An Dlúthpháirtíocht leis an nGearán

1. Is guild Gearmánach de shaineolaithe gluaisteán é an gearánach. Ghlac an guild páirt mar thairbhí i dtionscadal ('an tionscadal') a bhí mar chuid de chlár Leonardo da Vinci. Is é an Coimisiún a mhaoiníonn an clár seo agus baineann sé le gairmoiliúint. An 30 Lúnasa 2001, chuir an gild a thuarascáil tionscadail deiridh isteach.

2. I mí Mheán Fómhair 2007, fuair an gearánach glao gutháin ó ghnólacht iniúchóireachta atá lonnaithe i Londain. Mhínigh sé go raibh conradh déanta ag an gCoimisiún chun iniúchadh airgeadais a dhéanamh in áitreabh an ghearánaigh idir an 18 agus an 21 Meán Fómhair 2007. Níor chuir an Coimisiún in iúl don ghearánach go raibh sé ar intinn aige iniúchadh a dhéanamh go dtí tar éis an ghlao teileafóin sin, eadhon, an 13 Meán Fómhair 2007.

3. An 14 Meán Fómhair 2007, sheol an gearánach dhá litir chuig an gCoimisiún inar luadh, dar leis, go raibh an sprioc-am chun iniúchadh a dhéanamh ar an tionscadal imithe in éag, ós rud é go raibh an comhaontú deontais imithe in éag níos mó ná sé bliana roimhe sin. D’iarr sí ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar a chinneadh.

4. I litir dar dáta an 26 Meán Fómhair 2007, d’áitigh an Coimisiún go raibh sé i dteideal, ó thaobh an dlí de, iniúchadh a dhéanamh. Mhínigh sé, de bhun an chomhaontaithe deontais, go bhféadfaí iniúchtaí a dhéanamh laistigh de thréimhse 5 bliana ó dheireadh an chonartha, is é sin le rá, laistigh de 5 bliana ón dáta deiridh íocaíochta nó aisíocaíochta. Ós rud é go bhfuair an Coimisiún an aisíocaíocht deiridh an 27 Márta 2006, d'fhéadfaí iniúchadh a dhéanamh tráth ar bith suas go dtí an 26 Márta 2011.

Fo-Mháistir an Fhiosrúcháin

5. Mhínigh an gearánach don Ombudsman nár thuig sé cén fáth go bhfuair sé ordú iniúchóireachta a bhain le tionscadal a bhí curtha i gcrích i bhfad ó shin, agus ar scoir an Coimisiún de ghlacadh le gearáin ina leith chomh fada siar le 2005. Chuir sé na líomhaintí agus an maíomh seo a leanas i láthair:

Líomhaintí

1. Níl cinneadh an Choimisiúin iniúchadh airgeadais a ordú ag áitreabh an ghearánaigh níos mó ná sé bliana tar éis an tuarascáil tionscadail deiridh a chur isteach (i) i gcomhréir leis an gconradh ábhartha agus (ii) sáraíonn sé ionchais dhlisteanacha an ghearánaigh.
2. Ní raibh na módúlachtaí maidir leis an iniúchadh airgeadais a ordú i gcomhréir leis an gconradh ábhartha. Go háirithe, bhí glao teileafóin ón gcuideachta iniúchóireachta a bhí ar conradh ag an gCoimisiún roimh ordú iniúchóireachta iarbhír an Choimisiúin a bheith faighte ag an ngearánach.
3. Níor tugadh aon chúis leis an ngá le hiniúchadh.
4. (i) An tréimhse ghearr ama a thugtar don ullmhúchán; (ii) fad ceithre lá an iniúchta; agus (iii) tá an ceanglas bunchóipeanna a chur i láthair in ionad cóipeanna díréireach.

Éileamh

Mhaígh an gearánach gur cheart don Choimisiún a ordú a chúlghairm.

6. Tar éis dó scrúdú a dhéanamh ar na haighneachtaí a rinne an Coimisiún agus an gearánach, (féach míreanna 7-8 thíos), mheas an tOmbudsman nár thug an Coimisiún aghaidh fós ar roinnt saincheisteanna a bhaineann le hullmhú, ordú agus feidhmíocht an iniúchta. Mheas sé gur ghá, dá bhrí sin, athfhoclú a dhéanamh ar an dara líomhain ón ngearánaí mar seo a leanas:

2 . Ní raibh na módúlachtaí maidir leis an iniúchadh a ullmhú, a ordú agus a dhéanamh i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin ná leis an gconradh ábhartha.

An Fiosrúchán

7. Cuireadh an gearán isteach an 1 Samhain 2007. An 5 Nollaig 2007, d'iarr an tOmbudsman tuairim ar Uachtarán an Choimisiúin. An 24 Aibreán 2008, sheol an Coimisiún a thuairim. Cuireadh an tuairim ar aghaidh chuig an ngearánach le cuireadh chun barúlacha a thabhairt. Sheol an gearánach a bharúlacha an 2 Meitheamh 2008.

8. I bhfianaise thuairim an Choimisiúin agus bharúlacha an ghearánaigh, bhí gá le tuilleadh fiosrúchán. Dá bhrí sin, an 29 Deireadh Fómhair 2008, d’iarr an tOmbudsman tuilleadh faisnéise ar an gCoimisiún. Fuarthas freagra an Choimisiúin an 4 Feabhra 2009. Cuireadh ar aghaidh chuig an ngearánach é le haghaidh barúlacha féideartha, a seoladh an 24 Feabhra 2009.

9. An 9 Iúil 2009, d'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún barúil a thabhairt maidir le dara líomhain athfhoclaithe an ghearánaigh (féach mír 6 thuas) i bhfianaise saincheisteanna sonracha a bhí sainaitheanta aige. Sheol an Coimisiún a fhreagra an 19 Deireadh Fómhair 2009. Cuireadh an freagra ar aghaidh chuig an ngearánach le haghaidh barúlacha féideartha, a seoladh chuig an Ombudsman an 3 Samhain 2009.

Anailís agus Tátail an Ombudsman

Réamhbharúlacha

10. Agus é ag trácht ar an dara líomhain athfhoclaithe, chuir an Coimisiún in iúl nach raibh aon ghá le foclaíocht a athrú. Rinne sí trácht freisin ar na gnéithe go léir ar tharraing an tOmbudsman aird orthu ina leith sin (féach míreanna 30-35 thíos). Seachas a chur i bhfios go láidir gurb é an t-aon duine amháin a chinneann, i gcomhréir leis an gcreat dlíthiúil is infheidhme, cúrsa a chuid fiosrúchán, ní fheictear don Ombudsman, dá bhrí sin, gur gá aghaidh a thabhairt a thuilleadh ar thuairim an Choimisiúin nach raibh aon ghá le foclaíocht a athrú.

11. Ina thuairim, luaigh an Coimisiún go bhfuair sé an tuarascáil iniúchóireachta an 27 Feabhra 2008. Ina fhreagra ar iarratas an Ombudsman ar thuilleadh faisnéise, áfach, luaigh sé go bhfuair sé an tuarascáil iniúchóireachta an 17 Lúnasa 2009. Ina chuid barúlacha, cháin an gearánach an neamhréireacht sin. Tugann an tOmbudsman dá haire gur thug an Coimisiún le fios go bhfuarthas an réamhthuarascáil iniúchóireachta an 27 Feabhra 2008, agus an tuarascáil iniúchóireachta deiridh an 17 Lúnasa 2009. Dá bhrí sin, ní gá dó an ghné seo a imscrúdú a thuilleadh.

12. Chun aon mhíthuiscint a sheachaint, tá sé tábhachtach a chur i bhfios go láidir nach mbaineann an fiosrúchán seo ach le dlíthiúlacht agus módúlachtaí an iniúchta. Dá bhrí sin, ní bhaineann sé le hobair leantach an Choimisiúin, más ann di, ar thorthaí na hiniúchóireachta. I bhfianaise an naisc fhíorasaigh idir an chéad líomhain, an dara líomhain agus an ceathrú líomhain, is cosúil go mbeadh sé ciallmhar iad a mheas le chéile.

A. Maidir le dlíthiúlacht an ordaithe iniúchóireachta agus módúlachtaí an iniúchta (an chéad líomhain, an dara líomhain agus an ceathrú líomhain de chuid an ghearánaigh)

13. Líomhain an gearánach nach raibh cinneadh an Choimisiúin iniúchadh airgeadais a ordú ag áitreabh an ghearánaigh níos mó ná sé bliana tar éis an tuarascáil tionscadail deiridh a chur isteach (i) i gcomhréir leis an gconradh ábhartha agus (ii) gur sháraigh sé ionchais dhlisteanacha an ghearánaigh. Líomhain sé freisin nach raibh na módúlachtaí maidir leis an iniúchadh a ullmhú, a ordú agus a dhéanamh i gcomhréir le prionsabail an dea-riaracháin agus an chonartha ábhartha. Ina theannta sin, líomhain an gearánach (i) gur ceadaíodh ullmhú don tréimhse ghearr ama; (ii) fad ceithre lá an iniúchta; agus (iii) go raibh an ceanglas bunchóipeanna a chur i láthair in ionad cóipeanna díréireach.

