Cúlra an ghearáin

1. Baineann an cás seo le dréachtú tuarascála meastóireachta feidhmíochta ('PER') maidir le ball foirne a rinne gearán ciaptha leis an nGníomhaireacht Leigheasra Eorpach ('EMA').

2. Tá an gearánach ag obair do EMA ó 1997 i leith. Dúirt an gearánach, tar éis athstruchtúrú tábhachtach laistigh de EMA, gur ceapadh maoirseoir nua dá foireann. De réir an ghearánaigh, ó mhí an Mheithimh 2011 ar aghaidh, thosaigh a bainisteoir ag ciapadh go síceolaíoch uirthi. Dá bhrí sin, an 26 Eanáir 2012, rinne an gearánach gearán maidir le ciapadh síceolaíoch i gcoinne a bainisteora.

3. An 9 Márta 2012, fuair an gearánach a PER don tréimhse ón 30 Meitheamh 2009 go dtí an 30 Meitheamh 2011.

4. An 14 Márta 2012, rinne an gearánach gearán maidir lena PER, de bhun Airteagal 90(2) de na Rialacháin Foirne.

5. An 16 Aibreán 2012, chuir EMA in iúl don ghearánach, tar éis dó torthaí an imscrúdaithe ar na líomhaintí maidir le ciapadh síceolaíoch a mheas go críochnúil, nach ndéanfaí aon ghníomhaíocht bhreise agus gur dúnadh an cás. Chuir EMA in iúl don ghearánach go bhféadfadh sí gearán a thaisceadh de bhun Airteagal 90(2) de na Rialacháin Foirne i gcoinne an chinnidh sin.

6. Dealraíonn sé ón bhfaisnéis i gcomhad an Ombudsman go raibh an gearánach ar shaoire bhreoiteachta ón 30 Eanáir 2012 go dtí an 1 Bealtaine 2012, ar shaoire bhliantúil ón 2 Bealtaine 2012 go dtí an 25 Meitheamh 2012, agus ar shaoire gan phá ar feadh tréimhse bliana dar tús an 26 Meitheamh 2012. De réir an ghearánaigh, mar gheall ar chineál trámach na n-imeachtaí sin, bhí cinneadh déanta aici bliain amháin de shaoire gan phá a ghlacadh.

7. Sa chomhthéacs sin, an 21 Bealtaine 2012, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman. Go háirithe, d’áitigh an gearánach gur chuir EMA deireadh lena rochtain ar a cuntas ríomhphoist gairmiúil cé go raibh sí ar shaoire bhliantúil go dtí an 25 Meitheamh 2012. Ar an gcúis sin, d’áitigh an gearánach nach raibh sí in ann fianaise thacaíochta a sholáthar dá cás. Thairis sin, cé gur iarr sí cóip den tuarascáil chríochnaitheach ar a raibh an cinneadh lenar diúltaíodh dá gearán maidir le ciapadh síceolaíoch bunaithe, ní bhfuair sí í go fóill.

8. I bhfianaise an méid sin, chuir seirbhísí an Ombudsman tús le nós imeachta neamhfhoirmiúil inar iarradh ar EMA aghaidh a thabhairt ar ábhair imní an ghearánaigh maidir le rochtain (i) ar a cuntas ríomhphoist gairmiúil, agus (ii) ar an tuarascáil deiridh ar ar bunaíodh cinneadh EMA gan gníomhaíocht bhreise a dhéanamh i gcás an ghearánaigh.

9. An 29 Meitheamh 2012, dhiúltaigh EMA do ghearán Airteagal 90(2) maidir le PER an ghearánaigh.

10. An 9 Iúil 2012, thug EMA a freagra don Ombudsman, agus chuir sé faoi iamh cóip de ríomhphost a seoladh chuig an ngearánach an 22 Bealtaine 2012, á chur in iúl di go mbeadh rochtain aici ar a cuntas ríomhphoist gairmiúil chun doiciméid a phriontáil agus cóipeanna a dhéanamh díobh cúpla lá ina dhiaidh sin. Thairis sin, sholáthair EMA cóip den litir a seoladh chuig an ngearánach an 29 Bealtaine 2012, inar cuireadh an tuarascáil chríochnaitheach maidir leis an ngearán ciaptha faoi iamh.

11. Chuir seirbhísí an Ombudsman freagra EMA ar aghaidh chuig an ngearánach maidir lena barúlacha, a chuir sí ar fáil an 28 Lúnasa 2013.

