Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilment jikkonċerna r-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti lill-ilmentatur aċċess għad-dokumenti li talab skont ir-Regolament 1049/2001 [1].

2. L-ilmentatur fittex li jikseb finanzjament mill-Kummissjoni għal proġett tat-teknoloġija tal-informazzjoni. L-applikazzjoni tiegħu għall-finanzjament ma rnexxietx. Wara li rċieva r-Rapport ta' Evalwazzjoni [2] dwar il-proposta tiegħu, il-kwerelant għamel ħiltu biex jikseb aktar informazzjoni billi ssottometta applikazzjoni għall-aċċess għar-rapporti ta' esperti individwali dwar l-evalwazzjoni preliminari tal-proposta tiegħu. Bi tweġiba għal din l-applikazzjoni inizjali, il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għar-rapporti abbażi tal-Artikolu 4(3), it-tieni subparagrafu, tar-Regolament 1049/2001 [3].

3. L-ilmentatur imbagħad issottometta applikazzjoni konfermatorja lill-Kummissjoni. L-applikazzjoni konfermatorja ġiet miċħuda wkoll mill-Kummissjoni abbażi tal-Artikolu 4(3), it-tieni subparagrafu, tar-Regolament 1049/2001.

4. L-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman fil-5 ta' Ottubru 2008.

Fuq is-suġġett tal-investigazzjoni

5. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-allegazzjoni u t-talba li ġejjin:

Allegazzjoni:

Il-Kummissjoni naqset milli tipprovdi raġunijiet validi u adegwati għar-rifjut ta’ aċċess għad-dokumenti li talab skont ir-Regolament 1049/2001.

Pretensjoni:

Jenħtieġ li l-Kummissjoni tagħti aċċess għad-dokumenti mitluba, mingħajr, jekk ikun meħtieġ, ma tiżvela l-identitajiet tal-esperti individwali.

L-inkjesta

6. Fit-2 ta' Diċembru 2008, l-Ombudsman bagħat l-ilment lill-Kummissjoni. Il-Kummissjoni tat l-opinjoni tagħha tad-19 ta' Marzu 2009, li ntbagħtet lill-ilmentatur bi stedina biex jagħmel osservazzjonijiet. L-ilmentatur imbagħad issottometta l-osservazzjonijiet tiegħu fid-29 ta’ April 2009. L-Ombudsman għamel proposta għal soluzzjoni amikevoli li ntbagħtet lill-Kummissjoni fl-24 ta' Marzu 2011. Il-Kummissjoni wieġbet bil-kummenti tagħha fil-21 ta’ Ottubru 2011. Dawn intbagħtu lill-ilmentatur, li wieġeb fit-22 ta’ Diċembru 2011.

L-analiżi u l-konklużjonijiet tal-Ombudsman

A. Allegazzjoni ta' nuqqas ta' għoti ta' raġunijiet validi u adegwati għar-rifjut ta' aċċess għad-dokumenti mitluba skont ir-Regolament (KE) 1049/2001 u talba relatata

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

7. Fl-applikazzjoni konfermatorja tiegħu, l-ilmentatur argumenta li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3)[4] tar-Regolament 1049/2001 (protezzjoni tal-proċedura tat-teħid tad-deċiżjonijiet wara li tkun ittieħdet id-deċiżjoni) ma kienx applikabbli, minħabba li (i) il-Kummissjoni ma pprovdietx evidenza li l-iżvelar tad-dokumenti jimmina serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha; (ii) il-Kummissjoni naqset milli tirrikonoxxi li l-interess tal-iskrutinju pubbliku fil-proċeduri li segwiet kien jikkostitwixxi interess pubbliku prevalenti; u (iii) id-dokumenti mitluba kienu dokumenti uffiċjali u finali li “jikkostitwixxu l-bażi ta’ proċedura ta’ deċiżjoni definita sew”, u għalhekk ma setgħux jiġu protetti skont l-Artikolu 4(3), li l-għan tiegħu huwa li jipproteġi l-“ispazju ta’ riflessjoni” tal-istituzzjoni.

8. Fit-tweġiba tagħha għall-applikazzjoni konfermatorja, il-Kummissjoni ddikjarat li l-iżvelar pubbliku tad-dokumenti mitluba jimmina serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tagħha għar-raġunijiet li ġejjin:

(i) id-divulgazzjoni tesponi lill-evalwaturi għal interferenza u pressjoni esterna possibbli, u b’hekk tipperikola l-indipendenza tal-proċedimenti ta’ evalwazzjoni u l-oġġettività tagħhom f’każijiet simili fil-futur;

(ii) ir-rapporti mitluba kien fihom il-kummenti individwali tal-evalwaturi u l-punteġġi individwali korrispondenti. Madankollu, huma ma stabbilixxewx il-pożizzjoni tal-istituzzjoni, iżda ġew abbozzati għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjoni u proċedura ta' valutazzjoni preliminari li twettqet fi ħdan il-Kummissjoni;

(iii) il-proċedura tat-teħid tad-deċiżjonijiet ikkonċernata hija ta’ natura kollettiva. Dan jirrikjedi spirtu ta’ fiduċja u dibattitu miftuħ sabiex jiġi żgurat approċċ koerenti għal kull każ individwali. Id-divulgazzjoni tad-dokumenti tista’ taffettwa serjament l-espressjoni indipendenti tal-opinjonijiet dwar il-kwistjoni kkonċernata, u tipperikola l-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet. Insostenn ta’ din il-fehma, il-Kummissjoni sostniet li r-raġunament tal-qrati Komunitarji rigward is-segretezza tal-proċedimenti ta’ selezzjoni f’każijiet ta’ reklutaġġ tal-persunal japplika, b’analoġija, għall-każ inkwistjoni.

9. Fir-rigward tal-obbligu li jiġi vvalutat jekk hemmx “interess pubbliku prevalenti” li jiġġustifika l-għoti ta’ aċċess pubbliku, il-Kummissjoni ddikjarat li l-interess identifikat mill-ilmentatur bħala “interess pubbliku prevalenti”, jiġifieri, li l-iżvelar tad-dokumenti mitluba jippermetti skrutinju pubbliku tal-proċeduri segwiti mill-Kummissjoni, ma jissuperax il-ħsara li tiġi kkawżata lill-oġġettività u l-indipendenza tal-proċedimenti ta’ evalwazzjoni tal-Kummissjoni.

10. Fir-rigward tal-possibbiltà li jingħata aċċess parzjali għad-dokumenti, il-Kummissjoni indikat li l-partijiet kollha tad-dokumenti kienu koperti mill-eċċezzjoni kkonċernata. Fir-rigward tal-possibbiltà li jingħata aċċess pubbliku għad-dokumenti, mingħajr ma jiġu pprovduti l-ismijiet tar-reviżuri, il-Kummissjoni żiedet li ma kienx possibbli li ssir aċċessibbli verżjoni anonimizzata tad-dokumenti mitluba minħabba li kienu miktuba bl-idejn. Barra minn hekk, il-Kummissjoni qieset li l-iżvelar ta’ verżjoni anonimizzata jippreġudika n-natura kollettiva tal-proċess deċiżjonali.

11. Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur argumenta li ma kien hemm l-ebda raġuni biex tiġi rrifjutata l-applikazzjoni tiegħu għall-aċċess għar-rapporti tal-esperti individwali skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001. L-ewwel nett, huwa argumenta li din l-eċċezzjoni ma setgħetx tiġi applikata, minħabba li r-rapporti ta’ esperti individwali ma humiex noti preliminari u informali. Pjuttost, huma jagħmlu parti mill-proċedura formali għall-evalwazzjoni tal-proposti, li huma mfassla skont linji gwida preċiżi pprovduti lill-esperti. Filwaqt li ma jorbtux lill-Kummissjoni fl-għoti ta' finanzjament għal proposta, huma importanti fir-rigward tad-deċiżjoni finali tal-Kummissjoni. L-ilmentatur iddikjara li dan kien ippruvat mill-proċedura dettaljata stabbilita biex jinġabru r-rapporti individwali u mill-aġġustament tal-marki fuq il-bażi ta’ kunsens bejn l-esperti. Barra minn hekk, il-proċedura kienet teħtieġ ukoll li r-rapporti individwali ma jiġux sussegwentement riveduti. It-tieni, l-ilmentatur argumenta li ma kien hemm l-ebda raġuni biex tiġi applikata l-eċċezzjoni li tinsab fl-Artikolu 4(3), it-tieni subparagrafu, minħabba li l-iżvelar tar-rapporti ta’ esperti individwali ma jdgħajjifx serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet.

12. Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni sostniet li d-deċiżjoni tagħha dwar l-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur kienet motivata b'mod validu u adegwat. L-ilmentatur argumenta li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) ma kienx japplika għar-rapporti ta’ esperti individwali minħabba li ma kinux noti preliminari u informali. Bi tweġiba, il-Kummissjoni indikat li hija ma kinitx sostniet li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 4(3) kien japplika minħabba li d-dokumenti kkonċernati kienu ta' natura "preliminari". Pjuttost, hija indikat li d-dokumenti kkonċernati kienu jirrigwardaw stadju bikri ħafna fi ħdan proċess ta’ evalwazzjoni kumpless, li fi tmiemu ttieħdet id-deċiżjoni. Barra minn hekk, kif spjegat fit-taqsima 3.8(c) tar-Regoli għas-sottomissjoni tal-proposti [5], ir-rapporti individwali jservu bħala kontribut għad-diskussjoni u l-konsultazzjonijiet sabiex jaslu għal “rapport ta’ kunsens” sussegwenti. Il-Kummissjoni mbagħad argumentat li t-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001 huwa applikabbli għal kwalunkwe dokument "li fih opinjonijiet għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari" u, bħala tali, ir-rapporti ta' esperti individwali jaqgħu b'mod ċar taħt dik id-dispożizzjoni.

13. Fir-rigward tat-tieni argument tal-ilmentatur, li skontu l-iżvelar tar-rapporti tal-esperti individwali ma jdgħajjifx serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, il-Kummissjoni ressqet l-ispjegazzjonijiet ulterjuri li ġejjin. Il-Kummissjoni fakkret li, fit-tweġiba tagħha għall-applikazzjoni konfermatorja tal-ilmentatur, hija identifikat it-tliet riskji li ġejjin relatati mad-divulgazzjoni pubblika:

(i) ir-riskju li esperti individwali jiġu identifikati u soġġetti għal pressjoni żejda;

(ii) ir-riskju ta’ effett negattiv fuq in-natura kollettiva tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet; u

(iii) ir-riskju li tiġi mminata l-kapaċità tal-istituzzjoni li tikseb opinjonijiet sħaħ u sinċieri mill-esperti.

14. Fir-rigward tal-punt (i), jiġifieri, ir-riskju li l-esperti jiġu identifikati u soġġetti għal pressjoni żejda, l-ilmentatur kien argumenta li r-riskju li jiġu identifikati l-esperti jista’ jiġi evitat billi jingħata aċċess għat-traskrizzjonijiet tar-rapporti individwali, aktar milli għar-rapporti oriġinali miktuba bl-idejn. Bi tweġiba, il-Kummissjoni indikat, minn naħa, li hija ma għandhiex tali traskrizzjonijiet u, min-naħa l-oħra, li, skont l-Artikolu 10(3) tar-Regolament 1049/2001, id-dokumenti għandhom jiġu pprovduti fil-verżjoni u fil-format eżistenti.

15. Fir-rigward tal-punt (ii), jiġifieri r-riskju ta’ effett negattiv fuq il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet kollettivi, il-Kummissjoni ddeċidiet li rapport ta’ kunsens u deċiżjoni meħuda mill-bord irriżultaw minn proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet kollettiv li jeħtieġ, fost affarijiet oħra, li jinżamm spirtu ta’ fiduċja u dibattitu miftuħ fost id-diversi partijiet parteċipanti. Il-Kummissjoni ssottolinjat li huwa ta' importanza kbira li l-opinjonijiet tal-esperti individwali jibqgħu kunfidenzjali peress li tali kunfidenzjalità biss tista' tiggarantixxi l-indipendenza u l-oġġettività sħiħa tal-ħidma ta' kull espert individwali.

16. Fir-rigward tal-punt 13(iii) iktar ’il fuq, il-Kummissjoni indikat li l-iżvelar pubbliku tar-rapporti ta’ esperti individwali jwassal għal riskju serju li tiġi ppreġudikata l-kapaċità tagħha li tikseb opinjonijiet ta’ esperti kompleti u sinċieri. Il-Kummissjoni enfasizzat li l-għan ewlieni tar-rapporti ta’ esperti individwali huwa li jippermettu lill-evalwaturi jirreġistraw l-opinjonijiet inizjali tagħhom, jagħmlu kummenti qosra, u jaslu għal valutazzjoni sinċiera tal-proposti ppreżentati. Il-Kummissjoni argumentat li, jekk ir-rapporti jiġu żvelati b’mod sistematiku lill-pubbliku, l-esperti jkunu inklinati li jinvolvu ruħhom fl-awtoċensura u b’hekk iċaħħdu lill-Kummissjoni mill-fehmiet onesti u bla xkiel tagħhom. Dan ikollu effett negattiv fuq il-kwalità tad-dibattitu matul l-istadji sussegwenti tat-teħid tad-deċiżjonijiet u, għalhekk, ikun ta’ detriment għas-solidità tad-deċiżjonijiet finali.

17. Sussegwentement, il-Kummissjoni rreferiet, b’analoġija, għas-sigriet tal-ħidma tal-Bord tal-Għażla fil-kuntest tar-reklutaġġ tal-persunal għall-istituzzjonijiet tal-Unjoni. L-istituzzjoni spjegat li l-għan tar-regola rilevanti, kif interpretata mill-qrati tal-Unjoni, kien li tipprovdi s-segretezza tal-bord tal-għażla tal-persunal li, min-naħa tagħha, tiggarantixxi l-indipendenza u l-oġġettività tal-bordijiet tal-għażla billi tipproteġihom minn kull interferenza u pressjoni esterna.

18. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-obbligu tal-istituzzjoni li teżamina, skont l-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001, jekk l-interess pubbliku fl-għoti ta' aċċess pubbliku għad-dokumenti jisboqx l-interess fil-kunfidenzjalità li huwa protett skont l-eċċezzjonijiet li jinsabu fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3), il-Kummissjoni kkonfermat il-pożizzjoni meħuda fit-tweġiba tagħha għall-applikazzjoni konfermatorja. Hija sostniet li l-interess pubbliku identifikat mill-ilmentatur, jiġifieri, li aktar trasparenza tippermetti skrutinju aħjar tal-proċeduri tal-Kummissjoni, ma jissuperax il-ħsara li tiġi kkawżata lill-interess protett tal-oġġettività u l-indipendenza tal-proċedimenti ta' evalwazzjoni tal-Kummissjoni.

