Arna dhéanamh i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh ^[1]

Cúlra an ghearáin

1. Is ‘liúntas ar ráta comhréidh’ é an Liúntas Caiteachais Ghinearálta (GEA) atá ‘beartaithe chun costais a chumhdach a thabhaítear agus a bhaineann go díreach le feidhmiú shainordú parlaiminteach an Fheisire’, ‘amhail cíos oifige agus costais bhainistíochta, teileafón agus síntiúis, gníomhaíochtaí ionadaíochta, ríomhairí agus teileafóin, eagrú comhdhálacha agus taispeántas ’.^[2]

2. An 12 Meitheamh 2017, chuir Biúró ^{Pharlaimint na hEorpa [3]} Meitheal ad hoc ar bun “agus é mar aidhm aici liosta athbhreithnithe de na speansais a d’fhéadfaí a íoc faoin GEA a tharraingt suas agus moltaí a dhéanamh don todhchaí”.^[4] Rinne an Mheitheal togra maidir le liosta na speansas a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe faoin GEA agus maidir leis na rialacha lena rialaítear iad. Ar thrí phointe, níor tháinig sé ar chomhthoil. Ina ionad sin, d’ullmhaigh sé roghanna ar vótáil an Biúró ina leith chun cinneadh críochnaitheach a dhéanamh.

3. An 2 Iúil 2018, d’éist an Biúró leis an togra ón Meitheal. Thug sí dá haire an litir a ghabhann leis an togra ón bhFeisire de Pharlaimint na hEorpa (FPE) a ghníomhaigh mar chathaoirleach na Meithle, maidir leis an athbhreithniú ar liosta na speansas a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe ag GEA. Lean an Biúró ar aghaidh le cinneadh a dhéanamh maidir le liosta na speansas a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe ag an GEA.^[5]

4. An 4 Iúil 2018, d’iarr an gearánach, iriseoir, rochtain ar na doiciméid seo a leanas: 1) an litir ó chathaoirleach na Meithle dá dtagraítear thuas;^[6] 2) an togra ón Meitheal ad hoc maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar liosta na speansas a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe ag an GEA, lena n-áirítear na roghanna éagsúla a cuireadh ar aghaidh; agus 3) doiciméid eile a bhaineann le plé GEA ag cruinniú an Bhiúró an 2 Iúil 2018.

5. Thug an Pharlaimint freagra don ghearánach an 25 Iúil 2018. Shainaithin sé an litir agus an togra a d’iarr an gearánach. Ina theannta sin, sainaithníodh ann liosta neamh-uileghabhálach na speansas a d’fhéadfaí a íoc ó GEA mar a bunaíodh le cinneadh ón mBiúró an 13 Nollaig 2010. Mhínigh an Pharlaimint go raibh liosta na speansas ar fáil go poiblí cheana féin, gur tharchuir sí an gearánach chuig an suíomh gréasáin ábhartha,^[7] agus gur chuir sí cóip den doiciméad ar fáil don ghearánach. Mar sin féin, dhiúltaigh an Pharlaimint rochtain phoiblí a thabhairt ar an litir agus ar an togra a iarradh, agus í ag brath ar chosaint phróiseas cinnteoireachta na Parlaiminte, i gcomhréir le hAirteagal 4(3) de Rialachán 1049/2001.^[8]

6. An 31 Iúil 2018, thíolaic an gearán iarraidh ar athbhreithniú ar chinneadh na Parlaiminte, ar a dtugtar ‘iarratas dearbhúcháin’.

7. Dheimhnigh an Pharlaimint gur dhiúltaigh sí rochtain phoiblí a thabhairt ar na doiciméid a iarradh an 12 Meán Fómhair 2018.

8. Agus é míshásta le freagra na Parlaiminte, rinne an gearánach gearán leis an Ombudsman an 21 Meán Fómhair 2018.

9. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán agus, le linn an fhiosrúcháin, thionóil a foireann fiosrúcháin dhá chruinniú le hionadaithe na Parlaiminte, ar scrúdaíodh na doiciméid a iarradh lena linn.

