Strasburgu, 11 ta' Marzu 2004

Għażiż Sur S.,

Fl-20 ta' Settembru 2003, inti bgħattli lment kontra l-Kummissjoni Ewropea dwar l-għoti ta' fondi Komunitarji għall-kostruzzjoni proposta ta' sistema tad-drenaġġ f'Bonaire, gżira ta' l-Antilli Olandiżi. Dan l-ilment wasal għandi fl-10 ta’ Ottubru 2003. F'ittra elettronika mibgħuta fit-13 ta' Ottubru 2003, inti tlabtni ngħaddi kopja ta' dan l-ilment lill-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF).

Fl-20 ta’ Ottubru 2003, għaddejt l-ilment lill-President tal-Kummissjoni Ewropea. Kopja tal-ilment intbagħtet lill-OLAF fl-istess jum.

Fit-23 ta' Ottubru 2003, inti bgħattli aktar informazzjoni dwar l-ilment tiegħek. Kopja ta' din l-informazzjoni ntbagħtet lill-Kummissjoni fl-14 ta' Novembru 2003. F’konformità ma’ talba li għamilt f’dan is-sens, għaddejt ukoll din l-informazzjoni lill-OLAF fl-14 ta’ Novembru 2003. Fl-istess jum, infurmajtkom kif xieraq u tlabtkom tibagħtu aktar dokumenti li biħsiebkom tibagħtu lill-OLAF direttament lil dan tal-aħħar.

Fis-27 ta’ Novembru 2003, l-OLAF ikkonferma li rċieva l-ittri tiegħi tal-20 ta’ Ottubru u tal-14 ta’ Novembru 2003.

Fl-4 u s-7 ta' Jannar 2004, inti bgħattli kopji ta' messaġġi bil-posta elettronika dwar l-ilment tiegħek li kont skambjajt ma' uffiċjal ta' l-OLAF.

Il-Kummissjoni bagħtet l-opinjoni tagħha dwar l-ilment tiegħek fl-20 ta' Jannar 2004.

F’ittra datata t-23 ta’ Jannar 2004, l-OLAF għarrafni li kien iddeċieda li jiftaħ investigazzjoni dwar l-ilment tiegħek fit-18 ta’ Diċembru 2003.

Fit-28 ta’ Jannar 2004, inti bgħattli kopja ta’ messaġġ li inti kont bgħatt lil uffiċjal tal-OLAF dakinhar li inti tlabt lil dan tal-aħħar biex jibgħatli kopji ta’ ċerti fajls li inti kont issottomettejt lill-OLAF.

Fit-30 ta’ Jannar 2004, bgħattlek l-opinjoni tal-Kummissjoni bi stedina biex tagħmel osservazzjonijiet. Intbagħtitlek kopja oħra fil-5 ta' Frar 2004 wara li sirt naf li l-indirizz tiegħek inbidel.

Fit-3 u l-4 ta' Frar 2004, inti bgħattli kopji ta' messaġġi bil-posta elettronika dwar l-ilment tiegħek li kont skambjajt mal-assistent ta' Membru tal-Parlament Ewropew.

Fil-5 ta’ Frar 2004, inti bgħattli l-osservazzjonijiet tiegħek dwar l-opinjoni tal-Kummissjoni.

Qed nikteb issa biex inkun naf ir-riżultati tal-inkjesti li saru.

Il-komponent

Minn Novembru 2002 sa Novembru 2003, il-kwerelant, ċittadin Ġermaniż, ħadem bħala Uffiċjal tal-Programm inkarigat mill-proġetti infrastrutturali fid-Delegazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għall-Gujana, is-Surinam, Trinidad & Tobago, Aruba u l-Antilli Olandiżi (“id-Delegazzjoni”).