Il-valutazzjoni preliminari tal-Ombudsman li twassal għal proposta ta' soluzzjoni amikevoli

19. Il-prinċipju li l-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-UE ("istituzzjonijiet tal-UE") għandhom iwettqu xogħolhom u jieħdu deċiżjonijiet b'mod kemm jista' jkun miftuħ huwa minqux fit-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea [6] u fit-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea [7]. Il-ftuħ jippermetti liċ-ċittadini jipparteċipaw aktar mill-qrib fil-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-UE u jsaħħaħ il-prinċipji demokratiċi u r-rispett għad-drittijiet fundamentali kif stabbiliti fit-Trattati u fil-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea [8]. Ir-rispett tal-prinċipju tal-ftuħ jiggarantixxi wkoll li l-amministrazzjoni tgawdi minn leġittimità akbar fost iċ-ċittadini.

20. Ir-Regolament 1049/2001 huwa element ewlieni biex jiġi żgurat li d-deċiżjonijiet jittieħdu b'mod kemm jista' jkun miftuħ u "kemm jista' jkun qrib iċ-ċittadin". Bħala tali, ir-Regolament 1049/2001 isaħħaħ in-natura demokratika tal-istituzzjonijiet tal-UE [9].

21. Jekk il-Kummissjoni tqis li ma għandhiex tiżvela dokument mitlub minn membru tal-pubbliku, hija obbligata tipprovdi ġustifikazzjoni adegwata għar-rifjut tagħha li tagħti tali aċċess pubbliku. L-istituzzjoni għandha tibbaża l-ġustifikazzjoni tagħha fuq mill-inqas waħda mill-eċċezzjonijiet għad-dritt ta’ aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 4 tar-Regolament 1049/2001 [10].

22. Skont it-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001, l-aċċess għal dokument li jkun fih opinjonijiet għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari fi ħdan istituzzjoni jista’ jiġi rrifjutat, anki wara li tkun ittieħdet id-deċiżjoni, jekk l-iżvelar tad-dokument serjament idgħajjef il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-istituzzjoni. Madankollu, anki jekk dan kellu jkun il-każ, id-dokument xorta jrid jiġi rilaxxat jekk ikun hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar.

23. Fid-dawl tal-objettivi segwiti mir-Regolament 1049/2001, l-eċċezzjonijiet stabbiliti fl-Artikolu 4 ta' dak ir-Regolament għandhom jiġu interpretati b'mod strett u applikati b'mod strett [11]. Barra minn hekk, fir-rigward ta’ rifjut ta’ aċċess abbażi tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 4(3), l-Ombudsman iqis li, ladarba tittieħed deċiżjoni, inevitabbilment isir iktar diffiċli li jiġi stabbilit li l-proċess deċiżjonali jista’ jiġi ppreġudikat.

24. Skont ġurisprudenza stabbilita, kull talba għal aċċess għal dokumenti jeħtieġ li tiġi eżaminata separatament. Is-sempliċi fatt li dokument jikkonċerna interess protett minn eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 4 tar-Regolament 1049/2001 mhuwiex biżżejjed biex jiġġustifika l-applikazzjoni ta' dik l-eċċezzjoni partikolari [12]. Jekk istituzzjoni tiddeċiedi li tirrifjuta l-aċċess għal dokument li tkun intalbet tiżvela, hija għandha tispjega kif l-aċċess għal dan id-dokument jippreġudika b’mod konkret u effettiv l-interess protett mill-eċċezzjoni li l-istituzzjoni tagħżel li tibbaża ruħha fuqha. Sabiex tiġi invokata l-eċċezzjoni intiża sabiex jiġi evitat riskju ta’ preġudizzju għal interess protett, ir-riskju invokat għandu jkun raġonevolment prevedibbli, u mhux purament ipotetiku.

25. Madankollu, ġie rikonoxxut ukoll fil-ġurisprudenza li, fil-prinċipju, istituzzjoni tal-UE tista’ tibbaża d-deċiżjonijiet tagħha f’dan ir-rigward fuq preżunzjonijiet ġenerali li japplikaw għal ċerti kategoriji ta’ dokumenti, peress li kunsiderazzjonijiet ta’ tip ġeneralment simili x’aktarx japplikaw għal talbiet għal żvelar relatati ma’ dokumenti li huma tal-istess natura [13].

26. Mill-argumenti tal-Kummissjoni kien evidenti li r-rifjut tal-istituzzjoni li tagħti aċċess pubbliku għad-dokumenti mitluba kien ibbażat fuq il-fehma tal-istituzzjoni li tista' ssir preżunzjoni ġenerali li l-aċċess pubbliku jista' jiġi miċħud għal kategorija partikolari waħda ta' dokumenti (f'dan il-każ, ir-rapporti ta' esperti kollha mħejjija għall-evalwazzjoni preliminari tal-proposti), peress li kunsiderazzjonijiet ta' tip ġeneralment simili x'aktarx li japplikaw għal talbiet għal żvelar relatati ma' dokumenti tal-istess natura. L-Ombudsman innotat li l-Kummissjoni ma bbażatx ruħha fuq il-kontenut speċifiku ta’ xi dokument partikolari biex tiġġustifika r-rifjut tagħha li tagħti aċċess. L-Ombudsman, għalhekk, fehem li l-pożizzjoni meħuda mill-Kummissjoni kienet li, meta d-dokumenti individwali mitluba ġew eżaminati, il-Kummissjoni llimitat l-eżami tagħha biex tiddetermina jekk kull wieħed mid-dokumenti mitluba kienx jaqa’ taħt l-istess kategorija ta’ dokumenti.

27. Il-Kummissjoni argumentat li l-iżvelar pubbliku ta’ tali dokumenti jimmina serjament il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet minħabba li:

(i) dan jirriżulta fil-possibbiltà li esperti individwali jiġu identifikati u soġġetti għal pressjoni żejda;

(ii) in-natura kollettiva tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tkun affettwata; u

(iii) tiġi mminata l-kapaċità tal-istituzzjoni li tikseb opinjonijiet sħaħ u sinċieri mill-esperti.

28. L-Ombudsman l-ewwel innota li l-ewwel u t-tielet punti mressqa mill-Kummissjoni kienu, fil-fatt, marbuta. Fil-qosor, il-Kummissjoni tista’ tinftiehem li qed targumenta li ma jkunx possibbli li jinkisbu opinjonijiet sħaħ u sinċieri minn esperti minħabba li tista’ ssir pressjoni żejda fuqhom.

29. Il-Kummissjoni argumentat li l-identità tal-esperti tiġi żvelata jekk jingħata aċċess pubbliku għar-rapporti miktuba bl-idejn tagħhom. Madankollu, il-Kummissjoni ma pprovdiet l-ebda ġustifikazzjoni għal din is-suppożizzjoni. L-Ombudsman innota, f'dan ir-rigward, li l-kitba bl-idejn ta' persuna normalment ma tkunx kwistjoni ta' għarfien pubbliku. Filwaqt li huwa bla dubju l-każ li jista' jkun possibbli li jiġi identifikat espert speċifiku mill-kitba bl-idejn tiegħu [14], l-Ombudsman ma qabilx li tista' ssir preżunzjoni ġenerali li l-aċċess jista' jiġi miċħud għal kategorija sħiħa ta' dokumenti abbażi tal-argument li l-identità ta' kwalunkwe espert partikolari tista' tiġi aċċertata biss mill-kitba bl-idejn tiegħu.

30. Barra minn hekk, anki fil-każ improbabbli ħafna li l-esperti kollha setgħu jiġu identifikati bil-kitba tagħhom bl-idejn, il-Kummissjoni ma pprovdiet l-ebda spjegazzjoni fir-rigward tan-natura u l-impatt tal-“pressjoni mhux dovuta” li rreferiet għaliha. Hija ma spjegatx, pereżempju, min jista' jeżerċita pressjoni fuq l-esperti [15].

