Cúlra an ghearáin

1. I mí Mheán Fómhair 2023, rinne an gearánach iarraidh ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a bhaineann le fógraí 2022 agus 2023 ón gCoimisiún Eorpach maidir le X, Instagram, Facebook, Google agus TikTok i ndáil lena thogra maidir le rialacha chun mí-úsáid ghnéasach leanaí (CSAM) a chosc agus a chomhrac agus leis an bhFlais-Eorabharaiméadar gaolmhar.

2. I mí na Samhna 2023, sheol an Coimisiún a fhreagra. Shainaithin sé tuarascáil chríochnaitheach ó chonraitheoir maidir le fógrán íoctha ar X mar thuarascáil a thagann faoi raon feidhme iarraidh an ghearánaigh ar rochtain phoiblí agus thug sé rochtain pháirteach. Agus é sin á dhéanamh aige, d’agair an Coimisiún eisceachtaí faoi reachtaíocht an Aontais maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid [1] (Rialachán 1049/2001), agus d’áitigh sé go bhféadfaí an bonn a bhaint de phríobháideachas agus sláine daoine aonair [2] agus de leasanna tráchtála [3] dá nochtfaí an doiciméad iomlán. Ina theannta sin, chuir an Coimisiún roinnt URLanna Twitter/X ar fáil don ghearánach ina raibh faisnéis maidir le leagan amach an fhógra íoctha.

3. Agus é míshásta le freagra an Choimisiúin, d’iarr an gearánach ar an gCoimisiún athbhreithniú a dhéanamh ar a sheasamh (trí ‘iarratas dearbhúcháin’ a dhéanamh).

4. Chuir an Coimisiún síneadh leis an sprioc-am dá fhreagra ar iarratas dearbhúcháin an ghearánaigh go dtí an 19 Eanáir 2024.

5. Mura bhfuair an gearánach freagra laistigh den teorainn ama fhadaithe, chuaigh sé i dteagmháil leis an Ombudsman i mí Feabhra 2024.

An fiosrúchán

6. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir le mainneachtain an Choimisiúin freagra a thabhairt laistigh de na teorainneacha ama is infheidhme ar iarratas daingniúcháin an ghearánaigh.

7. I bhfianaise na moille leanúnaí, áfach, d’iarr an tOmbudsman athbhreithniú a dhéanamh ar an doiciméad/na doiciméid a sainaithníodh mar dhoiciméid a thagann faoi raon feidhme na hiarrata ar rochtain i mí Iúil 2024.

8. Tar éis an athbhreithnithe ar an doiciméad a shainaithin an Coimisiún ag an gcéim thosaigh, roinn an tOmbudsman a réamhthuairimí leis an gCoimisiún go bhféadfaí tuilleadh rochtana a sholáthar ar an doiciméad atá i gceist.

9. An 19 Meán Fómhair 2024, ghlac an Coimisiún cinneadh daingniúcháin lena dtugtar rochtain níos leithne ar an doiciméad atá i gceist i réamhthuairimí an Ombudsman. Shainaithin an Coimisiún doiciméad breise freisin, a nocht sé go páirteach le folú sonraí pearsanta.

10. Thug an gearánach barúlacha maidir le réamhthuairimí an Ombudsman agus maidir le cinneadh daingniúcháin an Choimisiúin. Níor chuir siad aon ábhar imní in iúl maidir leis na foluithe sa doiciméad breise.

Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman

11. Ina fhreagra tosaigh ar an iarraidh ar rochtain phoiblí, d’áitigh an Coimisiún gur cuireadh cosc ar nochtadh iomlán an doiciméid atá i gceist leis an eisceacht maidir le príobháideachas agus sláine an duine aonair a chosaint. Luaigh sé go bhfuil faisnéis sa doiciméad a bhaineann le duine nádúrtha sainaitheanta nó in-sainaitheanta, amhail ainmneacha nó poist a shealbhaítear in eagraíocht. Mheas an Coimisiún nár léirigh an gearánach aon spéis ar leith sna sonraí pearsanta sin ná nár chuir sé argóintí chun cinn chun a shuí gur gá na sonraí a tharchur chun críche sonraí ar mhaithe le leas an phobail.

12. Mheas an Coimisiún freisin gur cuireadh cosc ar nochtadh iomlán an doiciméid mar gheall ar an ngá le faisnéis íogair ghnó an chonraitheora a chosaint agus, go sonrach, ‘praghsanna agus na torthaí airgeadais, lena n-áirítear an praghas foriomlán’.