Skont l-ilmentatur, il-fatti li fuqhom huwa bbażat l-ilment tiegħu huma kif ġej:

L-UE qed tipprovdi fondi Komunitarji għall-kostruzzjoni proposta ta' sistema tad-drenaġġ f'Bonaire, gżira ta' l-Antilli Olandiżi b'popolazzjoni ta' madwar 10 000 resident u madwar 50 000 turist fis-sena. Il-proġett previst tad-drenaġġ u tas-sanità jkopri biss iż-żona kostali sensittiva u popolata ħafna tal-belt kapitali Kralendijk u ż-żoni tal-madwar b’tul ta’ madwar 8,5 kilometri u wisa’ ta’ madwar 500 metru. Ir-rekwiżiti kapitali għall-komponenti kollha tas-sistema proposti jammontaw għal EUR 14.8 miljun. Huwa previst li jkun hemm 90 PE (“Ekwivalenti għan-Nies”) għall-isptar, 300 PE għall-ħwienet u r-ristoranti, 1 780 PE għat-turisti u 1 939 PE għall-popolazzjoni (minn total ta’ 10 204 PE), li jammontaw għal total ta’ 4 109 PE. L-investiment totali ppjanat jikkorrispondi għal EUR 3 407 għal kull PE. L-implimentazzjoni tal-proġett għandha sseħħ bejn Marzu 2005 u Marzu 2007.

Ir-riżultati mistennija tal-implimentazzjoni tal-proġett jinkludu dawn li ġejjin: Id-drenaġġ miż-żona kostali ta’ Kralendijk u l-madwar jinġabar b’mod xieraq permezz ta’ sistema ta’ ġbir ċentralizzata; id-drenaġġ miġbur jiġi trażmess u ttrattat b’mod xieraq minn WWTP (impjant tat-trattament tal-ilma mormi).

L-awtorità responsabbli min-naħa tal-Antilli Netherlandiżi hija l-Uffiċjal Territorjali Awtorizzanti (TAO), id-Direttur tad-Dipartiment għall-Kooperazzjoni għall-Iżvilupp tal-Antilli Netherlandiżi. Kuntratt ta’ servizz li jammonta għal EUR 379 000 li kopra studji preparatorji, il-Master Plan, l-Istudju ta’ Fattibbiltà u abbozzi ta’ dokumenti tal-offerti ngħata lil Dorsch Consult, kumpanija bbażata fl-UE.

Fir-reviżjoni tiegħu ta' l-Istudju ta' Fattibilità li tħejja f'Marzu 2003, il-kwerelant indika li l-proġett ippreveda li 82 % tal-popolazzjoni ta' Kralendijk u ż-żona tal-madwar ma jiġux moqdija u li madwar 636 m³ ta' ilma mormi mhux ittrattat kuljum xorta waħda jsibu triqthom lejn il-baħar. Fil-fehma tiegħu, dawn in-nuqqasijiet u oħrajn ma ppermettewx li jintlaħqu l-objettivi tal-proġett.

Il-Pjan Regolatorju, l-Istudju ta’ Fattibbiltà u d-dokumenti rilevanti l-oħra mħejjija mill-konsulent madankollu ġew approvati mit-TAO. F'nota datata d-29 ta' Lulju 2003 li kienet indirizzata lill-Uffiċċju ta' Kooperazzjoni EuropeAid tal-Kummissjoni Ewropea, id-Delegazzjoni kkonfermat li hija endorsjat l-approvazzjoni mogħtija mit-TAO. Skont l-ilmentatur, l-argumenti kritiċi kollha tiegħu ġew injorati mill-Kummissjoni.

Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur allega li l-proġett ippjanat kien jikkostitwixxi ħela ta’ flus il-kontribwenti, minħabba li l-proġett ma kienx jissodisfa t-termini ta’ referenza (biex tiġi evitata qerda ulterjuri tas-sikek tal-qroll sabiex jiġi żgurat l-introjtu tal-abitanti ta’ Bonaire) u li kien jipprevedi sistema li kienet għalja żżejjed, ċentralizzata żżejjed u teknikament ikkumplikata ħafna. L-ilmentatur uża l-espressjoni “iljunfant abjad” sabiex jiddeskrivi l-proġett. Sabiex isostni l-allegazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur irrefera għaċ-ċifri msemmija hawn fuq rigward il-kopertura tas-sistema proposta. Huwa ssottometta wkoll li l-investiment propost ta’ EUR 3 407 għal kull PE kien estremament għoli u li korpi internazzjonali oħra normalment ikkalkulati b’ċifri indikattivi ta’ EUR 300 sa EUR 500 għal kull PE.

