolvenza, tilfu perċentwal sinifikanti tad-drittijiet tal-pensjoni tagħhom. Dak it-telf kien stmat li kien bejn 100 % u 82,76 % tal-ammont li kienu intitolati għalih fuq il-bażi ta’ skemi ta’ pensjoni supplimentari tal-kumpaniji barra mill-iskema statutorja nazzjonali tas-sigurtà soċjali.

2. Il-ħaddiema rtirati affettwati ppreżentaw appell quddiem il-Ministeru tal-Finanzi Spanjol, li ċaħdu. Din id-deċiżjoni mbagħad ġiet appellata quddiem il-qorti amministrattiva kompetenti. Il-ħaddiema rtirati affettwati argumentaw li s-sitwazzjoni tagħhom kienet konsegwenza diretta tan-nuqqas tal-awtoritajiet Spanjoli li jippromulgaw miżuri leġiżlattivi adegwati biex jimplimentaw l-Artikolu 8 tad-Direttiva 80/987/KEE [1] (“id-Direttiva”) fil-liġi Spanjola. Din id-dispożizzjoni tgħid li:

"L-Istati Membri għandhom jiżguraw li jittieħdu l-miżuri meħtieġa biex jipproteġu l-interessi tal-impjegati u tal-persuni li jkunu diġà telqu mill-impriża jew min-negozju tal-impjegatur fid-data tal-bidu tal-insolvenza tal-impjegatur fir-rigward tad-drittijiet li jagħtuhom intitolament immedjat jew prospettiv għall-benefiċċji tax-xjuħija, inklużi l-benefiċċji tas-superstiti, taħt skemi ta’ pensjoni supplimentari tal-kumpanija jew bejn il-kumpaniji barra mill-iskemi statutorji nazzjonali tas-sigurtà soċjali."

3. Il-ħaddiema rtirati talbu lill-qorti tikkundanna lill-amministrazzjoni Spanjola biex tikkumpensahom għat-telf imġarrab. Huma bbażaw it-talba tagħhom fuq il-ġurisprudenza [2] li tistabbilixxi l-kundizzjonijiet għar-responsabbiltà ta’ Stat Membru għad-danni kkawżati lill-individwi minn ksur tad-dritt Komunitarju. Il-qorti amministrattiva ċaħdet it-talba tagħhom.

4. Il-ħaddiema rtirati mbagħad ippreżentaw appell quddiem il-qorti nazzjonali tal-appell (“il-Qorti Spanjola”), rigward ir-responsabbiltà finanzjarja possibbli tal-amministrazzjoni Spanjola għall-allegat nuqqas tagħha li timplimenta l-Artikolu 8 tad-Direttiva.

5. Fis-27 ta’ Ottubru 2006, il-Qorti Spanjola ċaħdet ir-rikors u kienet tal-fehma li d-Direttiva ma kinitx timponi obbligu ċar fuq l-Istati Membri, iżda pjuttost kienet tistabbilixxi sempliċi rakkomandazzjoni. Din id-deċiżjoni kienet finali peress li, minħabba n-natura tal-azzjoni, ma kien possibbli l-ebda appell quddiem il-Qorti Suprema Spanjola. Il-Qorti Spanjola ma ressqitx domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja (iktar 'il quddiem il-"Qorti tal-Ġustizzja") skont l-Artikolu 234 KE ta' dak iż-żmien (attwalment l-Artikolu 267 TFUE).

6. Fil-25 ta ' Jannar 2007, il-Qorti tal-Ġustizzja interpretat, għall-ewwel darba, l-Artikolu 8 tad-Direttiva meta rrispondiet għall-mistoqsija preliminari mressqa mill-Qorti Għolja tal-Ġustizzja tal-Ingilterra u Wales ("Robins"[3]).

7. Fit-18 ta’ Ġunju 2007, il-kwerelant ressaq ilment skont l-Artikolu 226 KE (bħalissa 258 TFUE) lill-Kummissjoni, li fih talab lill-istituzzjoni tieħu azzjoni kontra (i) l-awtoritajiet Spanjoli talli naqsu milli jimplimentaw l-Artikolu 8 tad-Direttiva fil-liġi Spanjola fi żmien xieraq (1989) u (ii) il-Qorti Spanjola talli naqset milli tressaq mistoqsija preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, kif meħtieġ mill-Artikolu 267 TFUE.

8. Fis-27 ta' Lulju 2007, il-Kummissjoni kkonfermat li rċeviet l-ilment u rreġistratu bir-referenza 2007/4612 (iktar 'il quddiem l-"ilment ta' ksur").

9. Fis-16 ta’ Settembru 2008, l-ilmentatur reġa’ kiteb lill-Kummissjoni u fakkarha li, sena wara li l-ilment ta’ ksur tiegħu kien ġie rreġistrat, kien għadu ma rċeviex tweġiba.

10. Fis-7 ta' Ottubru 2008, is-servizzi tal-Kummissjoni infurmaw lill-kwerelant li kellhom l-intenzjoni li jipproponu lill-Kulleġġ tal-Kummissarji biex jagħlaq il-każ.

11. Fl-osservazzjonijiet tiegħu dwar l-ittra tal-Kummissjoni, bid-data tat-30 ta' Ottubru 2008 u l-11 ta' Novembru 2008, il-kwerelant talab lill-Kummissjoni biex tikkunsidra mill-ġdid ir-raġunijiet li għalihom hija pproponiet li tagħlaq il-każ.

12. Fit-18 ta’ Frar 2009, wara li vvalutat l-osservazzjonijiet mill-ilmentatur, il-Kummissjoni ddeċidiet li tikkonferma l-pożizzjoni tas-servizzi tagħha, u għalqet il-każ.

