Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fi Frar 2018, l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) nediet “Operazzjoni Konġunta Themis”, li tappoġġa lill-awtoritajiet Taljani fil-kontroll tal-fruntieri, is-sorveljanza, u t-tiftix u s-salvataġġ (SAR) fil-Baħar Mediterran Ċentrali.^[1] F'Mejju 2021, fil-kuntest ta' din l-operazzjoni konġunta, twettqet operazzjoni ta' SAR biex tassisti dgħajsa żgħira tal-fibreglass b'disa' passiġġieri, li kienet ġiet identifikata bħala li tinsab f'periklu fuq il-baħar.

2. F’Awwissu 2021, l-ilmentatur, ġurnalist investigattiv, talab lill-Frontex aċċess pubbliku ^[2] għad-dokumenti kollha relatati mal-operazzjoni tas-SAR, speċifikament (i) ir-rapport dwar l-operazzjoni, inkluż materjal fotografiku possibbli, kif ukoll kwalunkwe dokument li fih (ii) il-koordinati ġeografiċi u skeda ta’ żmien dettaljata tal-operazzjoni, u (iii) informazzjoni dwar il-port tal-ħatt l-art tad-disa’ passiġġieri

3. Il-Frontex identifikat 13-il dokument bħala li jaqgħu taħt it-talba iżda rrifjutat li tagħti aċċess għalihom. Meta għamlet dan, hija invokat eċċezzjoni skont ir-regoli tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti, bl-argument li l-iżvelar jista’ jimmina l-protezzjoni tal-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika ^[3].

4. L-ilmentatur talab li l-Frontex tirrieżamina d-deċiżjoni tagħha (it-teħid ta’ “applikazzjoni konfermatorja”). Fl-applikazzjoni tiegħu, huwa talab li, jekk iżżomm id-deċiżjonijiet tagħha li tirrifjuta l-aċċess, il-Frontex tipprovdilu ċerta informazzjoni, inkluża lista tat-13-il dokument identifikat.

5. Fl-10 ta’ Settembru 2021, il-Frontex ikkonfermat id-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta l-aċċess għad-dokumenti li kienet identifikat, iżda qalet lill-ilmentatur li l-uffiċċju tal-media u tar-relazzjonijiet pubbliċi tagħha kien se jwieġeb għat-talba tiegħu għal informazzjoni.

6. Peress li ma kienx sodisfatt bid-deċiżjoni konfermatorja tal-Frontex, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

L-inkjesta

7. L-Ombudsman fetħet investigazzjoni dwar il-pożizzjoni tal-ilmentatur li Frontex kienet żbaljata meta rrifjutat l-aċċess għad-dokumenti inkwistjoni.

8. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman irċeviet it-tweġiba tal-Frontex dwar l-ilment kif ukoll kopja tat-tweġiba tal-uffiċċju tal-media u tar-relazzjonijiet pubbliċi tal-Frontex lill-ilmentatur. It-tim ta’ inkjesta tal-Ombudsman spezzjona wkoll id-dokumenti inkwistjoni fit-talba għal aċċess tal-ilmentatur.

Argumenti ppreżentati

9. Il-Frontex iddikjarat li d-dokumenti fihom informazzjoni operazzjonali sensittiva dwar operazzjoni li tkun għaddejja, inkluża informazzjoni dwar it-tip u l-kapaċità tat-tagħmir użat. Id-divulgazzjoni ta’ din l-informazzjoni tista’ tkun ta’ benefiċċju għan-networks kriminali, peress li l-għarfien ta’ din l-informazzjoni jippermettilhom “jisiltu konklużjonijiet rigward il-pożizzjonijiet tas-soltu u x-xejriet tal-moviment” u “jibdlu l-modus operandi tagħhom u konsegwentement jirriżultaw fit-tfixkil tal-kors ta’ operazzjonijiet simili li għaddejjin u futuri, li jpoġġu l-ħajja tal-migranti fil-periklu.”

10. Il-Frontex qalet ukoll li d-dokumenti fihom informazzjoni dwar l-ammont ta’ persunal skjerat u l-profili tiegħu. Id-divulgazzjoni ta’ din l-informazzjoni tista’ tiżvela d-dgħufijiet u l-punti b’saħħithom tal-operazzjonijiet tal-Frontex u b’hekk taffettwa l-effettività tagħhom.

11. Il-Frontex ikkonkludiet li l-iżvelar tad-dokumenti jimmina l-iskop tal-Operazzjoni Konġunta Themis, jiġifieri “li tiġġieled u tipprevjeni l-kriminalità transfruntiera u l-qsim mhux awtorizzat tal-fruntieri”.

