A Uasail X, a chara,

Le Rialachán 2021/2303, a tháinig i bhfeidhm ag tús na bliana seo, leathnaíodh sainordú Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann. Tá cumhachtaí faighte ag an nGníomhaireacht a mhéadóidh go suntasach a rannpháirtíocht i gcinnteoireacht maidir le tearmann ag údaráis náisiúnta agus a fhágfaidh go dtiocfaidh méadú ar theagmhálacha díreacha idir an Ghníomhaireacht agus daoine aonair a mbaineann a gníomhaíochtaí leo. Tá oibleagáidí feabhsaithe maidir le cearta bunúsacha ag gabháil leis na cumhachtaí nua sin freisin agus ardaíonn siad ceisteanna maidir le conas a chomhlíonfaidh an Ghníomhaireacht na hoibleagáidí sin agus conas a áiritheoidh sí cuntasacht as a cuid gníomhaíochtaí.

Foráiltear le Rialachán 2021/2303 freisin do choimircí um chearta bunúsacha atá comhchosúil leo siúd a áirítear i Rialachán 2019/1896 maidir leis an nGarda Teorann agus Cósta Eorpach (Frontex). Mar is eol duit, d'fhéach mé ar an gcaoi a dtugann Frontex éifeacht do na cosaintí seo in dhá fhiosrúchán féintionscnaimh ar leith.[1]

Chinn mé an tionscnamh seo a sheoladh chun a fhíorú go bhfuil dúshláin sách réamh-mheasta ag Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann a bhaineann le cuntasacht agus lena hoibleagáidí maidir le cearta bunúsacha a eascraíonn as a sainordú leathnaithe. Tríd an méid sin a dhéanamh, tá súil agam d’aird a tharraingt freisin ar shaincheisteanna a chuireann ar do chumas éifeacht iomlán agus fhóinteach a thabhairt do na hoibleagáidí sin.

Díreoidh an tionscnamh ar an méid seo a leanas: (i) sásra faireacháin na Gníomhaireachta, a thiocfaidh i bhfeidhm go páirteach ag deireadh 2023; (ii) rannpháirtíocht na Gníomhaireachta le tíortha nach bhfuil san Aontas (mar shampla, an chaoi a mbailíonn sí faisnéis faoi thíortha tionscnaimh); agus (iii) an sásra gearán agus an t-oifigeach um chearta bunúsacha.

Bheinn buíoch dá bhféadfadh an Ghníomhaireacht freagra a thabhairt faoi dheireadh mhí Dheireadh Fómhair 2022 ar na ceisteanna a leagtar amach san iarscríbhinn a ghabhann leis an litir seo.

Ba mhaith liom freagra na Gníomhaireachta (agus faisnéis rúnda coinnithe siar) a fhoilsiú ar mo shuíomh gréasáin. Féadfaidh mé deis a thabhairt do pháirtithe leasmhara freisin barúlacha a thabhairt maidir leis an bhfreagra sin.

Má theastaíonn tuilleadh faisnéise nó soiléirithe uait maidir leis an tionscnamh seo, ná bíodh drogall ort teagmháil a dhéanamh leis an bPríomhchomhairleoir maidir le comhlíonadh na Cairte, atá freagrach as an bhfiosrúchán. Más fearr leis an nGníomhaireacht é, is féidir cruinniú a chur ar bun chun an tionscnamh a phlé agus aon fhaisnéis ábhartha a roinnt.

Le dea-mhéin,

Emily O'Reilly

An tOmbudsman Eorpach

Strasbourg, 11/07/2022

Imfhálú: Ceisteanna ar Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann

[1] Féach: OI/5/2020/MHZ (https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/57955) agus OI/4/2021/MHZ (https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/151369)

Iarscríbhinn

Ceisteanna ar Ghníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann

1) Ar dhréachtaigh Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Thearmann togra cheana féin maidir leis an nós imeachta chun faireachán a dhéanamh ar chur i bhfeidhm oibríochtúil agus teicniúil oibleagáidí dlíthiúla an Aontais ag na Ballstáit? 

2) Ar bhreithnigh an Ghníomhaireacht cuairteanna ar an láthair gan réamhfhógra ó fhoirne saineolaithe a áireamh, mar chuid den fhaireachán sin, chun measúnú fóinteach cáilíochtúil agus cainníochtúil a áirithiú?

3) An bhfuil cleachtais choinneála, cúnamh dlíthiúil agus athlonnú san áireamh mar thopaicí le measúnú?

4) Sa bhreis ar fhaisnéis arna soláthar ag údaráis náisiúnta, cén fhaisnéis a mbeidh an Ghníomhaireacht ag brath uirthi dá measúnú? An bhféadfaí tuairimí, taithí agus measúnuithe na n-ombudsman náisiúnta agus comhlachtaí faireacháin eile um chearta an duine a ionchorprú go córasach sa mheasúnú, a mbíonn róil dhíreacha acu go minic i leith iarrthóirí tearmainn agus dídeanaithe?