Is-suġġett tal-marka ta' l-individwu

13. Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur allega li l-Kummissjoni naqset milli tittratta l-ilment ta' ksur tiegħu kif suppost minħabba li ttardjat id-deċiżjoni dwar l-ilment u, minkejja t-talba bil-miktub tiegħu, naqset milli tiġġustifika dan id-dewmien.

14. Huwa allega wkoll li l-Kummissjoni naqset milli tipprovdi raġunijiet konvinċenti għall-għeluq tal-ilment ta’ ksur rigward in-nuqqas ta’ implimentazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva minn Spanja.

L-Inkwantu

15. Fis-26 ta' Marzu 2009, il-kwerelant bagħat l-ilment tiegħu lis-Servizz Eurojus tad-Delegazzjoni tal-Kummissjoni f'Madrid. Peress li l-ilment kien indirizzat lill-Ombudsman Ewropew, is-Servizz Eurojus bagħatu lill-Uffiċċju tiegħu fl-1 ta' April 2009.

16. Fil-11 ta' Ġunju 2009, l-Ombudsman fetaħ inkjesta u bagħat l-ilment lill-Kummissjoni b'talba għal opinjoni. Fil-31 ta' Lulju 2009, il-Kummissjoni bagħtet l-opinjoni tagħha, li mbagħad intbagħtet lill-ilmentatur.

17. Fit-28 ta’ Ottubru 2009, il-Kummissjoni bagħtet dokument addizzjonali, li kien nieqes fl-opinjoni tagħha. L-Ombudsman bagħat dan id-dokument lill-ilmentatur fil-11 ta' Novembru 2009.

18. Il-kwerelant bagħat l-osservazzjonijiet tiegħu fit-3 ta’ Diċembru 2009.

L-analiżi u l-konklużjonijiet ta' l-OMBUDSMAN

A. L-allegat trattament mhux xieraq tal-ilment (dewmien u nuqqas ta’ ġustifikazzjoni)

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

19. L-ilmentatur enfasizza li l-Kummissjoni ma weġbitx għall-ilment ta’ ksur tiegħu, datat it-18 ta’ Ġunju 2007, fi żmien sena mir-reġistrazzjoni tiegħu. Din il-Kummissjoni wieġbet biss fis-7 ta' Ottubru 2008, li kien bi ksur tal-iskadenza ta' sena li stabbiliet fil-Komunikazzjoni tagħha lill-Parlament Ewropew u lill-Ombudsman Ewropew dwar ir-relazzjonijiet mal-kwerelant fir-rigward tal-ksur tal-liġi Ewropea ("il-Komunikazzjoni tal-2002")[4].

20. Il-kwerelant żied jgħid li l-Kummissjoni ma weġbitx għat-tfakkira li bagħat fis-16 ta' Settembru 2008.

21. Il-Kummissjoni spjegat li n-nuqqas tagħha li twieġeb għall-ittra ta’ tfakkir tal-ilmentatur kien dovut għall-fatt li t-tweġiba għall-ilment inizjali kienet kważi lesta li tintbagħat f’dak iż-żmien. Għalhekk, ma kienx iġġustifikat li jinkiteb sabiex titħabbar it-tweġiba li jmiss.

22. Hija spjegat ukoll li hija kellha (i) tistudja lmenti oħra dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva u (ii) taħdem b’mod parallel fuq ir-rapport tagħha stess dwar l-istess suġġett, li seta’ jiġi ffinalizzat biss f’April 2008 (SEC(2008) 475).

23. Barra minn hekk, il-Kummissjoni argumentat li, fis-26 ta’ Mejju 2008, hija kienet ikkuntattjat lir-Rappreżentanza Permanenti Spanjola għall-UE u talbet lill-awtoritajiet Spanjoli għal kummenti dwar l-ilment ta’ ksur. Fil-5 ta’ Ġunju 2008, l-awtoritajiet Spanjoli talbu lill-Kummissjoni informazzjoni addizzjonali dwar l-ilment, li l-Kummissjoni pprovdiet fit-18 ta’ Ġunju 2008. Fl-20 ta’ Awwissu 2008, l-awtoritajiet Spanjoli bagħtu tweġiba, li sussegwentement ġiet analizzata mis-servizzi tal-Kummissjoni sad-data meta, f’Ottubru 2008, il-Kummissjoni infurmat lill-ilmentatur bir-riżultat.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

24. Kif stabbilit fil-punt 8 tal-Anness II tal-Komunikazzjoni tal-2002, is-servizzi tal-Kummissjoni għandhom jaslu għal deċiżjoni dwar ilment fi żmien mhux aktar minn sena mid-data tar-reġistrazzjoni tiegħu. Meta dan il-limitu ta’ żmien jinqabeż, is-servizz responsabbli jrid jinforma lill-ilmentatur bil-miktub.

25. L-ilment ta’ ksur tal-ilmentatur ġie rreġistrat f’Lulju 2007. L-iskadenza ta' sena msemmija hawn fuq għalhekk skadiet fl-aħħar ta' Lulju 2008. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni mhux biss naqset milli tinforma lill-ilmentatur dwar l-istatus tal-fajl tiegħu qabel ma għaddiet l-iskadenza, iżda apparentement lanqas ma waslet għal konklużjoni dwar jekk tagħlaqx il-fajl tiegħu jew jekk tibagħtux ittra ta’ intimazzjoni qabel Ottubru 2008. Id-dewmien huwa għalhekk stabbilit.

