Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fid-29 ta' Marzu 2017, ir-Renju Unit innotifika lill-Kunsill Ewropew bl-intenzjoni tiegħu li joħroġ mill-UE. F'konformità mal-Artikolu 50 tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea, il-ħruġ kellu jseħħ fid-29 ta' Marzu 2019, għalkemm l-iżviluppi reċenti biddlu s-sitwazzjoni.^[1]

2. Min-naħa tal-UE, it-termini tal-ħruġ ġew innegozjati mill-Kummissjoni permezz tat-Taskforce tagħha għat-Tħejjija u t-Tmexxija tan-Negozjati mar-Renju Unit skont l-Artikolu 50 tat-Trattat dwar l-UE (“Taskforce”).^[2]

3. It-Taskforce irċeviet talbiet għal laqgħat mill-partijiet ikkonċernati. Għall-Kummissjoni, dawn il-laqgħat ippreżentaw opportunitajiet biex tinġabar informazzjoni fir-rigward tal-ippjanar tal-partijiet ikkonċernati fid-dawl tal-Brexit.

4. Fl-4 ta’ April 2018, l-ilmentatur talab dokumenti mit-Taskforce li fihom informazzjoni fir-rigward tal-interazzjonijiet bejn it-Taskforce u l-organizzazzjonijiet finanzjarji, inklużi minuti tal-laqgħat u komunikazzjonijiet bil-miktub inklużi emails relatati. It-talba kopriet il-perjodu bejn l-14 ta’ Ġunju 2017 u l-4 ta’ April 2018.

5. It-Taskforce wieġbet għat-talba tal-ilmentatur billi ħarġet lista tal-laqgħat kollha^[3] bejn it-Taskforce u l-organizzazzjonijiet finanzjarji li seħħew fil-perjodu rilevanti. Hija ħarġet ukoll għadd ta’ emails redatti li t-Taskforce kienet skambjat mar-rappreżentanti ta’ dawn l-organizzazzjonijiet.

6. Fl-1 ta’ Ġunju 2018, l-ilmentatur talab lill-Kummissjoni tirrieżamina d-deċiżjoni tagħha (f’hekk imsejħa “applikazzjoni konfermatorja”).

7. Fl-20 ta’ Ġunju 2018, il-Kummissjoni talbet lill-ilmentatur jispeċifika l-interess tiegħu fid-dokumenti mitluba. Il-Kummissjoni talbet ukoll lill-ilmentatur biex jaċċetta li jillimita t-talba tiegħu għal massimu ta’ seba’ organizzazzjonijiet finanzjarji bil-ħsieb li jitnaqqas il-piż amministrattiv tal-ipproċessar tat-talba. L-ilmentatur aċċetta din il-proposta u għażel sebgħa^[4].

8. Fit-tweġiba finali tagħha, datata s-6 ta' Settembru 2018, il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għall-minuti tal-laqgħat, iżda tat aċċess parzjali usa' għal xi wħud mill-iskambji tal-posta elettronika li kienet diġà ħarġet^[5].

9. Fil-31 ta' Ottubru 2018, l-ilmentatur irrikorra għand l-Ombudsman.

L-inkjesta

10. L-Ombudsman fetħet inkjesta biex tivvaluta jekk il-Kummissjoni rrifjutatx b’mod żbaljat l-aċċess pubbliku sħiħ għad-dokumenti mitluba.

11. L-ilmentatur jargumenta li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tiżvelax il-minuti, kompletament jew parzjalment, matul il-fażi li fiha n-negozjati bejn l-UE u r-Renju Unit jikkonċernaw il-ħruġ tar-Renju Unit mill-UE, tista’ tistabbilixxi preċedent inkwetanti għan-negozjati dwar ir-relazzjoni futura bejn l-UE u r-Renju Unit. 

12. Matul l-inkjesta, l-Ombudsman spezzjona d-dokumenti fil-fajl tal-Kummissjoni.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

Fuq ir-rifjut ta’ żvelar tad-dokumenti

13. L-ilmentatur sostna li meta rrifjutat li tiżvela partijiet mid-dokumenti mitluba, il-Kummissjoni kisret ir-Regolament 1049/2001^[6] billi applikat approċċ restrittiv iżżejjed.

