Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. L-ilmentatur huwa kumpanija kummerċjali li ħadet sehem, bħala koordinatur tal-proġett, fi proġett pilota ffinanzjat mill-UE li għandu l-għan li jiżviluppa l-infrastruttura tat-trasport rinnovabbli f’diversi Stati Membri tal-UE tal-Ewropa Ċentrali u tal-Lvant. Il-proġett kien irregolat minn ftehim ta' għotja konkluż mal-Aġenzija Eżekuttiva għall-Innovazzjoni u n-Networks (INEA) li ġie segwit mill-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għall-Klima, għall-Infrastruttura u għall-Ambjent (CINEA).[1] Il-proġett dam għaddej mill-2017 sat-30 ta' Ġunju 2023.

2. Il-proġett kien iltaqa’ ma’ diffikultajiet u ma kienx ġie implimentat bis-sħiħ.

3. Fl-24 ta’ Mejju 2023, is-CINEA fakkret lill-ilmentatur li l-proġett se jintemm fit-30 ta’ Ġunju 2023, u li għandha tippreżenta t-talba għall-pagament finali malajr kemm jista’ jkun u mhux aktar tard mit-30 ta’ Ġunju 2024.

4. Fit-30 ta’ Awwissu 2023, is-CINEA infurmat lill-ilmentatur li ma kinitx sodisfatta bl-implimentazzjoni insuffiċjenti tal-proġett. Is-CINEA kkonfermat li ma kienet se tingħata l-ebda estensjoni oħra għall-implimentazzjoni tal-proġett peress li ma deherx li dan kien se jippermetti lill-ilmentatur ilesti l-proġett.

5. Fil-25 ta’ Frar 2024, is-CINEA fakkret lill-ilmentatur dwar id-dmir tagħha li tippreżenta r-rapport finali sat-30 ta’ Ġunju 2024. Qalet li l-fatt li wieħed jirċievi l-pagament finali bil-quddiem ikun ta’ għajnuna biex il-pagament finali jiġi pproċessat fil-ħin. Barra minn hekk, hija indikat li, fin-nuqqas ta’ dan, hija rriżervat id-dritt li tapplika d-dispożizzjonijiet rilevanti tal-ftehim ta’ sussidju.

6. Fis-26 u t-28 ta’ Frar 2024, is-CINEA offriet li tiltaqa’ mal-ilmentatur biex tgħinu jittratta l-proċeduri ta’ tmiem il-proġett u jabbozza r-rapport finali tal-proġett u t-talba għall-pagament finali. Il-laqgħa saret fil-5 ta’ Marzu 2024. Fid-9 ta’ April 2024, is-CINEA pprovdiet gwida ulterjuri lill-ilmentatur, u saret laqgħa oħra f’Ġunju 2024.

7. Fl-20 ta’ Ġunju 2024, is-CINEA aċċettat li testendi l-iskadenza għas-sottomissjoni tar-rapport finali sa nofs Lulju 2024.

8. Fid-29 ta’ Lulju 2024, is-CINEA aċċettat li testendi l-iskadenza għas-sottomissjoni tar-rapport finali sas-16 ta’ Awwissu 2024.

9. Fid-9 ta’ Awwissu 2024, l-ilmentatur ippreżenta r-rapport finali u d-dokumenti relatati.

10. Fit-23 ta’ Awwissu 2024, is-CINEA infurmat lill-ilmentatur li t-talba għall-pagament finali ma setgħetx tiġi aċċettata. Is-CINEA elenkat diversi dokumenti li kienu neqsin [2] u talbet korrezzjonijiet u informazzjoni addizzjonali.

11. Fit-12 u s-26 ta’ Settembru 2024, is-CINEA bagħtet tfakkiriet.

12. Fit-23 ta’ Awwissu 2024, l-ilmentatur bagħat kummenti u mistoqsijiet lis-CINEA. L-ilmentatur semma diffikultajiet finanzjarji li minħabba fihom ma setax iħallas lill-awditur li għandu jipprovdi ċ-ċertifikat dwar id-dikjarazzjonijiet finanzjarji. Barra minn hekk, hija qalet li kienet f’kuntatt mal-awtoritajiet tal-Istati Membri biex tikseb iċ-ċertifikati tagħhom.

13. Fit-3 ta’ Ottubru 2024, is-CINEA wieġbet il-mistoqsijiet tal-ilmentatur´s.

14. Fl-10 ta’ Ottubru 2024, is-CINEA stiednet lill-ilmentatur jissottometti r-rapport finali komplut sat-18 ta’ Ottubru 2024. Inkella, tkun obbligata ttemm il-ftehim ta’ għotja, tiddikjara l-ispejjeż kollha ineliġibbli u tniedi proċedura ta’ rkupru rigward il-pagamenti ta’ prefinanzjament li jkunu saru.

15. Fl-10 ta’ Ottubru 2024, l-ilmentatur informa lis-CINEA li sab soluzzjoni u li l-awditur kien se jipprovdi ċ-ċertifikat dwar ir-rapporti finanzjarji sat-30 ta’ Ottubru 2024.

16. Fl-14 ta’ Ottubru 2024, is-CINEA offriet li tikkunsidra li testendi l-iskadenza għas-sottomissjoni mill-ġdid tar-rapport finali tal-proġett iċċertifikat mill-Istati Membri sat-30 ta’ Ottubru 2024 bil-kundizzjoni li l-ilmentatur jipprovdi kopja tal-kuntratt tal-awditjar u d-dikjarazzjoni tal-awditur´s li tikkonferma d-data dovuta. Inkella, is-CINEA tipproċedi bit-terminazzjoni tal-ftehim ta’ għotja. Fl-istess jum, l-ilmentatur bagħat it-termini ta’ referenza ffirmati mill-awditur li jikkonfermaw l-iskadenza tat-30 ta’ Ottubru 2024.

17. Fil-31 ta’ Ottubru 2024, l-ilmentatur informa lis-CINEA li l-awditur kien talab estensjoni ta’ ´ ta’ ftit jiem. Ladarba l-awditur jiffinalizza l-awditu, l-ilmentatur jikkondividi r-rapport tal-awditjar mal-awtoritajiet rilevanti tal-Istati Membri biex jikseb iċ-ċertifikati tagħhom.

18. Fit-18 ta’ Novembru 2024, is-CINEA ddeċidiet li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li tirkupra l-ammont sħiħ tal-kontribuzzjoni finanzjarja tagħha (aktar minn EUR 12,7 miljun). Ir-raġuni kienet li l-ilmentatur kien għadu ma ssottomettiex ir-rapport finali. Is-CINEA rreferiet għan-“notifiki” preċedenti tagħha li tista’ ttemm il-ftehim ta’ għotja mibgħut fl-10 u fl-14 ta’ Ottubru 2024. Is-CINEA qalet li kienet estendiet l-iskadenza għas-sottomissjoni tar-rapport finali sat-30 ta’ Ottubru 2024, jiġifieri, b’erba’ xhur. L-ilmentatur kien għadu ma ssottomettiex ir-rapport finali u kien jeħtieġ estensjoni ulterjuri, li s-CINEA ma setgħetx tagħti [3].

19. Fil-21 ta’ Novembru 2024, is-CINEA wieġbet lill-ilmentatur´s talbiet għal rikunsiderazzjoni li, tista’ tiddeċiedi li tissospendi l-proċedura ta’ terminazzjoni matul l-analiżi tad-dokument riċevut jekk tirċievi t-talba għall-pagament finali sħiħa fil-ftit jiem ta’ wara.

20. Fit-22 ta’ Novembru 2024, l-ilmentatur reġa’ ppreżenta r-rapport finali. L-ilmentatur inkluda t-termini ta’ referenza tal-awditjar u r-rapport indipendenti tas-sejbiet fattwali (ċertifikat dwar ir-rapporti finanzjarji). Hija inkludiet ukoll ċertifikat ta’ Stat Membru wieħed li kienet kisbet sadanittant fl-Istat Membru tal-istabbiliment tagħha, u dokument li jikkonferma li Stat Membru ieħor kien għadu qed jipproċessa t-talba.

21. Fit-18 ta’ Diċembru 2024, is-CINEA infurmat lill-ilmentatur li r-rapport finali kif ippreżentat mill-ġdid kien inammissibbli u mhux komplut u speċifikat ir-raġunijiet għal dan. Is-CINEA qalet li ma setgħet tirrimborża l-ebda spiża minħabba li l-ispejjeż kollha ppreżentati fit-tliet talbiet għal pagament interim relatati mat-twettiq ta’ xogħlijiet, servizzi u provvisti kienu ineliġibbli fin-nuqqas ta’ riżultati tanġibbli u/jew evidenza li l-attivitajiet korrispondenti kienu twettqu u tlestew. Is-CINEA qalet li r-rapport finali tal-ilmentatur ´s iddikjara b'mod ċar li l-ebda waħda mill-attivitajiet ma kienet tlestiet. Is-CINEA hemżet l-ordni ta’ rkupru.

22. Fl-4 ta’ Jannar 2025, l-ilmentatur talab lis-CINEA tikkanċella d-deċiżjoni tagħha li ttemm il-ftehim ta’ għotja. Hija infurmat ukoll lis-CINEA li waħda mill-awtoritajiet tal-Istati Membri ma riditx toħroġ iċ-ċertifikati rilevanti minħabba li ma kinitx l-Istat Membru ta’ stabbiliment. L-ilmentatur talab lis-CINEA tipprovdi r-referenza għall-att legali rilevanti tal-UE li jista’ jinforma lill-awtorità tal-Istat Membru bid-dmirijiet tagħha f’dan ir-rigward. L-ilmentatur żied li l-awtoritajiet tal-Istati Membri rrifjutaw li joħorġu ċertifikat għas-sieħeb tal-proġett tiegħu minħabba li ma kien intalab l-ebda kost għal dik l-entità.

23. Fit-23 ta’ Jannar 2025, is-CINEA wieġbet lill-ilmentatur li żammet id-deċiżjoni tagħha li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li tirkupra l-ammont sħiħ tal-prefinanzjament. Hija qalet li d-dokumenti u l-ispjegazzjonijiet addizzjonali pprovduti sadanittant mill-ilmentatur ma ppermettewlhiex tqis it-talba għall-ħlas finali ammissibbli.

24. Fil-25 ta’ Marzu 2025, l-ilmentatur informa lis-CINEA li, fid-19 ta’ Marzu 2025, kienet saret is-suġġett ta’ proċedimenti ta’ insolvenza u pprovdiet id-deċiżjoni rilevanti tal-qorti.

25. Fl-istess jum, l-ilmentatur issottometta lis-CINEA ċ-ċertifikati tal-Istat Membru [4] li jiddikjaraw li l-informazzjoni pprovduta fir-rapport finali u fid-dikjarazzjoni finanzjarja hija “sħiħa, affidabbli u vera” u li l-kostijiet iddikjarati fid-dikjarazzjoni finanzjarja huma “reali u eliġibbli f’konformità mal-għotja”. L-ilmentatur qal li ma setax jissottometti dawn iċ-ċertifikati aktar kmieni minħabba li l-awtoritajiet rilevanti tal-Istati Membri kellhom bżonn sa Marzu 2025 biex iwasslu tlieta mill-erba’ ċertifikati. L-ilmentatur hemeż il-bqija tal-pakkett tar-rapport finali.