Saincheist maidir le cosaint phróiseas cinnteoireachta na Parlaiminte

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

Argóintí na Parlaiminte

10. D’áitigh an Pharlaimint gur dréachtaíodh na doiciméid a iarradh chun cabhrú leis an mBiúró liosta speansas a ghlacadh a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe ag GEA. Thug sí dá haire go bhfuil ‘tuairimí le haghaidh úsáid inmheánach mar chuid de phléití agus de réamhchomhairliúcháin laistigh den Pharlaimint’ sna doiciméid. Dúirt an Pharlaimint freisin gur cuireadh an litir ó Chathaoirleach an Ghrúpa Oibre faoi bhráid an Bhiúró chun ‘cúnamh a thabhairt dó i gcomhlíonadh a chúraimí’. De réir na Parlaiminte, pléadh sa litir sin ‘na rialacha maidir leis na speansais a d’fhéadfaí a íoc ó GEA’. 

11. Mhaígh an Pharlaimint go raibh sé de chúram íogair ar an Meitheal ‘na rialacha agus na dea-chleachtais atá ann cheana a shoiléiriú agus a neartú’, rud a d’éiligh muinín fhrithpháirteach idir an Mheitheal agus an Biúró. D’áitigh sé, chun an cinneadh a dhéanamh maidir le modhnú a dhéanamh ar liosta na speansas a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe ag GEA, gur ghá plé oscailte neamhbhalbh a dhéanamh. Mar gheall air sin, agus i bhfianaise go gcuirtear cinntí a bhaineann le liúntais airgeadais na bhFeisirí (agus go háirithe iad siúd a bhaineann le húsáid GEA) faoi réir díospóireacht phoiblí, shuigh an Biúró gur cheart cruinnithe na Meithle a thionól go príobháideach, ionas gur féidir lena comhaltaí plé a dhéanamh agus comhairle a chur ar an mBiúró gan bhac agus gan fhorchoimeádais, agus na roghanna malartacha uile a d’fhéadfadh a bheith ann á gcur i láthair acu. Dá bhrí sin, mheas an Pharlaimint go bhfuil feidhm ag rúndacht phléití na Meithle freisin maidir leis na doiciméid a iarradh, ar ‘cuid dhílis’ iad de na pléití sin.

12. Chuir an Pharlaimint i bhfios go láidir, dá nochtfaí go poiblí na doiciméid a iarradh, go gcuirfí cumas meithleacha comhchosúla amach anseo saincheisteanna a bhaineann leis an GEA a phlé go críochnúil i mbaol. Staonfadh na meithleacha ‘ó roghanna malartacha nuálacha a mholadh agus ní bheadh an fhaisnéis a chuirfí faoi bhráid an Bhiúró chomh cuimsitheach agus atá sa chás seo’. Mar thoradh air sin, bhainfí an bonn go mór de phróiseas cinnteoireachta na Parlaiminte, ós rud é nach mbeadh an Biúró in ann brath ‘ar an gcomhairle is fearr is féidir ó mheithleacha’. Dá bhrí sin, ní ‘thiocfadh sé ar an gcinneadh is fearr is féidir’. Ar an mbonn sin, tháinig an Pharlaimint ar an gconclúid go mbainfeadh nochtadh poiblí na ndoiciméad iarrtha an bonn go mór de phróiseas cinnteoireachta na Parlaiminte.

13. Chuir an Pharlaimint i bhfios go láidir freisin go gcuirfeadh nochtadh na ndoiciméad iarrtha ar chumas an phobail an cinneadh críochnaitheach a chur i gcomparáid leis na tuairimí a chuirtear in iúl sna doiciméid. De réir na Parlaiminte, tá ardriosca ann go n-úsáidfí an chomparáid chun agóid a dhéanamh i gcoinne an chinnidh chríochnaithigh, rud a d’fhágfadh go mbainfí an bonn den chinneadh sin. 