12. L-ilmentatur kien tal-fehma li l-koordinati tal-operazzjoni tas-SAR u l-informazzjoni dwar il-port tal-ħatt l-art tal-migranti kkonċernati (il-punti (ii) u (iii) tat-talba tiegħu għal aċċess) ma għandhomx jaqgħu fil-kategoriji ta’ informazzjoni li l-Frontex tqis li ma setgħux jiġu żvelati. Il-lanjant għalhekk talab lil Frontex taqsam din l-informazzjoni, jekk hija żżomm id-deċiżjoni tagħha li tirrifjuta l-aċċess għad-dokumenti kontenzjużi.

13. L-ilmentatur talab ukoll informazzjoni ġenerali dwar l-Operazzjoni Konġunta Themis.

14. Fit-28 ta’ Settembru 2021, l-uffiċċju tal-media u tar-relazzjonijiet pubbliċi tal-Frontex ipprovda lill-ilmentatur b’deskrizzjoni tad-dokumenti identifikati u b’informazzjoni dwar l-Operazzjoni Konġunta Themis, inkluż dwar il-parteċipanti. Hija pprovdiet ukoll deskrizzjoni dettaljata tal-operazzjoni ta’ SAR inkwistjoni, inkluża parti mill-informazzjoni speċifika mitluba mill-ilmentatur.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

15. Wara li eżamina mill-ġdid id-dokumenti kontenzjużi, l-Ombudsman jista’ jivverifika li dawn huma rapporti operazzjonali u skambji mfassla fil-kuntest tal-Operazzjoni Konġunta Themis u li dawn jinkludu l-informazzjoni deskritta minn Frontex. Madankollu, minħabba li l-ilmentatur talab dokumenti relatati ma’ operazzjoni speċifika ta’ SAR biss, dawn id-dokumenti jidhru li jaqgħu fil-biċċa l-kbira barra mill-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba għal aċċess tal-ilmentatur.

16. Fir-rigward ta’ dawk il-partijiet tad-dokumenti li jistgħu jitqiesu li huma koperti mit-talba għal aċċess, ta’ min jinnota li l-istituzzjonijiet u l-aġenziji tal-UE jgawdu minn marġni wiesa’ ta’ diskrezzjoni meta jiddeterminaw jekk l-iżvelar ta’ dokument jimminax l-interess pubbliku fir-rigward tas-sigurtà pubblika ^[4].

17. Bħala tali, l-investigazzjoni tal-Ombudsman kellha l-għan li tivvaluta jekk il-Frontex segwietx ir-regoli proċedurali, iddeskrivietx il-fatti b’mod preċiż, u pprovdiet raġunijiet għar-rifjut tagħha, kif ukoll li tivvaluta jekk kienx hemm żball manifest fl-evalwazzjoni tagħha.

18. Billi ġġustifikat id-deċiżjoni tagħha li tinvoka l-eċċezzjoni u żammet l-aċċess, il-Frontex argumentat li l-informazzjoni operazzjonali li tinsab fid-dokumenti tista’ tiġi sfruttata minn networks kriminali, u b’hekk tipperikola l-Operazzjoni Konġunta Themis.

19. F’każ simili ^[5], il-Qorti Ġenerali rrikonoxxiet li l-iżvelar ta’ informazzjoni dwar it-tagħmir użat f’operazzjoni konġunta mmexxija mill-Frontex jista’ tabilħaqq jimmina s-sigurtà pubblika. B'mod partikolari, il-qorti sabet li huwa plawżibbli u prevedibbli li t-traffikanti jistgħu jużaw tali informazzjoni biex jittraċċaw u/jew jattakkaw l-entitajiet involuti, u b'hekk ^{jipperikolaw l-ekwipaġġi u t-tagħmir. [6]} Fl-istess deċiżjoni, il-qorti nnotat ukoll li l-operazzjoni konġunta kkonċernata kienet għadha għaddejja u għalhekk ir-riskji identifikati komplew jeżistu.^[7]

20. L-informazzjoni inkwistjoni f’din il-kawża hija tal-istess natura. Minbarra d-dettalji dwar it-tagħmir skjerat fl-Operazzjoni Konġunta Themis, dan jikkonċerna informazzjoni dwar il-persunal involut, iż-żona ġeografika tal-operazzjoni u dettalji operazzjonali oħra. Minħabba l-għan tal-Operazzjoni Konġunta Themis, jiġifieri “li tiġġieled u tipprevjeni l-kriminalità transfruntiera u l-qsim mhux awtorizzat tal-fruntieri”, il-pożizzjoni tal-Frontex li l-iżvelar ta’ din l-informazzjoni jimmina l-operazzjoni u b’hekk jimmina s-sigurtà pubblika ma tistax titqies bħala manifestament żbaljata.