26. Fl-10 ta’ April 2025, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat il-pretensjoni finanzjarja ta’ CINEA´s lil-likwidatur maħtur.

27. Fit-22 ta’ Mejju 2025, is-CINEA infurmat lill-ilmentatur li ma setgħetx tivvaluta r-rapport finali u d-dokumenti relatati li l-ilmentatur kien issottometta fil-25 ta’ Marzu 2025.

28. Meta wieħed iqis li d-deċiżjoni tas-CINEA´s li jitterminaw il-ftehim ta' għotja kienet inġusta, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

L-inkjesta

29. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar l-ekwità tad-deċiżjoni tas-CINEA li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li tirkupra l-kontribuzzjoni finanzjarja kollha tagħha.

30. Matul l-inkjesta, it-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman iltaqa' mar-rappreżentanti tas-CINEA´s u ddiskuta l-ilment. It-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman spezzjona wkoll id-dokumenti pprovduti mis-CINEA u eżamina l-kummenti tal-ilmentatur ´s.

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

Bis-CINEA

Ir-raġunijiet għat-terminazzjoni u l-irkupru

31. Is-CINEA qalet li kienet għażlet il-proġett wara sejħa kompetittiva ħafna għall-proposti. Dan kien proġett ta’ daqs medju b’valur ta’ madwar EUR 27 miljun. Barra minn hekk, kien proġett pilota b’diversi komponenti: il-produzzjoni ta’ fjuwil tal-Bijogass Likwifikat (LBG) u tal-Gass Naturali Likwifikat (LNG), il-kostruzzjoni ta’ network ta’ infrastruttura ta’ stazzjonijiet tal-fjuwil, u assi mobbli bħal trakkijiet u karozzi tal-linja. Il-proġett kien “proġett pilota”, li kien ifisser li l-ilmentatur kellu jissottometti rapporti biex iħejji għal introduzzjoni usa’. Ir-rapporti u l-evidenza tal-passi miksuba kienu kruċjali biex jinsiltu tagħlimiet u biex jiġi żviluppat aktar dan il-qasam tal-enerġija rinnovabbli.

32. Il-proġett kien skedat li jibda fl-2017 u jsir kompletament operattiv sa Diċembru 2020. Is-CINEA mmonitorjat il-proġett mill-qrib. Hija kienet konxja mid-diffikultajiet li ltaqgħet magħhom il-persuna li ressqet l-ilment. Is-CINEA wriet flessibbiltà sinifikanti billi qablet li testendi d-durata tal-proġett. Is-CINEA u l-ilmentatur iffirmaw l-ewwel emenda f’Settembru 2018. Bl-aħħar emenda, it-tul ta’ żmien tal-proġett ġie estiż sat-30 ta’ Ġunju 2023. Madankollu, sa tmiem il-proġett, l-ilmentatur ma kien għamel l-ebda progress sinifikanti.

33. Is-CINEA pprovdiet prefinanzjament ta’ madwar EUR 12,7 miljun fil-bidu tal-proġett biex tipprovdi lill-ilmentatur bir-riżorsi meħtieġa biex jibda l-proġett. L-ilmentatur issottometta rapporti perjodiċi ta’ progress u dikjarazzjonijiet tal-kostijiet. Is-CINEA vverifikat l-ammissibbiltà tagħhom bħal jekk it-talba kinitx tinkludi ċertifikat tal-awditjar indipendenti, l-eliġibbiltà tal-elementi tal-kostijiet u l-kwalità. L-implimentazzjoni teknika kellha tiġi vvalutata fi tmiem il-proġett biex jiġi ddeterminat l-ammont finali tal-għotja.

34. Fi tmiem il-proġett, l-ilmentatur kien mistenni jippreżenta rapport finali u talba għall-pagament tal-bilanċ. L-ilmentatur issottometta r-rapport finali b’dewmien sinifikanti. Din tqieset inammissibbli minħabba li ma ssodisfatx ir-rekwiżiti kollha. Barra minn hekk, ir-rapport finali wera diskrepanzi bejn l-ammont indikat fiċ-ċertifikat tal-awditjar u l-ammont iddikjarat mill-benefiċjarju fit-talba għall-ispejjeż finali. Barra minn hekk, ir-riżultati tal-proġett kellhom ħafna nuqqasijiet.

35. Is-CINEA qalet ukoll li l-ilmentatur ma kienx laħaq l-objettivi ewlenin tal-proġett. Il-proġett ma kienx operazzjonali, u ma setgħet tittieħed l-ebda lezzjoni. L-ilmentatur naqas milli jissottometti r-rapport dwar it-tagħlimiet meħuda minħabba li ma kien stabbilixxa l-ebda stazzjon fiss tal-alimentazzjoni tal-fjuwil. L-ilmentatur ikkonsenja 15-il trakk bħala assi mobbli, iżda dawn ma ntużawx għall-iskop maħsub tagħhom, jiġifieri l-iżgurar tal-użu effettiv tal-infrastruttura li kellha tiġi stabbilita.

36. Minħabba li l-proġett iffoka fuq it-twassil tar-riżultati, huwa inkluda l-kostruzzjoni ta’ diversi stazzjonijiet tal-fjuwil biex ifornu gass likwifikat lil ċertu numru ta’ trakkijiet. Hija kellha l-għan li tittestja r-realtà tas-suq. Is-CINEA enfasizzat li dan kien “obbligu ta’ riżultati”. Fl-aħħar mill-aħħar, ma kien hemm l-ebda stazzjon u għadd limitat biss ta’ trakkijiet. Għalhekk, l-objettivi tekniċi ġenerali ma ntlaħqux.

37. Barra minn hekk, is-CINEA qalet li l-ilmentatur kien sar insolventi f’Diċembru 2023 iżda ma kienx informa lis-CINEA sa Mejju 2025. Id-dikjarazzjoni ta’ falliment, qalet is-CINEA, kienet obbligu legali skont il-ftehim ta’ għotja.

38. Is-CINEA qieset iċ-ċirkostanzi eċċezzjonali li taħthom kien ġie implimentat il-proġett, jiġifieri l-pandemija tal-COVID-19, il-gwerra fl-Ukrajna u l-kriżi tal-enerġija. Huwa qabel li jestendi l-proġett għal 30 xahar. Madankollu, l-infrastruttura kienet mistennija li tiġi implimentata sa nofs l-2018 jew nofs l-2019, ferm qabel dan it-tfixkil. Is-CINEA tat estensjoni ta’ 18-il xahar, iżda dan ma kienx biżżejjed. Skont l-iskeda riveduta, il-proġett kellu jibda fl-2021 - qabel il-gwerra. Filwaqt li l-COVID-19 kellha xi impatt, ma setgħetx tiġġustifika, flimkien mal-gwerra, in-nuqqas ta’ implimentazzjoni tal-proġett minħabba l-estensjonijiet.

39. Fir-rigward taċ-ċertifikati tal-Istati Membri, din kienet biss waħda minn ħafna kwistjonijiet. Is-CINEA qalet li l-Istati Membri jissorveljaw l-attivitajiet fit-territorju tagħhom. Iċ-ċertifikati jippermettulhom jifhmu l-ispejjeż u l-aspettattivi tal-proġetti ffinanzjati mill-UE. Ma hemm l-ebda gwida speċifika dwar kif għandhom jinkisbu ċ-ċertifikati tal-Istati Membri. Filwaqt li d-dewmien jista 'jseħħ, huma tipikament limitati għal ftit ġimgħat jew xahar. F'dan il-każ, id-dewmien kien itwal. Is-CINEA ammettiet li ma kinitx konxja miċ-ċirkostanzi eżatti, iżda l-korrispondenza wriet li l-benefiċjarju kien qed iżid regolarment entrati tal-kostijiet li kellhom jiġu pproċessati. Barra minn hekk, kien hemm kwistjonijiet oħra bħan-nuqqas ta’ ċertifikat dwar ir-rapporti finanzjarji minn awditur. Kieku d-dewmien tal-Istati Membri kien l-unika kwistjoni, seta’ ma kienx wieħed sinifikanti; madankollu, kien hemm diversi elementi nieqsa.

40. Fir-rigward taċ-ċertifikat dwar id-dikjarazzjonijiet finanzjarji, is-CINEA qalet li dan kien rekwiżit standard. Eċċezzjonalment, mhuwiex meħtieġ għal għotjiet taħt ċertu limitu, li ma kienx rilevanti f’dan il-każ. CINEA qalet li dawn iċ-ċertifikati jgħinuha fl-analiżi tagħha.

41. Is-CINEA argumentat ukoll li l-ilmentatur kien irċieva pagamenti interim u għalhekk kien konxju tal-azzjonijiet u r-rekwiżiti kollha meħtieġa. Minkejja dan, it-talba għall-pagament finali ma ssodisfatx dawn ir-rekwiżiti. Is-CINEA infurmat lill-ilmentatur bir-raġunijiet għaliex qieset li r-rapport finali kien inammissibbli. Sa Marzu 2025, l-aħħar talba għall-pagament finali baqgħet inammissibbli minħabba inkonsistenzi bejn iċ-ċertifikat tal-auditor´s dwar ir-rapporti finanzjarji u l-kostijiet ikklejmjati. Meta t-talbiet għall-ħlas ma jitqisux ammissibbli, is-CINEA ma tivvalutax l-eliġibbiltà tal-ispejjeż. F’dan il-każ, is-CINEA wettqet kontroll rapidu u nnotat li ħafna spejjeż kienu manifestament ineliġibbli minħabba n-natura tagħhom. Dan kien il-każ għal pretensjonijiet tal-ispejjeż relatati mat-tħejjija tal-ftehim ta’ għotja li jammontaw għal diversi miljuni ta’ euro.

Il-proċedura segwita mis-CINEA

42. Is-CINEA ddikjarat li t-terminazzjoni ta’ ftehim ta’ għotja hija rari. Hija miżura tal-aħħar istanza. Il-proċedura stabbilita fil-ftehim ta’ għotja hija maħsuba biex ittemm il-ftehim ta’ għotja matul l-implimentazzjoni tiegħu meta l-benefiċjarju jiffaċċja kwistjonijiet ewlenin. Id-deċiżjoni li tintbagħat ittra ta’ terminazzjoni f’dan l-istadju kienet meħtieġa biex jiġi stabbilit punt ta’ żmien biex ma jibqgħux jintalbu dokumenti wara li diversi skambji kienu inutli.

43. Is-CINEA qalet li r-raġuni għat-terminazzjoni kienet in-nuqqas tal-ilmentaturi´s li jissottomettu talba għall-pagament finali eliġibbli. Is-CINEA bagħtet diversi ittri ta’ rifjut lill-benefiċjarju, li ddeskrivew b’mod espliċitu r-raġunijiet speċifiċi għar-rifjut u ddeskrivew fid-dettall il-miżuri korrettivi meħtieġa biex tiġi rettifikata s-sitwazzjoni. Dawn il-komunikazzjonijiet kienu parti mill-isforzi kontinwi tas-CINEA biex tgħin lill-ilmentatur jissodisfa r-rekwiżiti. Dawn kienu jinkludu struzzjonijiet u feedback preċiżi.