14. Sa tuairim uaidh, mhínigh an Coimisiún go ndearna Cúirt Iniúchóirí stát na Gearmáine (Land) Schleswig-Holstein iniúchadh ar cheann de na comhpháirtithe tionscadail agus, tar éis an iniúchta sin, go ndeachaigh sé i dteagmháil le Cúirt Iniúchóirí na hEorpa (‘CIE’). An 10 Nollaig 2004, mhol CIE, dá réir sin, gur cheart don Choimisiún (i) cistí áirithe a íocadh go míchuí a aisghabháil agus (ii) tús a chur le nósanna imeachta fíorúcháin maidir leis na tionscadail ina raibh an comhpháirtí sin rannpháirteach. I gcomhréir leis an dara moladh, chinn an Coimisiún go ndéanfaí iniúchadh iomlán ar an tionscadal agus cuireadh an gearánach ar an eolas dá réir sin an 13 Meán Fómhair 2007.

15. Thairis sin, chuir an Coimisiún in iúl, de bhun Airteagal 3.5 den tríú cuid d’Iarscríbhinn III a ghabhann leis an gcomhaontú deontais, go bhfuil sé d’oibleagáid ar an tairbhí na doiciméid uile a bhaineann leis an gcomhaontú deontais a choinneáil ar feadh tréimhse 5 bliana tar éis na híocaíochta deireanaí, nó tar éis dheireadh an tionscadail. Ós rud é go ndearnadh an íocaíocht dheireanach an 20 Samhain 2002, bhí an Coimisiún den tuairim go bhféadfaí iniúchadh a dhéanamh suas go dtí an 19 Samhain 2007. D’agair an Coimisiún freisin Airteagal 13.2 de chuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gcomhaontú deontais, lena bhforáiltear go bhféadfar an bealach ina gcaitear cistí a rialú ar feadh ré an chomhaontaithe agus ar feadh tréimhse 5 bliana tar éis dheireadh an chomhaontaithe. Mhínigh an Coimisiún go raibh an t-iniúchadh beartaithe ar dtús do mhí Dheireadh Fómhair 2007. Mar sin féin, le comhaontú an ghearánaí, cuireadh siar é go dtí an 26 Samhain 2007. Luaigh an Coimisiún gur chosúil go raibh sé ag teacht salach ar a chéile go ndearna an gearánach agóid i gcoinne cistí áirithe a fuarthas go míchuí a aisghabháil, ach nár chuir sé i gcoinne an t-iniúchadh a dhéanamh ar an dáta comhaontaithe, ná i gcoinne an iniúchta féin.

16. Ina theannta sin, dúirt an Coimisiún gur thug sé treoir do Moore Stephens LLP an t-iniúchadh a dhéanamh. Ceanglaítear leis an nós imeachta caighdeánach ar an gCoimisiún dul i dteagmháil le tairbhithe sula ndéanann iniúchóirí é sin iad féin. D’admhaigh an Coimisiún, sa chás seo, go ndeachaigh an gnólacht iniúchóireachta i dteagmháil leis an tairbhí an 5 Meán Fómhair 2007, ach nár sheol sé fógra an iniúchta chuig an ngearánach go dtí 8 lá ina dhiaidh sin, eadhon, an 13 Meán Fómhair 2007. Chuir an Coimisiún in iúl gur oth leis an moill sin.

17. D’áitigh an Coimisiún freisin nár leagadh síos aon sprioc-am sonrach faoinar ghá an t-iniúchadh a dhéanamh tar éis a fhógra. Go ginearálta, áfach, de réir chleachtas reatha an Choimisiúin, déantar iniúchadh iarbhír mí amháin tar éis é a fhógairt. Déantar é sin chun dóthain ama a thabhairt don tairbhí chun faisnéis a ullmhú a d’fhéadfaí a iarraidh air a sholáthar. Ós rud é gur fógraíodh an t-iniúchadh an 13 Meán Fómhair 2007, agus gur tugadh an chuairt ar áitreabh an ghearánaí an 26 Samhain, mheas an Coimisiún gur thairbhigh an gearánach de dhá mhí agus 21 lá san iomlán chun ullmhú don iniúchadh.

18. A mhéid a bhaineann le fad an iniúchta, dheimhnigh an Coimisiún gur mhair sé ar feadh ceithre lá. Mhínigh sé go dtosaíonn gach iniúchadh le cruinniú faisnéise agus go gcríochnaíonn sé le cruinniú deiridh. Le linn an dara ceann, mínítear na torthaí. Shonraigh an Coimisiún gur chomhfhreagair fad an iniúchta atá i gceist do mheánfhad misin iniúchóireachta a raibh meánchastacht ag baint leis.

19. Maidir leis an gceanglas doiciméid bhunaidh a thíolacadh, mhínigh an Coimisiún go gceanglaítear le caighdeáin idirnáisiúnta aitheanta Chónaidhm Idirnáisiúnta na gCuntasóirí doiciméid bhunaidh a thíolacadh chun údar a thabhairt leis na speansais a tabhaíodh. Ar an gcúis sin, bhí bunchóipeanna ag teastáil maidir leis an iniúchadh atá i gceist.

20. Ina bharúlacha, d’áitigh an gearánach nár thuig sé cén fáth, tar éis do CIE a mholadh dó déanamh amhlaidh, gur thóg sé trí bliana ar an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh iniúchadh a ordú, díreach dhá mhí sula raibh an sprioc-am chun iniúchtaí a dhéanamh le dul in éag. Chuir an gearánach in iúl freisin gur chuir sé i gcoinne an iniúchta arís agus arís eile ina chomhfhreagras leis an gCoimisiún, mar a bhí soiléir óna litreacha an 14 Meán Fómhair agus an 5 Deireadh Fómhair 2007, agus ón bhfíric go ndearna sé gearán leis an Ombudsman. Luaigh an gearánach gurb é an chúis a rinneadh an t-iniúchadh an 26 Samhain 2007 ná go raibh an duine a bhí i gceannas ag oifig an ghearánaí ar shaoire bhliantúil ón 4 Deireadh Fómhair go dtí an 2 Samhain 2007. D’fhógair an gnólacht iniúchóireachta a bhí ar conradh ag an gCoimisiún ar dtús go raibh an t-iniúchadh le déanamh idir an 18 Meán Fómhair agus an 21 Meán Fómhair 2007. Ní bheadh sé seo ach dhá lá oibre tar éis don ghearánach fógra ábhartha an Choimisiúin a fháil. Thairis sin, ina chomhfhreagras leis an ngearánach, thug an gnólacht iniúchóireachta le fios go mbeadh sé beagnach dodhéanta dáta an iniúchta a chur siar.

21. Ina theannta sin, tharraing an gearánach aird ar nóta don chomhad dar dáta an 18 Iúil 2005, a chuir an Coimisiún faoi iamh lena thuairim. Sa nóta seo, mhol an Coimisiún gur cheart deireadh a chur leis an tionscadal, agus go n-aisíocfadh comhpháirtí tionscadail an ghearánaigh cistí a fuarthas go míchuí. Luaigh an gearánach freisin nár thug an Coimisiún barúil maidir leis an neamhréireacht a mheas an gearánach a bheith ann, is é sin, gur fhan an Coimisiún go dtí 2007 sular ordaigh sé iniúchadh nuair a scoir sé, chomh luath le 2005, de ghlacadh le gearáin a bhain leis an tionscadal ón tairbhí nó óna chomhpháirtithe.

22. Shonraigh an gearánach freisin, i dteannta a litreacha an 14 Meán Fómhair 2007 (féach mír 3 thuas), gur sheol sé litir eile chuig an gCoimisiún an 5 Deireadh Fómhair 2007 inar iarr sé ar an gCoimisiún an t-ordú iniúchóireachta a athscrúdú agus/nó a mhíniú. Chuir sé in iúl nár freagraíodh a litir dar dáta an 5 Deireadh Fómhair 2007.

23. Ina theannta sin, thug an gearánach dá aire gur luaigh an Coimisiún ina litir dar dáta an 26 Meán Fómhair 2007 go bhféadfaí iniúchadh a dhéanamh ar an tionscadal go dtí an 26 Márta 2011. Dar leis an ngearánach, bhí sé sin ar neamhréir leis an seasamh a ghlac an Coimisiún ina thuairim, áit ar luaigh sé go bhféadfaí iniúchadh a dhéanamh suas go dtí an 19 Samhain 2007.