31. Fir-rigward tat-tieni argument tal-Kummissjoni, jiġifieri, li l-iżvelar tar-rapporti individwali tal-esperti jimmina n-"natura kollettiva" tal-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet, l-Ombudsman enfasizza li n-"natura kollettiva" ta' proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet mhijiex, bħala tali, protetta skont ir-Regolament 1049/2001. Li wieħed jassumi mod ieħor kien ikun li wieħed jassumi, mingħajr ma jressaq argumenti ulterjuri, li l-aċċess pubbliku jista’ jiġi miċħud għal dokumenti prodotti fi kwalunkwe proċess ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet li jinvolvi aktar minn persuna waħda [16]. Dan ikun jinkludi, potenzjalment, id-dokumenti interni kollha prodotti mill-Kummissjoni, istituzzjoni li tadotta deċiżjonijiet fuq bażi kolleġġjali. F’dan ir-rigward, il-Qorti Ġenerali ddeċidiet li l-iżvelar ta’ dokumenti interni fih innifsu, fil-prinċipju, ma jdgħajjifx serjament il-protezzjoni tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tal-Kummissjoni, fis-sens tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001. Dan ma jfissirx li l-Kummissjoni għandha tevita li tivverifika, fuq bażi ta' dokument b'dokument, jekk l-iżvelar tad-diversi opinjonijiet tas-servizzi tagħha jippreġudikax serjament il-protezzjoni tal-proċess deċiżjonali tagħha. Madankollu, huwa biss ladarba kull dokument mitlub ikun ġie eżaminat b’mod konkret u effettiv li l-Kummissjoni tista’, fejn meħtieġ, tiġġudika jekk l-iżvelar totali jew parzjali tal-kontenut tad-dokumenti interni inkwistjoni jdgħajjifx serjament il-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet tagħha. Mir-raġunijiet li l-Kummissjoni pprovdiet għad-deċiżjoni tagħha, kien ċar li ma sar l-ebda eżami bħal dan [17]. Fir-rigward tal-allegata ħtieġa li tiġi protetta n-natura kollettiva tal-proċess tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, l-Ombudsman fakkar ukoll li l-Qorti Ġenerali ddikjarat b’mod ċar li hemm kunflitt bejn l-argument li dokument ma jistax jiġi żvelat minħabba li fih opinjonijiet individwali espressi għal skopijiet interni f’fażi preliminari ta’ proċess finali tat-teħid ta’ deċiżjonijiet, u l-ittra stess tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001. Il-Qorti Ġenerali ddikjarat li, fil-fatt, din id-dispożizzjoni tippermetti b'mod espliċitu l-aċċess għal dokument li jkun fih opinjonijiet għall-użu intern li jagħmlu parti mid-deliberazzjonijiet u l-proċedura ta' konsultazzjoni preliminari fi ħdan l-istituzzjoni kkonċernata [18].

32. Il-Kummissjoni indikat ukoll li s-sigriet tal-ħidma tal-Bord tal-Għażla tal-Persunal jista’ jiġi applikat b’analoġija sabiex jintwera li n-natura kollettiva tat-teħid ta’ deċiżjonijiet għandha tiġi protetta. Il-Kummissjoni ddikjarat li s-segretezza tal-proċedimenti msemmija [19] "għandha l-għan li tiggarantixxi, fl-interess pubbliku, l-indipendenza tal-bordijiet tal-għażla u l-oġġettività tal-proċedimenti tagħhom, billi tipproteġihom minn kull interferenza u pressjoni esterna". L-Ombudsman l-ewwel innota li l-argument imressaq mill-Kummissjoni fir-rigward tal-għażla tal-persunal ma kienx, fil-fatt, ibbażat fuq is-sempliċi suppożizzjoni li l-fehmiet tal-membri individwali tal-bord tal-għażla ma għandhomx jiġu rilaxxati. Pjuttost, l-argument kien li l-anonimità tal-membri ta’ bord tal-għażla għandha tiġi protetta sabiex jiġi żgurat li dawk il-membri ma jkunux suġġetti għal pressjoni esterna. Għandu jiġi nnotat li l-kunfidenzjalità tal-proċedimenti tal-bord tal-għażla tal-persunal hija bbażata fuq regoli speċifiċi fir-Regolamenti tal-Persunal [20]. Dawn ir-regoli speċifiċi jittrattaw kwistjoni partikolarment sensittiva, jiġifieri, l-għażla tal-persunal. Din il-kwistjoni hija sensittiva minħabba li (i) il-membri tal-bord tal-għażla huma huma stess membri tal-persunal; (ii) il-persuni li huma msejħa jevalwaw huma xi drabi persuni li diġà qed jaħdmu fl-istituzzjonijiet (bħala uffiċjali, aġenti temporanji, aġenti kuntrattwali jew trainees); u (iii) xi wħud mill-persuni li jiġu evalwati se jkunu ta’ suċċess fil-proċess tal-għażla u eventwalment se jaħdmu fl-istituzzjonijiet flimkien mal-membri tal-bord tal-għażla. Huwa raġonevolment prevedibbli li, minħabba ċ-ċirkustanzi ta’ hawn fuq, il-membri tal-bord tal-għażla jistgħu jipperċepixxu ħtieġa li jkunu inqas sinċieri fl-evalwazzjonijiet tagħhom (possibbilment negattivi) tal-kandidati jekk jibżgħu li l-fehmiet individwali tagħhom jistgħu jsiru magħrufa. Għalhekk huwa ovvju, f’dawn iċ-ċirkostanzi speċifiċi, għaliex il-leġiżlatur qies xieraq li joħloq regola speċifika li tirrikjedi s-segretezza tal-proċedimenti tal-bord tal-għażla. Madankollu, filwaqt li n-natura speċifika tal-proċedimenti tal-bord tal-għażla tispjega l-ħtieġa għas-segretezza tal-bord tal-għażla, ma tista’ ssir l-ebda suppożizzjoni bħal din fir-rigward ta’ tipi oħra ta’ bordijiet ta’ evalwazzjoni. Fil-fatt, qed jiġi żvelat f’dan ir-rigward li l-leġiżlatur ma ħassx li kien xieraq li jistabbilixxi xi regola ekwivalenti għall-proċess ta’ evalwazzjoni kkonċernat minn din l-inkjesta. L-Ombudsman innota wkoll li, b’kuntrast mal-kwistjoni sensittiva tal-għażla tal-persunal fejn jiġu evalwati wkoll il-kwalitajiet personali, id-dokumenti mitluba mill-ilmentatur kienu relatati ma’ valutazzjonijiet tekniċi ta’ proġett xjentifiku.

33. Fid-dawl ta’ dan ta’ hawn fuq, l-Ombudsman qieset li l-Kummissjoni ma pprovdietx raġunijiet adegwati biex tappoġġa l-fehma tagħha li l-iżvelar pubbliku tar-rapporti ta’ esperti individwali mitluba jimmina serjament il-proċedura tat-teħid ta’ deċiżjonijiet ikkonċernata. Fil-qosor, ir-riskji li fuqhom ibbażat ruħha l-Kummissjoni, bħala evidenza li l-proċedura tat-teħid tad-deċiżjonijiet kienet se tiġi mminata serjament, dehru li kienu bbażati fuq sempliċi affermazzjonijiet li ma kinux sostnuti minn argumenti motivati biżżejjed [21]. Il-Kummissjoni, għalhekk, ibbażat b’mod żbaljat ir-rifjut tagħha li tiżvela d-dokumenti inkwistjoni fuq l-eċċezzjoni fit-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001. Dan ikkostitwixxa każ potenzjali ta' amministrazzjoni ħażina.

34. Fid-dawl ta' dan ta' hawn fuq, l-Ombudsman għamel sejba preliminari li n-nuqqas tal-Kummissjoni li tipprovdi raġunijiet validi u adegwati għad-deċiżjoni kkontestata tagħha jammonta għal każ ta' amministrazzjoni ħażina. Għalhekk, huwa għamel proposta korrispondenti għal soluzzjoni amikevoli hawn taħt, f’konformità mal-Artikolu 3(5) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew.