21. Minkejja dan, ma kienx ċar (mill-perspettiva ta’ osservatur estern) għalfejn l-iżvelar ta’ ċerti ritratti tad-dgħajsa li kienet is-suġġett tal-operazzjoni tas-SAR joħloq riskju partikolari għas-sigurtà pubblika. Dawn ir-ritratti dehru li ttieħdu mill-bogħod u li ma juru l-ebda tagħmir jew persunal involut fl-Operazzjoni Konġunta Themis. Lanqas ma kien jidher li jippermetti l-identifikazzjoni tal-passiġġieri fuq id-dgħajsa.

22. Minħabba li l-ilmentatur kien talab b’mod espliċitu għal materjal fotografiku possibbli, l-Ombudsman għalhekk għamlet suġġeriment lill-Frontex, filwaqt li nnotat li l-Frontex setgħet tikkunsidra li tiddivulga dawk ir-ritratti, soġġett għal kwalunkwe redazzjoni meħtieġa.

23. Il-Frontex aċċettat dan is-suġġeriment. Hija eżaminat mill-ġdid id-deċiżjoni tagħha fir-rigward ta’ dawn ir-ritratti u, wara evalwazzjoni addizzjonali mill-persunal operattiv, żvelat ir-ritratti, filwaqt li ħbiet data ġeografika u personali limitata.

24. L-ilmentatur laqa’ dan il-pass.

25. L-Ombudsman tfaħħar lill-Frontex għar-riċettività tagħha u għad-deċiżjoni tagħha li teżerċita d-diskrezzjoni tagħha favur aktar ftuħ u trasparenza f’qasam li huwa ta’ importanza partikolari.

26. Fir-rigward tal-aspetti proċedurali tal-każ, l-inkjesta tal-Ombudsman ma identifikat l-ebda nuqqas fil-mod kif il-Frontex ittrattat dan il-każ minn perspettiva proċedurali. B’mod speċifiku, il-Frontex ivvalutat kull wieħed mid-dokumenti individwalment, iddeskriviet il-kontenut tad-dokumenti b’mod preċiż u pprovdiet raġunijiet dettaljati dwar għaliex hija qieset li d-dokumenti ma setgħux jiġu żvelati. Il-Frontex wieġbet ukoll lill-ilmentatur fil-limiti ta’ żmien preskritti ^[8].

27. Barra minn hekk, il-Frontex ipprovdiet lill-ilmentatur b’informazzjoni dwar in-natura tad-dokumenti u indirizzat il-mistoqsijiet li qajjem fl-applikazzjoni konfermatorja tiegħu, sa fejn qieset possibbli. Għalhekk, l-Ombudsman tqis li l-Frontex aġixxiet b’mod raġonevoli.

Konklużjoni

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman jagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni li ġejja ^[9]:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Frontex. Il-Frontex qablet ukoll mas-suġġeriment tal-Ombudsman dwar aspett wieħed tal-każ.

L-ilmentatur u l-Frontex se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Rosita Hickey
Direttur tal-Inkjesti

Strasburgu, 31/01/2022

[1] Ara https://frontex.europa.eu/we-support/main-operations/operation-themis-italy-/

[2] Skont ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049, applikabbli għall-Frontex skont l-Artikolu 114(1) tar-Regolament 2019/1896 dwar il-Gwardja Ewropea tal-Fruntiera u tal-Kosta: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj.

[3] Skont l-Artikolu 4(1)(a), l-ewwel inċiż tar-Regolament 1049/2001.

[4] Ara, pereżempju, is-sentenza tal-Qorti Ġenerali tal-11 ta’ Lulju 2018, ClientEarth vs Il-Kummissjoni, T-644/16: http://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=203913&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=46943.

[5] Sentenza tal-Qorti Ġenerali tas-27 ta’ Novembru 2021, Izuzquiza, Semsrott vs Frontex, T-13/18: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=221083&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=22560026.

[6] Ibid, il-paragrafi 72ff.

[7] Ibid, il-paragrafi 76ff.

[8] Ara l-Artikoli 7 u 8 tar-Regolament 1049/2001.

[9] Dan l-ilment ġie ttrattat taħt trattament ta’ każijiet delegati, f’konformità mad-Deċiżjoni tal-Ombudsman Ewropew li tadotta Dispożizzjonijiet ta’ Implimentazzjoni.