24. Chuir an gearánach in iúl freisin nár soláthraíodh aistriúchán Gearmáinise den réamhthuarascáil iniúchóireachta dó.

25. Ina iarratas ar fhaisnéis bhreise, d'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún a mhíniú cén fáth ar thóg sé níos mó ná dhá bhliain gníomhú de réir mholadh CIE chun iniúchadh a ordú. Ina fhreagra, luaigh an Coimisiún, cé is moite d’eagrú inmheánach a chuid oibre a bhaineann le hiniúchadh a dhéanamh ar thionscadail, nach bhféadfadh sé aon chúis ar leith a thabhairt leis an moill sin. Maidir leis an mainneachtain sin aistriúchán Gearmáinise den réamhthuarascáil iniúchóireachta a sholáthar, luaigh an Coimisiún go ndéanann cuideachtaí iniúchóireachta iniúchtaí seachtracha agus, sa chás seo, gurbh é Moore Stephens LLP an chuideachta iniúchóireachta lena mbaineann. Ní dhearnadh foráil sa chonradh ábhartha leis an gcuideachta iniúchóireachta maidir le haistriúchán Gearmáinise ar an tuarascáil iniúchóireachta, a bhí le dréachtú i mBéarla. Chuir an chuideachta iniúchóireachta an gearánach ar an eolas dá réir sin.

26. Ina chuid barúlacha, bhí an gearánach den tuairim nach raibh freagra an Choimisiúin ar iarraidh an Ombudsman ar fhaisnéis bhreise sásúil. Chuir sé in iúl freisin nár foráladh sa chomhaontú deontais gur cheart é a chur de chúram ar chuideachta iniúchóireachta de chuid na Breataine iniúchtaí seachtracha a dhéanamh. D’áitigh sé gur i nGearmáinis a rinneadh gach comhfhreagras leis an gCoimisiún a bhain leis an tionscadal. Dar leis an ngearánach, bhí sé de fhreagracht ar an gCoimisiún aistriúchán Gearmáinise den réamhthuarascáil iniúchóireachta a chur ar fáil dó. Mar eagraíocht réigiúnach, ní raibh eolas leordhóthanach aici ar theangacha iasachta agus, mar thoradh air sin, ní raibh sí in ann go leor de na téarmaí teicniúla a úsáidtear sa tuarascáil iniúchóireachta a thuiscint.

27. D’áitigh an gearánach freisin go raibh níos mó ná bliain amháin caite ó rinneadh an t-iniúchadh, agus nár chuala sé aon rud fós ón gCoimisiún maidir leis an ábhar sin. Dúirt sé, i bhfianaise na taithí sin, gur cinnte go staonfadh sé ó pháirt a ghlacadh in aon tionscadal de chuid an Aontais amach anseo.

28. Ina iarratas breise ar fhaisnéis bhreise, mheas an tOmbudsman nár thug an Coimisiún aghaidh go fóill ar roinnt saincheisteanna a bhaineann le hullmhú, ordú agus feidhmíocht an iniúchta. Thug an tOmbudsman faoi deara go raibh na sé shaincheist seo a leanas ina n-ábhar imní ar leith:

(a) Ba chosúil nár chinntigh an Coimisiún go raibh na hiniúchóirí ar conradh aige in ann cumarsáid leordhóthanach a dhéanamh leis an ngearánach sa Ghearmáinis.

(b) Ina thuairim, luaigh an Coimisiún (i) gur chuir sé an gearánach ar an eolas faoina chinneadh iniúchadh a dhéanamh an 13 Meán Fómhair 2007, agus (ii) go raibh an t-iniúchadh le tosú i mí Dheireadh Fómhair 2007. De réir an ghearánaigh, áfach, chuir na hiniúchóirí in iúl dó an 11 Meán Fómhair 2007 go dtosódh an t-iniúchadh an 18 Meán Fómhair 2007.

(c) In 2004, cuireadh an Coimisiún ar an eolas faoi neamhrialtachtaí maidir le comhpháirtí tionscadail an ghearánaigh. In 2005, chinn an Coimisiún deireadh a chur leis an tionscadal, agus d’aisíoc comhpháirtí tionscadail an ghearánaigh cistí a íocadh go míchuí. Ansin thóg sé níos mó ná dhá bhliain ar an gCoimisiún athchuairt a thabhairt ar an gcás. Mar sin féin, ina fhreagra ar iarraidh an Ombudsman ar thuilleadh faisnéise, ní raibh an Coimisiún in ann aon chúis inchreidte leis an moill sin a chur isteach.

(d) Ina litir chuig an ngearánach dar dáta an 26 Meán Fómhair 2007, luaigh an Coimisiún go bhféadfar iniúchtaí a dhéanamh, dar leis, go dtí an 26 Márta 2011. Ina thuairim, áfach, chuir an Coimisiún in iúl gurb é an 19 Samhain 2007 an spriocdháta ábhartha. Is cosúil, dá bhrí sin, go bhfuil féidearthacht ann go bhfuil an Coimisiún ag smaoineamh ar iniúchtaí breise a dhéanamh i ndáil leis an tionscadal.

(e) Is cosúil nár thug an Coimisiún freagra ar litir an ghearánaigh an 5 Deireadh Fómhair 2007.

(f) Is cosúil gur dhiúltaigh an t-iniúchóir leagan Gearmáinise den tuarascáil iniúchóireachta a sholáthar don ghearánach. Mar sin féin, níl sé soiléir cad a d’fhéadfadh a bheith i dteideal don Choimisiún a cheangal ar an ngearánach dul faoin iniúchadh i mBéarla.

29. D'iarr an tOmbudsman ar an gCoimisiún trácht a dhéanamh ar dara líomhain an ghearánaigh, mar a athraíodh an fhoclaíocht, i bhfianaise na sé shaincheist sin. Thairis sin, d’iarr sé ar an gCoimisiún é a chur ar an eolas faoin staid reatha maidir leis an iniúchadh.

30. I ndáil le (a), thagair an Coimisiún do na téarmaí tagartha ábhartha (‘an Creatchonradh’) agus don chonradh iniúchóireachta le Moore Stephens LLP maidir leis an tionscadal. Bhí sé den tuairim go ndearnadh gach iarracht a áirithiú go raibh na hiniúchóirí in ann cumarsáid leordhóthanach a dhéanamh leis an ngearánach sa Ghearmáinis, agus gur chomhlíon na hiniúchóirí a n-oibleagáidí conarthacha.

31. Maidir le (b), chuir an Coimisiún in iúl gur luaigh sé, ina litir an 13 Meán Fómhair 2007, go raibh an t-iniúchadh le déanamh laistigh de dhá mhí ó dháta na litreach sin agus, dá bhrí sin, faoin 13 Samhain 2007, ar a dhéanaí. An 5 Meán Fómhair 2007, chuir na hiniúchóirí in iúl don ghearánach gur cheart go mbeadh litir faighte aige ón gCoimisiún. Ní hamhlaidh a bhí. Dúirt an litir ón gcuideachta iniúchóireachta freisin go mbeadh iniúchóir "in ann teacht chuig d'oifigí ón 18 go dtí an 21 Meán Fómhair 2007 chun an t-iniúchadh thuasluaite a dhéanamh". Tar éis ríomhphost a fháil ón ngearánach, dheimhnigh an chuideachta iniúchóireachta go dtosódh an t-iniúchadh an 26 Samhain 2007. Chuir an Coimisiún in iúl gur chuir sé in iúl, ina thuairim, gur oth leis nár sheol sé an nóta oifigiúil chuig an ngearánach ar thagair an chuideachta iniúchóireachta dó ina litir dar dáta an 5 Meán Fómhair 2007. Mhínigh sé freisin gur athraíodh nósanna imeachta ó shin chun a áirithiú nach rachadh iniúchóirí i dteagmháil le tairbhithe sula gcuirfí ordú iniúchóireachta an Choimisiúin amach. Thairis sin, d’áitigh an Coimisiún gur aontaigh an gearánach leis an gcuairt iniúchóireachta tar éis ‘malartú faisnéise atá go hiomlán gnáth’.