L-ilmentatur esprima l-fehma li l-gvern tal-Antilli Netherlandiżi ma kienx jimpurtah ħafna mill-użu reali tal-proġett għall-abitanti u min-natura peress li l-kostijiet tal-proġett kienu ffinanzjati minn għotja mill-UE. Huwa żied jgħid li l-Kummissjoni min-naħa l-oħra dehret li kienet taħt pressjoni “estrema” mill-Parlament Ewropew biex tneħħi x-xogħol b’lura mis-sitt, is-seba’ u t-tmien Fond Ewropew għall-Iżvilupp. Fil-fehma tiegħu, kwalunkwe bidla fil-proġetti (irrispettivament minn jekk jagħmlux sens jew le) kienet perċepita biss bħala li xxekkel it-tneħħija tax-xogħol b’lura. L-ilmentatur issuspetta li kien hemm proġetti oħra bħal dik preżenti.

L-ilmentatur esprima t-tama li l-ilment tiegħu jwassal biex il-proġett jiġi emendat kif xieraq u li l-Parlament Ewropew jiġi infurmat. F'messaġġ ieħor mibgħut bil-posta elettronika fit-13 ta' Ottubru 2003, il-kwerelant talab lill-Ombudsman biex jgħaddi kopja ta' l-ilment tiegħu lill-OLAF.

L-Inkwantu

L-ilment intbagħat lill-Kummissjoni għall-opinjoni tagħha. Fl-istess ħin, u f’konformità mat-talba tal-ilmentatur, l-Ombudsman bagħat kopja ta’ dan l-ilment lill-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF).

L-opinjoni tal-Kummissjoni

Fl-opinjoni tagħha, il-Kummissjoni għamlet il-kummenti li ġejjin:

Sfond

Il-bidu tal-proġett tas-sistema tad-drenaġġ f’Bonaire kien imur lura għall-1991. Il-Fond Ewropew għall-Iżvilupp beda jiffinanzja dan il-proġett fl-1994/95 bl-ewwel studju ta’ qabel il-fattibbiltà.

Bħala stat AKP, il-Gvern tal-Antilli Netherlandiżi kellu jiddetermina l-prinċipji, l-istrateġiji u l-mudelli tal-iżvilupp tal-ekonomiji u s-soċjetajiet tagħhom fis-sovranità kollha. Ir-rwol tal-Kummissjoni kien li tassisti lill-Istat tal-AKP fl-evalwazzjoni tal-proġetti u l-programmi. Barra minn hekk, il-Kummissjoni kienet responsabbli għat-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar il-finanzjament ta’ proġetti u programmi.

Fiż-żmien meta l-ilmentatur ħa f’idejh il-funzjonijiet tiegħu f’Novembru 2002, żewġ studji ta’ prefattibbiltà dwar il-proġett kienu ġew approvati mill-Antilli Olandiżi u approvati mill-Kummissjoni, u l-istudju ta’ fattibbiltà kien ingħata lil Dorsch Consult li kienet ħejjiet l-abbozz ta’ rapport tagħha. Id-deċiżjonijiet ibbażati fuq studju estensiv minn esperti, bħala regola, ma kinux is-suġġett ta’ rieżami minn persuna ġdida li ngħaqdet mal-organizzazzjoni. Madankollu, fil-qafas ta' l-evalwazzjoni tal-proġett, id-Delegazzjoni ddeċidiet li twassal l-opinjonijiet ta' min għamel l-ilment lill-Gvern ta' l-Antilli Olandiżi bħala "Reviżjoni ta' l-Istudju ta' Fattibilità", bid-data tal-5 ta' Marzu 2003.

Il-konsulent, Dorsch Consult, bagħat ir-risposta tiegħu lill-Gvern fit-23 ta’ April 2003, fejn ittratta punt b’punt il-kwistjonijiet imqajma fir-Reviżjoni tal-5 ta’ Marzu 2003. Fuq din il-bażi, il-Gvern u d-Delegazzjoni kkonkludew li l-approċċ tad-disinn kien sod, xieraq u kkomunikat tajjeb lill-partijiet. It-tweġibiet tal-konsulent urew li kien hemm nuqqas ta’ fehim tal-Istudju ta’ Fattibbiltà mill-ilmentatur.