14. Ina theannta sin, thug an Pharlaimint dá haire, agus cinneadh á dhéanamh aici maidir le liosta speansais na bhFeisirí a d’fhéadfadh a bheith cumhdaithe ag GEA, go ngníomhaíonn an Pharlaimint ina cáil riaracháin. D’áitigh an Pharlaimint go bhfuil gá le rochtain nach bhfuil chomh fairsing sin ar dhoiciméid i gcomhthéacs obair riaracháin na Parlaiminte i gcomparáid le hobair reachtach na Parlaiminte.^[9]

15. D’aithin an Pharlaimint leas an phobail i rialú na liúntas airgeadais a fhaigheann na Feisirí. Mheas sé, áfach, nár léirigh argóintí an ghearánaigh, sa chás seo, go raibh prionsabal na trédhearcachta ina ábhar imní an-phráinneach. Ina theannta sin, níor sháraigh a chuid argóintí an spéis i gcosaint phróiseas cinnteoireachta na Parlaiminte. Dá bhrí sin, tháinig an Pharlaimint ar an gconclúid nach mór rochtain phoiblí ar na doiciméid a iarradh a dhiúltú chun próiseas cinnteoireachta na Parlaiminte a chosaint, i gcomhréir le dlí AE sa réimse sin, eadhon Airteagal 4(3) de Rialachán 1049/2001.

Argóintí an ghearánaigh

16. Rinne an gearánach agóid i gcoinne argóint na Parlaiminte ‘go staonfadh comhaltaí na Meithle ó roghanna malartacha nuálacha a mholadh’ i gcás nochtadh poiblí den chineál doiciméad a iarradh sa chás seo. Thug sé dá aire gur Feisirí a thoghtar go díreach iad na comhaltaí sin agus go gcuireann siad a dtuairimí agus a dtograí maidir le reachtaíocht an Aontais in iúl go poiblí gach lá, lena n-áirítear i ‘réimsí conspóideacha’. Dá bhrí sin, mheas an gearánach go raibh ábhar imní gan bhunús ag an bParlaimint go bhféadfaí comhaltaí na Meithle a dhíspreagadh óna dtuairimí a chur in iúl gan bhac.

17. Chuir an gearánach i bhfios go láidir go n-áitíonn na Feisirí féin cinneadh a dhéanamh maidir le GEA i bhfabhar grinnscrúdú poiblí ar phróiseas cinnteoireachta na Parlaiminte maidir le GEA. I gcás den sórt sin, tá leas an phobail níos práinní fós ós rud é go mbaineann sé le caiteachas na gcánacha a íocann saoránaigh. Dá réir sin, d’áitigh an gearánach go raibh leas sáraitheach poiblí ann maidir le léargas a fháil ar an gcaoi a ndearna an Biúró a chinneadh maidir leis an GEA.

18. Thairis sin, d’áitigh an gearánach nár cheart don Bhiúró aon ráthaíocht den sórt sin a thabhairt don Mheitheal go ndéileálfaí lena pléití mar phlé rúnda. B’amhlaidh an cás go háirithe i bhfianaise an chomhthéacs gur ghlac tromlach na bhFeisirí, an 28 Aibreán 2016, Rún cheana féin ina n-iarrtar ar an bParlaimint féin ‘na cláir oibre agus nótaí aiseolais chruinnithe chomhordaitheoirí an Choiste, an Bhiúró agus Chomhdháil na nUachtarán a chur ar fáil, chomh maith le, i bprionsabal, na doiciméid uile dá dtagraítear sna cláir oibre sin, i gcomhréir le forálacha Rialachán (CE) Uimh. 1049/2001, trína bhfoilsiú ar shuíomh gréasáin na Parlaiminte’.^[10] Thug an gearánach dá aire freisin gur mheabhraigh an Pharlaimint an iarraidh sin ón 28 Aibreán 2016 i Rún ón bParlaimint an 14 Meán Fómhair 2017.^[11]