Il-proposta għal soluzzjoni amikevoli

35. B'kont meħud tas-sejbiet tal-Ombudsman, il-Kummissjoni tista' tikkunsidra mill-ġdid il-possibbiltà li l-aċċess pubbliku għar-rapporti tal-esperti individwali mitluba jista' jiġi pprovdut mingħajr il-ħtieġa li jiġu żvelati l-identitajiet tal-esperti.

L-argumenti ppreżentati lill-Ombudsman wara l-proposta tiegħu għal soluzzjoni amikevoli

36. Il-Kummissjoni żammet il-pożizzjoni inizjali tagħha, li l-iżvelar pubbliku tar-rapporti ta’ esperti individwali li jivvalutaw il-proġett jimmina serjament il-proċedura għall-valutazzjoni ta’ tali proġetti u li ma kien hemm l-ebda interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar.

37. Il-Kummissjoni pprovdiet aktar informazzjoni dwar il-proċedura tal-għażla fir-rigward ta’ proġetti teknoloġiċi sottomessi għall-finanzjament taħt is-Seba’ Programm Kwadru għar-Riċerka u t-Teknoloġija. Hija nnotat li r-rapporti tal-esperti huma individwali, l-ewwel valutazzjonijiet u li jkomplu jiffurmaw il-bażi ta’ laqgħa bejn it-tliet esperti li jipproduċu rapport dwar kwalunkwe proposta waħda. F’din il-laqgħa jiġi prodott rapport ta’ kunsens li jirrappreżenta l-valutazzjoni komuni tagħhom. Huwa biss ir-rapport ta’ kunsens, u mhux ir-rapporti individwali, li jiġi ppreżentat lill-bord. Il-bord imbagħad joħloq rapport sommarju tal-evalwazzjoni li l-Kummissjoni tuża bħala l-bażi tad-deċiżjoni tagħha dwar il-finanzjament. Ladarba tittieħed id-deċiżjoni, l-applikanti kollha jirċievu kopja tar-rapport sommarju tal-evalwazzjoni u l-applikanti li ma jintgħażlux jirċievu wkoll spjegazzjonijiet dettaljati li jiddikjaraw għaliex l-applikazzjoni tagħhom ġiet miċħuda.

38. Fir-rigward ta’ jekk hemmx interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar, il-Kummissjoni tinnota li l-interess tal-ilment huwa purament privat u li l-ilmentatur huwa l-unika persuna bi kwalunkwe interess fid-deċiżjoni. Sabiex tenfasizza dan, il-Kummissjoni tirrimarka li l-proġett fil-fatt ġie sottomess mill-impjegatur tal-ilmentatur u mhux mill-ilmentatur.

39. Barra minn hekk, fuq dan il-punt, il-Kummissjoni tinnota wkoll li l-interess pubbliku huwa akbar meta d-dokumenti kkonċernati jkunu relatati ma' proċedura leġiżlattiva, aktar milli proċedura amministrattiva [22].

40. Il-Kummissjoni tenniet ukoll l-argument tagħha li hemm analoġija bejn il-proċedura għall-għażla tal-proġetti u l-proċeduri ta’ reklutaġġ tal-persunal. Hija tirrileva li d-dispożizzjoni ta’ segretezza tal-Artikolu 6 tal-Anness III tar-Regolamenti tal-Persunal tikkonċerna d-deliberazzjonijiet tal-Bord tal-Għażla u mhux l-identità tal-membri tiegħu. L-identità tal-membri tal-bord tal-għażla hija magħrufa mill-kandidati.

41. Fl-aħħar nett, il-Kummissjoni tinnota li kieku kellha tiżvela pubblikament ir-rapporti ta’ esperti individwali skont ir-Regolament 1049/2001, dan jistabbilixxi preċedent għall-iżvelar sistematiku ta’ tali rapporti.

42. Fit-tweġiba tiegħu, l-ilmentatur esprima tħassib li hemm diversi stadji matul il-proċess ta’ evalwazzjoni li fihom il-fehmiet individwali jsiru “fehmiet komuni”. L-ilmentatur jinnota li xi drabi l-esperti oriġinali jistgħu ma jkunux involuti f’dan l-istadju. Il-fehmiet ta’ esperti assenti se jiġu inklużi fir-rapport ta’ kunsens, iżda l-esperti li huma preżenti jistgħu jbiddlu l-fehmiet tagħhom b’mod sinifikanti matul id-diskussjonijiet. Dan il-proċess jista’ jkollu eżitu pożittiv, iżda jista’ jkollu wkoll eżitu negattiv jekk il-bidla fil-perspettiva tkun dovuta, pereżempju, għad-dinamika tal-grupp tal-panel. L-ilmentatur għalhekk jargumenta li l-iskrutinju pubbliku tar-rapporti individwali, b’kuntrast mar-rapport ta’ kunsens, huwa importanti.

43. Fir-rigward tal-interess pubbliku fl-iżvelar, l-ilmentatur jinnota li l-proċedura tuża somom kbar ta’ flus pubbliċi. F’dan ir-rigward, huwa importanti li l-pubbliku jkun jista’ jiskrutinizza l-proċedura fl-intier tagħha.

44. F’dan ir-rigward, l-ilmentatur jikkummenta wkoll dwar l-eżempji mogħtija mill-Kummissjoni ta’ proċeduri amministrattivi fejn l-interess pubbliku fl-iżvelar huwa aktar dgħajjef huma relatati ma’ sitwazzjoni differenti. F'dawk il-każijiet il-Qorti kienet qed tittratta talba għal aċċess għal dokumenti relatati mar-regoli applikabbli fir-rigward tal-kontroll tal-konċentrazzjonijiet, il-liġi tal-kompetizzjoni u l-għajnuna mill-Istat. Min-naħa l-oħra, din il-kawża ma hijiex analoga għal tali sitwazzjonijiet.

45. Fir-rigward ta’ jekk id-divulgazzjoni tal-opinjonijiet hijiex se tipprevjeni li jingħataw opinjonijiet sħaħ u sinċieri, l-ilmentatur jinnota li r-rapport ta’ kunsens isir pubbliku. Huwa jinnota li, aktar milli jkollu effett dannuż fuq il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, l-aċċess pubbliku għar-rapporti individwali jista', fil-fatt, jinkoraġġixxi attenzjoni akbar fil-proċess ta' evalwazzjoni.

46. Fl-aħħar nett, l-ilmentatur jinnota li huwa ma jaqbilx mal-analoġija tar-reklutaġġ tal-persunal proposta mill-Kummissjoni.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman wara l-proposta tiegħu għal soluzzjoni amikevoli

47. Qabel ma jdur għas-sustanza ta' din id-deċiżjoni, l-Ombudsman jinnota li l-Kummissjoni għandha tiġi mfaħħra, b'mod ġenerali, għat-trasparenza tal-proċedura tal-għażla tal-għotjiet u, b'mod partikolari, il-livell ta' informazzjoni pprovduta lill-applikanti għall-għotjiet. Fil-fatt jingħata aċċess għal diversi dokumenti maħluqa matul il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, bħar-rapport ta’ kunsens u r-rapport ta’ sinteżi tal-evalwazzjoni. Barra minn hekk, jingħataw raġunijiet dettaljati għar-rifjut ta’ kwalunkwe applikant, kif ukoll il-lista tal-esperti indipendenti kollha li setgħu ntużaw.