44. Is-CINEA żammet komunikazzjoni kostanti mal-ilmentatur u segwiet approċċ fi tliet stadji.

45. L-ewwel nett, is-CINEA bagħtet tfakkiriet bil-miktub fl-24 ta’ Mejju 2023 u fil-25 ta’ Frar 2024, fejn ħeġġet lill-ilmentatur jissottometti r-rapport finali tal-proġett. Minkejja aktar komunikazzjonijiet, inkluża laqgħa fil-11 ta’ Ġunju 2024, l-ilmentatur naqas milli jissottometti t-talba għall-pagament finali sat-30 ta’ Ġunju 2024, id-data dovuta.

46. Imbagħad, l-ilmentatur talab estensjoni tal-iskadenza għar-rapport finali, li s-CINEA qablet magħha. Saru aktar skambji mit-30 ta’ Ġunju 2024 sad-9 ta’ Awwissu 2024. L-ilmentatur ippreżenta l-ewwel talba għall-pagament finali fid-9 ta’ Awwissu 2024. Is-CINEA ddikjarat din it-talba inammissibbli fit-23 ta’ Awwissu 2024. F’Settembru u Ottubru 2024, seħħew aktar skambji iżda l-ilmentatur kien għadu ma jistax jissottometti rapport finali rivedut u validu.

47. Konsegwentement, fl-10 ta’ Ottubru 2024, is-CINEA bagħtet ittra lill-ilmentatur bl-intenzjoni li ttemm il-ftehim ta’ għotja minħabba n-nuqqas kontinwu li tiġi ppreżentata t-talba għall-pagament. Is-CINEA talbet lill-ilmentatur jerġa’ jippreżenta r-rapport finali sat-18 ta’ Ottubru 2024. F’dak l-istadju, l-ilmentatur kien konxju mill-intenzjoni ta’ CINEA´s li ttemm il-ftehim ta’ għotja, peress li CINEA kienet diġà infurmatu dwar dan fit-23 ta’ Awwissu 2024.

48. Is-CINEA qalet li kienet itterminat il-ftehim ta’ għotja sitt ijiem qabel l-iskadenza tal-45 jum previsti fil-ftehim ta’ għotja biex l-ilmentatur jissottometti osservazzjonijiet. Dan il-kalkolu jieħu bħala referenza l-ittra mibgħuta mis-CINEA fit-23 ta’ Awwissu 2024. Madankollu, is-CINEA kompliet id-diskussjonijiet mal-ilmentatur anke wara li ntbagħtet l-ittra ta’ terminazzjoni. L-ilmentatur issottometta wkoll osservazzjonijiet.

49. Is-CINEA qalet li kien importanti ħafna li tirċievi rapport validu minflok ma ttemm il-ftehim. Madankollu, it-terminazzjoni kienet meħtieġa minħabba li l-ilmentatur naqas milli jissottometti rapport ammissibbli, minkejja diversi tfakkiriet u estensjonijiet. Is-CINEA enfasizzat li l-ilmentatur ġie infurmat bir-raġunijiet għall-intenzjoni tas-CINEA´s li jtemm il-ftehim. Minkejja li l-ilmentatur ´s naqsu milli jikkonformaw mal-ftehim ta' għotja u man-notifiki tas-CINEA´s, is-CINEA ttrattat lill-ilmentatur b'mod ġust. Madankollu, kellha wkoll tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-UE.

Mill-ilmentatur

50. L-ilmentatur qal li l-fatt li l-proġett kien proġett ta' ´pilot ´ implika li mhux biss seta' jirnexxi, iżda wkoll ifalli. L-inkarigu ma kienx li jitlesta l-proġett “isir dak li jista’”, għalkemm din kienet l-intenzjoni tal-ilmentatur ´s. In-network tat-trasport ekoloġiku li l-proġett fittex li jiżviluppa ma jeżistix preċiżament minħabba li l-istabbiliment tiegħu kien impriża riskjuża u mhux interessanti biżżejjed għall-operaturi tas-suq. CINEA tgħid li għażlet lill-ilmentatur f'sejħa kompetittiva ħafna. Dan jikkonferma li l-ilmentatur kien issodisfa r-rekwiżiti rilevanti kollha. Minkejja dan, CINEA kienet konxja wkoll li l-ilmentatur kien kumpanija ġdida bi kważi l-ebda ekwità. Madankollu, hija fdatha b’dan il-proġett pilota ta’ sfida u riskjuż minflok ma għażlet kumpanija kbira stabbilita sew. Hija ħallietha wkoll issegwi l-proġett għalkemm l-ilmentatur baqa’ jinfurmaha b’mod trasparenti dwar id-diffikultajiet.

51. Il-proġett kien kumpless ħafna, u l-ilmentatur ħadem ħafna biex jilħaq l-objettivi kollha tiegħu. Madankollu, diversi ċirkostanzi kkomplikaw l-isforzi tagħha. Fir-rapporti perjodiċi tiegħu, l-ilmentatur kien żamm lis-CINEA infurmata dwar id-diffikultajiet li ltaqa’ magħhom. Għalkemm l-approċċ ta' CINEA´s kien kostruttiv u mifhum, naqas milli jinvolvi ruħu biżżejjed u milli jirreaġixxi b'mod adegwat. Qatt ma żaret lill-ilmentatur fuq il-post. Hija ma tatx parir lill-ilmentatur biex iwaqqaf il-proġett fil-ħin. Minflok, hija ħalliet lill-ilmentatur iżomm l-infiq tal-flus fuq il-proġett għalkemm l-ilmentatur qal lis-CINEA li l-proġett ma kienx se jibqa’ ekonomikament vijabbli minħabba l-kuntest ekonomiku li qed jevolvi. Pereżempju, sa tmiem il-proġett, il-prezz tal-bijofjuwil kien sar konsiderevolment ogħla minn dak tad-diżil. Għalhekk, l-operaturi tas-suq ma kinux għadhom interessati fil-bijofjuwil. Il-karozzi tal-linja tal-bijofjuwils ma kinux għadhom disponibbli għax-xiri fis-suq. L-ilmentatur irrikonoxxa li s-CINEA tatu l-parir li jikkunsidra li jillimita l-ambitu tal-proġett. Madankollu, dan ġara biss fi stadju tard ħafna tal-proġett.

52. L-ilmentatur issottometta rapporti perjodiċi lis-CINEA b’rapporti tal-awditjar u ċertifikati tal-Istati Membri. Is-CINEA aċċettat dawn ir-rapporti u rrikonoxxiet in-nefqa ddikjarata bħala eliġibbli. Madankollu, fl-aħħar mill-aħħar, wara tant snin ta’ implimentazzjoni, is-CINEA temmet il-ftehim ta’ għotja u talbet lura l-kontribuzzjoni finanzjarja kollha tagħha minflok ma waqqfet il-proġett qabel.

53. Il-proġett kellu diversi għanijiet. Fir-rigward tan-netwerk bħala tali, kien maħsub li jkollu diversi komponenti. L-ewwel nett, kellu jkun hemm faċilità li tipproduċi bijokarburant. Minħabba l-iżviluppi teknoloġiċi, ġie deċiż, bi qbil mas-CINEA, li jinħolqu erba’ faċilitajiet bħal dawn f’żewġ Stati Membri minflok faċilità ċentrali waħda. Dawn il-faċilitajiet kellhom jitwaħħlu mal-impjanti tal-gass eżistenti għall-produzzjoni tal-bijogass likwifikat. It-tieni, kellhom jinbnew faċilitajiet speċjali ta' riforniment fl-istazzjonijiet tal-gass eżistenti f'żewġ Stati Membri - erbgħa fi Stat Membru wieħed u tnejn f'ieħor. It-tielet, it-trakkijiet kellhom jinxtraw u jintużaw għat-trasport tal-fjuwil lejn l-istazzjonijiet tal-fjuwil.

54. L-implimentazzjoni tal-proġett kienet teħtieġ approċċ gradwali. L-ilmentatur kellu jikseb b’kollox għaxar permessi tal-bini f’żewġ Stati Membri. Il-bijofjuwil inkwistjoni huwa infjammabbli ħafna. Matul dan il-proċess, deher ċar li l-qafas legali f’dawk iż-żewġ Stati Membri ma kienx komplut fir-rigward tas-sikurezza u l-ħżin tal-bijokarburant. In-nuqqas ta’ regolamenti ċari wassal għal rekwiżiti stretti b’mod sproporzjonat mill-awtoritajiet tas-sikurezza kontra n-nirien. L-ilmentatur ma setax ikun jaf dan qabel ma beda l-proċeduri. L-ilmentatur iltaqa’ ma’ aktar diffikultajiet ma’ sid ta’ roqgħa art fil-qrib kif ukoll mal-persunal tal-awtoritajiet pubbliċi li ma kinux familjari mal-bijofjuwil u ma’ dan it-tip ta’ proġett. Fi Stat Membru wieħed, id-dipartiment tat-tifi tan-nar irrifjuta li jagħti l-awtorizzazzjoni rilevanti. Dan kollu ħa ħafna ħin u sforz. L-ilmentatur qal li kien ħa madwar sentejn biex jikseb permess tal-kostruzzjoni.

55. L-ilmentatur għamel progress fl-oqsma kollha. Irnexxielha tikseb il-permessi tal-kostruzzjoni u bdiet ix-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni f’post wieħed. Hija nnegozjat u kisbet ftehimiet ma’ gasworks kif ukoll ma’ kumpanija tal-istazzjonijiet tal-gass biex tqiegħed l-istazzjonijiet tal-fjuwil fl-istazzjonijiet tagħha abbażi ta’ ftehim ta’ kiri għal tletin sena. L-ilmentatur beda x-xogħlijiet ta’ kostruzzjoni u kiseb il-materjal kollu meħtieġ. L-ilmentatur għad għandu t-tagħmir teknoloġiku kollu, inklużi l-istazzjonijiet tal-fjuwil, fil-ħżin tiegħu. Huwa mistenni li jinbiegħ fil-kuntest tal-proċedura ta’ insolvenza u r-rikavat għandu jitħallas lis-CINEA bħala kreditur privileġġat. L-ilmentatur bagħat ritratti lis-CINEA, kif ukoll l-evidenza dokumentarja rilevanti kollha rigward il-proċeduri amministrattivi u l-kostijiet imġarrba.

56. Is-sitwazzjoni kollha kompliet tiġi kkumplikata minħabba l-kriżi tal-COVID-19 li laqtet fl-2020 u ffriżat kollox. Il-gwerra fl-Ukrajna li bdiet fil-bidu tal-2022 kompliet tħalli impatt negattiv fuq il-proġett. B’mod partikolari, il-prezzijiet tal-materjal u tal-fjuwil żdiedu b’mod drammatiku. Kien hemm nuqqas ta’ materjal u ħaddiema peress li l-ħaddiema Ukreni kellhom jirritornaw lura d-dar biex jiġġieldu għal pajjiżhom. Kien hemm dewmien kullimkien. Il-kumpaniji u l-fornituri tal-kostruzzjoni ma setgħux jaħdmu.