32. Maidir le (c), d’admhaigh an Coimisiún go bhféadfadh sé freagairt do mholadh CIE ar bhealach níos tráthúla. Mar a luadh roimhe seo, ní fhéadfadh sé aon chúis shonrach a thabhairt, seachas cúiseanna de chineál eagraíochtúil inmheánach, lena mhoill níos mó ná dhá bhliain roimh sheoladh an iniúchta. Cé go mb’fhéidir gur fhreagair sé níos luaithe do mholadh CIE, chuir an Coimisiún i bhfios go láidir gurbh é an t-aon fhreagracht amháin a bhí air an cinneadh iniúchadh a dhéanamh ar thionscadal, agus gurbh iad na teorainneacha ama a leagadh síos leis an gcomhaontú deontais na teorainneacha ama a bhí le comhlíonadh aige. D’athdhearbhaigh an Coimisiún gur chloígh sé go hiomlán leis na teorainneacha ama ábhartha. Ina theannta sin, d’áitigh sé gur aontaigh an gearánach, tríd an gcomhaontú deontais a shíniú, go bhfuil sé de cheart ag an gCoimisiún iniúchadh a sheoladh tráth ar bith laistigh de théarmaí an chonartha.

33. Maidir le (d), luaigh an Coimisiún gur mhian leis a nóta a tharraingt siar inar luaigh sé go bhféadfaí iniúchtaí a bhaineann le tionscadail a dhéanamh go dtí an 26 Márta 2011, agus dúirt sé gur oth leis "an cúrsa imeachtaí seo". Chuir sé in iúl, de bhun an chonartha is infheidhme, nach gcuireann ordú íocaíochta nó aisghabhála a seoladh mar thoradh ar iniúchadh tús le tréimhse bhreise 5 bliana. Dá bhrí sin, ní fhéadfadh an Coimisiún iniúchadh breise a sheoladh i ndáil leis an tionscadal.

34. A mhéid a bhaineann le (e), d'admhaigh an Coimisiún gur theip air freagra a thabhairt ar litir an ghearánaí an 5 Deireadh Fómhair 2007 agus ba chúis aiféala dó an méid sin. Dúirt sé go bhféadfaí a mhainneachtain freagra a thabhairt a mhíniú go páirteach toisc go raibh malartú comhfhreagrais ann cheana féin le linn an dara leath de Mheán Fómhair 2007, agus go bhféadfadh sé gur thrasnaigh ríomhphoist agus nótaí a chéile. Dúirt sé freisin go ndearnadh athbhreithniú ar nósanna imeachta chun a chinntiú go ndéantar litreacha a chlárú agus a láimhseáil i gceart. Cé gur aithin an Coimisiún a bhotún, chomh maith leis an bhfíric go bhféadfadh sé a bheith ina chúis le mearbhall ar thaobh an ghearánaigh, chuir sé in iúl freisin nach raibh an tsaincheist sin nasctha leis an iniúchadh ann féin.

35. Agus é ag trácht ar (f), d’áitigh an Coimisiún go ndearnadh gach iarracht cumarsáid a dhéanamh leis an ngearánach sa Ghearmáinis, i gcomhréir le forálacha ábhartha an chonartha iniúchóireachta. Ní raibh aon fhoras ann le glacadh leis nach raibh an gearánach in ann na réamhthorthaí iniúchóireachta a thuiscint, nár chuir an gearánach ina gcoinne.

36. Mhínigh an Coimisiún ar deireadh gur bhailíochtaigh an gearánach torthaí an iniúchta. An 15 Iúil 2009, lean seirbhísí an Choimisiúin ar aghaidh le bailíochtú inmheánach thorthaí na hiniúchóireachta. An 17 Lúnasa 2009, sheol na hiniúchóirí an tuarascáil iniúchóireachta deiridh. Chuir an Coimisiún in iúl go bhféadfadh sé moltaí an iniúchóra a chur chun feidhme, rud a d’fhéadfadh a bheith ina chúis le cistí a aisghabháil.

37. Ina chuid barúlacha, bhí an gearánach den tuairim nach raibh freagraí an Choimisiúin ar cheisteanna an Ombudsman sásúil. I ndáil le (f), d’áitigh sí, go dtí seo, nach bhfuair sí cóip den tuarascáil iniúchóireachta sa Ghearmáinis. D’áitigh an gearánach go raibh sé mícheart a lua nár chuir sé i gcoinne na réamhthorthaí iniúchóireachta, ós rud é nach raibh a fhios aige cad a bhí iontu. Dhiúltaigh an gearánach na torthaí iniúchóireachta a bhailíochtú freisin. Dúirt sé nár chuala sé ón gCoimisiún ó rinneadh an t-iniúchadh i mí na Samhna 2007, agus dá bhrí sin, ní raibh sé ar an eolas faoi na bearta a bhí beartaithe ag an gCoimisiún a dhéanamh ar bhonn na tuarascála iniúchóireachta.

38. Mheas an gearánach freisin go raibh iompar an Choimisiúin ag teacht salach ar a chéile. Ar thaobh amháin, thagair sé do mhalartú faisnéise idir an gearánach agus na hiniúchóirí chun a mhíniú cén fáth ar mheas sé nár ghá don Choimisiún féin seasamh a ghlacadh. Ar an láimh eile, níor chuir sé comhfhreagras an ghearánaigh leis na hiniúchóirí san áireamh. D’áitigh an gearánach nach nglacfadh sé le haisghabháil cistí.

Measúnú an Ombudsman

39. Scrúdóidh an tOmbudsman ar dtús an raibh an Coimisiún i dteideal iniúchadh a ordú de réir dlí i bhfianaise (i) an chomhaontaithe deontais agus (ii) ionchais dhlisteanacha an ghearánaigh. Déanfaidh sé scrúdú ansin ar mhódúlachtaí an iniúchta, a bhaineann lena ullmhú, lena ordú agus lena fheidhmíocht, i bhfianaise na rialacha conarthacha is infheidhme, chomh maith le prionsabail an dea-riaracháin.

A mhéid a bhaineann le dlíthiúlacht an ordaithe iniúchóireachta

40. Ina litir dar dáta an 26 Meán Fómhair 2007, thug an Coimisiún údar leis an iniúchadh a dhéanamh trí thagairt a dhéanamh d’Airteagal 13.2 de chuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gcomhaontú deontais. Ina thuairim, thagair sé freisin d’Airteagal 3.5 den tríú cuid d’Iarscríbhinn III a ghabhann leis an gcomhaontú deontais. Dá bhrí sin, ní mór a fháil amach an raibh iniúchadh an tionscadail i gcomhréir leis na forálacha sin.

41. Léitear Airteagal 13.2 mar a leanas:

" Dearbhaíonn an conraitheoir go n-aontaíonn sé go bhféadfaidh an Coimisiún agus Cúirt Iniúchóirí an Aontais Eorpaigh caiteachas iarbhír an chistithe a rialú de bhun Rialachán Airgeadais an 21 Nollaig 1977 ar bhuiséad ginearálta na gComhphobal Eorpach, arna leasú, ar feadh ré iomlán an chonartha agus ar feadh tréimhse 5 bliana tar éis don chonradh dul in éag."[1]

Ní dhíospóideann na páirtithe go bhfuil an comhaontú deontais imithe in éag. Tá an tsaincheist fós ann, áfach, maidir le cé acu a rinneadh nó nach ndearnadh an t-iniúchadh laistigh den teorainn ama 5 bliana tar éis dó dul in éag, mar a shonraítear in Airteagal 13.2. Chun a chinneadh an amhlaidh a bhí, ní mór don Ombudsman, dá bhrí sin, brí an choincheapa "dul in éag an chonartha" a fháil amach.

42. Ina chomhfhreagras leis an gCoimisiún, bhí an gearánach den tuairim go raibh an 31 Iúil 2001, dáta éaga an chomhaontaithe deontais, le glacadh mar dhul in éag an chonartha. Dá bhrí sin, dar leis, bhí iniúchadh ar an tionscadal i bhfómhar 2007 lasmuigh den teorainn ama cúig bliana. Murab ionann agus sin, mheas an Coimisiún go raibh dul in éag an chonartha le tuiscint mar dháta na "híocaíochta deiridh nó na haisíocaíochta deiridh "[2]. Ag tabhairt dá aire go bhfuarthas an aisíocaíocht dheireanach an 27 Márta 2006, luaigh an Coimisiún go bhféadfaí iniúchadh a dhéanamh ar an tionscadal go dtí an 26 Márta 2011. Rinne an Coimisiún, le linn an fhiosrúcháin, an ráiteas deireanach sin a tharraingt siar go sainráite. Mhínigh sé go bhfuil an tairbhí faoi oibleagáid na doiciméid uile a bhaineann leis an tionscadal a choinneáil ar feadh tréimhse 5 bliana tar éis na híocaíochta deiridh faoi chuimsiú an tionscadail agus dheireadh an tionscadail [3]. Ní chuireann ordú íocaíochta nó aisghabhála, áfach, a eascraíonn as iniúchadh faoi deara teorainn ama nua cúig bliana a thosú. Dúirt sé, dá bhrí sin, nach bhféadfadh sé iniúchadh breise a sheoladh i ndáil leis an tionscadal.