26. Fl-opinjoni tagħha dwar l-ilment, il-Kummissjoni ma ssottomettiet l-ebda spjegazzjoni konvinċenti dwar għaliex, f’Lulju 2008, jiġifieri, wara li kienet skadiet l-iskadenza tal-Komunikazzjoni tal-2002, hija ma infurmatx lill-ilmentatur li kienet għadha qed tittratta l-ilment tiegħu u kienet teħtieġ aktar żmien biex tasal għad-deċiżjoni tagħha. L-Ombudsman ma jqisx li l-Kummissjoni nħelset minn dan l-obbligu, għalkemm kienet awtoimposta, sempliċiment minħabba li kienet waslet biex tasal għad-deċiżjoni rilevanti. Dan huwa aktar u aktar minnu, peress li l-ilmentatur bagħat tfakkira lill-Kummissjoni fis-16 ta’ Settembru 2008, li baqgħet imwieġba. F’ċirkostanzi bħal dawn, il-bgħit ta’ ittra ta’ żamma kien ikun ġust u faċli għaċ-ċittadini, peress li kien juri li l-istituzzjoni kienet tieħu ħsieb il-problema tal-ilmentatur. Madankollu, il-Kummissjoni naqset milli tagħmel dan.

27. Il-Kummissjoni argumentat li ma setgħetx tasal għad-deċiżjoni tagħha qabel Ottubru 2008 għal tliet raġunijiet. L-ewwel nett, kellha tistenna t-tweġiba tal-awtoritajiet Spanjoli għall-mistoqsija tagħha dwar l-ilment. It-tieni, il-Kummissjoni kienet qed taħdem fuq ir-rapport tagħha stess dwar l-implimentazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva fl-Istati Membri, sabiex tipprovdilhom orjentazzjoni dwar l-interpretazzjoni ta’ dan l-artikolu fid-dawl tal-ġurisprudenza rilevanti. Dan ir-rapport ġie ffinalizzat fil-11 ta’ April 2008 (SEC(2008)475 [5]). It-tielet nett, hija rċeviet ilmenti oħra dwar l-istess suġġett, li kellhom jiġu studjati b’mod parallel.

28. Il-Kummissjoni ma tistax raġonevolment titqies responsabbli għaż-żmien meħtieġ mill-awtoritajiet nazzjonali biex jifformulaw il-pożizzjoni tagħhom dwar każijiet ta’ ksur (l-ewwel raġuni). Madankollu, f’dan il-każ, l-awtoritajiet Spanjoli ħadu mhux aktar minn tmien ġimgħat biex jipprovdu lill-Kummissjoni bir-risposta tagħhom wara li din tal-aħħar kienet lestiet l-informazzjoni rilevanti dwar il-każ. Ta' min jinnota, f'dan ir-rigward, li l-Kummissjoni tqis li l-programm Pilota tagħha jikkostitwixxi l-aktar mod rapidu biex jiġu ttrattati l-ilmenti ta' ksur [6]. F’dan il-programm, huma previsti għaxar ġimgħat biex Stat Membru jieħu pożizzjoni dwar ksur allegat. Għalhekk, l-Ombudsman ma jarax li ż-żmien meħtieġ mill-awtoritajiet Spanjoli biex iwieġbu għal dan l-ilment ta’ ksur jiġġustifika d-dewmien tal-Kummissjoni.

29. Barra minn hekk, l-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni ma talbitx lill-awtoritajiet Spanjoli għal tweġibiet addizzjonali.

30. Fir-rigward tat-tieni raġuni tal-Kummissjoni, l-Ombudsman jammetti li ma kienx irraġonevoli għall-Kummissjoni li tistenna sakemm ir-rapport tagħha dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva jkun ġie ffinalizzat qabel (i) tevalwa l-pożizzjoni ta’ Spanja u, sussegwentement, (ii) tieħu d-deċiżjoni dwar l-ilment ta’ ksur, jiġifieri, jekk tagħlaqx il-fajl jew tibgħatx ittra ta’ intimazzjoni. Madankollu, il-Kummissjoni ma spjegatx fl-opinjoni tagħha għaliex kellha bżonn tiffinalizza r-rapport qabel ma tikkuntattja lill-awtoritajiet Spanjoli dwar l-ilment ta’ ksur. Jekk l-għan tar-rapport ikun li jipprovdi lill-Istati Membri b’pariri dwar l-interpretazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva fid-dawl tas-sentenza f’Robins (li għaliha l-Kummissjoni ddedikat il-kapitolu 2.4 kollu tar-rapport), l-Ombudsman jinnota li, fil-paġna 10 tar-risposta tagħhom, l-awtoritajiet Spanjoli jidhru li jqisu li l-ġurisprudenza ta’ hawn fuq ma kinitx tapplika għas-sitwazzjonijiet li kienu seħħew qabel is-sentenza f’Robins. Barra minn hekk, huma kienu tal-fehma li s-sitwazzjonijiet rilevanti ma kinux eżattament l-istess (skont ir-risposta tal-awtoritajiet Spanjoli, l-insolvenza f'Robins kienet finali, filwaqt li d-ditta tal-ilmentatur baqgħet teżisti bis-saħħa tal-ftehimiet milħuqa.

31. Fil-fehma tal-Ombudsman, il-Kummissjoni kellha tikkuntattja lill-awtoritajiet Spanjoli qabel ma tiffinalizza r-rapport u eżatt wara li tkun irreġistrat l-ilment ta’ ksur. Azzjoni bħal din setgħet tqassar b’mod konsiderevoli ż-żmien li kellha bżonn biex tittratta l-ilment ta’ ksur.

32. Fl-aħħar nett, l-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni semmiet, iżda ma spjegatx għaliex it-trattament tagħha ta' lmenti simili impedixxa l-konformità tagħha mal-iskadenza ta' sena tal-Komunikazzjoni fil-każ tal-ilmentatur.

33. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni naqset milli tiġġustifika għaliex kellha bżonn madwar 15-il xahar biex tikkonkludi li kellha l-ħsieb li tagħlaq l-ilment ta' ksur.