12. Ar iarratas ó sheirbhísí an Ombudsman, an 4 agus an 18 Deireadh Fómhair 2012, chuir an gearánach doiciméid bhreise áirithe ar fáil.

Ábhar an fhiosrúcháin

13. An 10 Nollaig 2012, d'oscail an tOmbudsman fiosrúchán ar an líomhain seo a leanas:

Líomhain:

Bhí tuarascáil meastóireachta feidhmíochta an ghearánaigh ('PER') éagórach.

14. I ndáil leis sin, thug an tOmbudsman dá aire gur tharla an gearán ciaptha roimh an PER agus gur ghlac an duine a raibh baint dhíreach aige nó aici leis an ngearán ciaptha (i.e. maoirseoir an ghearánaigh) páirt i ndréachtú an PER, in éineacht le beirt eile a raibh baint acu freisin leis an imscrúdú ciaptha.

15. Maidir leis an líomhain agus an maíomh gaolmhar gur theip ar EMA déileáil i gceart le hiarratas an ghearánaigh ar rochtain (i) ar a cuntas ríomhphoist gairmiúil, agus (ii) ar an tuarascáil deiridh ar a raibh cinneadh EMA gan gníomhaíocht bhreise a dhéanamh i gcás an ghearánaigh bunaithe, mheas an tOmbudsman gur thug EMA aghaidh ar na saincheisteanna sin cheana féin. Dá bhrí sin, ní raibh aon fhorais ann le tuilleadh fiosrúchán maidir leis an ngné seo den ghearán.

16. Maidir leis an líomhain agus na maímh ghaolmhara gur theip ar EMA cosc a chur ar an gciapadh síceolaíoch a d’fhulaing an gearánach, tháinig an tOmbudsman ar an gconclúid go raibh an ghné sin den ghearán neamh-inghlactha. Ba é ba chúis leis sin nár thaisc an gearánach gearán faoi Airteagal 90(2) i gcoinne an chinnidh an t-imscrúdú ciaptha a dhúnadh, cé gur chuir EMA ar an eolas í faoin bhféidearthacht sin.

An fiosrúchán

17. An 25 Márta 2013, thug EMA a thuairim maidir leis an líomhain thuasluaite, a cuireadh ar aghaidh chuig an ngearánach chun a barúlacha a fháil.

18. An 24 Aibreán 2013, chuir an gearánach a barúlacha isteach.

Anailís agus conclúidí an Ombudsman

A. Líomhain go raibh PER an ghearánaí éagórach

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

19. Ina thuairim, dúirt EMA gur léirigh an PER feidhmíocht oibre an ghearánaigh ón 30 Meitheamh 2009 go dtí an 30 Meitheamh 2011. Ós rud é gur admhaigh sé cheana féin ina chinneadh lenar diúltaíodh do ghearán Airteagal 90(2), d’admhaigh EMA gur cheart urraim níos fearr a thabhairt don amlíne chun PER a ullmhú. Ba chúis aiféala é nár tugadh an PER chun críche laistigh den sprioc-am iomchuí agus ghabh sé leithscéal leis an ngearánach as sin.

20. Mar sin féin, bhí plé maidir le meastóireacht feidhmíochta ann idir an gearánach agus a maoirseoir an 5 Iúil 2011, agus tugadh aiseolas rialta di maidir lena feidhmíocht le linn cruinnithe déthaobhacha míosúla nó cruinnithe foirne seachtainiúla le linn na tréimhse tagartha. Dá bhrí sin, dar le EMA, rinne maoirseoir an ghearánaigh maoirseacht agus bainistiú leordhóthanach ar fheidhmíocht an ghearánaigh ar bhonn leanúnach.

21. Dá bhrí sin, nuair a rinne EMA measúnú ar ghearán Airteagal 90(2) an ghearánaigh, tháinig sé ar an gconclúid go raibh an PER cothrom agus cruinn, agus nach raibh sé diúltach ná frithbhirt go míchuí mar a d’áitigh an gearánach.

22. D’admhaigh EMA gur cuireadh bainisteoir an ghearánaigh agus oifigeach uachtarach eile faoi agallamh le linn an imscrúdaithe ciaptha. Thairis sin, bhí an t-imscrúdaitheoir sa chás ciaptha ina oifigeach uachtarach eile den ghearánach, a ghlac páirt freisin i ndréachtú an PER. Mar sin féin, chuir EMA i dtábhacht gur ullmhaigh siad PER ar bhealach freagrach neamhchlaonta.