57. Il-proġett kien inizjattiva pilota mmirata biex turi l-fattibbiltà teknika, il-vijabbiltà ekonomika u l-potenzjal tas-suq tal-bijokarburanti. L-għan tal-proġett pilota kien ukoll li jinsiltu tagħlimiet għall-iżvilupp futur tan-network tal-enerġija rinnovabbli. L-ilmentatur irrapporta t-tagħlimiet meħuda kontinwament fir-rapporti perjodiċi. Dan kien jinkludi informazzjoni dwar il-progress fl-implimentazzjoni, l-ostakli, il-komunikazzjonijiet tal-awtoritajiet pubbliċi, l-għarfien tas-suq u s-sommarji finanzjarji. L-ilmentatur żamm ukoll lis-CINEA infurmata dwar l-ostakli differenti li ltaqa’ magħhom fir-rigward tal-qafas leġiżlattiv u regolatorju. Id-diffikultajiet esperjenzati fl-implimentazzjoni tal-proġett u n-nuqqas aħħari li jitlesta mal-ilmentatur li jispiċċa f’falliment jipprovdu wkoll lezzjonijiet rilevanti. Anki li kieku l-proġett kien ġie implimentat qabel l-2020, il-pandemija tal-COVID-19, il-kriżijiet tal-enerġija u tal-gass u l-gwerra fl-Ukrajna kienu jagħmluh ekonomikament mhux sostenibbli. Dan jidher mill-użu limitat attwali tal-bijoLNG bħala fjuwil fit-trasport heavy-duty. Fil-preżent, il-prezz tal-bijoLNG ikun ekonomikament inaċċettabbli għas-suq, u l-istazzjonijiet tal-fjuwil alternattivi jibqgħu ma jintużawx biżżejjed. L-elettromobbiltà u l-propulsjoni bl-idroġenu saru d-direzzjonijiet preferuti tat-trasport nadif.

58. L-ilmentatur ammetta li ma kienx irnexxielu jissottometti r-rapport finali tal-proġett fil-limitu ta’ żmien ta’ sena. Madankollu, is-CINEA aċċettat li testendi dik l-iskadenza sas-16 ta’ Awwissu 2024 u l-ilmentatur ippreżentaha sal-iskadenza estiża fid-9 ta’ Awwissu 2024. Is-CINEA ma sabitx is-sottomissjoni sodisfaċenti. L-ilmentatur fittex li jindirizza t-tħassib tas-CINEA´s.

59. Madankollu, l-ilmentatur ma setax jindirizza t-tħassib kollu immedjatament. Kellha wkoll diffikultajiet biex tikseb ir-rapport tal-awditur´s minħabba s-sitwazzjoni finanzjarja tagħha li dwarha kienet wissiet lis-CINEA. L-awditur imbagħad ġarrab dewmien li kien kompletament lil hinn mill-kontroll tal-´s li għamlu l-ilment.

60. Barra minn hekk, is-CINEA fittxet li tikseb ċertifikati tal-Istati Membri. Madankollu, l-Istati Membri kellhom bżonn ir-rapport tal-Awditor´s biex ikunu jistgħu jwassluhom. L-ilmentatur issottometta ċ-ċertifikat maħruġ mill-Istat Membru li fih ġie stabbilit fit-22 ta’ Novembru 2024, hekk kif sar disponibbli. L-Istati Membri l-oħra ma ridux jagħtu ċ-ċertifikat u qalu li ċ-ċertifikat għandu jinħareġ mill-Istat Membru li fih kien stabbilit l-ilmentatur. Barra minn hekk, iż-żewġ Stati Membri rrifjutaw li joħorġu ċertifikati għas-sieħeb tal-proġett tal-´s li ressaq l-ilment minħabba li kien iddikjara spejjeż żero.

61. L-ilmentatur iċċara li s-sieħeb tiegħu ma pparteċipax b’mod attiv fil-proġett, billi kien kumpanija tat-trasport lokali, u ddikjara spejjeż żero kull sena. Madankollu, is-CINEA insistiet li għandhom jiġu pprovduti ċertifikati għas-sieħeb tagħha wkoll. L-ilmentatur ipprovda ċ-ċertifikati kollha tal-Istati Membri kull sena, mill-2017 sal-2023. Madankollu, fi tmiem il-proġett, fil-kuntest tar-rapport finali, l-awtoritajiet tal-Istati Membri bdew jindirizzaw il-kwistjoni b’mod differenti. Fl-aħħar mill-aħħar, l-ilmentatur irnexxielu jikseb iċ-ċertifikati li kien fadal ukoll u ppreżentahom lis-CINEA hekk kif saru disponibbli. Id-dewmien tal-awtoritajiet tal-Istati Membri kien lil hinn mill-kontroll tal-ilmentatur´s.

62. L-ilmentatur qal li kien aġixxa in bona fide, b’mod trasparenti u kkonforma mal-ftehim ta’ għotja. Kien sorpriż li s-CINEA kienet iddeċidiet li tirrapporta l-każ lill-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew ´s li beda investigazzjoni li għadha għaddejja. Id-deċiżjoni tal-qorti li tiddikjara lill-ilmentatur insolventi ma saritx finali qabel id-19 ta’ Marzu 2025. L-ilmentatur informa minnufih lis-CINEA dwar dan u pprovda l-informazzjoni u d-dokumenti rilevanti kollha.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

Osservazzjonijiet preliminari

63. Skont l-informazzjoni pprovduta lill-Ombudsman, l-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew´s (UPPE) beda investigazzjoni fir-rigward ta' dan il-proġett. L-Ombudsman tqis li, għar-raġunijiet li ġejjin, din l-informazzjoni ma għandha l-ebda impatt fuq is-setgħa tagħha li tiftaħ u twettaq inkjesta. Madankollu, hija informazzjoni li hija rilevanti għall-valutazzjoni tagħha.

64. L-ewwel nett, ir-rwol tal-EPPO´s huwa li jinvestiga, iħarrek u jressaq quddiem il-ġustizzja l-awturi u l-kompliċi ta’ reati kriminali li jaffettwaw l-interessi finanzjarji tal-Unjoni.[5] Min-naħa l-oħra, il-mandat ibbażat fuq it-Trattat tal-Ombudsman´s huwa li jikxef amministrazzjoni ħażina fil-ħidma amministrattiva tal-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE.[6] L-Istatut tal-Ombudsman jipprevjeni lill-Ombudsman milli jinvestiga minħabba “proċedimenti legali li jkunu għaddejjin jew konklużi dwar il-fatti li jkunu tressqu ”.[7] L-Ombudsman ma ġiex infurmat li tressqet xi azzjoni quddiem il-qrati kriminali dwar din il-kwistjoni. F’konformità mal-Artikolu 5(4) tar-Regolament tal-Kunsill 2017/1939 (ir-Regolament dwar l-UPPE), “[l]-UPPE għandu jwettaq l-investigazzjonijiet tiegħu b’mod imparzjali u għandu jfittex l-evidenza rilevanti kollha kemm jekk tkun inkriminanti kif ukoll jekk tkun tiskaġuna”. Għalhekk, il-fatt li l-UPPE nieda investigazzjoni ma jfissirx li dan neċessarjament iwassal għal proċedimenti tal-qorti.

65. It-tieni, f'konformità mal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE, l-Ombudsman irid jirrispetta l-preżunzjoni tal-innoċenza [8] u d-dritt ta' kwalunkwe ċittadin u kwalunkwe persuna ġuridika li jkollha l-uffiċċju rreġistrat tagħha fi Stat Membru li tilmenta magħha.[9] F'dan il-każ, l-Ombudsman ġie infurmat biss dwar investigazzjoni tal-UPPE li tkun għaddejja, iżda mhux dwar deċiżjoni finali tal-qorti li tistabbilixxi kwalunkwe irregolarità fl-imġiba tal-ilmentatur ´s. Jekk ikun hemm kundanna kriminali finali fil-futur, se jkunu l-qrati rilevanti li jordnaw il-miżuri xierqa biex jipproteġu l-interessi finanzjarji tal-UE.

66. It-tielet, l-ilmentatur jikkontesta l-ġustizzja tad-deċiżjoni tas-CINEA´s li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li tirkupra l-ammont kollu ta’ prefinanzjament. Bħala kwistjoni ta’ prinċipju, il-validità tad-deċiżjonijiet amministrattivi tiġi rieżaminata mill-mument tal-adozzjoni tagħhom. Għalhekk, l-Ombudsman trid tibbaża l-valutazzjoni tagħha fuq ir-raġunijiet li s-CINEA pprovdiet lill-ilmentatur fiż-żmien meta ddeċidiet li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li tirkupra l-fondi, u l-korrispondenza relatata. Dawn id-dokumenti ma jirreferu għall-ebda mġiba kriminali possibbli.

67. Għalhekk, il-mistoqsija quddiem l-Ombudsman hija jekk is-CINEA rrispettatx il-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba meta ddeċidiet li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li titlob irkupru sħiħ tal-kontribuzzjoni finanzjarja tagħha.

Fuq il-fondatezza tad-deċiżjoni taċ-CINEA

68. Wara li eżaminat bir-reqqa l-informazzjoni u l-evidenza pprovduti mis-CINEA u mill-ilmentatur, l-Ombudsman tifhem li dan kien proġett pilota importanti li kellu l-għan li jiżviluppa l-użu tal-enerġija rinnovabbli fit-trasport fl-Ewropa. Bħala proġett pilota ambjentali innovattiv li jiffoka fuq il-bijofjuwil u d-distribuzzjoni tiegħu, dan kien jinvolvi riskji u sfidi sinifikanti. Dan huwa kkonfermat mill-ftehim ta’ għotja li jgħid li “[p] interventi ubliċi biex tiġi stimulata l-implimentazzjoni ta’ infrastruttura bħal din huma ... meħtieġa”[10].

69. Il-materjal ipprovdut lill-Ombudsman, kif ukoll l-argumenti tal-partijiet, jirreferu għal diffikultajiet fil-kisba ta’ awtorizzazzjonijiet amministrattivi u permessi ta’ kostruzzjoni għal dan it-tip ta’ proġett li magħhom l-awtoritajiet tal-Istati Membri jidhru li kellhom esperjenza limitata. Jidher ukoll li d-diffikultajiet tal-proġett żdiedu b’mod sinifikanti bil-pandemija mhux mistennija tal-COVID-19 fl-2020 u l-gwerra fl-Ukrajna fl-2022. L-ilmentatur argumenta li dawn id-diffikultajiet wasslu, fost kwistjonijiet oħra, għal dewmien, żieda sinifikanti fil-prezzijiet tal-materjal u tal-fjuwil, kif ukoll nuqqas ta’ materjal u ta’ ħaddiema. Għal dawn ir-raġunijiet kollha, skont l-ilmentatur, il-proġett, li kien jinkludi l-kostruzzjoni ta’ diversi stazzjonijiet tal-fjuwil, ma setax javvanza u jiġi implimentat kif mistenni.