Measúnú an Ombudsman

19. Shuigh an tOmbudsman go ndearna an Grúpa Oibre athbhreithniú ar liosta na speansas arna gcumhdach ag an GEA agus rinne sé a thogra maidir leis na rialacha lena rialaítear úsáid an GEA. Tá roinnt roghanna sa togra seo chun athbhreithniú a dhéanamh ar liosta na speansas a chumhdaítear agus tá litir mhíniúcháin ó Chathaoirleach na Meithle ag gabháil leis. Aithníonn an tOmbudsman íogaireacht na ndoiciméad a iarradh agus íogaireacht phlé an Ghrúpa Oibre araon. Mar sin féin, cuireann sí i bhfios go láidir, faoi Airteagal 4(3) de Rialachán 1049/2001, go ndeonófar rochtain phoiblí ar dhoiciméid le haghaidh úsáid inmheánach mar chuid de phléití agus de réamhchomhairliúcháin nuair is ann do leas sáraitheach poiblí i nochtadh na ndoiciméad sin.

20. Leagann an tOmbudsman béim ar an tábhacht a bhaineann le comhthéacs an cháis seo: is cás é sin ina ndéanann na Feisirí, mar chomhaltaí den Bhiúró, cinneadh maidir le speansais an GEA a chumhdach. Ag an am céanna, faigheann na Feisirí sin aisíocaíocht ar na speansais sin faoi GEA. I bhfianaise na staide sin, ina ngníomhaíonn FPEnna mar chinnteoirí agus iad ina bhfaighteoirí ar na speansais freisin, cinneann an tOmbudsman go bhfuil leas sáraitheach poiblí ann maidir le grinnscrúdú a dhéanamh ar phróiseas cinnteoireachta an Bhiúró. Is ann do leas poiblí den sórt sin freisin chun a áirithiú go ndéanfar measúnú oibiachtúil ar na rialacha lena rialaítear úsáid GEA agus go socrófar go ciallmhar iad.

21.  Mar thoradh air sin, measann an tOmbudsman gur cheart go mbeadh léargas ag an bpobal ar an gcaoi a ndearnadh an cinneadh riaracháin sa chás seo agus ar na roghanna a moladh agus a pléadh. Tugann sí dá haire go bhfuil grinnscrúdú poiblí ar chinneadh riaracháin na Parlaiminte maidir leis an ábhar sin tábhachtach do mhuinín an phobail as an úsáid fhreagrach a bhaineann a n-ionadaithe tofa as cistí poiblí.

22. Ina theannta sin, tá an tOmbudsman den tuairim nach dócha go ndíspreagfaidh nochtadh poiblí na ndoiciméad iarrtha meithleacha amach anseo ó úsáid an GEA a phlé gan bhac agus go hoscailte. Measann sí go n-aithneodh an pobal go ndearnadh roghanna éagsúla a mheas go cúramach agus gur chomhlíon an Mheitheal a sainordú go dícheallach.

23. I bhfianaise an mhéid thuas, measann an tOmbudsman go bhfuil leas sáraitheach poiblí ann maidir leis na doiciméid a iarradh a nochtadh. Measann an tOmbudsman gur drochriarachán é diúltú na Parlaiminte rochtain phoiblí a thabhairt ar na doiciméid sa chás seo. Dá bhrí sin, déanann sí moladh comhfhreagrach thíos, i gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh.

Moladh

Ar bhonn an fhiosrúcháin ar an ngearán seo, cuireann an tOmbudsman an moladh seo a leanas faoi bhráid Pharlaimint na hEorpa:

Ba cheart do Pharlaimint na hEorpa rochtain phoiblí a thabhairt ar an togra ón Meitheal ad hoc maidir le hathbhreithniú a dhéanamh ar liosta na speansas a fhéadfar a íoc ón Liúntas Caiteachais Ghinearálta ó chlár oibre chruinniú an Bhiúró an 2 Iúil 2018 agus ar an litir ghaolmhar óna cathaoirleach.