23. Thug EMA dá aire freisin go raibh an t-imscrúdú ciaptha ar siúl tráth a bhí an PER á thabhairt chun críche. Dhá nós imeachta fhoirmiúla ar leith a bhí i gceist agus b’éigean iad a chur i gcrích laistigh de sprioc-amanna dochta. Dá bhrí sin, bheadh sé míchuí ceachtar acu a chur ar fionraí go dtí go mbeadh toradh ar an gceann eile.

24. Thairis sin, chuir EMA cóip dá Threoir maidir le Tuarascálacha Meastóireachta Feidhmíochta (an ‘Treoir’) faoi iamh. Dúirt sé freisin go bhfuil sé i gcomhréir lena chleachtas go bhfuil maoirseoir baill foirne freagrach as PER a dhréachtú.

25. Ina cuid barúlacha, dhiúltaigh an gearánach d’argóintí EMA. Go bunúsach, ba é seasamh an ghearánaigh, mar a d'áitigh sí ina gearán faoi Airteagal 90(2), go raibh a PER "go páirteach mícheart, diúltach go míchuí agus frithbhirt de chineál" mar thoradh ar a gearán maidir le ciapadh síceolaíoch.

26. Thug sí dá haire go raibh an PER atá i gceist i gcodarsnacht ghéar lena PERanna roimhe seo, a bhí an-dearfach agus a thagair den chuid is mó do na dualgais chéanna nó do dhualgais chomhchosúla. Chuir an gearánach in iúl freisin go bhfuair sí an PER 8 mí tar éis dheireadh na tréimhse tagartha, in ainneoin an iliomad meabhrúchán a thug sí dá maoirseoir.

Measúnú an Ombudsman

27. Mar thúsphointe, tugann an tOmbudsman dá aire go bhforáiltear an méid seo a leanas le hAirteagal 41(1) den Chairt um Chearta Bunúsacha lena mbunaítear an ceart chun dea-riaracháin:

"Tá ag gach duine an ceart go ndéanfaidh institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais a ghnóthaí nó a gnóthaí a láimhseáil go neamhchlaon, go cóir agus laistigh de thréimhse réasúnach ama."

28. De bhun Airteagal 43 de na Rialacháin Foirne, ‘beidh cumas, éifeachtúlacht agus iompar gach oifigigh i seirbhís faoi réir tuarascála tréimhsiúla a dhéanfar uair amháin gach dhá bhliain ar a laghad mar a fhorálann gach institiúid’.

29. Is cosúil ó Threoir EMA go ndéantar meastóireachtaí gach dhá bhliain.[1] Tugtar le fios sa Treoir go soláthraíonn an PER measúnú achomair oibiachtúil ar fheidhmíocht agus ar ghnóthachtálacha an bhaill foirne."[2]

30. Ba cheart a thabhairt faoi deara go n-ullmhaíonn ‘oifigeach tuairiscithe’ agus ‘measúnóir’ an PER laistigh d’institiúidí an Aontais de ghnáth. Ina theannta sin, féadfar dul i gcomhairle le hoifigigh uachtaracha eile, más iomchuí. I ndáil leis sin, leagtar síos i dTreoir EMA gur"prionsabal ginearálta é gurb é an t-oifigeach tuairiscithe an chéad bhainisteoir líne eile nó an chéad bhainisteoir líne tarmligthe eile de chuid baill foirne agus gurb é an measúnóir an chéad bhainisteoir líne ardleibhéil eile".[3] Mar sin féin, tugtar le fios sa Treoir go bhféadfaidh an measúnóir ról an oifigigh tuairiscithe a tharmligean laistigh den roinn más gá."[4]

31. Thairis sin, "[a] ní mór tuarascáil ar an meastóireacht feidhmíochta a ullmhú nuair a bheidh sí dlite fiú i gcás ina mbeidh ball foirne as láthair ón oifig ag an am ar shaoire mháithreachais, ar shaoire bhreoiteachta fhadtéarmach nó ar shaoire gan phá."[5]

32. De réir na Treorach, ‘ba cheart an tuarascáil ar an meastóireacht feidhmíochta a bheith chomh hoibiachtúil agus is féidir [...]. Ba cheart don mheasúnóir faire amach d'aon chomhartha claontachta agus a fhíorú go bhfuil breithiúnas an oifigigh tuairiscithe bunaithe ar fhorais ghairmiúla."[6]

33. Maidir leis an ábhar seo, chinn Cúirteanna an Aontais go comhsheasmhach gur féidir tuarascálacha foirne, cé go bhfuil sé deacair do chúirt athbhreithniú a dhéanamh orthu, a chur ó bhail le hearráidí nós imeachta, earráidí follasacha substainte agus mí-úsáid cumhachta lánroghnaí.[7]