70. Minħabba d-deskrizzjoni tal-proġett u l-kuntest li fih ġie implimentat, l-Ombudsman tqis li huwa plawżibbli li l-implimentazzjoni setgħet ġiet affettwata kemm mill-pandemija tal-COVID-19 kif ukoll mill-gwerra fl-Ukrajna. Il-fehma tal-ilmentatur hija li jistgħu jgħaddu s-snin biex jitlestew il-proċeduri kollha meħtieġa u jinkisbu l-awtorizzazzjonijiet amministrattivi kollha, inklużi l-permessi tal-kostruzzjoni speċjalment għal proġett bħal dan li għandu implikazzjonijiet ambjentali u ta’ sikurezza sinifikanti. L-ilmentatur indika wkoll il-ħtieġa li jiġu solvuti kwistjonijiet ma’ sid ta’ roqgħa art fil-qrib, in-nuqqas ta’ esperjenza tal-awtoritajiet lokali bi proġetti tal-bijokarburanti, kif ukoll l-oġġezzjonijiet tad-dipartiment tat-tifi tan-nar. Dan kollu jqajjem il-kwistjoni dwar jekk il-perjodu ta’ żmien għall-proġett kif miftiehem mill-partijiet kienx adegwat. 

71. L-Ombudsman tinnota li s-CINEA qablet li testendi t-tul ta’ żmien tal-proġett fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq. Hija tapprezza wkoll li s-CINEA qablet li tagħti lill-ilmentatur żmien addizzjonali biex jissottometti r-rapport finali u t-talba għall-pagament finali u li għenet lill-ilmentatur iħejji dawn id-dokumenti. L-Ombudsman tinnota li l-ilmentatur ingħata b’kollox 16-il xahar, inkluża estensjoni ta’ 4 xhur, biex jissottometti r-rapport finali tal-proġett u t-talba għal pagament finali. Fil-prinċipju, tali perijodu twil ta’ żmien kellu jkun biżżejjed.

72. Madankollu, l-Ombudsman huwa mħasseb li minkejja dan, fiċ-ċirkostanzi speċifiċi ta' dan il-każ, id-deċiżjonijiet tas-CINEA´s li jtemmu l-ftehim ta' għotja u li jirkupraw l-ammont sħiħ tal-kontribuzzjoni finanzjarja tagħhom setgħu ma kinux kompletament konformi mal-prinċipji ta' amministrazzjoni tajba, għar-raġunijiet spjegati hawn taħt.

Il-proċedura segwita mis-CINEA

1. Deċiżjoni tas-CINEA´s li ttemm il-ftehim ta’ għotja

- Il-bażi legali

73. Il-ftehim ta' għotja jelenka r-raġunijiet li għalihom is-CINEA tista' ttemm il-ftehim ta' għotja fl-Artikolu II.16.3.1 ittri (a) - (m). Madankollu, l-ittra ta’ terminazzjoni tas-CINEA´s tat-18 ta’ Novembru 2024 (id-“deċiżjoni ta’ terminazzjoni”) tirreferi biss għall-“Artikolu II.16.3.1” mingħajr ma tispeċifika l-ittra rilevanti.

74. Matul il-laqgħa, CINEA qalet li t-terminazzjoni kienet saret minħabba li l-ilmentatur ´s naqsu milli jissottomettu t-talba għall-ħlas finali. Madankollu, id-deċiżjoni ta’ terminazzjoni tgħid li t-terminazzjoni ssir “riżultat tar-rapport finali nieqes”. Din ir-raġuni tista’ possibbilment taqa’ taħt l-Artikolu II.16.3.1(i) li jirreferi għal sitwazzjonijiet fejn is-CINEA jkollha evidenza li benefiċjarju jkun wettaq żbalji jew irregolaritajiet sostanzjali inkluż fil-każ ta’ “nuqqas ta’ sottomissjoni tal-informazzjoni meħtieġa sabiex tinkiseb l-għotja”. Jista' jaqa' wkoll taħt l-Artikolu II.16.3.1(c) li jirreferi għan-nuqqas tal-benefiċjarju ´s "li jikkonforma ma' obbligu sostanzjali ieħor li jaqa' fuqu skont it-termini" tal-ftehim ta' għotja.

75. Din id-distinzjoni hija importanti. L-ewwel nett, għandu konsegwenzi għad-determinazzjoni tal-kontribuzzjoni finanzjarja ta' CINEA´s. L-Artikolu II.16.4.1, it-tielet subparagrafu, fih limitazzjonijiet sinifikanti għal sitwazzjonijiet fejn is-CINEA tittermina l-ftehim ta’ għotja abbażi tal-Artikolu II.16.3.1 (c) minħabba “in-nuqqas tal-koordinatur´s li jipproduċu t-talba għall-pagament”, li għandu jiġi sottomess mar-rapport finali [11]. L-istess ma japplikax għal terminazzjonijiet li huma bbażati fuq l-Artikolu II.16.3.1(i).[12] It-tieni, din id-distinzjoni hija kruċjali biex jiġi ddeterminat il-jum li fih tidħol fis-seħħ it-terminazzjoni. F’konformità mar-raba’ subparagrafu tal-Artikolu II.16.3.2, it-terminazzjoni għandha tidħol fis-seħħ fil-jum wara d-data li fiha l-koordinatur ikun irċieva n-notifika formali meta t-terminazzjoni tkun ibbażata fuq l-Artikolu II.16.3.1(i). Jekk it-terminazzjoni tkun ibbażata fuq l-Artikolu II.16.3.1(c), huwa f’idejn is-CINEA li tiddetermina l-jum li fih it-terminazzjoni tidħol fis-seħħ fin-notifika formali.

76. Madankollu, id-deċiżjoni ta’ xoljiment tidher li għandha bażi legali suffiċjenti fil-ftehim ta’ sussidju. Peress li d-deċiżjoni ta’ terminazzjoni rreferiet għar-“rapport finali” u mhux għat-“talba għall-ħlas”, din tidher li hija bbażata fuq l-Artikolu II.16.3.1(i). Madankollu, huwa ta’ dispjaċir li s-CINEA ma pprovdietx aktar ċarezza lill-ilmentatur li kellu bżonn ikun jaf il-bażi legali speċifika biex ikun jista’ possibbilment jikkontesta l-validità tad-deċiżjoni ta’ terminazzjoni, biex jiddetermina d-drittijiet tiegħu u d-data tal-effett tat-terminazzjoni. Barra minn hekk, minħabba l-implikazzjonijiet finanzjarji sinifikanti ta’ din id-distinzjoni, is-CINEA kellha tipprovdi indikazzjoni aktar preċiża tal-bażi legali fid-deċiżjoni ta’ terminazzjoni.

- Il-proċedura ta’ terminazzjoni

77. L-Artikolu II.16.3.2 tal-ftehim ta’ għotja jistabbilixxi l-proċedura li s-CINEA trid issegwi meta ttemm il-ftehim ta’ għotja. Hija tgħid li, qabel it-terminazzjoni tal-ftehim ta’ għotja, is-CINEA trid “tinnotifika formalment lill-koordinatur bl-intenzjoni tagħha li tittermina, filwaqt li tispeċifika r-raġunijiet għal dan u tistieden lill-koordinatur, fi żmien 45 jum kalendarju mill-wasla tan-notifika, biex jissottometti osservazzjonijiet.” Barra minn hekk, jekk “minkejja l-osservazzjonijiet sottomessi ... Is-[CINEA] tiddeċiedi li ssegwi l-proċedura ta’ terminazzjoni, hija tista’ ttemm il-[ftehim ta’ għotja] [...] billi tinnotifika formalment lill-koordinatur b’dan, filwaqt li tispeċifika r-raġunijiet għat-terminazzjoni.”

78. Wara li eżaminat l-evidenza pprovduta mill-partijiet u wara li rċeviet l-ispjegazzjonijiet tas-CINEA dwar din il-kwistjoni matul il-laqgħa mat-tim ta’ inkjesta tagħha fid-9 ta’ Lulju 2025, l-Ombudsman sabet li s-CINEA ma segwietx il-proċedura deskritta hawn fuq.

79. Ma hemm xejn fil-fajl li juri li s-CINEA bagħtet lill-ilmentatur ittra li tinnotifikah formalment bl-intenzjoni tagħha li ttemm il-ftehim ta’ għotja, filwaqt li tispeċifika r-raġunijiet u tistiednu jissottometti osservazzjonijiet fi żmien 45 jum.

80. L-Ombudsman tirrikonoxxi li s-CINEA bagħtet ittra lill-ilmentatur permezz ta’ email fl-10 ta’ Ottubru 2024, li s-CINEA rreferiet għaliha fid-deċiżjoni ta’ terminazzjoni tagħha bħala l-“ewwel notifika ta’ terminazzjoni possibbli ta’ GA”. Madankollu, din l-ittra sempliċiment stiednet lill-ilmentatur jissottometti mill-ġdid ir-rapport finali sat-18 ta’ Ottubru 2024, inkella, is-CINEA tkun obbligata ttemm il-ftehim ta’ għotja. Din il-korrispondenza ma tistax titqies bħala notifika formali tal-intenzjoni ta’ terminazzjoni skont it-tifsira tal-Artikolu II.16.3.2 tal-ftehim ta’ għotja. Pjuttost, kien fih sempliċi twissija li s-CINEA tista' tipproċedi għat-terminazzjoni jekk l-ilmentatur ma jikkonformax mat-talba tas-CINEA´s. B’mod importanti, l-ittra ma stednitx lill-ilmentatur jissottometti osservazzjonijiet fi żmien 45 jum iżda jerġa’ jissottometti r-rapport finali.

81. L-Ombudsman tirrikonoxxi wkoll li s-CINEA bagħtet email oħra lill-ilmentatur fl-14 ta’ Ottubru 2024, li għaliha tirreferi d-deċiżjoni ta’ terminazzjoni bħala t-“tieni notifika ta’ terminazzjoni possibbli ta’ GA”. Madankollu, din il-posta elettronika lanqas ma tista’ titqies bħala notifika formali tal-intenzjoni ta’ terminazzjoni skont it-tifsira tal-Artikolu II.16.3.2 tal-ftehim ta’ għotja. Fil-fatt, din kienet sempliċi tweġiba bil-posta elettronika lill-ilmentatur inkluża l-aħħar sentenza li “min-naħa l-oħra, is-CINEA se tipproċedi bit-terminazzjoni tal-Ftehim ta’ Għotja kif imħabbar qabel.” Tali posta elettronika ma tistax titqies bħala “notifika formali” tal-intenzjoni ta’ terminazzjoni. Barra minn hekk, din l-email lanqas ma stiednet lill-ilmentatur jissottometti osservazzjonijiet fi żmien 45 jum, iżda biex jipprovdi kopja tal-kuntratt tal-awditjar u d-dikjarazzjoni tal-awditur li tikkonferma d-data ta’ skadenza għaċ-ċertifikat dwar id-dikjarazzjonijiet finanzjarji.