48. L-Ombudsman itenni, madankollu, id-dikjarazzjonijiet magħmula fil-paragrafi 19 sa 24 hawn fuq, jiġifieri, li r-Regolament 1049/2001 huwa maħsub biex jagħti l-akbar effett possibbli lid-dritt ta' aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-istituzzjonijiet.[23] Kwalunkwe eċċezzjoni għal aċċess pubbliku sħiħ għal tali dokumenti trid tiġi interpretata u applikata b'mod strett.[24] Eċċezzjoni għall-aċċess pubbliku tista' tiġi applikata biss meta jkun raġonevolment prevedibbli [25] li l-iżvelar tad-dokument se jimmina b'mod speċifiku u effettiv l-interess protett minn eċċezzjoni [26].

49. Il-Kummissjoni tinvoka l-eċċezzjoni stabbilita fl-Artikolu 4(3) it-tieni paragrafu tar-Regolament 1049/2001. Din l-eċċezzjoni tipprovdi li "... opinjonijiet għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari fi ħdan l-istituzzjoni kkonċernata għandhom jiġu rrifjutati anke wara li tkun ittieħdet id-deċiżjoni jekk l-iżvelar tad-dokument serjament idgħajjef il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-istituzzjoni, sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar."Din l-eċċezzjoni tapplika fejn ikun raġonevolment prevedibbli, u mhux purament ipotetiku, li dawk li jfasslu l-"opinjonijiet"li għandhom jintużaw bħala parti mid-deliberazzjonijiet u l-konsultazzjonijiet preliminari jkunu retiċenti dwar l-espressjoni tal-fehmiet sħaħ u sinċieri tagħhom għall-biża' tal-iżvelar pubbliku tal-opinjonijiet tagħhom.

50. Istituzzjoni li targumenta li t-tieni paragrafu tal-Artikolu 4(3) japplika għal opinjoni għandha tindika karatteristika speċifika ta’ dik l-opinjoni li twassal għall-konklużjoni li hija partikolarment sensittiva, u għalhekk tista’ possibbilment twassal għal awtoċensura jekk tiġi żvelata. Jekk istituzzjoni ma kinitx meħtieġa tiġġustifika d-deċiżjoni tagħha b’dak il-mod, l-eċċezzjoni stabbilita fit-tieni paragrafu tal-Artikolu 4(3) tista’ tiġi invokata fir-rigward ta’ kwalunkwe opinjoni użata għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari fi ħdan l-istituzzjoni. Madankollu, tali interpretazzjoni espansiva tat-tieni paragrafu tal-Artikolu 4(3) tmur b’mod ċar kontra l-prinċipju li l-eċċezzjonijiet għall-prinċipju ta’ aċċess stabbiliti fir-Regolament 1049/2001 għandhom jiġu interpretati b’mod strett.

51. F’dan ir-rigward, il-Kummissjoni enfasizzat żewġ aspetti tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet li jistgħu jiġu affettwati mid-divulgazzjoni. L-ewwel waħda hija li n-natura kollettiva tat-teħid tad-deċiżjonijiet issirilha ħsara jekk l-evalwazzjonijiet individwali jsiru pubbliċi. It-tieni waħda hija li ma jkunx possibbli li jinkisbu opinjonijiet sħaħ u sinċieri minn esperti minħabba li tista’ ssir pressjoni żejda fuqhom.

52. Fir-rigward tal-allegata ħtieġa li tiġi protetta n-natura kollettiva tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet, il-Kummissjoni ma tat l-ebda spjegazzjoni ulterjuri dwar kif l-iżvelar ta’ informazzjoni fir-rigward ta’ kif tittieħed deċiżjoni kollettiva jista’ jagħmel ħsara lill-“proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet” protett mill-Artikolu 4(3). Il-Kummissjoni sempliċiment stabbiliet kif ir-rapporti tal-esperti jiffurmaw parti minn stadju inizjali tal-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet li jwassal għal pożizzjonijiet komuni. Madankollu, tali deskrizzjoni bl-ebda mod ma turi kif il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet se jiġi mminat serjament mill-iżvelar. Kif innotat hawn fuq, il-Qorti Ġenerali ddikjarat b’mod ċar li hemm kunflitt bejn l-argument li dokument ma jistax jiġi żvelat minħabba li fih opinjonijiet individwali espressi għal finijiet interni f’fażi preliminari ta’ proċess finali ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet, u l-ittra stess tat-tieni subparagrafu tal-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001. Din id-dispożizzjoni, fil-fatt, tippermetti b'mod espliċitu l-aċċess għal dokument li jkun fih opinjonijiet għall-użu intern li jiffurmaw parti mid-deliberazzjonijiet u l-proċedura ta' konsultazzjoni preliminari fi ħdan l-istituzzjoni kkonċernata (sakemm ma jintweriex li r-rilaxx ta' dawn l-opinjonijiet idgħajjef serjament il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet).[27] Għalhekk, hija l-istituzzjoni li għandha tirribatti l-preżunzjoni li l-aċċess jista' jingħata u li turi li huwa raġonevolment prevedibbli li se jirriżulta dannu serju għall-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet mir-rilaxx ta' tali dokument.

53. Fir-rigward tal-argument li l-aċċess pubbliku jimpedixxi lill-Kummissjoni milli tikseb opinjonijiet sħaħ u sinċieri, l-Ombudsman jinnota li l-Kummissjoni ma pprovdiet l-ebda raġunament ulterjuri dwar għaliex l-iżvelar tal-evalwazzjonijiet individwali jipprevjeni lill-Kummissjoni milli tikseb opinjonijiet sħaħ u sinċieri. Ir-rwol tal-evalwaturi huwa, huwa jinnota, preċiżament li jipprovdu l-opinjoni tagħhom stess li mbagħad titqassam fost diversi persuni oħra (inklużi esperti oħra), jekk mhux lill-pubbliku inġenerali. Huwa biss meta d-dannu kkawżat b'riżultat tar-rilaxx ta' dawk l-opinjonijiet joħloq diżinċentiv biex jinkitbu fehmiet li l-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet tal-istituzzjoni jista' jitqies bħala serjament imminat. Il-Kummissjoni ma spjegatx għaliex l-esponiment għall-pubbliku ġenerali, inkluża l-persuna li tissottometti l-proġett, għandu jipprevjeni evalwazzjoni teknika u esperta milli tkun sħiħa u sinċiera. L-evalwazzjonijiet individwali inkwistjoni mhumiex ta’ natura personali. Pjuttost, huma bbażati fuq għarfien espert xjentifiku, li fih innifsu huwa espost għal skrutinju minn membri tal-bord tal-għażla li jista’ jkollhom għarfien espert ugwali. Huwa diffiċli li wieħed jara, mingħajr spjegazzjoni ulterjuri, liema parti mill-evalwazzjoni tista’ ssirilha ħsara mill-esponiment tal-pubbliku. Hemm ukoll il-potenzjal li l-għarfien li se jkun hemm aċċess pubbliku futur jista’ jwassal għal raġunament saħansitra aħjar min-naħa tal-evalwatur. Fil-qosor, aktar milli jimmina t-teħid tad-deċiżjonijiet, l-aċċess pubbliku għal evalwazzjonijiet individwali x’aktarx li jtejjebh.

54. Fi kwalunkwe każ, u fid-dawl tal-fatt li l-Kummissjoni ma ressqet l-ebda argument speċifiku dwar il-kontenut tad-dokumenti inkwistjoni, jekk il-Kummissjoni kienet ġenwinament ikkonċernata li dikjarazzjoni speċifika minn espert tagħti lok għal awtoċensura jekk tiġi rilaxxata, hija tista’ tegħleb din il-problema billi sempliċement tanonimizza l-forom ta’ esperti. Tali anonimizzazzjoni sservi wkoll biex telimina kwalunkwe tħassib dwar il-protezzjoni tad-data relatat mal-ismijiet tal-esperti.