34. Abbażi tas-sejbiet tiegħu ta' hawn fuq fil-paragrafi 26 u 33, l-Ombudsman iqis li (i) billi ħadet madwar 15-il xahar biex tasal għal deċiżjoni u (ii) billi naqset milli tibgħat ittra ta' żamma qabel l-iskadenza ta' sena u wara li l-ilmentatur bagħat it-tfakkira, il-Kummissjoni wettqet każ ta' amministrazzjoni ħażina. Għaldaqstant, se ssir rimarka kritika hawn taħt.

B. Allegat nuqqas li jiġu pprovduti raġunijiet konvinċenti għall-għeluq tal-ilment dwar in-nuqqas ta’ implimentazzjoni minn Spanja tal-Artikolu 8 tad-Direttiva 80/987/KEE

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

35. B'appoġġ għall-allegazzjoni tiegħu, l-ilmentatur argumenta li d-Direttiva, li kellha tiġi implimentata sal-1 ta' Jannar 1989, ġiet implimentata biss fi Spanja fl-1995 (il-Liġi 30/1995), jiġifieri, wara li d-ditta tal-ilmentatur kienet saret insolventi. Biex jipprova li l-liġi msemmija hawn fuq kienet l-ewwel waħda li implimentat, għalkemm tard, l-Artikolu 8 tad-Direttiva, l-ilmentatur ikkwota, fost l-oħrajn, id-dikjarazzjoni tar-raġunijiet ta’ din il-liġi Spanjola, li tindika li hija maħsuba biex tabbozza mill-ġdid parti mil-liġi li tirregola l-pjanijiet tal-pensjoni sabiex timplimenta l-artikolu msemmi hawn fuq.

36. L-ilmentatur argumenta wkoll li l-leġiżlazzjoni Spanjola, li l-Kummissjoni rreferiet għaliha fid-deċiżjoni tagħha tas-7 ta’ Ottubru 2008 li tagħlaq l-ilment ta’ ksur, ma imponiet l-ebda obbligu fuq l-aġenti ekonomiċi, iżda kienet biss ta’ natura volontarja.

37. L-ilmentatur irrefera għall-ġurisprudenza rilevanti, li tistabbilixxi li meta ksur jikkonċerna n-nuqqas ta’ traspożizzjoni ta’ direttiva, mhuwiex meħtieġ li jkun serju biżżejjed, jew li jkollu rabta każwali diretta mad-dannu mġarrab mill-partijiet li ġarrbu l-ħsara [7]. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-istima tad-danni kkawżati, huwa ddikjara li, f'konformità mal-ġurisprudenza stabbilita, il-konsegwenzi dannużi tat-traspożizzjoni tardiva ta' direttiva għandhom jiġu rrimedjati bl-applikazzjoni retroattiva u xierqa tal-miżuri li jimplimentaw direttiva [8].

38. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni tenniet ir-raġunijiet mogħtija lill-kwerelant fis-7 ta' Ottubru 2008. Hija rreferiet għas-sentenza Robins [9], li tispjega li l-kliem użat fid-Direttiva jħalli lill-Istati Membri ċerta diskrezzjoni fir-rigward tal-mezzi li għandhom jiġu adottati għall-finijiet tal-protezzjoni meħtieġa mill-Artikolu 8 tad-Direttiva. Huwa ddikjara wkoll li, fl-ittra tiegħu tas-7 ta' Ottubru 2008, huwa kien informa lill-ilmentatur dwar il-miżuri legali Spanjoli mmirati lejn il-protezzjoni tal-pensjonijiet komplementari fis-seħħ fiż-żmien meta d-ditta tal-ilmentatur falliet. Bħala riżultat ta’ dawn il-miżuri, “ma setax jiġi konkluż” li kien hemm ksur tal-Artikolu 8 tad-Direttiva. Il-Kummissjoni pprovdiet lill-ilmentatur bit-tweġiba tal-awtoritajiet Spanjoli għall-ilment ta' ksur tal-ilmentatur.

39. Il-Kummissjoni indikat ukoll li s-sentenza Robins inħarġet 13-il sena wara li d-ditta tal-ilmentatur falliet u ftit xhur wara li nħarġet l-aħħar sentenza mill-Qorti Spanjola. Minħabba dan il-fatt, u d-dispożizzjonijiet legali ta’ hawn fuq fis-seħħ fi Spanja f’dak iż-żmien, il-Kummissjoni żammet il-fehma tagħha li l-proċedura ta’ ksur skont l-Artikolu 258 tat-TFUE ma kinitx ġustifikata.

40. Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur tenna li, sal-1995, ma kien hemm l-ebda dispożizzjoni legali fi Spanja li għamlet il-protezzjoni tal-iskemi tal-pensjoni obbligatorja fil-każ ta’ insolvenza ta’ impjegatur. Huwa enfasizza wkoll li din it-traspożizzjoni tardiva tad-Direttiva kienet tikkostitwixxi fiha nnifisha ksur serju tad-dritt tal-UE u li l-Istat responsabbli għaliha kien, f’konformità mal-ġurisprudenza stabbilita, responsabbli għal kwalunkwe dannu kkawżat. Id-diskrezzjoni tal-Istat Membru dwar kif għandu jwettaq l-objettiv tad-Direttiva ma tinkludix il-posponiment tal-implimentazzjoni ta’ dik id-direttiva lil hinn mid-data stabbilita mil-leġiżlatur tal-UE.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

41. Il-punt 10 tal-Komunikazzjoni tal-2002 jipprevedi l-garanzija proċedurali l-aktar importanti tal-Kummissjoni meta tittratta l-ilmenti ta’ ksur. Meta dipartiment/Direttorat Ġenerali tal-Kummissjoni jkollu l-ħsieb li jipproponi li ma għandha tittieħed l-ebda azzjoni ulterjuri dwar ilment, huwa għandu jagħti lill-ilmentatur avviż minn qabel dwar dan f’ittra li tistabbilixxi r-raġunijiet li għalihom jipproponi li l-każ jingħalaq. Tali dikjarazzjoni tar-raġunijiet jenħtieġ li tkun effettiva, jiġifieri, mhux imxekkla minn inkonsistenzi interni, peress li jenħtieġ li tipprovdi opportunità għall-ilmentatur biex jistma l-possibbiltajiet tiegħu stess li jikseb rimedju legali fil-livell nazzjonali jekk is-sitwazzjoni individwali tiegħu tkun is-suġġett tal-ilment ta’ ksur.