Cuirfear Parlaimint na hEorpa agus an gearánach ar an eolas faoin moladh sin. I gcomhréir le hAirteagal 3(6) de Reacht an Ombudsman Eorpaigh, seolfaidh an Pharlaimint tuairim mhionsonraithe faoin 30 Iúil 2019.

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 29/04/2019

[1] Cinneadh ó Pharlaimint na hEorpa an 9 Márta 1994 maidir leis na rialacháin agus na coinníollacha ginearálta lena rialaítear comhlíonadh dhualgais an Ombudsman (94/262/CEGC, CE, Euratom), IO 1994 L 113, lch. 15.

[2] Iarscríbhinn a ghabhann le miontuairiscí Bhiúró Pharlaimint na hEorpa den chruinniú an 2 Iúil 2018 - Liosta na speansas a fhéadfar a íoc as an Liúntas Caiteachais Ghinearálta (GEA), Cinneadh ón mBiúró an 2 Iúil 2018, leathanach 60 agus na nithe seo a leanas, ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/RegData/organes/bureau/proces_verbal/2018/07-02/BUR_PV(2018)07-02_EN.pdf; agus Parlaimint na hEorpa, Achoimre ar liúntais, ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/news/en/faq/14/summary-of-allowances

[3] Is é Biúró Pharlaimint na hEorpa an comhlacht a leagann síos rialacha na Parlaiminte, a tharraingíonn suas an réamhdhréachtbhuiséad agus a chinneann gach ábhar riaracháin, pearsanra agus eagrúcháin.  Tá sé comhdhéanta d’Uachtarán Pharlaimint na hEorpa, ceithre Leas-Uachtarán déag agus cúigear caestóirí (atá freagrach as cúrsaí riaracháin agus airgeadais ar ábhar imní díreach iad d’Fheisirí Pharlaimint na hEorpa). Féach, mar shampla, http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/eu-affairs/20140702STO51229/the-bureau-meet-the-people-in-charge-of-the-8th-european-parlaimint

[4] Miontuairiscí Bhiúró Pharlaimint na hEorpa ar chruinniú an 12 Meitheamh 2017, leathanaigh 12-13, ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/RegData/organes/bureau/proces_verbal/2017/06-12/BUR_PV(2017)06-12_EN.pdf

[5] Miontuairiscí Bhiúró Pharlaimint na hEorpa ar chruinniú an 2 Iúil 2018, leathanaigh 19-20; Liosta na speansas a fhéadfar a íoc as an Liúntas Caiteachais Ghinearálta (GEA), Cinneadh ón mBiúró an 2 Iúil 2018, Iarscríbhinn a ghabhann leis na miontuairiscí, leathanaigh 60-63, le fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/RegData/organes/bureau/proces_verbal/2018/07-02/BUR_PV(2018)07-02_EN.pdf

[6] Rinneadh tagairt don litir seo i ndréachtchlár oibre chruinniú an Bhiúró an 2 Iúil 2018

[7] Liosta na speansas a fhéadfar a íoc as an Liúntas Caiteachais Ghinearálta

(GEA), ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/RegData/publications/notes/2010/438665/EP-PE_NT(2010)438665_XL.pdf

[8] Rialachán 1049/2001 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 30 Bealtaine 2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32001R1049&rid=1.

[9] Thagair an Pharlaimint do bhreithiúnas na Cúirte Breithiúnais an 21 Iúil 2011, Ríocht na Sualainne v an Coimisiún Eorpach agus MyTravel Group plc, Cás C-506/08 P, ECLI:EU:C:2011:496, mír 87.

[10] Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 28 Aibreán 2016 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid (Riail 116(7)) do na blianta 2014-2015 (2015/2287(INI)), ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P8-TA-2016-0202&language=EN.

[11] Rún ó Pharlaimint na hEorpa an 14 Meán Fómhair 2017 maidir le trédhearcacht, cuntasacht agus sláine in institiúidí AE (2015/2041(INI)), ar fáil ag: http://www.europarl.europa.eu/sides/getDoc.do?type=TA&reference=P8-TA-2017-0358&language=EN&ring=A8-2017-0133.