D’oibrigh an gearánach mar shaineolaí do chonraitheoir seachtrach de chuid an Aontais ar thionscadal arna mhaoiniú ag an Aontas sa Tansáin arna bhainistiú ag Toscaireacht an Aontais Eorpaigh chuig an Tansáin agus chuig Comhphobal Oirthear na hAfraice. Mhaígh an gearánach gur sháraigh an conraitheoir dlí na Tansáine trí mhainneachtain clárú sa Tansáin, rud a chuir cosc air cead oibre bailí a fháil. Ina dhiaidh sin, chuir an conraitheoir an gearánach ar an eolas faoina chinneadh a chonradh a fhoirceannadh, agus ábhair imní faoi obair an ghearánaigh a d’ardaigh Toscaireacht an Aontais á gcur san áireamh.

D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar ábhair imní an ghearánaigh faoin gcaoi ar dhéileáil an Toscaireacht leis an dá ábhar. I ndáil leis sin, chuir an tOmbudsman a tuairim in iúl go comhsheasmhach, i gcás ina n-iarrann institiúidí AE saineolaithe atá ag obair ar thionscadail AE a ionadú, gur cheart éisteacht a thabhairt do na daoine aonair sin sula gcuirtear daoine eile ina n-ionad. Cé gur áitigh an Coimisiún nár iarr sé go ndéanfaí an saineolaí a ionadú, chinn an tOmbudsman go raibh baint ag an gCoimisiún leis an gcinneadh athsholáthair. Dá bhrí sin, chinn an tOmbudsman gur theip ar an gCoimisiún a áirithiú gur urramaíodh ceart an ghearánaigh chun éisteacht a fháil sular tháinig sé ina ionad, arbh ionann é agus drochriarachán.  Rinne sí moladh le haghaidh feabhsúcháin a bhí dírithe ar an gceist a chosc amach anseo. 

Ina theannta sin, chinn an tOmbudsman, ós rud é gur foirceannadh conradh an ghearánaigh, nach raibh údar le tuilleadh fiosrúchán maidir le saincheist an cheada oibre. Mar sin féin, mhol sí don Choimisiún feabhas a chur air, agus d’iarr sí air an t-ábhar a fhíorú toisc go bhféadfadh sé difear a dhéanamh do shaineolaithe eile atá ag obair ar thionscadal an Aontais. 

 

Tá ról lárnach ag gníomhaireachtaí an Aontais trí bheartais an Aontais a chur chun feidhme agus trí shaineolas teicniúil, eolaíoch agus dlíthiúil a chur ar fáil ar fud na bpríomhearnálacha. Aon tuairim go saothraíonn a seirbhísigh phoiblí leasanna príobháideacha a thagann salach ar a ndualgais, is féidir léi an bonn a bhaint de mhuinín an phobail as a gcuid oibre. Tá béim leagtha go seasta ag an Ombudsman Eorpach ar na rioscaí a bhaineann le feiniméan an “dorais imrothlaigh” - áit a n-aistríonn an fhoireann chuig róil sheachtracha, go háirithe san earnáil phríobháideach. Is féidir fiú líon beag cásanna ardphróifíle a bheith ina gcúis le míshástacht phoiblí agus damáiste do chlú, mar a léirítear i bhfiosrúcháin le déanaí.

Ag an am céanna, ní mór do riarachán an Aontais gairmithe oilte a mhealladh chun aghaidh a thabhairt ar thosaíochtaí amhail an inbhuanaitheacht, an digitiú agus an tslándáil. Is féidir le bearta amhail tréimhsí marana agus srianta poist difear a dhéanamh do sholúbthacht ghairme, go háirithe i réimsí amhail an dlí, airgeadas nó teicneolaíocht.

I bhfianaise an mhéid sin, scrúdaíodh san fhiosrúchán sin, ó thaobh na sistéamachta de, an chaoi a láimhseálann gníomhaireachtaí an Aontais cásanna doirse imrothlacha. Ba é an aidhm a bhí leis sin dea-chleachtais agus easnaimh a d’fhéadfadh a bheith sna beartais agus sna cleachtais atá i bhfeidhm a shainaithint. Chuige sin, rinne an tOmbudsman athbhreithniú mionsonraithe ar na beartais a chuir 15 ghníomhaireacht de chuid an Aontais i bhfeidhm agus rinne sé iniúchadh ar 54 chomhad maidir le cásanna aonair ar dhéileáil naoi ngníomhaireacht de chuid an Aontais leo. Bhuail foireann fiosrúcháin an Ombudsman le hionadaithe ó chúig ghníomhaireacht de chuid an Aontais chun cúrsaí atá fós gan réiteach a shoiléiriú.