13. Ina n-iarratas daingniúcháin, d’áitigh an gearánach go raibh freagra an Choimisiúin neamhiomlán agus nár fheidhmigh na URLanna Twitter a soláthraíodh agus thagair sé do thuarascálacha trédhearcachta Twitter/X nach raibh iontu ach faisnéis theoranta. Thairis sin, mheas siad gur cheart rochtain iomlán a thabhairt ar an doiciméad atá i gceist. Mheas siad freisin gur cheart na sonraí pearsanta sa doiciméad a nochtadh. Go sonrach, mhaígh siad go bhfuil ‘leas an phobail an-láidir’ sa nochtadh toisc go raibh tuarascálacha ann ina léirítear go raibh an Coimisiún ‘ag iarraidh tionchar a imirt ar thuairim an phobail’ maidir leis an togra reachtach maidir le hábhar mí-úsáide gnéasaí leanaí trí úsáid a bhaint as micrea-spriocdhíriú. Dá bhrí sin, mheas an gearánach ‘nach mór don phobal a bheith in ann raon feidhme iomlán na roghanna spriocdhírithe atá roghnaithe ag a rialtas a fhíorú, fiú má áirítear sonraí pearsanta sna roghanna spriocdhírithe sin’.

14. Ina chinneadh daingniúcháin, dheimhnigh an Coimisiún go bhfuil sonraí pearsanta i gcodanna den doiciméad, ‘amhail ainmneacha, feidhmeanna, sonraí teagmhála, agus ainmneacha cuntas meán sóisialta daoine lasmuigh den Choimisiún Eorpach nach figiúirí poiblí iad’. De réir an Choimisiúin, ní bheadh aistriú na sonraí sin a iarradh riachtanach chun go saothródh an gearánach a chuspóir. I ndáil leis sin, chuir an Coimisiún in iúl go bhfuil leigheasanna níos oiriúnaí ar fáil, amhail gearán a thaisceadh leis an Maoirseoir Eorpach ar Chosaint Sonraí [4], chun a fháil amach an bhfuil bunús leis na líomhaintí maidir le micrea-spriocdhíriú neamhdhleathach. Ina theannta sin, mheas an Coimisiún go bhfuil cúiseanna ann glacadh leis go ndéanfaí dochar do leasanna dlisteanacha na ndaoine aonair lena mbaineann dá nochtfaí a sonraí pearsanta a áirítear sa doiciméad a iarradh.  

15. Mhínigh an Coimisiún go mbaineann na codanna folaithe eile den doiciméad le ‘faisnéis neamhphoiblí atá íogair ó thaobh na tráchtála de, amhail struchtúr costais mionsonraithe an [...] fheachtais, breithnithe a bhaineann le straitéis mhargaidh agus saineolas’ an chonraitheora. Ós rud é go mbaineann an fhaisnéis sin le rúin ghnó agus straitéis chorparáideach an chonraitheora, dá nochtfaí í bheadh riosca réadach agus neamhhipitéiseach ann do leasanna tráchtála an chonraitheora trí bhuntáiste míchuí a sholáthar dá iomaitheoirí. De réir an Choimisiúin, níor mhínigh an gearánach conas a rannchuideodh nochtadh na faisnéise atá íogair ó thaobh na tráchtála de le cosaint leas an phobail dá dtagraítear ina n-iarratas dearbhúcháin a áirithiú. Ní raibh an Coimisiún féin in ann aon leas sáraitheach poiblí i nochtadh a shainaithint.  

16. Chuir an Coimisiún URLanna nua Twitter ar fáil don ghearánach freisin.

17. Agus barúlacha á dtabhairt aige, chuir an gearánach in iúl nach raibh sé cinnte faoi infheidhmeacht ceann de na heisceachtaí chun rochtain ar thábla folaithe a dhiúltú sa doiciméad atá i gceist (sliocht den deais Twitter a léiríonn ábharthacht na láimhseálacha agus na n-eochairfhocail).

Measúnú an Ombudsman

18. Ina réamhthuairimí, dúirt an tOmbudsman nach raibh sé soiléir go héasca conas a cháileodh an fhaisnéis fholaithe uile sa tuarascáil ar fhógra íoctha maidir le X mar fhaisnéis a bhaineann le ‘praghsanna agus torthaí airgeadais’ agus, dá bhrí sin, gur faisnéis íogair ghnó a bheadh inti. Go sonrach, ní raibh sé soiléir don Ombudsman conas a bhainfeadh nochtadh ainm agus sonraí teagmhála an chonraitheora, chomh maith le roinnt faisnéise folaithe breise, an bonn de leasanna tráchtála an chonraitheora.

19. Ina theannta sin, mheas an tOmbudsman gur chosúil go raibh an t-ábhar atá i dtábla sa doiciméad (sliocht den deais Twitter a léiríonn ábharthacht na láimhseálacha agus na n-eochairfhocail) neamhréireach i bhfianaise na faisnéise nochta atá i dtáblaí eile sa doiciméad. Ar deireadh, ba chosúil nach raibh sa doiciméad ach sonraí pearsanta teoranta (cúpla X-láimhseáil) a d’fhéadfaí a fholú chun na daoine aonair lena mbaineann a chosaint.

20. I gcomhréir le réamhthuairimí an Ombudsman, nocht an Coimisiún ainm agus sonraí teagmhála an chonraitheora. Thug an Coimisiún rochtain pháirteach níos leithne freisin ar chuid den fhaisnéis a mheas sé a bheith íogair ó thaobh na tráchtála de ag an gcéim thosaigh. Ina theannta sin, nocht sé costas agus costais iomlána an fheachtais meán sóisialta in aghaidh na tíre.