43. Luaigh an Coimisiún go ndearnadh an íocaíocht dheireanach i ndáil leis an tionscadal an 20 Samhain 2002. Ní chuireann an gearánach ina choinne sin. Tugann an tOmbudsman dá haire go gceanglaítear le hAirteagal 3.5, chun cigireachtaí a cheadú, go gcoinneofar doiciméid ábhartha ar feadh cúig bliana tar éis dheireadh an tionscadail agus tar éis na híocaíochta deiridh faoi chuimsiú an tionscadail. Ós rud é nach gnách an dá dháta sin a bheith comhthráthach, measann an tOmbudsman, chun críocha Airteagal 13.2, nach mór deireadh na tréimhse ama a ríomh ar bhonn cibé dáta den dá dháta is déanaí. Sa chás seo, rinneadh an íocaíocht deiridh tar éis don chonradh dul in éag. Dá bhrí sin, ní féidir dáta éaga an chonartha a bheith ina dháta cinntitheach. Dá bhrí sin, tacaíonn Airteagal 3.5 go soiléir le tuairim an Choimisiúin nach raibh an tréimhse cúig bliana, dá bhforáiltear in Airteagal 13.2, dulta in éag go fóill i Meán Fómhair 2007, i bhfianaise cathain a rinneadh an íocaíocht dheireanach faoi chuimsiú an tionscadail.

44. Tugann an tOmbudsman dá haire gur cuireadh tús leis an iniúchadh an 26 Samhain 2007, a bhí, dá bhrí sin, tar éis don spriocdháta conarthach ábhartha dul in éag. Níor tharraing an gearánach an pointe sin anuas le linn an fhiosrúcháin, áfach. Dá bhrí sin, tá an tOmbudsman den tuairim, chun cinneadh a dhéanamh an raibh ordú iniúchta i gcomhréir leis an gcomhaontú deontais, go bhfuil dáta seolta an iniúchta cinntitheach. I bhfianaise a bhfuil thuas, measann sé go raibh seoladh an iniúchta i mí Mheán Fómhair 2007 i gcomhréir le forálacha ábhartha an chomhaontaithe deontais.

45. Maidir leis an dara gné de chéad líomhain an ghearánaigh, eadhon, an sárú líomhnaithe ar ionchais dhlisteanacha an ghearánaigh, ní mór a mheabhrú go gceanglaítear le prionsabail an dea-riaracháin ar an gCoimisiún ionchais dhlisteanacha na saoránach a urramú.[4] Tá an prionsabal maidir le hionchais dhlisteanacha a chosaint ar cheann de bhunphrionsabail an Aontais [5]. Cuireann an tOmbudsman in iúl, de réir chásdlí seanbhunaithe Chúirteanna an Aontais, nach mór trí choinníoll charnacha a chomhlíonadh chun teidlíocht a éileamh maidir le hionchais dhlisteanacha a chosaint. Ar an gcéad dul síos, ní mór d’údaráis an Aontais dearbhuithe beachta, neamhchoinníollacha agus comhsheasmhacha, de thionscnamh foinsí údaraithe agus iontaofa, a thabhairt don duine lena mbaineann. Ar an dara dul síos, ní mór na dearbhuithe sin a bheith de chineál a d’fhágfadh go mbeadh ionchas dlisteanach ag an duine ar a bhfuil siad dírithe. Ar an tríú dul síos, ní mór do na dearbhuithe a thugtar na rialacha is infheidhme [6] a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, ní mór don Ombudsman a chinneadh ar thug an Coimisiún dearbhuithe beachta don ghearánach as ar eascair an dóchas a raibh údar leis nach seolfadh sé iniúchadh ar an tionscadal, cé go raibh sé fós i dteideal é sin a dhéanamh ar bhonn an chomhaontaithe deontais.

46. Tugann an tOmbudsman dá haire barúil an ghearánaigh nár thuig sé cén fáth ar fhan an Coimisiún trí bliana, tar éis dó moladh CIE a fháil, sular chinn sé iniúchadh a ordú, agus faoin am sin ní raibh ach dhá mhí fágtha sula ndeachaigh an spriocdháta in éag. Mar sin féin, ní thugann sé le fios gur thug an Coimisiún aon dearbhuithe beachta, neamhchoinníollacha agus comhsheasmhacha don ghearánach, i bhfianaise mholadh CIE nó eile, a d’fhéadfadh a bheith ina gcúis le hionchas dlisteanach ó thaobh an ghearánaigh de go staonfadh an Coimisiún ó iniúchadh a sheoladh laistigh den tréimhse a shonraítear sa chomhaontú deontais.

47. I bhfianaise an mhéid thuas, ní aimsíonn an tOmbudsman, dá bhrí sin, aon rud a léiríonn go bhféadfaí ionchais dhlisteanacha an ghearánaigh, sa chiall dhlíthiúil, a shárú.

48. Ag an am céanna, tugann sé dá aire go bhféadfaí an ghné seo de chéad líomhain an ghearánaigh a thuiscint mar ghné a bhaineann le hionchas foriomlán go ngníomhóidh an Coimisiún go cothrom agus go réasúnta. Ós rud é go mbaineann dara agus ceathrú líomhaintí an ghearánaí, i measc nithe eile, leis na módúlachtaí a bhaineann leis an iniúchadh a ullmhú, a ordú agus a dhéanamh agus lena gcomhréireacht le prionsabail an dea-riaracháin, dealraíonn sé go bhfuil sé úsáideach aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist seo i gcomhthéacs an dara agus an ceathrú líomhain de chuid an ghearánaí.

A mhéid a bhaineann le módúlachtaí an iniúchta

49. Tugann an tOmbudsman dá haire go gclúdaíonn dara agus ceathrú líomhaintí an ghearánaigh raon saincheisteanna. Mar is léir le linn an fhiosrúcháin, is iad seo a leanas na saincheisteanna sin:

• uainiú obair leantach an Choimisiúin ar mholadh CIE;
• na módúlachtaí a bhaineann leis an ngearánach a chur ar an eolas faoin iniúchadh agus an t-am a thugtar don ghearánach chun ullmhú don iniúchadh;
• an mhainneachtain líomhnaithe freagra a thabhairt ar litir an ghearánaigh an 5 Deireadh Fómhair 2007;
• úsáid na Gearmáinise le linn an iniúchta agus sa tuarascáil iniúchóireachta;
• fad an iniúchta;
• an ceanglas bunchóipeanna a chur i láthair le linn an iniúchta.

Measann an tOmbudsman gur cheart aghaidh a thabhairt ar na saincheisteanna sin ar a sheal.

50. Maidir le huainiú obair leantach an Choimisiúin ar mholadh CIE, comhaontaíonn na páirtithe go raibh níos mó ná dhá bhliain caite tar éis an mholta sular sheol an Coimisiún iniúchadh.

51. Bhí an Coimisiún den tuairim gurb é an Coimisiún amháin atá freagrach as an gcinneadh iniúchadh a sheoladh agus gurb é an t-aon oibleagáid atá air na teorainneacha ama conarthacha a chomhlíonadh. Dá bhrí sin, ní mór don Ombudsman aghaidh a thabhairt ar an gceist an féidir leis measúnú a dhéanamh ar uainiú obair leantach an Choimisiúin, a bhí, mar a luadh thuas, i gcomhréir le forálacha ábhartha an chomhaontaithe deontais.

52. Meabhraíonn an tOmbudsman gur féidir le beart arna ghlacadh ag institiúid de chuid an Aontais, fiú mura sáraíonn sé aon smacht reachta ábhartha, a bheith ina chás drochriaracháin fós mura bhfuil sé i gcomhréir le prionsabal atá ina cheangal ar an institiúid [7]. Is toradh é sin ar shainmhíniú an choincheapa ‘drochriarachán’ a ghlac an tOmbudsman agus a d’fhormheas Parlaimint na hEorpa. De réir an tsainmhínithe sin, "tarlaíonn drochriarachán nuair a mhainníonn comhlacht poiblí gníomhú i gcomhréir le riail nó prionsabal atá ina cheangal air". Dá bhrí sin, ní féidir cinneadh drochriaracháin ag an Ombudsman a eisiamh toisc gur chomhlíon an Coimisiún an spriocdháta conarthach ábhartha amháin. Dá bhrí sin, is féidir leis an Ombudsman a mheas an bhfuil an fíoras gur thóg sé níos mó ná dhá bhliain ar an gCoimisiún athchuairt a thabhairt ar an gcás comhoiriúnach le prionsabail an dea-riaracháin.