34. Thairis sin, tá an tOmbudsman den tuairim go seasta go gceanglaítear le prionsabail an dea-riaracháin agus, go háirithe, prionsabal na córa comhionainne, go n-áiritheoidh institiúidí an Aontais nach ndéanfaidh aon choinbhleachtaí leasa iarbhír, féideartha nó dealraitheacha difear dá gcuid oibre.[8]

35. Sa chomhthéacs sin, mheas an tOmbudsman go raibh sé ina chuidiú tagairt a dhéanamh do Threoirlínte ECFE maidir le Coinbhleachtaí Leasa sa tSeirbhís Phoiblí a Bhainistiú,[9] ina dtugtar an sainmhíniú seo a leanas ar 'coinbhleacht leasa':

(i) Is ann do choinbhleacht leasa iarbhír nuair atá coinbhleacht idir dualgas poiblí oifigigh
phoiblí agus a leasanna príobháideacha, amhail i gcás ina bhfuil leasanna príobháideacha ag an oifigeach poiblí a d’fhéadfadh tionchar míchuí a imirt ar chomhlíonadh a dhualgas agus a fhreagrachtaí oifigiúla.

(ii) Dealraíonn sé go bhfuil coinbhleacht leasa ann más
rud é, in ainneoin nach bhfuil aon choinbhleacht leasa iarbhír ann, go bhfuil tuiscint ann go bhféadfadh leasanna príobháideacha oifigigh phoiblí tionchar míchuí a imirt ar
chomhlíonadh a chuid dualgas nó a cuid dualgas.

(iii) Tagann coinbhleacht fhéideartha chun cinn i gcás ina bhfuil leasanna príobháideacha ag oifigeach poiblí a d’fhágfadh go dtiocfadh coinbhleacht leasa chun cinn dá mbeadh an t-oifigeach le bheith rannpháirteach i bhfreagrachtaí oifigiúla ábhartha amach anseo.

36. Maidir leis an gcás seo, measann an tOmbudsman gurb ionann argóint an ghearánaigh go raibh an PER "diúltach go míchuí agus frithbhirt de chineál"go bunúsach agus líomhain maidir le hearráid fhollasach agus/nó mí-úsáid cumhachtaí agus é á ullmhú. Os a choinne sin, d’áitigh EMA gur ullmhaíodh PER ar bhealach ‘freagrach neamhchlaonta’.

37. Tugann an tOmbudsman dá haire nár chuir ceachtar páirtí fianaise isteach chun bunús a thabhairt lena seasaimh faoi seach. In imthosca den sórt sin, níl bonn leordhóthanach ag an Ombudsman chun a fháil amach an raibh nó nach raibh an PER curtha ó bhail mar gheall ar earráid fhollasach nó mí-úsáid cumhachtaí. Is é sin le rá, ní féidir a shuí an raibh an PER cruinn agus cothrom, mar a d’áitigh EMA, nó míchruinn, éagórach agus spreagtha ag breithnithe pionósacha, mar a d’áitigh an gearánach.

38. Ní féidir a dhíospóid, áfach, gur thaisc an gearánach gearán maidir le ciapadh síceolaíoch i gcoinne an 'oifigigh tuairiscithe' (i.e., a bainisteoir díreach). Thairis sin, is léir ó na doiciméid sa chomhad go raibh baint ag an ‘measúnóir’ chun críocha PER leis an imscrúdú ciaptha freisin. Go deimhin, cé nár chúisigh an gearánach an duine sin as ciapadh síceolaíoch, shéan sé go láidir na líomhaintí a rinneadh i gcoinne a bainisteora dhírigh agus thacaigh sé go láidir le post an bhainisteora. Ar deireadh, ghlac an t-imscrúdaitheoir san imscrúdú ciaptha, a mhol ar deireadh diúltú don ghearán ciaptha, páirt freisin in ullmhú PER.

39. Tugann an tOmbudsman dá haire go raibh rogha EMA maidir leis na baill foirne a d’ullmhaigh an PER i gcomhréir leis na prionsabail ghinearálta a bunaíodh ina Threoirleabhar (pointe 30 thuas). Mar sin féin, mar a aithnítear sa Treoir féin freisin, is é is aidhm do PER measúnú oibiachtúil a sholáthar ar fheidhmíocht ball foirne. Thairis sin, aithnítear sa Treoir gur féidir na róil ábhartha a tharmligean "más gá".

