Bhain an cás le cinneadh ón gCoimisiún Eorpach a mheas go raibh costais áirithe a d’éiligh eagraíocht neamhrialtasach neamh-incháilithe, a ghlac páirt i dtionscadal arna mhaoiniú ag an Aontas a bhí dírithe ar chiníochas in aghaidh na Romach a chomhrac. D’áitigh an gearánach nár scrúdaigh an Coimisiún an fhianaise i gceart sular chinn sé go raibh na costais neamh-incháilithe.

D'fhiosraigh an tOmbudsman an cheist agus chinn sé nach raibh aon drochriarachán ag an gCoimisiún.

Le linn Chomhdháil Líonra Eorpach na nOmbudsman a tionóladh an 19-20 Meitheamh 2017, chuir roinnt Ombudsman a ghlac páirt sa Mheitheal um Imirce a n-imní in iúl maidir le cur i bhfeidhm praiticiúil maolaithe shonraigh, atá sa tríú fomhír d’Airteagal 12(1) den Treoir maidir le hAthaontú Teaghlaigh (‘an Treoir’)[1].

Go sonrach, féadfaidh na Ballstáit a chinneadh gan an maolú ar na ceanglais [2] a leagtar síos maidir le feidhmiú an chirt chun athaontú teaghlaigh [3] a chur i bhfeidhm má dhéantar an t-iarratas ar athaontú teaghlaigh tar éis tréimhse trí mhí [4] a bheith caite ó stádas dídeanaí a dheonú.

Tar éis phlé na Meithle, shoiléirigh seirbhísí Ombudsman Cónaidhme na Beilge i ríomhphost an 18 Deireadh Fómhair 2017 go dtéann dlí na Beilge thar an íostréimhse trí mhí dá bhforáiltear sa Treoir [5] agus go gcuireann sé spriocdháta 12 mhí i bhfeidhm maidir le hinfheidhmeacht an mhaolaithe.

Mar sin féin, thug Ombudsman Cónaidhme na Beilge faoi deara, ó na gearáin a fuarthas, go bhféadfadh deacrachtaí praiticiúla a bheith ag baill teaghlaigh dídeanaithe sa Bheilg a chuirfeadh cosc orthu a n-iarratas a thaisceadh laistigh den tréimhse 12 mhí tar éis stádas dídeanaí a dheonú don urraitheoir. Tugadh aghaidh ar na deacrachtaí sin ar dtús in 2015 ^[6]. Mar thoradh air sin, is féidir le baill teaghlaigh dídeanaithe a n-iarratas a thaisceadh go díreach má chuireann siad cruthúnas ar a gcéannacht isteach, má líonann siad an fhoirm iarratais ar víosa agus, ar deireadh, má íocann siad táillí víosa (is féidir a gcomhad a chomhlánú ina dhiaidh sin).

Mar sin féin, de réir Ombudsman Cónaidhme na Beilge, bhí roinnt deacrachtaí fós ag na poist chonsalacha agus ag na poist chonsalacha toisc, mar shampla:

(1) ní i gcónaí a luann na poist chonsalacha an fhaisnéis ábhartha ar a suíomh gréasáin ná ar dhoiciméid tacaíochta do dhídeanaithe.

(2) ní i gcónaí a chuireann siad in iúl go gníomhach do bhaill teaghlaigh na ndídeanaithe a dhéanann teagmháil leis na poist chonsalacha gur féidir leo a n-iarratas a thaisceadh go díreach.

(3) uaireanta bíonn moill fhada ar iarratasóirí ar víosaí coinne a fháil leis an Ambasáid (mar gheall ar easpa cumais riaracháin a mbíonn diansrianta eagraíochtúla mar thoradh air).

(4) braitheann forfheidhmiú rialacha fabhracha ar fheasacht na hAmbasáide ar na rialacha sin agus ar na srianta eagraíochtúla sin.

(5) tá sé deacair cásanna a cheartú ina bhfuil dul in éag an sprioc-ama mar gheall ar ghníomhartha Ambasáide (nó neamhghníomhaíocht) toisc go bhfuil seasaimh chontrárthacha ag an Aireacht Gnóthaí Eachtracha agus ag an Oifig Inimirce ar an ábhar.