14. Il-Kummissjoni tat tliet raġunijiet għaliex ma tatx aċċess għad-dokumenti mitluba: li tipproteġi l-interessi kummerċjali tal-organizzazzjonijiet finanzjarji li magħhom kienet iltaqgħet, li tipproteġi l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali, u li tipproteġi l-privatezza u l-integrità tal-persuni kkonċernati^[7]. 

15. Il-Kummissjoni qieset l-aċċess parzjali għall-minuti ta’ dawn il-laqgħat, iżda ddeċidiet kontra dan, peress li kienet tal-fehma li r-raġunijiet għan-nuqqas ta’ divulgazzjoni jkopru l-biċċa l-kbira tal-kontenut, u li l-partijiet li jifdal ma jkunux sinifikanti jekk jingħata aċċess parzjali.

16. L-ilmentatur ma jikkontestax il-ħtieġa li jiġu protetti l-privatezza u l-integrità tal-persuni involuti fil-laqgħat jew ir-redazzjoni ta’ kwalunkwe informazzjoni li tiżvela l-identità tagħhom. Fil-fehma tal-ilmentatur, din l-informazzjoni mhijiex rilevanti.

17. Madankollu, l-ilmentatur jikkontesta r-raġunijiet l-oħra mogħtija mill-Kummissjoni għar-rifjut tal-aċċess għad-dokumenti mitluba.

Fuq l-interessi kummerċjali tal-organizzazzjonijiet finanzjarji kkonċernati

18. Fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li hija rrifjutat l-aċċess għad-dokumenti mitluba sabiex tipproteġi l-interessi kummerċjali tal-organizzazzjonijiet finanzjarji kkonċernati, l-ilmentatur ma jaqbilx ma’ dan għal żewġ raġunijiet.

19. L-ewwel nett, l-ilmentatur huwa tal-fehma li minħabba li l-kamp ta’ applikazzjoni tat-talba jinkludi żewġ assoċjazzjonijiet kummerċjali bi sħubija wiesgħa li jirrappreżentaw ħafna atturi ekonomiċi mis-settur finanzjarju, l-informazzjoni relatata mal-pożizzjonijiet tagħhom ma tistax tkun kummerċjalment kunfidenzjali, peress li jidher li “l-kompetituriewlenin kollha jaħdmu flimkien f’dawn l-assoċjazzjonijiet.”

20. It-tieni, l-ilmentatur jistaqsi jekk “fehmiet” espressi mill-organizzazzjonijiet finanzjarji jistgħux jitqiesu li huma koperti mill-eżenzjoni tar-regolament għal: “protezzjonita’ [..] interessi kummerċjali ta’ persuna fiżika jew ġuridika, inkluża l-proprjetà intellettwali”.

21. Il-Kummissjoni ddikjarat fid-deċiżjoni tagħha li l-organizzazzjonijiet finanzjarji kkonċernati qasmu “l-valutazzjoni preliminari tagħhom tas-suq speċifiku fejn iwettqu l-attivitajiet tagħhom, l-informazzjoni dwar is-sehem mis-suq tagħhom kif ukoll it-tħassib u l-istrateġiji tagħhom li jsegwu biex itaffu l-konsegwenzi tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea. Għal dawn ir-raġunijiet, l-informazzjoni li tinsab fid-dokumenti li jirriflettu l-minuti ta’ dawn il-laqgħat hija relatata b’mod ċar mal-istrateġiji tan-negozju u r-relazzjonijiet kummerċjali ta’ dawn l-entitajiet.”

22. Biex tgħin fil-valutazzjoni ta’ jekk l-informazzjoni li l-Kummissjoni rreġistrat mil-laqgħat tagħha ma’ dawn il-kumpaniji u l-assoċjazzjonijiet kinitx tabilħaqq kummerċjalment sensittiva, u għalhekk ikollha l-potenzjal li timmina l-protezzjoni tal-interessi kummerċjali ta’ dawn l-organizzazzjonijiet, il-Kummissjoni kkonsultat is-seba’ organizzazzjonijiet inkwistjoni. L-opinjoni li esprimew kienet li kienu qasmu l-“fehmietu l-informazzjoni kummerċjali tagħhom dwar il-fehim li d-diskussjonijiet jiġu ttrattati b’mod kunfidenzjali”.