5) An ndéanann an Ghníomhaireacht foráil maidir le deis a bheith ag daoine aonair atá i láthair ar chríoch an Bhallstáit atá faoi mheasúnú (saoránaigh den Aontas nó náisiúnaigh tríú tír) gearáin a chur faoi bhráid na Gníomhaireachta nó a hoifigigh idirchaidrimh maidir le neamhchomhlíonadh dhlí tearmainn an Aontais ag an mBallstát atá i gceist? Más ea, an bhféadfadh an Ghníomhaireacht inspioráid a fháil ó rialacha an Choimisiúin maidir le hidirghníomhú le saoránaigh den Aontas a dhéanann gearán faoi sháruithe ar dhlí an Aontais?[1]

6) Conas a áiritheoidh an Ghníomhaireacht neamhchlaontacht a hanailíse maidir le tíortha tionscnaimh?

7) Ar bhreithnigh an Ghníomhaireacht painéal saineolaithe neamhspleácha a bhunú chun cur leis an anailís sin?

8) Conas a chomhoibreoidh an Ghníomhaireacht lena Fóram Comhchomhairleach ina leith sin?

9) Conas a léirmhíníonn an Ghníomhaireacht an cúram atá uirthi comhar oibríochtúil a éascú idir na Ballstáit agus tíortha nach Ballstáit den Aontas iad, lena n-áirítear maidir le cearta bunúsacha a chosaint (brollach phointe 38 agus Airteagal 35 de Rialachán 2021/2303)?

10) Cén mhodheolaíocht a chuirfidh an Ghníomhaireacht i bhfeidhm chun measúnú a dhéanamh ar staid chearta an duine i dtíortha nach bhfuil san Aontas agus cad iad na himthosca faoina measfadh sí go bhfuil an staid i dtír de chineál nach féidir léi oifigeach idirchaidrimh a imscaradh chuig an tír sin?

11) Cén uair a mheasann an Ghníomhaireacht go mbeidh an t-oifigeach um chearta bunúsacha oibríochtúil?

12) I gcás ina líomhnaítear go bhfuil sáruithe ar chearta bunúsacha á ndéanamh ag saineolaithe ar na Foirne Tacaíochta Tearmainn nach baill foirne de chuid na Gníomhaireachta ná de chuid na n-údarás náisiúnta iad, conas a dhéanfar imscrúdú air sin?

13) Cén uair a bhfuil an Ghníomhaireacht ag súil leis an Straitéis um Chearta Bunúsacha a ghlacadh, mar a cheanglaítear faoi Rialachán 2021/2303?

14) I gcás ina nglacfaidh ‘foirne tacaíochta tearmainn’ faoi stiúir na Gníomhaireachta páirt i ‘bhfoirne tacaíochta don bhainistiú imirce’ ^{de chuid an Aontais [2],} an mbeidh cód teagmhála tiomnaithe acu? Má tá, cathain a bheidh an Ghníomhaireacht ag súil leis an gcód sin a ghlacadh agus an mbeidh sé éagsúil leis an gcód iompair a chuireann an Ghníomhaireacht Eorpach um an nGarda Teorann agus Cósta (Frontex) i bhfeidhm maidir leis na rannpháirtithe uile ina cuid oibríochtaí?

15) An bhfuil an Ghníomhaireacht ar an eolas faoi mholtaí a rinne an tOmbudsman Eorpach do Frontex, maidir lena sásra gearán? Más amhlaidh atá, ar chuir an Ghníomhaireacht iad sin san áireamh agus machnamh á dhéanamh aici ar a rialacha cur chun feidhme féin a dhréachtú?

16) Bunaithe ar na critéir a chinnfidh an Ghníomhaireacht imscaradh foirne tacaíochta tearmainn a chur ar fionraí nó a fhoirceannadh (i gcomhréir le hAirteagal 19.6(c) de Rialachán 2021/2303)? An bhfuil an Ghníomhaireacht ar an eolas faoi na moltaí a rinne an tOmbudsman Eorpach do Frontex maidir le trédhearcacht i dtaca le plé agus cinntí den sórt sin agus cén fhaisnéis atá le cur san áireamh? Más amhlaidh atá, ar chuir an Ghníomhaireacht iad sin san áireamh agus machnamh á dhéanamh aici ar a rialacha cur chun feidhme féin a dhréachtú?

[1] https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.C_.2017.018.01.0010.01.ENG&toc=IO%3AC%3A2017%3A018%3ATOC

Iarscríbhinn a ghabhann leis an Teachtaireacht ón gCoimisiún ‘Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr’.

[2] Tá foirne tacaíochta don bhainistiú imirce comhdhéanta de bhaill foirne ó EUAA, Frontex agus b’fhéidir ó ghníomhaireachtaí eile (amhail Europol agus/nó Gníomhaireacht an Aontais Eorpaigh um Chearta Bunúsacha). Cuireann siad tacaíocht ar fáil d’údaráis na mBallstát sna teophointí. https://ec.europa.eu/home-affairs/pages/glossary/migration-management-support-team_en