Chun dul i ngleic leis na fadhbanna sin, theastaigh ó Ombudsman Cónaidhme na Beilge ceist a chur ar an gCoimisiún faoi léirmhíniú féideartha níos fabhraí ar an Treoir.

Fiosrúchán

Sa cheist a chuir an tOmbudsman Eorpach ar aghaidh chuig an gCoimisiún, fiafraíodh den institiúid an bhféadfadh sí a dheimhniú go bhfuil a léirmhíniú (fabhrach) ar an spriocdháta trí mhí (atá beartaithe sa tríú fomhír d’Airteagal 12(1) de Threoir 2003/86/CE) a thugtar i dTeachtaireacht 2014 ón gCoimisiún [7] lena soláthraítear treoirlínte do na Ballstáit maidir le conas an Treoir [8] a chur i bhfeidhm fós ann, i bhfianaise ghéarú ghéarchéim na ndídeanaithe ó 2014 i leith agus an sciar measartha beag d’iarrthóirí tearmainn ar cosúil gur dheonaigh na Ballstáit stádas dídeanaí dóibh go dtí seo.

Freagra ón gCoimisiún

An 20 Nollaig 2017, thug an Coimisiún freagra ar an gceist.

Dheimhnigh an Coimisiún go raibh an ráiteas a rinneadh ina Theachtaireacht in 2014 maidir le treoir chun an Treoir a chur i bhfeidhm fós infheidhme. Luaigh sé Roinn 6.1.3 den Teachtaireacht go forleathan.

Dúirt an Coimisiún freisin gur chuir sé i bhfios go láidir, ina “Chlár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce” i mí na Bealtaine 2015 [9], gur cheart do na Ballstáit, mar fhreagairt ar na tragóidí daonna i ngéarchéim na himirce, leas a bhaint as bealaí dlíthiúla eile atá ar fáil do dhaoine a bhfuil cosaint de dhíth orthu, i gcomhthráth le hathlonnú. Áirítear orthu sin ‘urraíochtaí príobháideacha/neamhrialtasacha agus ceadanna daonnúla, agus clásail athaontaithe teaghlaigh’. Tháinig an Coimisiún ar an gconclúid go léirítear sa ráiteas thuasluaite nach bhfuil athrú tagtha ar sheasamh an Choimisiúin maidir leis na saincheisteanna a bhaineann le hathaontú teaghlaigh dídeanaithe mar thoradh ar ghéarú ghéarchéim na ndídeanaithe.

Ar deireadh, thagair an Coimisiún do thuarascáil ar staidéar EMN (Gréasán Imirce na hEorpa) a rinneadh le déanaí, ina dtugtar forléargas ar an staid i mBallstáit éagsúla maidir leis an tréimhse ama inar cheart iarratais ar athaontú éascaithe teaghlaigh do dhídeanaithe a chur isteach [10]. 

Seoladh freagra an Choimisiúin chuig Ombudsman Cónaidhme na Beilge an 9 Eanáir 2018.

Aiseolas

Níor chuir Ombudsman Cónaidhme na Beilge aon bharúil faoi bhráid fhreagra an Choimisiúin.

Nós imeachta clabhsúir

I bhfianaise ábhar an fhreagra (i.e. gur dheimhnigh an Coimisiún an ráiteas a rinne sé ina Theachtaireacht in 2014) agus ós rud é nár chuir Ombudsman Cónaidhme na Beilge aon bharúil isteach, thángthas ar an gconclúid gur tugadh aghaidh go leordhóthanach ar an tsaincheist a ardaíodh sa cheist.

[1] Treoir 2003/86/CE ón gComhairle an 22 Meán Fómhair 2003 maidir leis an gceart chun athaontú teaghlaigh, IO L 251, 03/10/2003 lch. 12.

[2] Is iad seo a leanas na ceanglais sin: (i) cóiríocht oiriúnach don teaghlach, (ii) árachas breoiteachta, agus (iii) acmhainní leordhóthanacha cobhsaí rialta.