23. L-Ombudsman, abbażi ta’ spezzjoni tad-dokumenti, jinnota li d-dokumenti miżmuma huma minuti ta’ laqgħat bilaterali relatati mal-ippjanar ta’ dawn l-organizzazzjonijiet għall-ħruġ antiċipat tar-Renju Unit mill-UE. Il-kontenut ikopri firxa ta’ kwistjonijiet li jinqalgħu u kif kull organizzazzjoni qed toqrob lejhom, minħabba l-inċertezza dwar l-eżiti possibbli. F’dan il-kuntest, il-kontenut tad-dokumenti mitluba jista’ raġonevolment jitqies bħala kummerċjalment sensittiv.

24. Il-fatt li organizzazzjonijiet individwali jappartjenu għal assoċjazzjonijiet kummerċjali rilevanti ma għandux impatt fuq in-natura kunfidenzjali tal-laqgħat bilaterali rispettivi tagħhom mat-Taskforce. Barra minn hekk, ir-rieżami tal-Ombudsman tad-dokumenti ma żvela l-ebda interess pubbliku speċifiku fl-iżvelar tal-kontenut li jipprevali fuq dak fir-rispett tan-natura kunfidenzjali tal-kontenut u l-fatt li l-laqgħat twettqu fuq fehim reċiproku tal-kunfidenzjalità fil-kuntest speċifiku tal-proċess tal-Artikolu 50. Mill-mod kif ġew abbozzati d-dokumenti, jidher li l-laqgħat kienu eżerċizzju ta’ ġbir ta’ informazzjoni min-naħa tal-Kummissjoni, aktar milli tentattiv biex jiġi influwenzat, min-naħa tal-organizzazzjonijiet finanzjarji, l-eżitu tan-negozjati bejn l-UE u r-Renju Unit.

L-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali

25. Fir-rigward tal-argument tal-Kummissjoni li hija rrifjutat l-aċċess għad-dokumenti mitluba biex tipproteġi l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali, l-ilmentatur ma jaqbilx ma’ dan, b’mod partikolari minħabba li b’dan il-mod il-Kummissjoni targumenta li l-iżvelar jista’ jagħti lok għal spekulazzjoni bla bżonn fid-dibattitu pubbliku dwar il-pożizzjoni ta’ negozjar tal-UE.

26. L-eċċezzjoni fir-regolament dwar l-interess pubbliku fir-rigward tar-relazzjonijiet internazzjonali, ma tistax tiġi megħluba minn kunsiderazzjonijiet oħra ta’ interess pubbliku. Madankollu, il-Kummissjoni involviet ruħha mal-ilmentatur dwar jekk kienx hemm xi interess pubbliku fl-iżvelar tad-dokument f’dan iż-żmien. Il-Kummissjoni, fid-deċiżjoni konfermatorja, iddikjarat li “jekkl-informazzjoni kunfidenzjali sottomessa mill-partijiet ikkonċernati rilevanti lill-Kummissjoni Ewropea kellha tiġi rilaxxata, ikun hemm riskju ċar li tali partijiet ikkonċernati ma jikkondividux informazzjoni simili fil-futur. Dan ifisser li l-Kummissjoni Ewropea tkun imċaħħda mill-possibbiltà li tikseb informazzjoni preċiża u rilevanti li tippermettilha tivvaluta b’mod oġġettiv l-għażliet ta’ negozjar tagħha, u b’hekk teżerċita b’mod effettiv ir-responsabbiltà politika assenjata lilha bħala negozjatur tal-Unjoni Ewropea. L-iżvelar pubbliku, f’dan l-istadju, għalhekk jirriskja li jfixkel in-negozjati dwar il-kwistjoni sensittiva ħafna tal-impatt tal-ħruġ tar-Renju Unit mill-Unjoni Ewropea fuq is-settur tas-servizzi finanzjarji, u b’hekk jaffettwa b’mod negattiv il-pożizzjoni ta’ negozjar tal-Kummissjoni Ewropea u jipperikola l-eżitu b’suċċess tan-negozjati.“