53. Le prionsabail an dea-riaracháin, ceanglaítear ar institiúidí an Aontais gníomhaíocht a dhéanamh laistigh de thréimhse réasúnta ama más rud é, tar éis teacht chun cinn fianaise nua, go bhfuil siad den tuairim go bhfuil gá le gníomhaíocht den sórt sin. Aontaíonn an tOmbudsman go bhféadfadh an fíoras go bhfuil ualach trom oibre ar institiúid a bheith ábhartha agus cinneadh á dhéanamh faoi cad is tréimhse réasúnta ama ann. Measann sé, áfach, nach mór cúiseanna sonracha agus beachta a thabhairt, in aon chás, chun an fad ama a thógann an institiúid a mhíniú.

54. Sa chás seo, dhá bhliain agus níos mó ná naoi mí caite sular chuir an Coimisiún an gearánach ar an eolas faoin obair leantach a rinne sé ar mholadh CIE. Is tréimhse shuntasach ama í seo, go háirithe má mheasann duine gur ghá don Choimisiún ar fad cinneadh a dhéanamh ar cheart iniúchadh a thionscnamh nó nár cheart. Ina thuairim, rinne an Coimisiún iarracht údar a thabhairt leis an bhfíoras gur thóg sé chomh fada sin air dul ar aghaidh leis an gcás trí thagairt ghinearálta a dhéanamh d’eagrú inmheánach a ualaigh oibre. Ina fhreagra ar cheist shonrach ar an tsaincheist seo a chuir an tOmbudsman chuige, chuir an Coimisiún in iúl nach raibh aon chúiseanna ar leith aige chun an mhoill a mhíniú, agus d’admhaigh sé go bhféadfadh sé freagairt níos luaithe. Sna himthosca sin, tagann an tOmbudsman ar an gconclúid gur theip ar an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh an t-iniúchadh a sheoladh laistigh de thréimhse réasúnta ama. Is ionann sin agus cás drochriaracháin.

55. Maidir leis na módúlachtaí a bhaineann leis an ngearánach a chur ar an eolas faoin iniúchadh agus faoi dháta an iniúchta, tugann an tOmbudsman dá aire gur chuir an Coimisiún an gearánach ar an eolas faoin iniúchadh an 13 Meán Fómhair 2007, agus go raibh teagmháil déanta ag na hiniúchóirí leis an ngearánach cheana féin an 5 Meán Fómhair 2007. D’admhaigh an Coimisiún nach raibh an cúrsa imeachtaí sin i gcomhréir leis an nós imeachta caighdeánach agus chuir sé a aiféala in iúl. Ós rud é gur cosúil go n-aontaíonn an Coimisiún agus an gearánach leis an bpointe seo, agus gur chuir an Coimisiún a aiféala in iúl, tá an tOmbudsman den tuairim nach gá dó aon ghníomh breise a dhéanamh i ndáil leis an ngné seo. Tá áthas ar an Ombudsman ráiteas an Choimisiúin a thabhairt dá aire gur athraíodh nósanna imeachta ó shin chun a chinntiú nach ndéanann iniúchóirí teagmháil le tairbhithe sula gcuireann an Coimisiún an t-iniúchadh in iúl don tairbhí.

56. Maidir leis an am a tugadh don ghearánach ullmhú don iniúchadh, tugann an tOmbudsman dá aire, de réir an ghearánaigh, gur chuir na hiniúchóirí in iúl dó an 11 Meán Fómhair 2007 go dtosódh an t-iniúchadh an 18 Meán Fómhair 2007. Ina thuairim, áfach, dhearbhaigh an Coimisiún go raibh an plean bunaidh chun an t-iniúchadh a dhéanamh i mí Dheireadh Fómhair 2007. Thairis sin, d’áitigh an Coimisiún nach raibh aon tréimhse shocraithe ama ann a bhí le dul in éag idir an fógra maidir le hiniúchadh agus a fheidhmíocht iarbhír. Mar sin féin, de ghnáth tugann an cleachtas reatha tréimhse míosa do thairbhithe chun faisnéis a ullmhú a d’fhéadfaí a iarraidh le linn an iniúchta.

57. Ar bhonn na ndoiciméad a cuireadh faoina bhráid, ní fhaigheann an tOmbudsman aon tacaíocht do thuairim an Choimisiúin go rabhthas ag súil leis an iniúchadh ar dtús i mí Dheireadh Fómhair 2007. Agus é á chur san áireamh gur sheol an Coimisiún an fógra iniúchóireachta an 13 Meán Fómhair 2007, measann sé nach raibh sa tréimhse ama idir litir an Choimisiúin agus dáta tosaigh an iniúchta, mar a bhí beartaithe ar dtús, ach ceithre lá féilire. D’admhaigh an Coimisiún nach mbeadh an gearrfhógra sin i gcomhréir lena chleachtas reatha.

58. Tugann an tOmbudsman faoi deara, áfach, gur thángthas ar chomhaontú ina dhiaidh sin ar dá réir nach ndéanfaí an t-iniúchadh go dtí mí na Samhna 2007. Sna himthosca sin, tá an tOmbudsman den tuairim nach gá dó aon ghníomh breise a dhéanamh maidir leis an ngné sin den chás.

59. Maidir le mainneachtain líomhnaithe an Choimisiúin freagra a thabhairt , d’admhaigh an Coimisiún gur theip air freagra a thabhairt ar litir an ghearánaigh an 5 Deireadh Fómhair 2007. Dúirt sé go bhféadfadh sé gur thrasnaigh a chuid litreacha le litreacha an ghearánaigh. Measann an tOmbudsman gur dhearbhaigh an gearánach, ina litir an 5 Deireadh Fómhair 2007, nár thug an Coimisiún freagra fós ar a litir an 14 Meán Fómhair 2007 agus, ag athdhearbhú a argóintí, cheistigh sé dlíthiúlacht agus cruinneas an iniúchta. Dealraíonn sé gur thug an Coimisiún freagra ar litir an ghearánaigh an 14 Meán Fómhair 2007 i litir dar dáta an 26 Meán Fómhair 2007. Is féidir, dá bhrí sin, gur thrasnaigh an litir seo agus litir an ghearánaí an 5 Deireadh Fómhair 2007. Mar sin féin, bheadh sé cúirtéiseach ag an gCoimisiún a chur in iúl don ghearánach gur fhreagair sé a litir an 14 Meán Fómhair 2007 cheana féin nuair a fuair sé litir an ghearánaí an 5 Deireadh Fómhair 2007. Ag cur san áireamh gur chuir an Coimisiún in iúl gur oth leis gur theip air freagra a thabhairt ar litir an 5 Deireadh Fómhair 2007, measann an tOmbudsman nach gá dó aon ghníomh breise a dhéanamh i ndáil leis an bpointe seo.

60. Maidir leis an tsaincheist a bhaineann le húsáid na Gearmáinise, tuigeann an tOmbudsman an ghné seo de dhara líomhain an ghearánaí a bhaineann le mainneachtain líomhnaithe an Choimisiúin aistriúchán Gearmáinise ar an réamhthuarascáil iniúchóireachta a sholáthar dó. Tugann sé dá aire ag an tús nach bhfuil sé d’oibleagáid ar an gCoimisiún conradh a dhéanamh le cuideachta iniúchóireachta den náisiúntacht chéanna leis an tairbhí atá le hiniúchadh. Ag an am céanna, measann sé gur gá don Choimisiún a áirithiú go gcuirfear réamhthorthaí iniúchóireachta ar fáil do thairbhithe i dteanga a thuigeann siad.