82. Matul il-laqgħa, CINEA qalet li kienet temmet il-ftehim ta’ għotja sitt ijiem qabel l-iskadenza tat-terminu ta’ 45 jum għas-sottomissjoni tal-osservazzjonijiet, li kien jibda jiddekorri mid-data tal-posta elettronika tagħha tat-23 ta’ Awwissu 2024. B’hekk, iċ-CINEA ammettiet li hija ma kinitx osservat il-proċedura prevista fil-ftehim ta’ sussidju. Il-posta elettronika tat-23 ta’ Awwissu 2024 lanqas ma tista’ titqies bħala notifika valida tal-intenzjoni ta’ xoljiment fis-sens tal-Artikolu II.16.3.2 tal-ftehim ta’ sussidju. Fil-fatt, din kienet sempliċi email, li lanqas biss kienet tirreferi għall-intenzjoni li jiġi tterminat il-ftehim. Hija sempliċiment infurmat lill-ilmentatur li s-CINEA qieset it-talba għall-ħlas finali tagħha inammissibbli u stednitha tagħmel ir-rettifiki meħtieġa u terġa’ tippreżentaha bid-dokumenti u l-informazzjoni kollha nieqsa. L-email lanqas ma kien fiha stedina biex jiġu ppreżentati osservazzjonijiet fi żmien 45 jum.

83. Għalhekk, l-Ombudsman issib li s-CINEA ddeċidiet li ttemm il-ftehim ta’ għotja fit-18 ta’ Novembru 2024 mingħajr ma segwiet il-proċedura stabbilita fil-ftehim ta’ għotja.

84. L-Ombudsman tirrikonoxxi li l-korrispondenza bejn is-CINEA u l-ilmentatur ippermettiet lill-ilmentatur jifhem it-tħassib tas-CINEA´s dwar ir-rapport finali mhux komplut, kif ukoll li s-CINEA tista’ ttemm il-ftehim ta’ għotja. Madankollu, xorta jibqa’ l-fatt li ċ-CINEA ma segwietx il-proċedura ta’ xoljiment prevista fl-Artikolu II.16.3.2 tal-ftehim ta’ sussidju. Din il-proċedura kienet tirrikjedi li s-CINEA tindika b’mod ċar u formali l-intenzjoni tagħha li ttemm il-ftehim ta’ għotja, tipprovdi dikjarazzjoni ċara tar-raġunijiet, u tinforma lill-ilmentatur li tista’ tissottometti osservazzjonijiet fi żmien 45 jum. Abbażi tal-informazzjoni u l-evidenza pprovduti lill-Ombudsman, is-CINEA ma għamlitx dan.

85. Minħabba l-impatt sinifikanti li t-terminazzjoni x’aktarx kellha fuq l-ilmentatur, kien meħtieġ li jiġi żgurat li l-ilmentatur ingħata l-opportunità li jiddefendi l-interessi tiegħu. Barra minn hekk, in-nuqqas ta’ osservanza tar-regoli li jirregolaw il-proċedura ta’ terminazzjoni seta’ jirrendi t-terminazzjoni invalida [13], li seta’ affettwa l-kapaċità tas-CINEA li tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-UE.

2. Deċiżjoni tas-CINEA´s li tirkupra l-kontribuzzjoni finanzjarja kollha tal-UE

86. L-Artikolu II.26.1 tal-ftehim ta’ sussidju jipprovdi li: “[f]’dan il-każ, il-ħlas tal-bilanċ jieħu l-forma ta’ rkupru, [iċ-CINEA] għandha tinnotifika formalment lill-koordinatur bl-intenzjoni tagħha li tirkupra l-ammont imħallas indebitament: ... (b) tistieden lill-koordinatur biex jagħmel kwalunkwe osservazzjoni fi żmien perjodu speċifikat ... Jekk ma tkun ġiet sottomessa l-ebda osservazzjoni jew jekk, minkejja l-osservazzjonijiet sottomessi mill-koordinatur, is-CINEA tiddeċiedi li ssegwi l-proċedura ta’ rkupru, is-CINEA tista’ tikkonferma l-irkupru billi tinnotifika formalment lill-koordinatur nota ta’ debitu ... li tispeċifika t-termini u d-data għall-pagament.”

87. Abbażi tal-evidenza pprovduta lill-Ombudsman, jidher li s-CINEA qatt ma stiednet lill-ilmentatur jagħmel osservazzjonijiet dwar l-intenzjoni tiegħu li jirkupra l-kontribuzzjoni finanzjarja tiegħu. Fil-fatt, id-deċiżjoni ta’ terminazzjoni ssemmi li s-CINEA “se tirrikjedi r-rimborż tal-pagamenti ta’ prefinanzjament”. Madankollu, minflok ma stiednet lill-ilmentatur jagħmel osservazzjonijiet, hija avżatu li jista’ jressaq proċedimenti quddiem il-Qorti Ġenerali tal-UE jew iressaq ilment quddiem l-Ombudsman.

88. Fit-18 ta’ Diċembru 2024, is-CINEA bagħtet direttament nota ta’ debitu lill-ilmentatur mingħajr ma tatu l-opportunità minn qabel li jissottometti osservazzjonijiet. Huwa għal darb’oħra ta parir lill-ilmentatur dwar il-possibbiltà li jikkontesta d-deċiżjoni billi jressaq proċedimenti quddiem il-Qorti Ġenerali tal-UE jew billi jressaq ilment quddiem l-Ombudsman.

89. L-ordni ta’ rkupru kienet tikkonċerna aktar minn EUR 12,7 miljun, l-ammont kollu tal-kontribuzzjoni tal-UE, u saret sena u nofs wara li kien intemm il-proġett. Bħala tali, x’aktarx li kien se jkollu effett negattiv sinifikanti fuq l-ilmentatur. Għalhekk, kien partikolarment importanti għas-CINEA li tirrispetta d-drittijiet proċedurali tal-ilmentatur ´s.

90. Għall-finijiet ta’ kompletezza, ta’ min jinnota li l-ftehim ta’ għotja jsegwi proċedura f’żewġ stadji, jew żewġ proċeduri distinti: (i) it-terminazzjoni u (ii) l-irkupru possibbli. Jekk is-CINEA jkollha l-ħsieb li tittermina l-ftehim ta’ għotja bħal f’dan il-każ, trid tagħmel notifika motivata bil-quddiem lill-koordinatur u tagħtih 45 jum kalendarju biex jissottometti osservazzjonijiet dwar l-intenzjoni li tittermina. Is-CINEA għandha mbagħad teżamina dawn l-osservazzjonijiet. Huwa biss wara dan li s-CINEA tista’ tipproċedi għat-terminazzjoni (l-Artikolu II.16.3.2). Jekk is-CINEA tiddeċiedi wkoll li tirkupra l-fondi, trid tagħmel notifika motivata ulterjuri bil-quddiem tal-intenzjoni tagħha, tagħti lill-koordinatur opportunità oħra biex jissottometti osservazzjonijiet dwar l-intenzjoni tagħha li tirkupra l-fondi u tispeċifika l-iskadenza. Is-CINEA għandha mbagħad teżamina dawn l-osservazzjonijiet ukoll. Huwa biss f’dak il-mument li tkun tista’ tipproċedi għall-irkupru billi tibgħat nota ta’ debitu (l-Artikolu II.26.1).

91. F’dan il-każ, jidher li s-CINEA ma kkonformatx ma’ dawn il-passi u s-salvagwardji proċedurali.

3. Konklużjoni intermedja

92. L-amministrazzjoni ħażina sseħħ meta korp pubbliku jonqos milli jaġixxi f'konformità ma' regola jew prinċipju li jorbtuh.[14] Dan jinkludi l-osservanza tar-regoli u l-obbligi kuntrattwali applikabbli.

93. Għalhekk, fil-prinċipju, in-nuqqasijiet proċedurali identifikati hawn fuq jiġġustifikaw sejba ta’ amministrazzjoni ħażina. Madankollu, l-informazzjoni u d-dokumenti pprovduti lill-Ombudsman juru li, minkejja dawn in-nuqqasijiet, l-ilmentatur f’dan il-każ seta’ jikkomunika mas-CINEA u jesprimi l-fehmiet tiegħu. Għalhekk, ma jidhirx li l-ilmentatur kien materjalment affettwat ħażin fid-drittijiet tiegħu bħala riżultat ta’ dawn in-nuqqasijiet. Għal din ir-raġuni, l-Ombudsman ma jsibx il-ħtieġa li jagħmel sejba formali ta' amministrazzjoni ħażina u li jkompli l-inkjesta dwar dawn l-aspetti tal-każ.

94. Madankollu, l-Ombudsman hija mħassba li s-CINEA seta’ ma kellhiex fis-seħħ mekkaniżmi, għodod u mudelli interni adegwati li jippermettu lill-persunal tagħha jkun jaf liema passi proċedurali għandhom isegwu u liema informazzjoni għandha tkun inkluża fil-korrispondenza lill-ilmentatur f’kull stadju. Skont is-CINEA, wieħed mid-dmirijiet tagħha huwa li tipproteġi l-interessi finanzjarji tal-UE. Dan jeħtieġ li jiġu rrispettati r-regoli u l-proċeduri rilevanti kollha sabiex it-talbiet għall-irkupru jkunu validi u jkunu jistgħu jiġu infurzati. L-Ombudsman se jagħmel suġġeriment korrispondenti għal titjib hawn taħt.

L-ekwità u l-proporzjonalità ġenerali tad-deċiżjoni tas-CINEA´s li ttemm il-ftehim ta’ għotja u li tirkupra l-ammont sħiħ tal-kontribuzzjoni finanzjarja tagħha

95. Minbarra l-kwistjonijiet proċedurali ta' hawn fuq, l-inkjesta tal-Ombudsman´s identifikat diversi kwistjonijiet li jissuġġerixxu li d-deċiżjoni tas-CINEA´s li ttemm il-ftehim ta' għotja u li tirkupra l-ammont sħiħ tal-kontribuzzjoni finanzjarja tagħha setgħet ma kinitx kompletament ġusta u proporzjonata.

96. L-ewwel nett, kif diġà ġie indikat fil-punti 68-70 iktar ’il fuq, jidher li l-proġett kien kumpless ħafna, kien jinvolvi riskji inerenti u li l-implimentazzjoni sħiħa tiegħu kienet teħtieġ iktar żmien milli kien ippjanat inizjalment. Barra minn hekk, bħala sfortuna, l-informazzjoni u l-evidenza pprovduti lill-Ombudsman jissuġġerixxu li l-ilmentatur iltaqa' ma' diffikultajiet reali u mhux mistennija. L-entitajiet li jimplimentaw proġetti ffinanzjati mill-UE għandhom ikunu diliġenti u għandhom jistennew li jistgħu jinqalgħu diffikultajiet bħal dawn u għandhom jippjanaw kif xieraq. Dan huwa saħansitra aktar minnu għal proġetti pilota f’oqsma ġodda. Huwa wkoll ir-rwol u r-responsabbiltà tal-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE bħala sħab tal-proġetti biex jassistu lill-benefiċjarji tal-finanzjament tal-UE fil-kuntest ta’ tali proġetti.