27. L-Ombudsman taqbel mal-Kummissjoni li huwa fl-interess tal-UE li l-Kummissjoni, bħala n-negozjatur tal-UE għall-ftehim dwar il-ħruġ tar-Renju Unit, tkun f’pożizzjoni li tiġbor l-informazzjoni kollha li teħtieġ biex tifhem l-impatt li se jkollu l-ħruġ tar-Renju Unit. Jekk il-partijiet ikkonċernati jkunu tal-fehma, qabel il-ħruġ tar-Renju Unit mill-UE, li ma jistgħux jibqgħu jikkondividu l-fehmiet u l-informazzjoni kummerċjali tagħhom mal-Kummissjoni b’mod kunfidenzjali, allura dan jista’ jdgħajjef il-kapaċità tagħha li tinforma l-pożizzjonijiet ta’ negozjar tagħha.

L-inizjattiva strateġika tal-Ombudsman dwar it-trasparenza tan-negozjati tal-Brexit

28. Mill-bidu tal-2017 sa Jannar 2019, l-Ombudsman ħadet l-inizjattiva li timmonitorja l-livell ta’ trasparenza tat-Taskforce, u kkonkludiet li l-livell miksub kien għoli ħafna.^[8] Dan, innotat l-Ombudsman, kien partikolarment minnu meta mqabbel man-negozjati internazzjonali li l-UE wettqet fil-passat.

29. Waqt il-monitoraġġ tat-taskforce, l-Ombudsman issuġġeriet li l-Kummissjoni tieħu approċċ aktar proattiv billi tirrilaxxa aktar dokumenti rigward laqgħat ma' organizzazzjonijiet finanzjarji, pereżempju l-minuti ta' tali laqgħat.

30. Bi tweġiba, it-Taskforce spjegat li jkun diffiċli li jiġi adottat approċċ proattiv bħal dan għad-dokumenti kollha, speċjalment peress li jkun jeħtieġ konsultazzjoni mal-organizzazzjonijiet finanzjarji msemmija fid-dokumenti bil-ħsieb li jiġi vvalutat jekk id-dokumenti kienx fihom informazzjoni kummerċjalment kunfidenzjali. L-Ombudsman tinnota li l-Kummissjoni, fl-ipproċessar tat-talba għal aċċess pubbliku li hija s-suġġett ta' dan l-ilment, ikkuntattjat lill-organizzazzjonijiet finanzjarji kkonċernati bħala parti mill-valutazzjoni tagħha dwar jekk il-minuti fihomx informazzjoni kummerċjalment sensittiva.

31. L-Ombudsman tinnota r-referenza għas-suġġeriment li għamlet fl-ittra tagħha tal-Inizjattiva Strateġika tal-2017 lill-Kummissjoni, jiġifieri: “Jkunutli li l-partijiet ikkonċernati jiġu infurmati minn qabel li s-sottomissjonijiet tagħhom se jiġu ppubblikati sakemm l-ispeditur ma jagħtix raġunijiet ġustifikati għall-kunfidenzjalità u jipprovdi sommarju mhux kunfidenzjali għall-pubblikazzjoni.” ^[9] Abbażi tal-ispezzjoni, l-Ombudsman jifhem li fil-kuntest tal-laqgħat, l-ebda waħda mill-organizzazzjonijiet finanzjarji ma għamlet tali sottomissjoni, fis-sens li l-ebda waħda mill-organizzazzjonijiet finanzjarji ma tat dokumenti bil-miktub lill-Kummissjoni għall-kunsiderazzjoni. Għalhekk, l-Ombudsman tqis li dan is-suġġeriment mhuwiex rilevanti għal din l-inkjesta, minkejja li għadha tal-fehma li tkun prattika amministrattiva tajba mill-Kummissjoni li tippubblika s-sottomissjonijiet li tirċievi - jew verżjonijiet mhux kunfidenzjali tas-sottomissjonijiet kif imfassla mill-parti kkonċernata fejn xieraq - b'mod proattiv.