42. F’dan il-każ, billi rrefera għas-sitwazzjoni individwali tiegħu, il-lanjant allega fl-ilment tiegħu dwar ksur, li l-awtoritajiet Spanjoli naqsu milli: (i) timplimenta fil-liġi Spanjola l-Artikolu 8 tad-Direttiva fi żmien xieraq (1989) ("l-ewwel aspett"); u (ii) tressaq domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja, kif meħtieġ mill-Artikolu 267 TFUE (iktar 'il quddiem it-"tieni aspett").

43. Fil-ġustifikazzjoni tagħha għall-għeluq tal-ilment ta’ ksur, li hija bagħtet lill-kwerelant fis-7 ta’ Ottubru 2008, il-Kummissjoni, fir-rigward tal-ewwel aspett, irreferiet għar-risposta mogħtija mill-awtoritajiet Spanjoli. Huma ddikjaraw li, meta d-ditta tal-ilmentatur issospendiet il-pagamenti rilevanti fl-1995, l-obbligi relatati mal-pagament tal-intitolamenti tal-irtirar kienu bbażati fuq kuntratti tal-assigurazzjoni u fondi interni (“Dawn id-dispożizzjonijiet kienu diretti biex jipproteġu l-intitolamenti komplementari.”) Il-Kummissjoni elenkat ukoll id-dispożizzjonijiet legali msemmija mill-awtoritajiet Spanjoli fit-tweġiba tagħhom għall-ilment ta’ ksur, li, skont dawn l-awtoritajiet, kienu fis-seħħ fiż-żmien meta d-ditta tal-ilmentatur falliet (l-istatut li jirregola l-assigurazzjoni privata, l-istatut li jirregola l-pjanijiet tal-pensjoni, ir-regolamenti finanzjarji Spanjoli maħruġa fl-1984, fl-1987 u fl-1990 rispettivament). Ma’ din il-lista, il-Kummissjoni żiedet l-Artikoli 181 sa 185 tal-Liġi Ġenerali dwar is-Sigurtà Soċjali tat-30 ta’ Mejju 1974 bħala l-miżura li timplimenta l-Artikolu 8 tad-Direttiva.

44. Fir-rigward tat-tieni aspett tal-ilment għal nuqqas ta’ twettiq ta’ obbligu, il-Kummissjoni l-ewwel nett fakkret li l-Artikolu 234 KE (li sar l-Artikolu 267 TFUE) jipprovdi li qorti nazzjonali għandha tagħmel domanda preliminari lill-Qorti tal-Ġustizzja jekk hija tqis li deċiżjoni dwar din il-kwistjoni hija neċessarja sabiex tkun tista’ tagħti s-sentenza tagħha. F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni ddikjarat li s-suġġett tat-tilwima quddiem il-qorti Spanjola kien ir-responsabbiltà ta' Spanja għall-allegat nuqqas ta' implimentazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva. Barra minn hekk, il-Kummissjoni rreferiet għas-sentenza Robins, li fiha l-Qorti tal-Ġustizzja fakkret li, sabiex Stat Membru jkun responsabbli għad-danni kkawżati lill-individwi minn ksur tad-dritt Komunitarju, huwa neċessarju li l-istat tad-dritt miksur ikun intiż li jagħti drittijiet lill-individwi; il-ksur għandu jkun serju biżżejjed; u għandu jkun hemm rabta kawżali diretta bejn il-ksur tal-obbligu li jaqa’ fuq l-Istat u d-dannu mġarrab mill-partijiet leżi. Fl-isfond ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni qieset li l-Qorti Spanjola kienet ikkonkludiet li ma kien hemm l-ebda rabta kawżali diretta bejn l-obbligu ta’ Spanja u t-telf imġarrab mill-ilmentatur u “vittmi” oħra tal-falliment tad-ditta Spanjola inkwistjoni. Barra minn hekk, il-Kummissjoni rreferiet għall-paragrafi 70 [10], 74 [11], 75 [12] u 80 [13] tas-sentenza Robins sabiex tikkonkludi li, peress li kien hemm għadd ta ' dispożizzjonijiet legali fis-seħħ fi Spanja fiż-żmien tal-fatti rilevanti li "kienu diretti"[14] biex jipproteġu d-drittijiet tal-irtirar komplementari, ma kien hemm l-ebda każ ta ' ksur serju biżżejjed. Għar-raġunijiet ta’ hawn fuq, il-Kummissjoni sabet li t-tweġiba tal-Qorti tal-Ġustizzja għal mistoqsija preliminari dwar l-interpretazzjoni tad-Direttiva ma kinitx meħtieġa biex il-Qorti Spanjola tkun tista’ toħroġ is-sentenza tagħha fil-każ tal-ilmentatur.

45. L-Ombudsman mhux se jieħu pożizzjoni dwar din il-parti tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni, li tirreferi għat-tieni aspett tal-ilment ta' ksur. Meta fetaħ l-inkjesta tiegħu, huwa informa lill-ilmentatur u lill-Kummissjoni li kien eskluda dan l-aspett mill-inkjesta tiegħu minħabba li sab raġonevoli r-referenza tal-Kummissjoni, fid-deċiżjoni tagħha tas-7 ta' Ottubru 2008, għas-sejbiet rilevanti tal-Qorti Spanjola [15].