21. Cé go measann an tOmbudsman go bhfuil na folúcháin atá fágtha réasúnta ar an iomlán, níl sí cinnte fós gur ghá an sliocht as deais Twitter a fholú ina iomláine. Shoiléirigh cinneadh daingniúcháin an Choimisiúin nár bhain an fhaisnéis atá íogair ó thaobh na tráchtála de sa doiciméad le ‘praghsanna agus torthaí airgeadais’ amháin ach le ‘breithnithe a bhaineann le straitéis mhargaidh agus saineolas’ freisin. Mar sin féin, níl sé soiléir fós conas a bhainfeadh nochtadh an tábla seo an bonn de leasanna tráchtála an chonraitheora. Ina theannta sin, d’fhéadfadh an Coimisiún láimhseálacha X a thagraíonn do dhuine nádúrtha a fholú. I gcás na láimhseálacha sin amháin, d’fhéadfadh an Coimisiún an eisceacht maidir le cosaint sonraí pearsanta a agairt go bailí.

22. Mar sin féin, ós rud é go bhfuil an Coimisiún díreach tar éis a sheasamh deiridh a ghlacadh tar éis naoi mí moille, ní bheadh aon chuspóir úsáideach ag baint leis an bhfiosrúchán a shaothrú ag an gcéim seo.

23. É sin ráite, tugann an tOmbudsman dá haire an mhoill an-suntasach a thabhaigh an Coimisiún agus freagra á thabhairt aige ar iarratas daingniúcháin an ghearánaigh. De réir Rialachán 1049/2001, ba cheart d’institiúid de chuid an Aontais, laistigh de 15 lá oibre ón iarratas dearbhúcháin a chlárú, rochtain a thabhairt ar an doiciméad a iarradh nó, i bhfreagra i scríbhinn, na cúiseanna leis an diúltú iomlán nó páirteach a lua. Féadfar síneadh 15 lá oibre eile a chur leis an teorainn ama 15 lá oibre in imthosca eisceachtúla.^[5]

24. Sa chás sin, thóg sé níos mó ná naoi mí ar an gCoimisiún cinneadh daingniúcháin a ghlacadh maidir le hiarraidh ar rochtain a bhaineann le dhá dhoiciméad ghearra. Dá bhrí sin, is sampla eile é an cás seo de na moilleanna suntasacha agus sistéamacha a bhíonn ar an gCoimisiún agus é ag déileáil le hiarratais daingniúcháin, ar mheas an tOmbudsman gurbh ionann iad agus drochriarachán.^[6] Tar éis Tuarascáil Speisialta ón Ombudsman chuig Parlaimint na hEorpa ar an ábhar, d'áitigh Parlaimint na hEorpa ar an gCoimisiún a mhoilleanna córasacha agus suntasacha a cheartú maidir le hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid a phróiseáil.^[7]

Conclúidí

Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis na conclúidí seo a leanas [8]:

Níl údar le haon fhiosrúcháin bhreise.

Is oth leis an Ombudsman go mór an mhoill a thabhaigh an Coimisiún maidir le freagra a thabhairt ar iarraidh an ghearánaigh. Ní féidir le mainneachtain cloí leis na teorainneacha ama arna mbunú ag an reachtas i Rialachán 1049/2001 a bheith ina dea-riarachán. Áitíonn sí arís ar an gCoimisiún feabhas a chur ar an gcaoi a láimhseálann sé iarrataí ar rochtain phoiblí mar ábhar tosaíochta, agus tagraíonn sí don mholadh ina fiosrúchán straitéiseach OI/2/2022/OAM.

Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.

Rosita Hickey
Stiúrthóir Fiosrúcháin

Strasbourg, 18/12/2024

[1] Rialachán 1049/2001 maidir le rochtain phoiblí ar dhoiciméid ó Pharlaimint na hEorpa, ón gComhairle agus ón gCoimisiún: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[2] Airteagal 4(1) (b) de Rialachán 1049/2001.

[3] Airteagal 4(2), an chéad fhleasc, de Rialachán 1049/2001.

[4] Caibidil VIII de Rialachán 2018/1725 an 23 Deireadh Fómhair 2018 maidir le daoine nádúrtha a chosaint i ndáil le sonraí pearsanta a phróiseáil ag institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí an Aontais agus maidir le saorghluaiseacht sonraí den sórt sin, ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2018/1725/oj.

[5] Airteagal 8 de Rialachán 1049/2001.

[6] Moladh maidir leis an am a thógann sé ar an gCoimisiún Eorpach déileáil le hiarrataí ar rochtain phoiblí ar dhoiciméid

(fiosrúchán straitéiseach OI/2/2022/OAM), ar fáil ag https://www.ombudsman.europa.eu/en/moladh/en/167661.

[7] Féach https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-9-2024-0172_EN.html.

[8] Déileáladh leis an ngearán seo faoi láimhseáil cásanna tarmligthe, i gcomhréir leis an gCinneadh ón Ombudsman Eorpach lena nglactar Forálacha Cur Chun Feidhme.