55. Fl-aħħar nett, fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni bbażat fuq l-eżistenza ta' analoġija mal-proċeduri ta' selezzjoni tal-persunal, l-Ombudsman iqis li huwa biżżejjed li jiġi kkonstatat li r-Regolamenti tal-Persunal huma irrilevanti fir-rigward tal-analiżi ta' din il-kawża, li ma tikkonċernax l-għażla tal-persunal.

56. L-Ombudsman għalhekk jafferma mill-ġdid il-fehma tiegħu stabbilita fil-proposta għal soluzzjoni amikevoli, li l-Kummissjoni naqset milli tipprovdi raġuni valida u adegwata biex tiġi invokata eċċezzjoni għall-aċċess pubbliku għad-dokumenti mitluba. Għalhekk mhuwiex meħtieġ li l-Ombudsman jittratta jekk jistax ikun hemm interess pubbliku prevalenti fl-iżvelar.

57. In-nuqqas li jingħata aċċess pubbliku xieraq għad-dokumenti jikkostitwixxi każ ta’ amministrazzjoni ħażina li għadha ma ġietx solvuta. L-Ombudsman iqis li huwa xieraq li l-każ jingħalaq b'rimarka kritika.

58. Minkejja r-rimarka kritika f'dan il-każ, l-Ombudsman iqis ukoll li din hija opportunità utli għall-Kummissjoni biex tirrifletti fuq il-politika ġenerali tagħha f'dan il-qasam. L-Ombudsman għalhekk iqis li huwa utli wkoll li jagħmel rimarka ulterjuri.

C. Konklużjonijiet

Fuq il-bażi tal-inkjesta tiegħu dwar dan l-ilment, l-Ombudsman jagħlaqha bir-rimarka kritika li ġejja:

Il-Kummissjoni naqset milli tipprovdi raġunijiet validi u adegwati għad-deċiżjoni tagħha li ma tagħtix aċċess pubbliku għad-dokumenti mitluba.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Rimarka oħra

Il-Kummissjoni hija mħeġġa tirrieżamina l-approċċ ġenerali tagħha dwar ir-rilaxx ta’ rapporti ta’ esperti individwali bil-ħsieb li tiffaċilita l-aċċess pubbliku għal tali rapporti. Jenħtieġ li l-Kummissjoni tikkunsidra li tagħti aċċess pubbliku għal rapporti ta' esperti individwali anonimizzati.

 

P. Nikiforos Diamandouros

Magħmul fi Strasburgu fl-4 ta' April 2013

---

[1] Regolament (KE) Nru 1049/2001 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill, tat-30 ta’ Mejju 2001, dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni (ĠU Edizzjoni Speċjali bil-Malti, Kapitolu 1, Vol. 3, p. 331).

[2] Il-proċess ta’ evalwazzjoni jikkonsisti fil-passi li ġejjin: (1) evalwazzjoni individwali tal-proposti mill-esperti, li tirriżulta f'rapporti ta' evalwazzjoni individwali; (2) valutazzjoni tal-kunsens tal-proposti mill-esperti, immoderata minn rappreżentant tal-Kummissjoni, li tirriżulta f'rapport ta' kunsens; (3) valutazzjoni minn bord magħmul minn esperti (jew l-istess esperti li pparteċipaw fil-passi preċedenti, jew esperti ġodda, skont is-sejħa partikolari), li tirriżulta f’rapport sommarju tal-evalwazzjoni.

[3] L-Artikolu 4(3), it-tieni subparagrafu tar-Regolament 1049/2001 jistipula li "[c]cess għal dokument li jkun fih opinjonijiet għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari fi ħdan l-istituzzjoni kkonċernata għandu jiġi rrifjutat anke wara li tkun ittieħdet id-deċiżjoni jekk l-iżvelar tad-dokument serjament idgħajjef il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-istituzzjoni, sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku akbar fl-iżvelar tiegħu."

[4] L-Artikolu 4(3) tar-Regolament 1049/2001, it-tieni subparagrafu, jistipula li "[c]ċess għal dokument li jkun fih opinjonijiet għall-użu intern bħala parti minn deliberazzjonijiet u konsultazzjonijiet preliminari fi ħdan l-istituzzjoni kkonċernata għandu jiġi rrifjutat anke wara li tkun ittieħdet id-deċiżjoni jekk l-iżvelar tad-dokument serjament idgħajjef il-proċess tat-teħid tad-deċiżjonijiet tal-istituzzjoni, sakemm ma jkunx hemm interess pubbliku akbar fl-iżvelar tiegħu."

[5] Ir-regoli għas-sottomissjoni tal-proposti, u l-proċeduri ta’ evalwazzjoni, għażla u għoti relatati, C(2007)1390, it-30 ta’ Marzu 2007 (fis-seħħ fiż-żmien tas-Sejħa 1 tal-FP7 ikkonċernata); attwalment aġġornat fil-Verżjoni 3, Awwissu 2008, C(2008)4617.

[6] L-Artikolu 1 tat-TUE huwa fformulat kif ġej:

“Dan it-Trattat jimmarka stadju ġdid fil-proċess tal-ħolqien ta’ unjoni dejjem eqreb fost il-popli tal-Ewropa, li fiha d-deċiżjonijiet jittieħdu b’mod kemm jista’ jkun miftuħ u qrib iċ-ċittadin.”

[7] L-Artikolu 15 tat-TFUE huwa fformulat kif ġej:

"1. Sabiex tiġi promossa l-governanza tajba u tiġi żgurata l-parteċipazzjoni tas-soċjetà ċivili, l-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-Unjoni għandhom iwettqu l-ħidma tagħhom b'mod kemm jista' jkun miftuħ.

2. Il-Parlament Ewropew għandu jiltaqa' fil-pubbliku, kif għandu jiltaqa' wkoll il-Kunsill meta jkun qed jikkunsidra u jivvota dwar abbozz ta' att leġislattiv.

3. Kull ċittadin ta' l-Unjoni, u kull persuna fiżika jew ġuridika li tirrisjedi jew li jkollha l-uffiċċju reġistrat tagħha fi Stat Membru, għandu jkollha d-dritt ta' aċċess għad-dokumenti ta' l-istituzzjonijiet, il-korpi u l-organi ta' l-Unjoni, ikun xi jkun il-mezz tagħhom, bla ħsara għall-prinċipji u l-kondizzjonijiet li għandhom jiġu definiti skond dan il-paragrafu.

Il-prinċipji ġenerali u l-limiti għal raġunijiet ta' interess pubbliku jew privat li jirregolaw dan id-dritt ta' aċċess għal dokumenti għandhom jiġu stabbiliti mill-Parlament Ewropew u mill-Kunsill, permezz ta' regolamenti, li jaġixxu skond il-proċedura leġislattiva ordinarja.

Kull istituzzjoni, korp, uffiċċju jew aġenzija għandha tiżgura li l-proċedimenti tagħha jkunu trasparenti u għandha telabora fir-Regoli ta' Proċedura tagħha dispożizzjonijiet speċifiċi dwar l-aċċess għad-dokumenti tagħha, skont ir-regolamenti msemmija fit-tieni subparagrafu.

Il-Qorti tal-Ġustizzja tal-Unjoni Ewropea, il-Bank Ċentrali Ewropew u l-Bank Ewropew tal-Investiment għandhom ikunu soġġetti għal dan il-paragrafu biss meta jeżerċitaw il-kompiti amministrattivi tagħhom.

Il-Parlament Ewropew u l-Kunsill għandhom jiżguraw il-pubblikazzjoni tad-dokumenti relatati mal-proċeduri leġiżlattivi skont it-termini stabbiliti mir-regolamenti msemmija fit-tieni subparagrafu."

