It-trasparenza hija prijorità ewlenija tal-Ombudsman Ewropew. Bħala parti mill-mandat tagħha, l-Ombudsman isservi bħala mekkaniżmu ta’ rimedju għal dawk li ffaċċjaw diffikultajiet biex jiksbu aċċess pubbliku għad-dokumenti miżmuma mill-istituzzjonijiet, il-korpi, l-uffiċċji u l-aġenziji tal-UE (l-istituzzjonijiet).

Skont it-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea, iċ-ċittadini u l-persuni ġuridiċi li jirrisjedu fl-UE għandhom dritt ta’ aċċess għal kwalunkwe dokument, miżmum minn kważi l-istituzzjonijiet kollha tal-UE. Dan id-dritt huwa soġġett biss għal numru limitat ta’ eċċezzjonijiet. Dan japplika għal dokumenti bil-miktub (fiżiċi u elettroniċi) u reġistrazzjonijiet awdjo/awdjoviżivi relatati ma’ politiki (pereżempju, pariri legali), attivitajiet (pereżempju, spejjeż tal-ivvjaġġar tal-kummissarji) jew deċiżjonijiet (pereżempju, rekords tal-voti) tal-istituzzjonijiet.

Skont ir-regoli tal-UE dwar l-aċċess pubbliku għad-dokumenti (ir-Regolament 1049/2001), il-membri tal-pubbliku jistgħu jikkuntattjaw lill-istituzzjonijiet biex jitolbu aċċess għal dokumenti speċifiċi (fejn ikunu konxji tal-eżistenza tagħhom) jew biex jitolbu li l-istituzzjoni tidentifika dokumenti dwar kwistjoni speċifika li jridu aċċess għaliha. Jekk l-istituzzjoni ma tagħtix l-aċċess, billi tinvoka waħda mill-eċċezzjonijiet skont ir-Regolament 1049/2001, l-individwi jistgħu mbagħad jitolbu li l-istituzzjoni tirrevedi d-deċiżjoni tagħhom (l-hekk imsejħa “applikazzjoni konfermatorja”).

Dawk li jitolbu aċċess pubbliku għal dokumenti jistgħu jirrikorru għand l-Ombudsman Ewropew jekk l-istituzzjoni tkun irrifjutat, b’mod sħiħ jew parzjali, l-applikazzjoni konfermatorja tagħhom. Huma jistgħu jargumentaw li l-eċċezzjonijiet invokati ma japplikawx jew li hemm interess pubbliku prevalenti fid-dokument(i) li qed jiġi/jiġu żvelat(i). Huma jistgħu jirrikorru wkoll għand l-Ombudsman meta l-istituzzjoni ma tweġibx għat-talba/talbiet tagħhom sal-iskadenzi applikabbli. L-Ombudsman tfittex li tittratta tali lmenti malajr kemm jista’ jkun u, għal dan il-għan, stabbiliet Proċedura rapida.

Aktar informazzjoni dwar kif għandu jitressaq ilment lill-Ombudsman Ewropew.

Ara d-dokument; Q&A tal-Ombudsman għall-pubbliku dwar id-dritt ta’ aċċess għad-dokumenti u l- gwida dettaljata tal-Ombudsman għall-partijiet ikkonċernati.