32. Fl-aħħar nett, l-Ombudsman tifhem it-tħassib tal-ilmentatur li d-deċiżjoni tal-Kummissjoni li ma tiżvelax il-minuti bis-sħiħ matul din il-fażi fin-negozjati bejn l-UE u r-Renju Unit tista’ tistabbilixxi preċedent għan-negozjati dwar ir-relazzjoni futura bejn l-UE u r-Renju Unit. L-Ombudsman f'dan il-każ jirrikonoxxi ċ-ċirkostanzi speċifiċi tal-proċess tal-Artikolu 50, madankollu jfakkar lill-Kummissjoni biex ma tissottovalutax il-ħtieġa għal trasparenza matul in-negozjati tar-relazzjonijiet futuri meta r-Renju Unit ikun pajjiż terz. L-Ombudsman tistenna li l-Kummissjoni tibni fuq l-istandards ta' trasparenza tan-negozjati staġnati bejn l-UE u l-Istati Uniti dwar it-TTIP.

Konklużjoni(jiet)

Abbażi tal-inkjesta, l-Ombudsman tagħlaq dan il-każ bil-konklużjoni(jiet)/sejbiet li ġejjin:

Ma kien hemm l-ebda amministrazzjoni ħażina mill-Kummissjoni Ewropea fir-rifjut tal-aċċess għad-dokumenti mitluba, minħabba l-kuntest speċifiku tan-negozjati tal-Artikolu 50.

L-ilmentatur u l-Kummissjoni se jiġu infurmati b’din id-deċiżjoni.

Emily O'Reilly

L-Ombudsman Ewropew

Strasburgu, 17/04/2019

[1] It-test tat-“Trattat dwar l-Unjoni Ewropea” huwa disponibbli hawnhekk: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A12012M%2FTXT.

[2] Il-Ftehim dwar il-Ħruġ li ntlaħaq bejn l-UE u r-Renju Unit ġie ppubblikat f’Il-Ġurnal Uffiċjali tal-UE fid-19 ta’ Frar 2019, flimkien mad-dikjarazzjoni politika li tistabbilixxi l-qafas għar-relazzjoni futura bejn l-UE u r-Renju Unit. Ara: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=OJ%3AC%3A2019%3A066I%3ATOC.

[3] Disponibbli hawn: https://www.asktheeu.org/en/request/5340/response/17343/attach/5/Reply%20to%202018%201923%20Anness%201%20list%20meetings.xlsx.pdf.

[4] Id-dokumenti kkunsidrati fid-deċiżjoni konfermatorja tal-Kummissjoni huma relatati ma’ Deutsche Bank, l-Assoċjazzjoni għas-Swieq Finanzjarji fl-Ewropa/l-Assoċjazzjoni tal-Industrija tat-Titoli u s-Swieq Finanzjarji, BNP Paribas, Barclays, Freshfields/Lloyd’s ta’ Londra, Fédération Bancaire Française u Citigroup.

[5] Ara: https://www.asktheeu.org/en/request/5340/response/18600/attach/html/11/C%202018%205943%20F1%20DECISION%20LETTER%20EN%20V2%20P1%20992392.pdf.html.

[6] Ir-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-kummissjonijiet: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[7] Ibbażati, rispettivament, fuq l-Artikolu 4(2), l-ewwel inċiż; Artikolu 4(1)(a), it-tielet inċiż; u l-Artikolu 4(1)(b) tar-Regolament 1049/2001 dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti tal-Parlament Ewropew, tal-Kunsill u tal-Kummissjoni, li huwa disponibbli hawnhekk: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/ALL/?uri=celex%3A32001R1049.

[8] Ara l-konklużjonijiet fin-nota tal-għeluq għall-Inizjattiva Strateġika tal-Ombudsman mal-Kummissjoni Ewropea dwar in-negozjati dwar il-ħruġ tar-Renju Unit mill-UE (SI/1/2017/KR), hawnhekk: https://www.ombudsman.europa.eu/en/correspondence/en/109825.

[9] Ara: https://www.ombudsman.europa.eu/da/correspondence/en/76528.