61. Tugann an tOmbudsman dá haire gur i nGearmáinis a dréachtaíodh an comhaontú deontais idir an Coimisiún agus an gearánach. Is cosúil gurb amhlaidh an cás leis an gcomhfhreagras uile a bhaineann leis an tionscadal. Thairis sin, is cosúil nach bhfuil aon fhoráil sa chomhaontú deontais lena gceanglaítear ar fhoireann an ghearánaigh eolas leordhóthanach a bheith acu ar an mBéarla chun an tionscadal a chur i gcrích go rathúil, nó chun dul faoi iniúchadh ábhartha. Tugadh aghaidh ar shaincheist na teanga ina raibh an tuarascáil iniúchóireachta le dréachtú sna conarthaí ábhartha idir an Coimisiún agus na hiniúchóirí. Dá bhrí sin, de réir an Chreatchonartha, ní mór " tuarascálacha don Choimisiún a scríobh i mBéarla nó i bhFraincis". Foráiltear leis an gConradh Sonrach nach mór do na hiniúchóirí an tuarascáil iniúchóireachta a ullmhú i mBéarla. Mar sin féin, is léir nach féidir le conarthaí idir an Coimisiún agus na hiniúchóirí oibleagáidí a chruthú nach mór don ghearánach a chomhlíonadh. Is cosúil, dá bhrí sin, go bhfuil sé go hiomlán soiléir nach raibh aon cheart ag an gCoimisiún, ná ag na hiniúchóirí atá ar conradh aige, iallach a chur ar an ngearánach glacadh leis gur cheart an t-iniúchadh a dhéanamh i mBéarla. Ar an gcaoi chéanna, bhí an gearánach i dteideal, dá bhrí sin, a bheith curtha ar an eolas faoi thorthaí an iniúchta i nGearmáinis, nó i dteanga a thuig sé. I bhfianaise na gcúinsí sin, agus i bhfianaise aighneacht an ghearánaigh nach bhféadfadh sé an réamhthuarascáil a dréachtaíodh i mBéarla a thuiscint go hiomlán, ní fheiceann an tOmbudsman aon bhunús le dearbhú an Choimisiúin go gcaithfidh gur thuig an gearánach an réamhthuarascáil iniúchóireachta. Dealraíonn sé go bhfuil sé úsáideach a chur leis nach bhféadfaí a bheith ag súil leis go gcuirfeadh an gearánach in aghaidh na réamhthorthaí iniúchóireachta go dtí go mbeadh an réamhthuarascáil iniúchóireachta léite aige, agus go dtí go mbeadh an réamhthuarascáil iniúchóireachta tuigthe go hiomlán aige. Dá bhrí sin, níl argóint an Choimisiúin nár chuir an gearánach in aghaidh na réamhthorthaí iniúchóireachta cinntitheach sa chomhthéacs reatha.

62. I bhfianaise an mhéid sin, tá an tOmbudsman den tuairim gur cheart don Choimisiún bearta leordhóthanacha a dhéanamh chun a áirithiú go bhfuair an gearánach cóip den réamhthuarascáil iniúchóireachta sa Ghearmáinis. Ar a laghad, ba cheart go mbeadh aistriúchán Gearmáinise curtha ar fáil aige don ghearánach. Mura ndéantar amhlaidh, is ionann sin agus cás drochriaracháin ag an gCoimisiún.

63. Maidir le fad an iniúchta, tugann an tOmbudsman dá aire gur mhair sé ceithre lá. Áiríodh leis sin cruinniú faisnéise chun an t-iniúchadh a oscailt, agus cruinniú deiridh. De réir an Choimisiúin, comhfhreagraíonn sé sin do mheánfhad misin iniúchóireachta a bhfuil meánchastacht ag baint leis. Níor chuir an gearánach i gcoinne an ráitis sin. Mar sin féin, ba cheart a thabhairt faoi deara ar dtús go bhfuil luach iomlán an tionscadail measartha beag, ós rud é gurb ionann é agus thart ar EUR 150 000. Ina theannta sin, ba cheart a thabhairt faoi deara gur cuideachta bheag é an gearánach nach bhfuil mórán ball foirne aici. Dá bhrí sin, tá sé de cheangal go mbeidh tionchar mór ag iniúchadh a mhairfidh ceithre lá ar fheidhmiú cuideachta den sórt sin. Ar deireadh, ba cheart a chur san áireamh gur neamhrialtachtaí áirithe a aimsíodh i ndáil le ceann de chomhpháirtithe tionscadail an ghearánaigh a spreag an t-iniúchadh reatha. Níorbh é an gearánach féin, ná a iompar, ba chúis leis an iniúchadh seo. Agus an méid thuas ar fad á chur san áireamh, tá an tOmbudsman den tuairim nár mhínigh an Coimisiún go leordhóthanach cén fáth go raibh iniúchadh a mhair ceithre lá comhréireach i gcás amhail an ceann atá ann faoi láthair. Is ionann sin agus cás drochriaracháin.

64. Maidir leis an gceanglas bunchóipeanna a chur i láthair, thagair an Coimisiún do chaighdeáin Chónaidhm Idirnáisiúnta na gCuntasóirí a aithnítear go hidirnáisiúnta [8] lena gceanglaítear bunchóipeanna a chur i láthair chun údar a thabhairt leis na speansais a tabhaíodh. Tugann an tOmbudsman dá haire, cé is moite de dhíospóid a dhéanamh faoi chomhréireacht an iniúchta ann féin, nár thug an gearánach barúil ar an gceanglas sin. Tá sé den tuairim nach féidir an Coimisiún a cháineadh as caighdeáin ghairmiúla aitheanta a chur i bhfeidhm sa réimse sin. De réir eagrán 2008 de 'Handbook of international audit, assurance, and ethics pronouncements' de Chónaidhm Idirnáisiúnta na gCuntasóirí, "tá fianaise a sholáthraíonn bundoiciméid níos iontaofa ná fianaise a sholáthraíonn fótachóipeanna nó macasamhla "[9]. Tugann an tOmbudsman dá haire, i bhfianaise an mhéid sin, gur cosúil go bhfuil seasamh an Choimisiúin réasúnta. Dá bhrí sin, ní fhaightear aon drochriarachán maidir leis an tríú gné de cheathrú líomhain an ghearánaigh.

B. Maidir leis an mainneachtain líomhnaithe an gá le hiniúchadh a mhíniú (an tríú líomhain ón ngearánach)

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

65. Ina ghearán, líomhain an gearánach gur theip ar an gCoimisiún cúiseanna a thabhairt leis an bhfáth go raibh gá le hiniúchadh.

66. Ina thuairim, bhí an Coimisiún den tuairim, tríd an gcomhaontú deontais a shíniú, gur ghlac an gearánach leis go bhféadfaí iniúchtaí a dhéanamh gan aon údar breise a bheith ag an gCoimisiún. Sa chomhthéacs áirithe, thagair an Coimisiún d’Airteagal 13.2 de chuid B d’Iarscríbhinn II a ghabhann leis an gcomhaontú deontais (a luaitear i mír 41 thuas). D’athdhearbhaigh sé freisin, i gcomhréir le moladh CIE, gur chinn sé iniúchadh a ordú ar na tionscadail uile ina raibh ceann de chomhpháirtithe tionscadail an ghearánaigh rannpháirteach.

67. Ina chuid barúlacha, d’áitigh an gearánach nár thuig sé cén fáth a raibh gá le hiniúchadh ag a áitreabh, ós rud é go ndearnadh iniúchadh ar a iar-chomhpháirtí tionscadail, a bhí ina ábhar do mholadh CIE, i mí na Samhna 2007. Dá bhrí sin, dar leis an ngearánach, ní raibh aon ghá le hiniúchadh eile.

Measúnú an Ombudsman

68. Tugann an tOmbudsman faoi deara go dtugann an comhaontú deontais, agus go háirithe Airteagal 13.2 de chuid B dá iarscríbhinn II, an ceart don Choimisiún cigireachtaí a dhéanamh maidir le caiteachas iarbhír cistí laistigh de thréimhse áirithe ama. Is cosúil nach sonraítear sa chomhaontú deontais ceanglas ar an gCoimisiún cúiseanna a thabhairt le cigireachtaí a dhéanamh laistigh den tréimhse ama sin. Ag an am céanna, cuireann an tOmbudsman in iúl, de bhun Airteagal 18(1) den Chód Eorpach um Dhea-Iompar Riaracháin, go luafar i gcinneadh na hInstitiúide a d'fhéadfadh dochar a dhéanamh do chearta nó do leasanna duine phríobháidigh na forais ar a bhfuil sé bunaithe trí fhíricí ábhartha agus bunús dlí an chinnidh a léiriú go soiléir.

69. Tugann an tOmbudsman dá haire nár thug an Coimisiún aon chúiseanna sonracha ina chomhfhreagras leis an ngearánach maidir leis an bhfáth a raibh gá le hiniúchadh ag áitreabh an ghearánaigh, ach tugadh mínithe le linn an fhiosrúcháin. Ceann de na haidhmeanna a shaothraítear leis an dualgas cúiseanna a lua is ea deis a thabhairt don ghearánach a chearta a chosaint. Dá bhrí sin, níl an tOmbudsman cinnte go bhfuil cúiseanna a thabhairt tar éis cinneadh a dhéanamh comhoiriúnach leis an dualgas sin.

70. Measann an tOmbudsman, dá bhrí sin, go raibh drochriarachán i gceist ó thaobh an Choimisiúin de nuair a theip air cúiseanna a thabhairt lena chinneadh dul ar aghaidh le hiniúchadh sular seoladh an t-iniúchadh deireanach sin.