[8] Ara l-Premessi (1) u (2) tar-Regolament 1049/2001. Ara wkoll l-Artikolu 42 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea.

[9] Il-Kawżi Magħquda C-39/05 P u C-52/05 P Ir-Renju tal-Isvezja u Turco vs Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, [2008] Ġabra I-4723, il-paragrafu 34; Il-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej [2009] Ġabra II-28, il-paragrafu 39.

[10] Il-Kawżi Magħquda C-39/05 P u C-52/05 P Ir-Renju tal-Isvezja u Turco vs Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea, [2008] Ġabra I-4723, il-paragrafu 35; Il-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej [2009] Ġabra II-28, il-paragrafu 40.

[11] Il-Kawżi Magħquda C-39/05 P u C-52/05 P Ir-Renju tal-Isvezja u Turco vs Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea [2008] Ġabra I-4723, il-paragrafu 36; Il-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej [2009] Ġabra II-28, il-paragrafu 42; Il-Kawża C‑64/05 P L-Isvezja vs il-Kummissjoni u oħrajn Ġabra [2007] I-11389, il-paragrafu 66.

[12] Il-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej [2009] Ġabra II-28, il-paragrafu 50; Il-Kawża T-2/03 Verein für Konsumenteninformation vs il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej [2005] Ġabra II-1121, il-paragrafu 69.

[13] Madankollu, hija l-istituzzjoni li għandha tistabbilixxi f'kull każ jekk il-kunsiderazzjonijiet ġenerali normalment applikabbli għal tip partikolari ta' dokument humiex fil-fatt applikabbli għal dokument speċifiku li tkun intalbet tiżvela. Il-Kawżi Magħquda C-39/05 P u C-52/05 P Ir-Renju tal-Isvezja u Turco vs Il-Kunsill tal-Unjoni Ewropea [2008] Ġabra I-4723, il-paragrafu 50.

[14] Il-Kummissjoni jkollha turi li hemm riskju raġonevolment prevedibbli li r-rilaxx ta' noti miktuba bl-idejn jista' jintuża biex tiġi identifikata dik il-persuna speċifika.

[15] Preżumibbilment, f'dan il-każ, l-unika persuna b'interess raġonevolment prevedibbli fid-deċiżjoni kienet il-kwerelant. Il-Kummissjoni ma spjegatx kif jista’ jkun raġonevolment prevedibbli li l-ilmentatur (jew xi ħadd ieħor) jista’ jagħmel pressjoni żejda fuq l-esperti (jekk wieħed jassumi li jkun jista’ jidentifika min huma min-noti miktubin bl-idejn). Bħala tali, għandu jinftiehem li l-Kummissjoni fittxet li tiġġustifika r-rifjut tagħha b’mod ġenerali u astratt mingħajr ma speċifikat kif l-iżvelar tad-dokumenti jaffettwa b’mod konkret u effettiv l-interess ikkonċernat. Fil-fatt, ir-riskju ta’ pressjoni esterna u r-riluttanza tal-esperti li jesprimu l-opinjonijiet tagħhom b’mod liberu u sinċier, invokati mill-Kummissjoni, huma bbażati fuq sempliċi affermazzjonijiet, li ma huma sostnuti minn ebda argument motivat b’mod xieraq (ara s-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-14 ta’ Marzu 2009, Borax Europe Ltd. vs Il-Kummissjoni, T-166/05, Ġabra p. II-28, punt 71).

[16] Sabiex tiġi enfasizzata n-natura ċirkolari tal-argument li l-aċċess pubbliku jimmina n-"natura kollettiva" ta' proċess ta' teħid ta' deċiżjonijiet, l-argument tal-Kummissjoni jista' jiġi ddikjarat mill-ġdid kif ġej: l-aċċess għall-opinjonijiet individwali tal-esperti jrid jiġi miċħud minħabba li l-għoti ta’ tali aċċess ikun li jingħata aċċess għall-opinjonijiet individwali tal-esperti.

[17] Il-Kawża T-111/07 Agrofert a.s vs il-Kummissjoni Ewropea, [2010] Ġabra II-00128, il-paragrafu 146.

[18] Ara l-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni [2009] ECRII-28, il-paragrafu 101.

[19] Kawża C-254/95 P Il-Parlament vs Inamorati [1996] Ġabra I-3423, paragrafu 24; Il-Kawża T-33/00 Martinez Páramo u oħrajn v il-Kummissjoni [2003] Ġabra IA-105 II-541, il-paragrafu 44; Il-Kawża T-53/00 Angioli vs il-Kummissjoni [2003] Ġabra IA-13 II-73, il-paragrafu 84.

[20] Il-prinċipju ta' kunfidenzjalità huwa stabbilit fl-Artikolu 6 tal-Anness III tar-Regolamenti tal-Persunal, li jiddikjara li l-ħidma tal-bord tal-għażla għandha tkun sigrieta. Id-dispożizzjonijiet tal-Artikolu 6 tal-Anness III jaħdmu b’żewġ modi: l-ewwel nett, billi jiġu imposti obbligi biex jiġi żgurat trattament ugwali għall-kandidati; u t-tieni nett, billi jfittex li jipproteġi lill-bord tal-għażla biex jiżgura li d-deċiżjonijiet tiegħu jkunu totalment imparzjali.

[21] Il-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni tal-Komunitajiet Ewropej [2009] Ġabra II-28, il-paragrafu 106.

[22] F'dan ir-rigward, il-Kummissjoni tiċċita l-Kawża T-403/05 MyTravel Group plc vs Il-Kummissjoni [2008] Ġabra II-02027, il-paragrafu 49 li fih il-Qorti Ġenerali ddikjarat li "l-interess tal-pubbliku li jikseb aċċess għal dokument skont il-prinċipju ta' trasparenza, li jfittex li jiżgura parteċipazzjoni akbar taċ-ċittadini fil-proċess tat-teħid ta' deċiżjonijiet u li jiggarantixxi li l-amministrazzjoni tgawdi aktar leġittimità u tkun aktar effettiva u responsabbli lejn iċ-ċittadin f'sistema demokratika, ma għandux l-istess piż fil-każ ta' dokument imfassal fi proċedura amministrattiva maħsuba biex tapplika regoli li jirregolaw il-kontroll ta' konċentrazzjonijiet jew il-liġi tal-kompetizzjoni b'mod ġenerali, bħal fil-każ ta' dokument relatat ma' proċedura li fiha l-istituzzjoni Komunitarja taġixxi fil-kapaċità tagħha ta' leġiżlatur." Punt simili sar ukoll mill-Qorti tal-Ġustizzja fil-Kawża C-139/07 P, Il-Kummissjoni vs Technische Glaswerke Ilmenau [2010] Ġabra I-05885 fil-paragrafu 60.

[23] Il-Kawża C-506/08 P L-Isvezja vs MyTravel u l-Kummissjoni, Sentenza tal-Qorti (L-Ewwel Awla) tal-21 ta' Lulju 2011, għadha ma ġietx irrapportata.

[24] Il-Kawżi Magħquda C‑514/07 P, C‑528/07 P u C‑532/07 P L-Isvezja et vs API u l-Kummissjoni [2010] Ġabra I‑0000, il-paragrafu 68.

[25] Il-Kawżi C‑39/05 P u C‑52/05 P L-Isvezja u Turco vs Il-Kunsill [2008] Ġabra I‑4723, il-paragrafu 43.

[26] Is-sentenza L-Isvezja et vs API u Il-Kummissjoni, iċċitata iktar ’il fuq, punt 72.

[27] Ara l-Kawża T-166/05 Borax Europe Ltd. vs il-Kummissjoni [2009] ECRII-28, il-paragrafu 101.