Fuq il-pożizzjoni tal-Kummissjoni dwar l-ilment

L-ilmentatur ma kellu l-ebda mandat speċifiku bħala espert tal-ilma u għalhekk l-ebda mandat biex jirrevedi unilateralment l-għażliet jew id-deċiżjonijiet tal-proġett meħuda matul is-snin mill-Gvern tal-Antilli Netherlandiżi u mill-Kummissjoni. L-esperti li wettqu l-istudji ta’ qabel il-fattibbiltà u ta’ fattibbiltà kellhom għarfien espert speċjali li fuqu setgħu jiddependu l-Gvern u l-Kummissjoni, u jekk ikun meħtieġ jinżammu responsabbli għal xogħolhom.

It-termini ta’ referenza ġew issodisfati u s-sistema ma kinitx għalja wisq, ċentralizzata wisq jew teknikament ikkumplikata wisq.

L-objettiv ġenerali ta’ dan il-proġett kien li jippreserva l-ħabitat bijoloġiku tal-baħar madwar il-gżira ta’ Bonaire. L-għan tal-proġett kien l-implimentazzjoni tas-sistema tad-drenaġġ u tat-trattament tal-ilma mormi u tas-sanità tal-gżira biex jiġi evitat ir-rimi dirett ta’ skart/ilma mniġġes fil-baħar. Il-proġett kien kompatibbli b’mod ċar mal-objettiv ġenerali peress li kien jagħti kontribut importanti billi jiffoka fuq is-sors ewlieni ta’ kontaminazzjoni, jiġifieri l-ippumpjar dirett tal-effluwent fil-baħar.

L-investiment per capita jista’ jitqies ogħla mill-parametru referenzjarju tal-industrija, iżda dan kien dovut għan-numru relattivament żgħir ta’ persuni moqdija u b’hekk għal kostijiet tat-tranżazzjoni ogħla, għal kundizzjonijiet operattivi diffiċli f’Bonaire u għall-fatt li s-salarji kienu ogħla hemmhekk milli f’pajjiż li qed jiżviluppa.

Il-gżira ġirien ta’ Curaçao, il-gżira ewlenija tan-NEA, kienet qed tħaddem l-istess tip ta’ impjant tat-trattament tal-ħama attivat mingħajr diffikultajiet partikolari.

Il-Kummissjoni kkonkludiet billi qalet li ma qisitx l-allegazzjonijiet tal-ilmentatur bħala fondati sew jew rilevanti għall-kostruzzjoni proposta ta’ sistema tad-drenaġġ f’Bonaire.

L-osservazzjonijiet tal-ilmentatur

Fl-osservazzjonijiet tiegħu, l-ilmentatur żamm l-ilment tiegħu u għamel il-kummenti ulterjuri li ġejjin:

Il-proġett f'Bonaire kien biss il-ponta tal-iceberg. Il-ħela ta’ flus il-kontribwenti li kienet tinvolvi kienet skandaluża.

Huwa kien ingħata struzzjonijiet uffiċjali bil-fomm biex iħejji rieżami tal-Pjan Regolatorju u tal-Istudju ta’ Fattibbiltà. Il-fatt li l-Kummissjoni ma kinitx aċċettat il-konklużjonijiet negattivi tar-reviżjonijiet tagħha stess kien parti mill-problema li attwalment kienet qed tiġi investigata mill-OLAF.

Il-proposta ppreżentata mill-konsulent u aċċettata mill-Kummissjoni pprevediet li, minkejja l-ispejjeż estremament għoljin tal-proġett, madwar 630 m³ ta' ilma mormi (minn 1 440 m³) kuljum xorta waħda jsibu triqthom lejn il-baħar mingħajr trattament u li madwar 80 % tal-popolazzjoni ta' Kralendijk u ż-żona tal-madwar ma jiġux moqdija. Fir-rigward tal-ammont tal-ispejjeż tal-proġett, il-Kummissjoni naqset milli tieħu inkunsiderazzjoni l-istudji rilevanti li kienu ġew iffinanzjati mill-Kummissjoni stess. Il-Kummissjoni kienet qed tqabbel it-tuffieħ u l-larinġ billi tirreferi għall-eżempju ta’ Curaçao li, għall-kuntrarju ta’ Bonaire, kien popolat u mormi b’mod dens mill-industrija u minn faċilitajiet portwarji importanti. L-awtur tal-kummenti tal-Kummissjoni dwar dawn il-punti jew ma kienx espert jew ma aġixxiex in bona fide.