[3] Léitear an chuid ábhartha den chéad fhomhír d'Airteagal 12 (1) mar a leanas: “De mhaolú ar Airteagal 7, ní cheanglóidh na Ballstáit ar an dídeanaí agus/nó ar an mball teaghlaigh nó ar na baill teaghlaigh, i ndáil le hiarratais a bhaineann leis na baill teaghlaigh sin dá dtagraítear in Airteagal 4(1), an fhianaise a sholáthar go gcomhlíonann an dídeanaí na ceanglais a leagtar amach in Airteagal 7.”

[4] Léitear an chuid ábhartha den tríú fomhír d'Airteagal 12 (1) mar a leanas: ‘Féadfaidh na Ballstáit a cheangal ar an dídeanaí na coinníollacha dá dtagraítear in Airteagal 7(1) a chomhlíonadh mura gcuirtear isteach an t-iarratas ar athaontú teaghlaigh laistigh de thréimhse 3 mhí tar éis stádas dídeanaí a dheonú ’(béim curtha leis).

[5] Airteagal 10, §2, an cúigiú fleasc, Dlí an 15 Nollaig 1980 maidir le dul isteach, fanacht, socrú agus aistriú náisiúnach eachtrach (an Bheilg).

[6] Liostaigh Ombudsman na Beilge na neamhréireachtaí praiticiúla seo a leanas ar thug an Aireacht Gnóthaí Eachtracha agus an Oifig Inimirce aghaidh orthu in 2015: (1) Éilíonn Ambasáidí na Beilge ar iarratasóirí a ndoiciméad uile a dhlisteanú sula ndéanann siad iarratas ar athaontú teaghlaigh, rud a thógann go leor ama. (2) Thug Ombudsman na Beilge faoi deara go raibh deacrachtaí tromchúiseacha ag baill teaghlaigh gach doiciméad breise a fháil a theastaíonn ón Ambasáid chun an t-iarratas a chlárú.

[7] Communication from the Commission to the European Parliament and the Council on guidance for application of Directive 2003/86/EC on the right to family reunification [Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa agus chuig an gComhairle maidir le treoir i ndáil le cur i bhfeidhm Threoir 2003/86/CE maidir leis an gceart chun athaontú teaghlaigh], COM(2014) 210 final.

[8] COM (2014) 210, 6.1.3: ‘Le hAirteagal 12(1), an tríú fomhír, ceadaítear do na Ballstáit a cheangal ar an dídeanaí coinníollacha Airteagal 7(1) a chomhlíonadh mura gcuirtear isteach an t-iarratas ar athaontú teaghlaigh laistigh de thréimhse trí mhí tar éis stádas dídeanaí a dheonú. Is minic a bhíonn deacrachtaí praiticiúla ag dídeanaithe laistigh den tréimhse ama sin agus d’fhéadfadh na deacrachtaí sin a bheith ina mbac praiticiúil ar athaontú teaghlaigh. Dá bhrí sin, measann an Coimisiún gurb é an réiteach is iomchuí nach gcuireann formhór na mBallstát an teorannú sin i bhfeidhm.

Mar sin féin, má roghnaíonn na Ballstáit an fhoráil sin a chur i bhfeidhm, measann an Coimisiún gur cheart dóibh bacainní praiticiúla oibiachtúla atá roimh an iarratasóir a chur san áireamh mar cheann de na tosca agus measúnú á dhéanamh ar iarratas aonair. Ina theannta sin, cé go bhfuil sé de shaoirse ag na Ballstáit, i gcomhréir le hAirteagal 11 agus le hAirteagal 5(1), a chinneadh ar cheart don urraitheoir nó don bhall teaghlaigh an t-iarratas a chur isteach, d’fhéadfadh sé go mbeadh sé sin thar a bheith deacair nó dodhéanta mar gheall ar chás sonrach na ndídeanaithe agus a mball teaghlaigh.