46. Fir-rigward tal-ewwel aspett, madankollu, l-Ombudsman iqis li, fid-deċiżjoni tiegħu tas-7 ta' Ottubru 2008, il-Kummissjoni ma ħaditx pożizzjoni motivata dwar jekk l-awtoritajiet Spanjoli kinux implimentaw b'mod adegwat l-Artikolu 8 tad-Direttiva fiż-żmien meta d-ditta tal-ilmentatur falliet. Fid-deċiżjoni tagħha, il-Kummissjoni rreferiet għad-dispożizzjonijiet legali li l-awtoritajiet Spanjoli kienu rreferew għalihom fit-tweġiba tagħhom tal-20 ta’ Awwissu 2008, u pprovdiet lill-ilmentatur b’kopja ta’ dik it-tweġiba mingħajr l-analiżi tagħha stess tad-dikjarazzjonijiet magħmula fiha. Il-Kummissjoni kkonkludiet biss, meta wieġbet għat-tieni aspett tal-ilment ta’ ksur, li peress li numru ta’ dispożizzjonijiet legali kienu fis-seħħ fi Spanja fiż-żmien tal-fatti rilevanti, ma kienx hemm lok li jsir ksur suffiċjentement serju tad-Direttiva. L-Ombudsman ma jqisx li dan kien biżżejjed biex id-deċiżjoni tal-Kummissjoni tkun ċara u lanqas ibbażata sew fir-rigward tal-eżistenza potenzjali ta' ksur.

47. L-ewwel nett, kif il-Kummissjoni hija ċertament konxja, il-ġurisprudenza stabbilita tipprovdi, fis-sustanza, li l-Istati Membri mhumiex kompletament liberi li jagħżlu l-formoli u l-mezzi li bihom jimplimentaw l-objettiv tad-direttiva, u li “kuntest legali ġenerali jista’ jkun biżżejjed jekk fil-fatt jiżgura l-applikazzjoni sħiħa tad-direttiva b’mod ċar u preċiż biżżejjed (enfasi miżjuda)[16] Fuq il-bażi tar-referenza tal-Kummissjoni għall-ispjegazzjoni pprovduta mill-awtoritajiet Spanjoli, madankollu mhuwiex ċar jekk tali kuntest legali ġenerali kienx ċar u preċiż biżżejjed fl-1995, meta l-kumpanija tal-ilmentatur falliet. Fit-tweġiba tagħhom, l-awtoritajiet Spanjoli rreferew għal dik li tidher li hija evoluzzjoni tal-liġi Spanjola rilevanti, li tibda bir-regolamenti tal-1984 u tal-1987 dwar il-fondi tal-pensjoni [17], permezz tal-obbligu impost mil-liġi Spanjola fl-1995 li testernalizza l-impenji għall-intitolamenti u d-Digriet Irjali tal-1999 li jirregola l-impenji tal-kumpaniji rigward il-benefiċċji tal-irtirar. Skont l-awtoritajiet Spanjoli, dan l-aħħar strument legali temm l-"iżvilupp regolatorju".

48. It-tieni nett, l-Ombudsman jirrimarka li ma jistax jiġi argumentat li, fl-1995, wara li l-impjegatur tal-ilmentatur falla, l-ilmentatur u l-kollegi tiegħu tilfu 82.76 % (u xi wħud saħansitra tilfu s-somma sħiħa) tal-intitolamenti tal-iskema tal-pensjoni supplimentari tagħhom. Għalhekk huwa raġonevoli li jitqies li l-miżuri amministrattivi/legali Spanjoli li kienu jeżistu dak iż-żmien ma pprevenewx it-telf sostanzjali tad-drittijiet tal-ilmentatur u tal-kollegi tiegħu inkwistjoni. Huwa jinnota, f'dan ir-rigward, li l-Artikolu 8 tad-Direttiva jipprovdi l-objettiv li ġej għall-Istati Membri: "[j]iżguraw li jittieħdu l-miżuri meħtieġa biex jiġu protetti l-interessi tal-impjegati u tal-persuni li jkunu diġà telqu mill-impriża tal-impjegatur."

49. Barra minn hekk, huwa jfakkar li, fis-sentenza tagħha Robins, mogħtija fil-25 ta’ Jannar 2007, il-Qorti tal-Ġustizzja indikat dan li ġej fil-punti 55, 56 u 57:

"55. Peress li ma hemm l-ebda obbligu li jiġu ggarantiti l-intitolamenti għall-benefiċċji b’mod sħiħ, huwa meħtieġ li jiġi ddeterminat il-livell minimu ta’ protezzjoni meħtieġ mid-Direttiva.

56. Għandu jiġi rrilevat li, b’differenza mill-Artikoli 3 u 4 tad-Direttiva, li l-kliem tagħhom jippermetti, minkejja l-marġni ta’ diskrezzjoni mogħti lill-Istati Membri, li tiġi ddeterminata l-garanzija minima tal-krediti mhux imħallsa fil-qasam tal-pagi (ara s-sentenza Frankovich, iċċitata iktar ’il fuq, punti 18 sa 20), la l-Artikolu 8 tad-Direttiva u lanqas xi dispożizzjoni oħra tiegħu ma jinkludu elementi li jippermettu li jiġi stabbilit bi preċiżjoni l-livell minimu meħtieġ sabiex jiġi protett id-dritt għall-benefiċċji fil-kuntest tal-iskemi komplementari ta’ pensjoni.

57. Madankollu, fid-dawl tar-rieda espressa tal-leġiżlatur Komunitarju, għandu jiġi kkonstatat li d-dispożizzjonijiet tad-dritt intern li jistgħu, f’ċerti każijiet, iwasslu għal garanzija ta’ benefiċċji limitata għal 20 jew 49 % tal-benefiċċji li għalihom impjegat kien intitolat, jiġifieri inqas minn nofs dan id-dritt, ma jistgħux jitqiesu li jaqgħu taħt id-definizzjoni tal-kelma “protezzjoni” użata fl-Artikolu 8 tad-Direttiva.

50. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman ifakkar mill-ġdid il-ġurisprudenza stabbilita, li l-Kummissjoni ċertament taf biha, li tipprovdi li l-interpretazzjoni tal-liġi Komunitarja mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja għandha effett ex tunc, sakemm din il-Qorti ma tistabbilixxix limitu ta' żmien fir-rigward tal-effetti tas-sentenza tagħha fuq l-interpretazzjoni rilevanti [18]. L-Ombudsman jinnota li, fis-sentenza Robins, il-Qorti ma ddeċidietx dwar tali limitu.

51. Għalhekk, l-Ombudsman ma jifhimx għaliex, sabiex tiġġustifika għaliex għalqet l-ilment ta’ ksur, il-Kummissjoni enfasizzat fl-opinjoni tagħha dwar l-ilment li: (i) is-sentenza Robins ingħatat 13-il sena wara li d-ditta tal-ilmentatur falliet; u (ii) ftit xhur wara li ngħatat l-aħħar sentenza mill-qrati Spanjoli [19]. Barra minn hekk, fid-deċiżjoni tagħha tas-7 ta’ Ottubru 2008, il-Kummissjoni ġustament sostniet ir-raġunament tagħha dwar it-tieni aspett tal-ilment ta’ ksur billi rreferiet għall-interpretazzjoni tad-Direttiva mogħtija mill-Qorti tal-Ġustizzja fis-sentenza Robins, iċċitata iktar ’il fuq. Madankollu, fir-rigward tal-ewwel aspett tal-ilment dwar il-ksur, il-Kummissjoni ma sabitx li kien utli li tagħmel dan.

52. Fid-dawl tal-konklużjonijiet ta' hawn fuq, b'mod partikolari fil-paragrafi 46 sa 51, l-Ombudsman iqis li l-Kummissjoni naqset milli tipprovdi raġunijiet konvinċenti għad-deċiżjoni tagħha li tagħlaq l-ilment ta' ksur dwar in-nuqqas ta' implimentazzjoni minn Spanja tal-Artikolu 8 tad-Direttiva fl-1995. Dan kien każ ieħor ta' amministrazzjoni ħażina.

53. L-ilmentatur iddikjara fl-ilment oriġinali tiegħu u fl-osservazzjonijiet tiegħu li l-għan tiegħu kien li jikseb kumpens mir-Renju ta’ Spanja għad-danni kkawżati mill-implimentazzjoni tardiva tal-Artikolu 8 tad-Direttiva. Madankollu, l-Artikolu 228 tat-TFUE ma jippermettix lill-Ombudsman jittratta talbiet diretti kontra l-Istati Membri. Għalhekk, huwa ma jagħmilx proposta ta’ soluzzjoni amikevoli lill-Kummissjoni abbażi tas-sejba ta’ amministrazzjoni ħażina msemmija hawn fuq, iżda jagħlaq il-każ biż-żewġ rimarki kritiċi li jinsabu hawn taħt.

C. Konklużjonijiet

Fuq il-bażi tal-inkjesta tiegħu dwar dan l-ilment, l-Ombudsman jagħlaq dan l-ilment bir-rimarki kritiċi li ġejjin:

1. Il-Kummissjoni ma ġġustifikatx b’mod konvinċenti r-raġunijiet li għalihom hija kellha bżonn madwar ħmistax-il xahar sabiex tikkonkludi li hija kellha l-intenzjoni li tagħlaq l-ilment ta’ ksur. Barra minn hekk, il-Kummissjoni naqset milli tibgħat lill-ilmentatur ittra ta’ żamma sal-aħħar ta’ Lulju 2008, jiġifieri, qabel ma kienet skadiet l-iskadenza ta’ sena għall-investigazzjoni, minkejja li l-ilmentatur bagħat tfakkira f’Settembru 2008. In-nuqqasijiet ta’ hawn fuq jikkostitwixxu l-ewwel istanza ta’ amministrazzjoni ħażina.
2. Il-Kummissjoni naqset ukoll milli tipprovdi raġunijiet ċari u konvinċenti għall-għeluq tal-ilment ta’ ksur dwar in-nuqqas ta’ implimentazzjoni tal-Artikolu 8 tad-Direttiva minn Spanja. Dan kien it-tieni każ ta' amministrazzjoni ħażina.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Magħmul fi Strasburgu fl-14 ta' Ġunju 2010

---

[1] Direttiva tal-Kunsill 80/987/KEE, tal-20 ta’ Ottubru 1980, dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet tal-Istati Membri li għandhom x’jaqsmu mal-protezzjoni tal-impjegati fil-każ tal-insolvenza ta’ min iħaddimhom (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 5, Vol. 1, p. 283).

[2] Il-Kawżi Magħquda C-46/93 u C-48/93 Brasserie du Pêcheur u Factortame [1996] Ġabra-I-1029, il-paragrafu 59.

[3] C-278/05 Carol Marilyn Robins et vs Segretarju tal-Istat għax-Xogħol u l-Pensjonijiet [2007] Ġabra -I-1053.

[4] COM(2002)141 finali.