C. Maidir le héileamh an ghearánaigh

71. Mhaígh an gearánach gur cheart don Choimisiún an t-ordú iniúchóireachta a chúlghairm.

72. Ina bharúlacha, luaigh an Coimisiún gur urramaigh sé na coinníollacha a shonraítear sa chomhaontú deontais maidir leis an iniúchadh.

Measúnú an Ombudsman

73. Ós rud é go ndearnadh an t-iniúchadh cheana féin, measann an tOmbudsman go bhfuil éileamh an ghearánaigh imithe i léig. Dá bhrí sin, níl aon fhorais ann le haghaidh tuilleadh fiosrúchán maidir le maíomh an ghearánaigh.

D. Conclúidí

74. Agus an gearán seo á scrúdú, shainaithin an tOmbudsman roinnt cásanna drochriaracháin ag an gCoimisiún. Nuair a chinneann an tOmbudsman go raibh cás drochriaracháin ann, más indéanta, déanann sé togra um réiteach cairdiúil nó dréachtmholadh don institiúid lena mbaineann.

75. Tugann an tOmbudsman dá haire go mbaineann na cásanna drochriaracháin a sainaithníodh sa chinneadh seo le saincheisteanna nós imeachta a bhaineann le hiniúchadh a seoladh agus a rinneadh cheana féin. Measann sé, dá bhrí sin, nach féidir leis an gCoimisiún a thuilleadh na cásanna drochriaracháin a shainaithin sé a leigheas.

76. Bheadh an Coimisiún fós in ann aistriúchán Gearmáinise den réamhthuarascáil iniúchóireachta a sholáthar don ghearánach. Ba cheart a thabhairt faoi deara, áfach, nár chuir an gearánach éileamh isteach chuige sin. Thairis sin, de réir na faisnéise a chuir an Coimisiún ar fáil le linn an fhiosrúcháin seo, sheol na hiniúchóirí a dtuarascáil iniúchóireachta deiridh an 17 Lúnasa 2009. Ós rud é go bhfuil torthaí na hiniúchóireachta tugtha chun críche ó shin, measann an tOmbudsman nach bhfónfaí d’aon chuspóir úsáideach trí iarraidh ar an gCoimisiún leagan Gearmáinise den réamhthuarascáil iniúchóireachta a sholáthar don ghearánach. Tugann an tOmbudsman dá aire freisin gur cosúil nár iarr an gearánach leagan Gearmáinise den tuarascáil iniúchóireachta chríochnaitheach go fóill.

77. I bhfianaise an mhéid thuas, measann an tOmbudsman nach bhfónfaí d’aon chuspóir úsáideach trí thogra um réiteach cairdiúil nó dréachtmholadh a chur faoi bhráid an Choimisiúin sa chás seo.

78. Tugann an tOmbudsman dá haire ráiteas an Choimisiúin go bhféadfadh sé na moltaí atá i dtuarascáil iniúchóireachta deiridh na n-iniúchóirí a chur chun feidhme, rud a bhféadfadh aisghabháil cistí a bheith mar thoradh air. Más rud é, go deimhin, go dtéann an Coimisiún ar aghaidh le cistí a aisghabháil, is léir go bhfuil sé de shaoirse ag an ngearánach fós machnamh a dhéanamh ar ghearán nua a chur faoi bhráid an Ombudsman maidir leis an ábhar seo. Dá dtarlódh sé sin, bheadh ar an Ombudsman a mheas, trí mhainneachtain aistriúchán Gearmáinise den réamhthuarascáil iniúchóireachta a sholáthar don ghearánach, ar theip ar an gCoimisiún cearta cosanta an ghearánaigh a urramú freisin.

79. I bhfianaise na mbreithnithe thuas, dúnann an tOmbudsman a fhiosrúchán leis an ráiteas criticiúil seo a leanas:

Le prionsabail an dea-riaracháin, ceanglaítear ar institiúidí an Aontais gníomhaíocht a dhéanamh laistigh de thréimhse réasúnta ama más rud é, tar éis teacht chun cinn fianaise nua, go bhfuil siad den tuairim go bhfuil gá le gníomhaíocht den sórt sin. Sa chás seo, theip ar an gCoimisiún obair leantach a dhéanamh ar mholadh CIE laistigh de thréimhse réasúnta ama. Is ionann sin agus drochriarachán.

Ba cheart bearta leordhóthanacha a bheith déanta ag an gCoimisiún chun a áirithiú go bhfuair an gearánach cóip den réamhthuarascáil iniúchóireachta sa Ghearmáinis. Ar a laghad, ba cheart go mbeadh aistriúchán Gearmáinise curtha ar fáil aige don ghearánach. Is ionann an mhainneachtain sin agus drochriarachán ag an gCoimisiún.

Theip ar an gCoimisiún a mhíniú go leordhóthanach cén fáth a raibh iniúchadh a mhair ceithre lá comhréireach sa chás seo. Is ionann sin agus cás eile drochriaracháin.

Is ionann mainneachtain an Choimisiúin cúiseanna a thabhairt lena chinneadh iniúchadh a sheoladh agus cás eile drochriaracháin.

80. Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

 

P. Nikiforos DIAMANDOUROS

Arna dhéanamh in Strasbourg an 4 Márta 2010

---

[1] Aistriúchán an Ombudsman ón mbunleagan Gearmáinise: "Der Vertragsnehmer erklärt sich damit einverstanden, daß die Kommission und der Rechungshof der Europäischen Union die tatsächliche Verwendung des Zuschusses gemäß der Haushaltsordnung vom 21. Dezember 1977 für den Gesamthaushaltsplan der Europäischen Gemeinschaften - in der jeweils geänderten Fassung - kontrollieren können, und zwar während der gesamten Laufzeit des Vertrags sowie während eines Zeitraums von fünf Jahren nach dem Ende des Vertrags."

[2] Is mar seo a leanas atá sliocht ábhartha litir an Choimisiúin an 26 Meán Fómhair 2007: "Gemäß Art. 13.2 des Anhangs II des Vertrages kann die Verwendung des Zuschusses während eines Zeitraums von fünf Jahren nach dem Ende des Vertrags, d.h. nach der Schlusszahlung bzw. Rückzahlung, kontrolliert werden."

[3] Eascraíonn an oibleagáid sin as Airteagal 3.5, atá mar seo a leanas: "Déanfaidh an conraitheoir gach beart is gá chun go bhféadfaidh an Coimisiún nó Cúirt Iniúchóirí na gComhphobal Eorpach cigireachtaí (doiciméadacht, admhálacha agus doiciméid iniúchóireachta) a dhéanamh. Féadfaidh na cigireachtaí sin a bheith i bhfoirm iniúchadh ar an láthair ar an gcuntasaíocht agus ar na fáltais, a bhaineann leis an tionscadal maoinithe. Chun na críche sin, coinneofar an doiciméadacht ábhartha ar feadh tréimhse cúig bliana tar éis na híocaíochta deiridh faoi chuimsiú an tionscadail agus dheireadh an tionscadail."

[4] Gearán 693/2006/(BM)FOR, pointe 1.17.

[5] Cás C-17/03 Vereniging voor Energie, Milieu en Water e.a. [2005] ECR I-4983, mír 73; Cás C-104/97 P Atlanta v an Comhphobal Eorpach [1999] ECR I-6983, mír 52; agus Cásanna Uamtha C-37/02 agus C-38/02 Di Lenardo agus Dilexport [2004] ECR I-6945, mír 70.

[6] Féach Cás T-203/97 Forvass v An Coimisiún [1999] ECR-SC I-A-129 agus II-705, mír 70; Cás T-199/01 G v An Coimisiún [2002] ECR-SC I-A-217 agus II-1085, mír 38; agus Cás T-347/03 Branco v An Coimisiún [2005] ECR II-2555, mír 102.

[7] Tuarascáil Speisialta ón Ombudsman Eorpach chuig Parlaimint na hEorpa tar éis an dréachtmholta chuig Comhairle an Aontais Eorpaigh i ngearán 2395/2003/GG, mír 1.2.

[8] Is é Cónaidhm Idirnáisiúnta na gCuntasóirí an eagraíocht dhomhanda do ghairm na cuntasaíochta atá, a bunaíodh i 1977, comhdhéanta de 157 ball agus comhlach i 123 tír, a ionadaíonn níos mó ná 2.5 milliún cuntasóir atá fostaithe i gcleachtas poiblí, tionscal agus tráchtáil, rialtas agus acadamh. Is é ról na Cónaidhme, inter alia, comhlíonadh caighdeán idirnáisiúnta ardchaighdeáin a chur chun cinn. Féach http://www.ifac.org.

[9] Cónaidhm Idirnáisiúnta na gCuntasóirí, Lámhleabhar na hiniúchóireachta idirnáisiúnta, dearbhú, agus fógairtí eitice, Cuid I, lch. 205.