97. L-evidenza f’dan il-każ tissuġġerixxi li l-implimentazzjoni tal-proġett kienet ta’ sfida u parzjalment mhux fattibbli. Jidher ukoll li l-ilmentatur nefaq il-flus waqt l-implimentazzjoni tal-proġett. Dan huwa evidenzjat, b’mod partikolari, mir-rapport indipendenti dwar is-sejbiet fattwali tad-19 ta’ Novembru 2024, li jkopri biss kampjun tal-kostijiet u li jirreferi speċifikament għal kostijiet bħall-kostijiet tal-persunal inklużi s-sewwieqa, ix-xiri ta’ 15-il trattur u l-kostijiet relatati (fjuwil, manutenzjoni, assigurazzjoni), il-kiri ta’ spazju għall-uffiċċji, spazju għall-parkeġġ u mħażen għall-ħżin tat-teknoloġija u t-tagħmir, kostijiet tal-inġinerija, kostijiet relatati mal-amministrazzjoni tal-permessi tal-kostruzzjoni.

98. Barra minn hekk, l-ilmentatur ipprovda kopji taċ-ċertifikati tal-Istati Membri li jiddikjaraw li l-informazzjoni pprovduta fir-rapport finali u fid-dikjarazzjoni finanzjarja hija “sħiħa, affidabbli u vera”, u li l-kostijiet iddikjarati fid-dikjarazzjoni finanzjarja huma “veri u eliġibbli f’konformità mal-għotja”.

99. Filwaqt li l-Ombudsman tifhem li kemm is-CINEA kif ukoll l-ilmentatur kellhom aspettattivi ogħla, jidher li saru xi kisbiet konkreti, inkluż l-akkwist ta' 15-il trakk, il-konsenja ta' sitt stazzjonijiet tal-fjuwil, inklużi sitt kontejners b'kapaċità ta' 60 m3, kif ukoll stazzjon mobbli tal-fjuwil, il-kisba ta' permessi tal-kostruzzjoni - proċess diffiċli u f'waqtu - kif ukoll xi xogħlijiet ta' kostruzzjoni. Filwaqt li l-proġett ma tlestiex, l-iskop tiegħu seta’ ġie parzjalment moqdi fl-iżvelar tal-ostakli fit-triq lejn Ewropa aktar ekoloġika li tiddependi fuq il-bijofjuwil. Kif argumenta l-ilmentatur, jistgħu jinsiltu wkoll tagħlimiet minn dan il-proġett pilota rigward dan l-aspett tal-enerġija rinnovabbli fit-trasport, il-fattibbiltà tiegħu u dak li jeħtieġ li jiġi indirizzat biex jintlaħqu dawn l-għanijiet.

100. Il-ftehim ta’ għotja ma jidhirx li fih xi dispożizzjoni li n-nuqqas li l-proġett jitlesta kollu kemm hu jirriżulta f’kontribuzzjoni finanzjarja żero mill-UE. Għall-kuntrarju, il-ftehim ta’ sussidju jinkludi diversi dispożizzjonijiet li jirriflettu l-prinċipju ta’ proporzjonalità, li huwa prinċipju importanti ta’ amministrazzjoni tajba.

101. L-Artikolu II.16.4.1 tal-ftehim ta’ sussidju jgħid li “[f]’dan il-każ il-[ftehim ta’ sussidju] jiġi tterminat, il-pagamenti miċ-[CINEA] għandhom ikunu limitati għall-ammont iddeterminat ... abbażi tal-ispejjeż eliġibbli mġarrba ... u l-livell attwali ta’ implimentazzjoni tal-azzjoni fid-data meta tidħol fis-seħħ it-terminazzjoni.” (enfasi miżjuda) L-Artikolu II.25.4 jipprevedi li “Jekk l-azzjoni ma tiġix implimentata kif suppost ..., jew jekk kwalunkwe benefiċjarju jonqos milli jikkonforma ma’ kwalunkwe obbligu ieħor skont il-[ftehim ta’ sussidju], iċ-[CINEA] jista’ jnaqqas l-ammont tal-għotja ... fi proporzjon mal-implimentazzjoni mhux xierqa tal-azzjoni jew mal-gravità tal-ksur tal-obbligi.” (enfasi miżjuda)

102. Fil-fehma tal-Ombudsman´s, is-CINEA kellha tipproċedi abbażi ta' dawn id-dispożizzjonijiet u tiddetermina l-livell ta' kontribuzzjoni li għandha tagħmel. Fl-ittra tagħha tat-18 ta’ Diċembru 2024, is-CINEA kitbet li ma setgħet tirrimborża l-ebda kost minħabba li “l-kostijiet kollha mġarrba ppreżentati fit-tliet talbiet għal pagament interim, relatati mat-twettiq ta’ xogħlijiet, servizzi u provvisti, [aħna] re ineliġibbli fin-nuqqas ta’ riżultati tanġibbli u/jew evidenza li l-attivitajiet korrispondenti [kienu] twettqu u ... tlestew. ... ir-rapport finali ... jiddikjara b’mod ċar [d] li l-ebda waħda mill-attivitajiet ma tlestiet.” Dan l-approċċ ma jidhirx li huwa konformi mad-dispożizzjonijiet ta’ hawn fuq tal-ftehim ta’ għotja (l-Artikoli II.16.4.1 u II.25.4).

103. L-Ombudsman tinnota wkoll li d-deċiżjoni li jiġi tterminat il-ftehim ta' għotja waslet tard ħafna f'- 16-il xahar wara li l-proġett kien intemm u wara sitt snin li matulhom l-ilmentatur kien qed jimplimenta l-proġett.

104. L-Ombudsman taqbel mas-CINEA li huwa rari ħafna li l-istituzzjonijiet u l-korpi tal-UE jtemmu l-ftehimiet ta’ għotja fi stadju daqshekk tard. Fil-prinċipju, ladarba l-proġett ikun intemm, l-istituzzjonijiet tal-UE jivvalutaw l-eliġibbiltà tal-ispejjeż ikklejmjati u jekk il-proġett ikunx ġie implimentat bis-sħiħ u b’mod adegwat. Approċċ bħal dan jidher li huwa aktar konformi mal-prinċipji tal-ġustizzja u l-proporzjonalità.

105. L-ilmentatur qatta’ sitt snin jaħdem fuq il-proġett. Id-deċiżjoni tas-CINEA´s li jtemmu l-ftehim u li jirkupraw l-ammont sħiħ tal-kontribuzzjoni tal-UE ta' kważi EUR 13-il miljun waslet kważi sena u nofs wara. Għalkemm is-CINEA pprovdiet spjegazzjonijiet addizzjonali rigward l-eliġibbiltà tal-kostijiet fit-18 ta’ Diċembru 2024, id-deċiżjoni tagħha li ttemm il-ftehim u li tirkupra l-ammont sħiħ dehret li kienet ibbażata fuq kwistjoni formali u amministrattiva relatata mas-sottomissjoni tar-rapport finali u d-dokumenti relatati. Dan ma jidhirx ġust

106. B’mod speċifiku, l-ilmentatur ipprovda lis-CINEA b’rapporti annwali li jindikaw id-diffikultajiet li ltaqgħu magħhom fl-implimentazzjoni tal-proġett. L-informazzjoni u l-evidenza pprovduti lill-Ombudsman ma jippermettulhiex tivvaluta jekk l-ilmentatur jew is-CINEA setgħux għamlu xi ħaġa aħjar biex isalvaw il-proġett. Madankollu, dak li jidher huwa li, għalkemm is-CINEA ġiet infurmata regolarment dwar id-diffikultajiet tal-proġett, hija ma pprovdietx assistenza speċifika lill-ilmentatur jew għamlet suġġerimenti biex tipprova tissalvagwardja l-investiment tal-UE.

107. Għalhekk, ma jidhirx ġust li l-ilmentatur biss għandu jġarrab l-ispejjeż kollha u li l-UE għandha tagħmel kontribuzzjoni żero lejn l-ispejjeż ta’ proġett li fittex li javvanza l-għanijiet tiegħu fil-qasam tal-enerġija ekoloġika.

108. Barra minn hekk, is-CINEA kkritikat lill-ilmentatur talli ma ssottomettiex iċ-ċertifikat tal-awditur´s dwar ir-rapporti finanzjarji (termini ta’ referenza ffirmati u rapport indipendenti ffirmat tas-sejbiet fattwali). Jidher li din il-kwistjoni ġiet solvuta minħabba li s-CINEA ma semmiethiex fl-Anness I tal-ittra tagħha tat-18 ta’ Diċembru 2024.

109. L-Anness I tal-ittra tas-CINEA´s tat-18 ta’ Diċembru 2024 qal ukoll: “Ir-rapport tekniku finali huwa nieqes (madankollu, ġie sottomess fl-ewwel sottomissjoni)”. Peress li s-CINEA rrikonoxxiet li l-ilmentatur kien diġà ssottometta dan id-dokument, jidher li din il-kwistjoni wkoll tista’ titqies bħala solvuta.

110. Is-CINEA kkritikat ukoll lill-ilmentatur talli ma ppreżentax erba’ ċertifikati tal-Istati Membri. L-ilmentatur ipprovda ċ-ċertifikat maħruġ mill-Istat Membru li fih ġie stabbilit fit-22 ta’ Novembru 2024. Għalhekk, tliet ċertifikati biss li kien fadal kienu neqsin: iċ-ċertifikat tal-ilmentatur´s minn Stat Membru ieħor li fih ġie implimentat il-proġett u żewġ ċertifikati għas-sieħeb tiegħu fil-proġett (wieħed mill-Istat Membru tal-istabbiliment tiegħu u ieħor mill-Istat Membru l-ieħor tal-implimentazzjoni).

111. Madankollu, l-Artikolu II.23.2.2(c) tal-ftehim tal-għotja jgħid li t-talba għall-ħlas tal-bilanċ għandha tkun akkumpanjata minn: “għall-benefiċjarji stabbiliti fl-Unjoni Ewropea, iċ-ċertifikazzjoni mill-Istat Membru li fih huwa stabbilit il-benefiċjarju li i) l-informazzjoni pprovduta hija sħiħa, affidabbli u vera u ii) l-ispejjeż iddikjarati fid-dikjarazzjoni finanzjarja finali huma reali u eliġibbli f’konformità ma’ dan [il-ftehim ta’ għotja]; f’każijiet eċċezzjonali, fuq talba tal-benefiċjarju, iċ-ċertifikazzjoni tista’ tiġi pprovduta mill-Istat Membru li fih tiġi implimentata l-azzjoni” (enfasi miżjuda). Is-CINEA ma wrietx għaliex dan kien “każ eċċezzjonali” li jirrikjedi ċertifikazzjoni mill-Istat Membru ta’ implimentazzjoni.

112. Il-materjal ipprovdut lill-Ombudsman juri wkoll li ma ġiet ikklejmjata l-ebda spiża f’isem is-sieħeb tal-proġett. Għal din ir-raġuni, l-awtoritajiet tal-Istati Membri rrifjutaw li joħorġu ċertifikati għal dak is-sieħeb. Din l-allegazzjoni hija kkorroborata minn xi wħud mill-korrispondenza li l-ilmentatur ipprovda lill-Ombudsman. Dan jidher loġiku minħabba li mhuwiex ċar għaliex jew kif talba ta’ żero spejjeż, jew in-nuqqas ta’ talba għal rimborż, għandha tiġi ċċertifikata. Ma jidhirx sorprendenti li l-awtoritajiet tal-Istati Membri ma kinux komdi b’tali talba. Apparentement, fl-aħħar mill-aħħar aċċettaw li jagħmlu dan, li ppermetta lill-ilmentatur jissottometti dawn iċ-ċertifikati f’Marzu 2025, b’dewmien.