[5] "Dokument ta' Ħidma tal-Persunal tal-Kummissjoni dwar l-implimentazzjoni ta' l-Artikolu 8 u dispożizzjonijiet relatati tad-Direttiva tal-Kunsill 80/987/KEE ta' l-20 ta' Ottubru 1980 dwar l-approssimazzjoni tal-liġijiet ta' l-Istati Membri li għandhom x'jaqsmu mal-protezzjoni ta' l-impjegati fil-każ ta' l-insolvenza ta' min iħaddimhom, dwar skemi supplementari ta' pensjoni ta' kumpanija jew bejn kumpanija u oħra barra mill-iskemi statutorji nazzjonali tas-sigurtà soċjali."

[6] Com(2010)70 finali “Rapport ta’ Evalwazzjoni tal-EU Pilot”.

[7] Kawża C-178/94 Erich Dillenkofer u oħrajn v Bundesrepublik Deutschland [1997] Ġabra I-4845, paragrafu 22.

[8] Kawża C-94/95, Danila Bonifaci u oħrajn u Wanda Berto v Istituto nazionale della previdenza sociale (INPS) [1997] Ġabra I-3969, paragrafu 51.

[9] Sentenza Robins, iċċitata iktar ’il fuq fin-nota ta’ qiegħ il-paġna 3, punt 36.

[10] "Il-kundizzjoni ta' ksur suffiċjentement serju tad-dritt Komunitarju timplika li l-Istat Membru jinjora b'mod manifest u gravi l-limiti imposti fuq is-setgħa diskrezzjonali tiegħu, peress li l-elementi li għandhom jittieħdu inkunsiderazzjoni f'dan ir-rigward huma, b'mod partikolari, il-grad ta' ċarezza u ta' preċiżjoni tar-regola miksura kif ukoll il-marġni ta' diskrezzjoni li din ir-regola tħalli lill-awtoritajiet nazzjonali (sentenza Brasserie du Pêcheur u Factortame, iċċitata iktar 'il fuq, punti 55 u 56)."

[11] "Mill-kunsiderazzjoni tal-ewwel domanda jirriżulta li, minħabba n-natura ġenerali tal-kliem tal-Artikolu 8 tad-Direttiva, dik id-dispożizzjoni tippermetti lill-Istati Membri diskrezzjoni konsiderevoli għall-finijiet tad-determinazzjoni tal-livell ta' protezzjoni tad-dritt għall-benefiċċji."

[12] "Għaldaqstant, ir-responsabbiltà ta' Stat Membru minħabba traspożizzjoni inkorretta ta' dik id-dispożizzjoni hija soġġetta għall-konstatazzjoni ta' nuqqas ta' rispett manifest u serju minn dak l-Istat għal-limiti stabbiliti fuq id-diskrezzjoni tiegħu."

[13] "Barra minn hekk, … la l-Artikolu 8 tad-Direttiva u lanqas kwalunkwe dispożizzjoni oħra fiha ma fiha xi ħaġa li tagħmilha possibbli li jiġi stabbilit bi kwalunkwe preċiżjoni l-livell minimu meħtieġ sabiex jiġu protetti l-intitolamenti għall-benefiċċji."

[14] Fil-lingwa oriġinali (Spanjol) tad-deċiżjoni tal-Kummissjoni tas-7 ta' Ottubru 2008: "(…) dirigidas à la protección de las pensiones complementares."

[15] Madankollu, huwa jinnota dan li ġej: Għalkemm fl-opinjoni tagħha l-Kummissjoni tammetti li r-redazzjoni miftuħa tal-Artikolu 8 tad-Direttiva tippermetti "interpretazzjonijiet differenti ħafna " fir-rigward tal-kamp ta ' applikazzjoni u l-effetti tagħha, " tal-inqas sas-sentenza Robins ta ' Jannar 2007" , fl-istess opinjoni hija ġġustifikat id-deċiżjoni tagħha tat-8 ta ' Ottubru 2008 li tagħlaq l-ilment ta 'ksur billi fl-aħħar mill-aħħar argumentat li t-tweġiba mill-Qorti tal-Ġustizzja għall-mistoqsija preliminari dwar l-interpretazzjoni tad-Direttiva ma kinitx meħtieġa biex il-Qorti Spanjola tieħu deċiżjoni, f ' Ottubru 2006, dwar il-każ tal-ilmentatur.

[16] Il-Kawża C-339/87 Il-Kummissjoni vs Il-Pajjiżi l-Baxxi [1999] Ġabra I-851, il-paragrafu 6 u l-ġurisprudenza ċċitata hemmhekk; Kawża C-200/94 il-Kummissjoni v il-Lussemburgu [1995] Ġabra I-1589; Il-Kawża 239/85 Il-Kummissjoni vs il-Belġju [1986] I-3645 u ħafna oħrajn.

[17] L-awtoritajiet Spanjoli rreferew għad-dispożizzjonijiet legali li ġejjin: Ley de 2 de agosto de 1984 - Ordenación de los seguros privados; Ley 8/1987 de 8 de junio 1987 - Regulación de los planes y fondos de pensiones; Ley 19/1989 de 25 de julio de 1989 - Reforma parcial y adaptación de la legislación mercantil a las Directivas en materia de sociedades; Id-Decreto Reali 1643/1990 - Plan General de Contabilidad; Ley 30/1995 de 8 de noviembre de 1995 - Ordenación y Supervisión de los Seguros privados; 1 Decreto 1588/1999 de 15 de octubre de 1999 - Reglamento de Instrumentación de los compromisos por pensiones de las empresas con los trabajadores y beneficiarios.

[18] Kawża C24/86 Blaizot v University of Liege et [1988] Ġabra I-379 paragrafu 27 u l-ġurisprudenza ċċitata hemmhekk.

[19] L-opinjoni kienet oriġinarjament abbozzata bil-Franċiż. Il-framment rilevanti jaqra kif ġej: "(…) la Commission rapelle que cet arret est intervenu en janvier 2007, c’est-à-dire 13 ans après l’insolvabilité en question et quelques mois après le dernier arret rendu par les jurisdiction espagnoles."