Inkjesta tal-OLAF

F'e-mail mibgħuta fit-13 ta' Ottubru 2003, il-kwerelant talab lill-Ombudsman biex jgħaddi kopja ta' l-ilment tiegħu lill-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF). L-Ombudsman ikkonforma ma' din it-talba fl-14 ta' Novembru 2003. Aktar informazzjoni pprovduta mill-ilmentatur intbagħtet ukoll lill-OLAF sussegwentement, f’konformità mat-talba tal-ilmentatur.

F'ittra datata t-23 ta' Jannar 2004, l-OLAF informa lill-Ombudsman li fit-18 ta' Diċembru 2003 kien iddeċieda li jiftaħ investigazzjoni esterna dwar is-suġġett abbażi tar-Regolament (KE) Nru 1073/1999 tal-Parlament Ewropew u tal-Kunsill tal-25 ta' Mejju 1999 dwar investigazzjonijiet immexxija mill-Uffiċċju Ewropew ta' Kontra l-Frodi (OLAF).(1)

Fit-28 ta’ Jannar 2004, il-kwerelant bagħat lill-Ombudsman kopja ta’ messaġġ li kien bagħat lil uffiċjal ta’ l-OLAF dakinhar li talab lil dan ta’ l-aħħar biex jgħaddi lill-Ombudsman kopji ta’ ċerti fajls li kien bagħat lill-OLAF. L-Ombudsman ma rċeviex kopji ta' dawn id-dokumenti.

Id-Deċiżjoni

1 Allegat ħela ta’ flus il-kontribwenti fir-rigward tal-proġett tas-sistema tad-drenaġġ f’Bonaire

1.1 Minn Novembru 2002 sa Novembru 2003, il-kwerelant, ċittadin Ġermaniż, ħadem bħala Uffiċjal tal-Programm inkarigat mill-proġetti ta' infrastruttura fid-Delegazzjoni tal-Kummissjoni Ewropea għall-Gujana, is-Surinam, Trinidad & Tobago, Aruba u l-Antilli Olandiżi. Fil-bidu ta’ Marzu 2003, huwa ħejja reviżjoni tal-Istudju ta’ Fattibbiltà li kien tħejja minn konsulent fir-rigward tal-kostruzzjoni proposta ta’ sistema tad-drenaġġ f’Bonaire, gżira tal-Antilli Olandiżi. Dan il-proġett kellu jiġi ffinanzjat mill-Fond Ewropew għall-Iżvilupp tal-UE. Fl-ilment tiegħu lill-Ombudsman, l-ilmentatur allega li l-proġett ippjanat kien jikkostitwixxi ħela ta’ flus il-kontribwenti, minħabba li l-proġett ma kienx jissodisfa t-termini ta’ referenza (biex tiġi evitata qerda ulterjuri tas-sikek tal-qroll sabiex jiġi żgurat l-introjtu tal-abitanti ta’ Bonaire) u li kien jipprevedi sistema li kienet għalja żżejjed, ċentralizzata żżejjed u teknikament ikkumplikata ħafna.

1.2 Il-Kummissjoni kienet tal-fehma li l-proġett kien jissodisfa t-termini ta' referenza u li l-proġett ma kienx għali wisq, ċentralizzat wisq jew teknikament ikkumplikat wisq.