113. F’dan l-isfond, jidher li l-ilmentatur issolva din il-kwistjoni billi pprovda ċ-ċertifikat maħruġ mill-Istat Membru tal-oriġini tiegħu fit-22 ta’ Novembru 2024 u li s-CINEA ma kellhiex tirrikjedi ċ-ċertifikati addizzjonali. Mill-inqas, minħabba l-ġustifikazzjonijiet oġġettivi, is-CINEA setgħet taċċetta s-sottomissjoni tardiva.

114. Barra minn hekk, l-ilmentatur qal li kien ipprovda ċertifikati tal-Istat Membru tas-CINEA kull sena. Għalhekk, jidher li ċ-ċertifikati finali tal-Istat Membru biss kienu neqsin. Is-CINEA setgħet qieset dan.

115. L-Anness I tal-ittra tas-CINEA´s tat-18 ta’ Diċembru 2024 identifika wkoll diversi biċċiet ta’ informazzjoni li kienu neqsin mit-tabelli Excel u żewġ biċċiet ta’ informazzjoni li kienu skorretti jew inkonsistenti. Mingħajr ma tkun irċeviet aktar informazzjoni dwar dawn il-punti, jidher li dawn setgħu tlestew u/jew ġew rettifikati faċilment. Filwaqt li l-Ombudsman tapprezza li s-CINEA estendiet l-iskadenza għas-sottomissjoni diversi drabi, xorta setgħet tat lill-ilmentatur opportunità oħra biex jikkoreġi u jikkompleta din l-informazzjoni li kien fadal.

116. Barra minn hekk, l-Ombudsman tinnota li, għalkemm is-CINEA qablet li testendi l-iskadenza għas-sottomissjoni tar-rapport finali u tat-talba għall-pagament sat-30 ta’ Ottubru 2024, filwaqt li qieset id-data ta’ skadenza għaċ-ċertifikat tal-awditur´s dwar ir-rapporti finanzjarji, hija ma qisitx li ċ-ċertifikati tal-Istat Membru ma setgħux jiġu pprovduti fl-istess ħin minħabba li l-awtoritajiet tal-Istati Membri kkonċernati apparentement kienu jeħtieġu ċ-ċertifikat tal-awditur dwar ir-rapporti finanzjarji biex jipprovdu ċertifikazzjoni. Għalhekk, kien meħtieġ aktar żmien għall-awtoritajiet tal-Istati Membri biex jivvalutaw il-materjal u jlestu l-proċeduri rilevanti. Jidher li ż-żmien meħtieġ mill-awtoritajiet tal-Istati Membri, li ma jidhirx irraġonevoli, kien lil hinn mill-kontroll tal-´s li għamlu l-ilment.

117. Fid-dawl tal-kunsiderazzjonijiet ta’ hawn fuq, l-Ombudsman jiddispjaċiha li s-CINEA rrifjutat li teżamina l-aħħar sottomissjoni mill-ġdid magħmula mill-ilmentatur fil-25 ta’ Marzu 2025.

118. Bħala konklużjoni, minn naħa waħda l-Ombudsman tapprezza r-rieda tas-CINEA´s li jgħinu lill-ilmentatur billi jestendu t-tul tal-proġett u l-iskadenza għas-sottomissjoni tar-rapport finali. Hija tapprezza wkoll li s-CINEA assistiet lill-ilmentatur matul il-laqgħat u billi pprovdiet pariri.

119. Min-naħa l-oħra, madankollu, l-Ombudsman iqis li d-deċiżjoni li jiġi tterminat il-ftehim ta’ għotja fi stadju daqshekk tard bil-konsegwenza li l-ilmentatur ma jirċievi l-ebda kontribuzzjoni tal-UE u jkollu jirrimborża ammont sinifikanti ħafna ta’ flus li setgħu ntefqu b’mod leġittimu u in bona fide fuq l-ispejjeż imġarrba matul is-sitt snin tal-implimentazzjoni tal-proġett, setgħet irriżultat f’eżitu li ma huwiex kompletament ġust u proporzjonat.

120. L-Ombudsman tinnota wkoll li l-ilmentatur żamm lis-CINEA infurmata dwar id-diffikultajiet li ltaqa’ magħhom fir-rapporti perjodiċi tiegħu. Madankollu, is-CINEA ma pprovdiet l-ebda evidenza li turi li intervjeniet b’mod proattiv biex tgħin lill-ilmentatur jindirizza dawn il-kwistjonijiet qabel ma kien tard wisq, għajr billi qablet li testendi d-durata tal-proġett.

121. Fil-prinċipju, is-sejbiet ta’ hawn fuq jiġġustifikaw sejba preliminari ta’ amministrazzjoni ħażina. Madankollu, għandhom jitqiesu wkoll iċ-ċirkostanzi speċifiċi li ġejjin.

122. Mhuwiex ikkontestat li s-CINEA ħallset lill-ilmentatur kważi EUR 13-il miljun mill-fondi tal-UE għal proġett li l-ilmentatur naqas milli jwassal. Huwa improbabbli li l-UE tkun tista' tirkupra dan l-ammont minħabba l-insolvenza tal-ilmentatur ´s. Jekk is-CINEA għandhiex tieħu responsabbiltà parzjali għal dan il-proġett fallut billi taċċetta li tnaqqas l-ammont li għandu jiġi rkuprat ma jistax jitwieġeb f’dan l-istadju. Fil-fatt, l-UPPE bħalissa qed jinvestiga irregolaritajiet potenzjali matul l-implimentazzjoni tal-proġett. L-investigazzjoni tagħha tista’ għalhekk twassal għal aktar sejbiet rilevanti li s-CINEA tkun teħtieġ li tqis. Fid-dawl ta’ dawn iċ-ċirkostanzi partikolari ħafna, ma jidhirx fattibbli jew raġonevoli fl-istadju tiegħu li s-CINEA tiġi mistiedna tirrieżamina l-kalkolu tal-kontribuzzjoni finanzjarja tal-UE għal dan il-proġett. Għalhekk, l-ebda inkjesta ulterjuri f’dan il-każ ma hija ġġustifikata.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja:

Is-CINEA ma kkonformatx bis-sħiħ mar-rekwiżiti proċedurali tal-ftehim ta’ għotja, u d-deċiżjoni tagħha tidher li rriżultat f’eżitu li ma kienx kompletament ġust u proporzjonat. Madankollu, minħabba l-insolvenza tal-ilmentatur u l-investigazzjoni tal-UPPE li għaddejja dwar irregolaritajiet potenzjali, is-CINEA ma tistax tkun raġonevolment mistennija li tirrieżamina d-deċiżjoni tagħha f’dan l-istadju. L-Ombudsman għalhekk jikkonkludi li l-ebda inkjesta ulterjuri mhi ġustifikata u jagħlaq il-każ.

L-ilmentatur u s-CINEA se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Suġġeriment għal titjib

Is-CINEA jenħtieġ li tirrieżamina l-mekkaniżmi, l-għodod u l-mudelli interni tagħha biex tiżgura li l-persunal tagħha jsegwi l-proċeduri stabbiliti fil-ftehimiet ta’ għotja u jipprovdi l-informazzjoni rilevanti kollha fil-korrispondenza mibgħuta lill-benefiċjarji tal-għotjiet f’kull stadju proċedurali. B’mod partikolari, is-CINEA għandha tiżgura li l-persunal tagħha jikkonforma bis-sħiħ mad-dispożizzjonijiet ta’ terminazzjoni u rkupru fil-ftehimiet ta’ għotja sabiex il-garanziji proċedurali ta’ dawk affettwati direttament minn dawn id-dispożizzjonijiet jiġu dejjem salvagwardjati. 

 

Teresa Anjinho

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 23/07/2026

 

[1] L-Artikolu 15 tad-Deċiżjoni ta’ Implimentazzjoni tal-Kummissjoni (UE) 2021/173 tat-12 ta’ Frar 2021 li tistabbilixxi l-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għall-Klima, għall-Infrastruttura u għall-Ambjent, l-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għas-Saħħa u għall-Qasam Diġitali, l-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għar-Riċerka, l-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għall-Kunsill Ewropew tal-Innovazzjoni u għall-SMEs, l-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għall-Kunsill Ewropew tar-Riċerka, u l-Aġenzija Eżekuttiva Ewropea għall-Edukazzjoni u għall-Kultura u li tħassar id-Deċiżjonijiet ta’ Implimentazzjoni 2013/801/UE, 2013/771/UE, 2013/778/UE, 2013/779/UE, 2013/776/UE u 2013/770/UE: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32021D0173

[2] 1 Dikjarazzjonijiet finanzjarji individwali ffirmati, ċertifikazzjoni ffirmata tal-Istat Membru, dikjarazzjoni finanzjarja konsolidata ffirmata, ċertifikat dwar id-dikjarazzjonijiet finanzjarji - iffirmat it-termini ta' referenza u ffirmat rapport indipendenti tas-sejbiet fattwali bl-annessi. 

[3] Is-CINEA bbażat id-deċiżjoni tagħha fuq l-Artikoli II.16.3.1 u II.16.4.1 tal-ftehim ta’ għotja.

[4] Datata l-21 ta’ Novembru 2024, il-5 ta’ Marzu 2025 u l-21 ta’ Marzu 2025.

[5] L-Artikolu 4 tar-Regolament tal-Kunsill (UE) 2017/1939 tat-12 ta’ Ottubru 2017 li jimplimenta kooperazzjoni msaħħa dwar l-istabbiliment tal-Uffiċċju tal-Prosekutur Pubbliku Ewropew (“l-UPPE”): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A02017R1939-20210110

[6] L-Artikolu 228 tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea.

[7] L-Artikolu 2(9) tal-Istatut: https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/mt.

[8] L-Artikolu 48(1) tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE jipprevedi li: “Kull min ikun akkużat għandu jitqies innoċenti sakemm jinstab ħati skont il-liġi.[...]”

[9] Skont l-Artikolu 43 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-UE: “Kull ċittadin tal-Unjoni u kull persuna fiżika jew ġuridika li tirrisjedi jew li jkollha l-uffiċċju reġistrat tagħha fi Stat Membru għandhom id-dritt li jirreferu lill-Ombudsman Ewropew każijiet ta’ amministrazzjoni ħażina fl-attivitajiet tal-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji jew l-aġenziji tal-Unjoni ...”

[10] L-Anness I, Deskrizzjoni tal-Azzjoni, l-Artikolu I.3.

[11] L-Artikolu II.23.2.2 tal-ftehim tal-għotja.

[12] Ara wkoll l-Artikolu II.23.3 tal-ftehim tal-għotja.

[13] Huma biss il-qrati kompetenti li jistgħu jagħmlu tali determinazzjoni.

[14] Ara r-Rapport Annwali tal-Ombudsman Ewropew´s għall-1997, paġna 21: https://www.ombudsman.europa.eu/en/publication/en/3447