40. Ag féachaint do na himthosca atá ann faoi láthair, ina raibh imscrúdú ciaptha síceolaíoch á dhéanamh go comhuaineach agus ina raibh na daoine céanna bainteach leo agus iad siúd atá freagrach as PER a ullmhú, tá an tOmbudsman den tuairim, i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin, gur cheart do EMA ullmhú PER a chur de chúram ar bhaill foirne eile nach ndéanann an t-imscrúdú ciaptha difear dóibh ná nach bhfuil baint acu leis.

41. Chuirfeadh sé sin cosc ar choinbhleacht leasa dealraitheach a theacht chun cinn ar a laghad. Go deimhin, is deacair an tuiscint a dhíbirt go bhféadfadh rannpháirtíocht chomhuaineach na mball foirne atá i gceist san imscrúdú ciaptha iad a chur i mbaol agus a ndualgais á gcomhlíonadh acu, agus go háirithe a n-oibiachtúlacht agus a gcothroime, in ullmhú PER.

42. Tá argóint EMA go raibh an t-imscrúdú ar chiapadh agus ullmhú PER ina dhá nós imeachta fhoirmiúla ar leithligh a bhí le cur i gcrích laistigh de sprioc-amanna dochta neamhchinnte. Aontaíonn an tOmbudsman le EMA go mbeadh sé míchuí ceachtar acu a chur ar fionraí go dtí go mbeadh toradh ar an gceann eile. Sa chleachtas, i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin agus dá bhforáiltear i dTreoirleabhar EMA féin, ba cheart do EMA ullmhú an PER a chur de chúram ar bhaill foirne eile nach bhfuil baint acu leis an imscrúdú ciaptha.

43. I bhfianaise a bhfuil thuas, tagann an tOmbudsman ar an gconclúid go bhfuil cás drochriaracháin déanta ag EMA sa chás seo. I gcás den sórt sin, d’fhéadfadh an tOmbudsman breithniú a dhéanamh ar réiteach cairdiúil a mholadh nó ar dhréachtmholadh a dhíriú chuig an institiúid lena mbaineann. Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, nár mhaígh an gearánach gur cheart do EMA PER nua a ullmhú nach bhfuil curtha ó neamhrialtachtaí. Thairis sin, níor tháinig sé sin chun cinn ó bharúlacha an ghearánaigh ach oiread. Ba cheart a thabhairt faoi deara freisin, de réir na faisnéise a chuir an gearánach ar fáil, gur fhág sí EMA idir an dá linn. Sna himthosca sin, measann an tOmbudsman nach cuí réiteach cairdiúil a mholadh ná dréachtmholadh a dhéanamh. Dá bhrí sin, déanfaidh an tOmbudsman ráiteas criticiúil ina ionad sin.

44. Maidir le hargóint an ghearánaí nár ullmhaíodh an PER in am trátha, tugann an tOmbudsman dá aire go bhfuil Treoir EMA soiléir ina leith sin a mhéid a thugann sé le fios nach mór PER a ullmhú nuair a bhíonn sé dlite (i.e., gach dhá bhliain). Thairis sin, rialaigh an Chúirt nach bhfuil moilleanna ar ullmhú PERanna comhoiriúnach le prionsabail an dea-riaracháin.[10]

45. Tugann an tOmbudsman dá haire gur admhaigh EMA an pointe sin agus gur ghabh sí a leithscéal ina leith. Thairis sin, níl aon chomhartha i gcomhad an Ombudsman go ndearna an mhoill de thart ar 8 mí dochar don ghearánach (mar shampla, maidir le harduithe céime). In imthosca den sórt sin, tá an tOmbudsman den tuairim nach bhfuil gá le tuilleadh gníomhaíochta maidir leis an ngné seo den ghearán.

B. Conclúidí

Ar bhonn an fhiosrúcháin ar an ngearán seo, dúnann an tOmbudsman é leis an ráiteas criticiúil seo a leanas:

Is dea-chleachtas riaracháin é a áirithiú go n-ullmhaíonn baill foirne tuarascálacha meastóireachta feidhmíochta nach ndéanann aon choinbhleacht leasa iarbhír, fhéideartha nó dealraitheach difear dóibh. Sa chás seo, theip ar EMA coinbhleacht leasa a dhealródh a bheith ann a chosc. Is ionann sin agus drochriarachán.

Cuirfear an gearánach agus EMA ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Emily O'Reilly

Arna dhéanamh in Strasbourg an 28 Eanáir 2014