Dúirt beagnach gach gníomhaireacht de chuid an Aontais a chuir doiciméadacht faoi bhráid an Ombudsman gur ghlac siad cur chuige an Choimisiúin Eorpaigh maidir le cur chun feidhme na n-oibleagáidí dlíthiúla atá ar bhaill foirne atá ag aistriú chuig róil san earnáil phríobháideach, cibé acu ar imeacht dóibh nó le linn saoire gan phá. Mar sin féin, chinn an tOmbudsman go bhfuil treoir níos mionsonraithe agus níos cuimsithí ag roinnt gníomhaireachtaí AE maidir le cur chun feidhme na n-oibleagáidí dlíthiúla sin ná mar atá ag gníomhaireachtaí eile. Baineann difríochtaí a shainaithin an tOmbudsman leis an gcaoi a ndéileálann gníomhaireachtaí le fógraí déanacha nó neamhiomlána maidir le gníomhaíochtaí iarsheirbhíse, leis an gcaoi a ndéanann gníomhaireachtaí measúnú ar fhógraí den sórt sin, le cineál na mbeart maolaitheach a forchuireadh, le trédhearcacht na gcinntí maidir le gníomhaíochtaí iarsheirbhíse ar tugadh fógra ina leith agus leis an gcaoi a ndéantar faireachán ar aon oibleagáidí a eascraíonn astu, chomh maith leis an gcaoi a gcuireann gníomhaireachtaí oiliúint ar bhaill foirne maidir lena n-oibleagáidí eitice.

Thairis sin, chinn an tOmbudsman go bhfuil difríocht shuntasach idir na rialacha agus na beartais lena rialaítear gníomhaíochtaí iar-shainordaithe daoine nach baill foirne iad, is é sin, comhaltaí de Bhoird Bainistíochta na ngníomhaireachtaí nó de Bhoird Maoirseoirí na ngníomhaireachtaí. Is iad na húdaráis náisiúnta a cheapann formhór chomhaltaí Bhord na ngníomhaireachtaí agus déanann siad ionadaíocht ar a mBallstáit faoi seach, rud a chiallaíonn go bhfuil siad fós faoi réir rialacha eitice náisiúnta, atá éagsúil ó Bhallstát go chéile. Chun aghaidh a thabhairt ar choinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann agus ar dhamáiste do chlú a eascraíonn as gluaiseachtaí doirse imrothlacha, níor ghlac ach roinnt de na comhlachtaí rialaithe ó ghníomhaireachtaí an Aontais a scrúdaíodh san fhiosrúchán seo beartais lena rialaítear gníomhaíochtaí iar-shainordaithe chomhaltaí an Bhoird.

Chun cabhrú le gníomhaireachtaí an AE a gcuid rialacha maidir le gluaiseachtaí doirse imrothlacha a neartú tuilleadh, leag an tOmbudsman amach sraith treoirlínte dea-chleachtais:

• Tosaíonn creat láidir ionracais le cosc: treoir shoiléir, oiliúint rialta agus tionscnaimh feasachta leanúnacha a thabhairt don fhoireann agus do chomhaltaí an Bhoird chun a áirithiú go bhfuil tuiscint iomlán ar oibleagáidí eiticiúla riachtanach.
• Treisítear é sin le nósanna imeachta oibríochta caighdeánacha láidre chun cásanna doirse imrothlacha a láimhseáil, lena soláthraítear cur chuige soiléir céim ar chéim maidir le fógraí, measúnuithe agus comhlíontacht.
• Ní mór critéir thrédhearcacha maidir le srian a chur ar róil iarsheirbhíse nó iar-shainordaithe a bhunú roimh ré, ionas go mbeidh daoine aonair go hiomlán ar an eolas faoi theorainneacha sula rachaidh siad isteach.
• Nuair a chuirtear aistriú chuig an earnáil phríobháideach in iúl, ba cheart do ghníomhaireachtaí gníomhú go tapa - trí mheasúnuithe riosca críochnúla a dhéanamh, coinbhleachtaí leasa a d’fhéadfadh a bheith ann a shainaithint, agus bearta réamhchúraim a dhéanamh láithreach amhail cearta rochtana a chúlghairm nó freagrachtaí a athshannadh i gcás inar gá.
• Ba cheart an chinnteoireacht a bheith cothrom, trédhearcach agus dea-dhoiciméadaithe, rud a chuirfeadh ar chumas daoine aonair barúil a thabhairt ar shrianta atá beartaithe agus a áirithiú ag an am céanna go ndéanfar rioscaí a bhainistiú go héifeachtach trí bhearta comhréireacha amhail tréimhsí marana, toirmisc bhrústocaireachta nó, i gcás inar gá, toirmisc glan amach.
• Ní mór cearta achomhairc a leagan amach go soiléir i gcinntí réasúnaithe tráthúla.
• Chomh maith le cinnteoireacht chríochnúil, braitheann cuntasacht ar fhorfheidhmiú láidir. Áirítear leis sin achoimrí ar ghníomhaíochtaí údaraithe a fhoilsiú, faireachán gníomhach a dhéanamh ar chomhlíonadh na gcoinníollacha a fhorchuirtear, agus oibleagáidí rúndachta a chomhlíonadh.
• I gcás ina bhfuil amhras faoi sháruithe, ní mór do ghníomhaireachtaí freagairt go pras - na fíricí a shuíomh, agus gníomhaíocht araíonachta a shaothrú i gcásanna tromchúiseacha - chun muinín a choinneáil agus sláine institiúideach a chosaint.

Is é conclúid an Ombudsman gur féidir le gníomhaireachtaí an Aontais go leor a fhoghlaim ó chleachtais a chéile. Tá sé i gceist ag an Ombudsman na treoirlínte dea-chleachtais seo a chur i bhfeidhm maidir le cásanna a d'fhéadfaí a chur in iúl di amach anseo.