1.3 L-Ombudsman għandu d-dmir li jeżamina każijiet ta' amministrazzjoni ħażina fl-attività ta' l-istituzzjonijiet u l-korpi Komunitarji. Huwa tal-fehma li hija amministrazzjoni tajba li jintużaw ir-riżorsi li ġew allokati għall-attivitajiet tal-UE b'mod prudenti u effiċjenti. Fil-fehma tal-Ombudsman, il-ħela ta’ tali riżorsi tista’ għalhekk tikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina. Madankollu, ta’ min jinnota li l-Ombudsman la għandu l-mezzi u lanqas l-għarfien espert tekniku biex iwettaq eżami komprensiv dwar jekk proġett partikolari jirrappreżentax ħela ta’ flus il-kontribwenti. Fil-fehma tal-Ombudsman, tali eżami jista’ jsir biss minn korpi speċjalizzati li jiddisponu mill-għarfien espert meħtieġ bħall-Qorti tal-Awdituri tal-Komunitajiet Ewropej jew l-Uffiċċju Ewropew Kontra l-Frodi (OLAF). L-Ombudsman għalhekk se jillimita l-inkjesta tiegħu f'każijiet bħal dawn biex jeżamina jekk l-istituzzjoni jew l-entità responsabbli tal-Komunità pprovdietx tweġiba koerenti u raġonevoli għall-argumenti mressqa mill-kwerelant.

1.4 Wara analiżi preliminari, l-Ombudsman mhuwiex konvint li l-Kummissjoni ttrattat b'mod suffiċjenti l-kwistjonijiet kollha mqajma mill-ilmentatur. Pereżempju, fir-reviżjoni tiegħu tal-Istudju ta' Fattibilità li ġie ppreparat f'Marzu 2003, il-kwerelant kien tal-fehma li minkejja l-ispiża għolja tal-proġett, kien previst li 82 % tal-popolazzjoni ta' Kralendijk u ż-żona tal-madwar ma jiġux moqdija u li madwar 636 m³ ta' ilma mormi mhux ittrattat kuljum xorta waħda jsibu triqthom lejn il-baħar. Sa fejn jista' jara l-Ombudsman, il-Kummissjoni ma tidhirx li għadha pprovdiet tweġiba sodisfaċenti għal dan il-punt, la fl-opinjoni tagħha u lanqas permezz tal-kummenti magħmula mill-konsulent dwar ir-rieżami mħejji mill-ilmentatur li għalih il-Kummissjoni rreferiet fl-opinjoni tagħha.

1.5 Madankollu, ta' min jinnota li f'Diċembru 2003, l-OLAF iddeċieda li jiftaħ investigazzjoni dwar il-kwistjonijiet imqajma mill-kwerelant. Mill-korrispondenza bejn l-ilmentatur u l-OLAF ikkupjata lill-Ombudsman mill-ilmentatur jirriżulta li l-OLAF irċieva, minbarra l-materjal ippreżentat lill-Ombudsman, għadd ta’ dokumenti oħra li l-ilmentatur qies rilevanti għall-ilment tiegħu u li ma ntbagħtux lill-Ombudsman. Fid-dawl ta' dan, u peress li l-OLAF jidher li għandu l-għarfien espert meħtieġ għal investigazzjoni fil-fond dwar il-kwistjonijiet imqajma mill-ilmentatur, l-Ombudsman iqis li ma hemm l-ebda raġuni biex ikompli bl-inkjesta tiegħu stess. Fil-fehma ta’ l-Ombudsman, l-għeluq ta’ din l-inkjesta jikkontribwixxi wkoll għall-użu effiċjenti tar-riżorsi billi jevita li l-istess kwistjonijiet jiġu eżaminati minn żewġ korpi Komunitarji f’żewġ investigazzjonijiet paralleli.

2 Konklużjoni

Peress li l-OLAF iddeċieda li jiftaħ investigazzjoni dwar il-kwistjonijiet imqajma mill-ilmentatur fl-ilment tiegħu, l-Ombudsman huwa tal-fehma li ma hemm l-ebda raġuni biex titkompla din l-investigazzjoni.

Il-President tal-Kummissjoni Ewropea u d-Direttur Ġenerali tal-OLAF se jiġu infurmati wkoll b’din id-deċiżjoni. Kopja tal-opinjoni tal-Kummissjoni dwar dan l-ilment u tal-osservazzjonijiet tal-ilmentatur dwaru se tintbagħat lill-OLAF biex jiġi żgurat li dan tal-aħħar ikollu l-informazzjoni kollha li jeħtieġ għall-investigazzjoni tiegħu stess.

Dejjem tiegħek,

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

---

(1) ĠU 1999, L 136, p. 1.