Dá bhrí sin, measann an Coimisiún gur cheart do na Ballstáit, go háirithe agus teorainn ama á cur i bhfeidhm acu, deis a thabhairt don urraitheoir an t-iarratas a chur isteach i gcríoch an Bhallstáit chun éifeachtacht an chirt chun athaontú teaghlaigh a ráthú. Ar deireadh, má bhíonn bacainní praiticiúla oibiachtúla roimh iarratasóir maidir leis an sprioc-am trí mhí a chomhlíonadh, measann an Coimisiún gur cheart do na Ballstáit cead a thabhairt dóibh iarratas páirteach a dhéanamh, atá le comhlánú a luaithe a bheidh doiciméid ar fáil nó a chuirfear rianú i gcrích go rathúil. Áitíonn an Coimisiún freisin ar na Ballstáit faisnéis shoiléir a chur ar fáil maidir le hathaontú teaghlaigh do dhídeanaithe ar bhealach tráthúil agus intuigthe (mar shampla, nuair a dheonaítear a stádas dídeanaí).’

[9] Teachtaireacht ón gCoimisiún chuig Parlaimint na hEorpa, chuig an gComhairle, chuig Coiste Eacnamaíoch agus Sóisialta na hEorpa agus chuig Coiste na Réigiún: Clár Oibre Eorpach maidir leis an Imirce (COM(2015) 240).

[10] Tá an tuarascáil ar fáil ag: https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/00_family_reunification_sr_final.pdf

The case concerned the handling by the Commission of a complaint concerning the complainant's exclusion from a network of experts due to his allegedly inappropriate behaviour. The Ombudsman inquired into the issue and found that the Commission's overall response to the allegations made against the complainant was inadequate. The Ombudsman found that the Commission had failed to carry out a thorough, objective and neutral assessment of the facts. The Ombudsman then made a proposal for a solution, which the Commission rejected. The Ombudsman has therefore decided to close the case with a finding of maladministration on the part of the Commission.

Is cuideachta Ghearmánach a oibríonn i réimse na hinnealtóireachta nádúrtha agus na n-eolaíochtaí cultúrtha agus na míochaine a chuir an gearán seo isteach. Bhain sé le tionscadal de chuid an Aontais a dhéileálann le sásraí rialaithe timthrialla cille a thuiscint agus réitigh fhéideartha a aimsiú ar ghalair a bhaineann le timthriall cille. Tar éis iniúchadh a dhéanamh ar an tionscadal, chinn an Coimisiún gan glacadh le speansais áirithe mar speansais incháilithe. Rinne an gearánach agóid i gcoinne an chinnidh sin agus líomhain sé go raibh an bealach ar láimhseáil an Coimisiún agus a iniúchóirí an t-iniúchadh mícheart, éagórach agus nár chloígh sé le dea-chleachtas riaracháin. D'fhiosraigh an tOmbudsman na saincheisteanna agus níor aimsigh sé aon drochriarachán in iompar an Choimisiúin.

Bhain an cás leis an gcaoi a ndearna ENISA na cúraimí a athshannadh agus athruithe a dhéanamh ar thimpeallacht oibre an ghearánaigh, fostaí de chuid ENISA. D’fhiosraigh an tOmbudsman an tsaincheist agus rinne sé togra le haghaidh réiteach cairdiúil, nár ghlac ENISA leis. Rinne an tOmbudsman dréachtmholtaí ansin, inar iarr sí ar ENISA: 1) a admháil gur mhainnigh sé (a) dul i gcomhairle leis an ngearánach sular ghlac sé na cinntí maidir le hathshannadh, (b) cúiseanna a thabhairt lena ghníomhartha, (c) a chinntí maidir le hathshannadh a chur in iúl i gceart, (d) freagra a thabhairt ar iarrataí ábhartha an ghearánaigh, agus (e) aird chuí a thabhairt ar leas an ghearánaigh; 2) leithscéal a ghabháil leis an ngearánach; 3) íocaíocht ex gratia EUR 1 000 a dhéanamh leis an ngearánach; agus 4) gealltanas foirmiúil a thabhairt don Ombudsman nach ndéanfaidh sé cásanna drochriaracháin den sórt sin amach anseo. Ghlac ENISA le dréachtmholtaí an Ombudsman agus ghlac sí céimeanna chun iad a chur chun feidhme. Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás.