An bhfuil gearán agat in aghaidh institiúid nó comhlacht de chuid an Aontais Eorpaigh?
- GA Gaeilge
Is féidir earráidí a bheith i meaisínaistriúcháin a d’fhéadfadh soiléireacht agus cruinneas a laghdú; ní ghlacann an tOmbudsman aon dliteanas i leith aon neamhréireachtaí. Chun an fhaisnéis is iontaofa agus an deimhneacht dhlíthiúil a fháil, féach ar an leagan foinseach i Béarla atá nasctha thuas.
Chun tuilleadh eolais a fháil féach ar ár mbeartas teanga agus aistriúcháin.
Cinneadh i gcás 2207/2019/EIS maidir leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún Eorpach gearán um shárú a bhaineann le tionchar tionscadail tógála bóithre sa Pholainn ar an hamster Eorpach
Cinneadh
Cás 2207/2019/EIS - Tosaithe an Déardaoin | 02 Aibreán 2020 - Cinneadh an Déardaoin | 28 Bealtaine 2020 - Institiúid ábhartha An Coimisiún Eorpach ( Ní bhfuarthas drochriarachán ) - Tír An Pholainn
Bhain an cás leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún Eorpach gearán maidir le sárú i gcoinne rialtas na Polainne maidir le tionscadal tógála bóithre. D’áitigh an gearánach, eagraíocht neamhrialtasach Pholannach, nach gceadaíonn dlí ábhartha na Polainne dó agóid éifeachtach a dhéanamh i gcoinne an tionscadail ar an leibhéal náisiúnta. Mheas an Coimisiún nár bhain an gearán le sárú sistéamach ar dhlí an Aontais agus dhún sé an cás.
Thug an tOmbudsman faoi deara go raibh ábhar tábhachtach ardaithe ag an ngearánach a bhaineann le corpas suntasach de dhlí an AE agus a bhaineann le speiceas cosanta aitheanta, an hamster Eorpach. Dá bhrí sin, bhí sé de cheart ag an ngearánach aird an Choimisiúin a tharraingt ar an ábhar chun a sheiceáil an bhféadfadh an Coimisiún aon rud a dhéanamh chun an speiceas a chosaint.
Tar éis breithniú a dhéanamh ar na fíorais go léir agus iniúchadh a dhéanamh ar chomhad an Choimisiúin maidir leis an ngearán, chinn an tOmbudsman go raibh cinneadh an Choimisiúin i gcomhréir leis an lánrogha atá aige agus é ag déileáil le gearáin maidir le sárú. Thug an Coimisiún míniú mionsonraithe don ghearánach ar a chinneadh agus léirigh sé go bhfuil measúnú á dhéanamh aige ar dhlí na Polainne maidir le rochtain ar cheartas d’eagraíochtaí neamhrialtasacha i gcomhthéacs nós imeachta um shárú atá ar siúl faoi láthair. Dúirt an Coimisiún freisin go bhfuil sé réidh an t-ábhar a athoscailt dá n-iarrfadh an Pholainn maoiniú ón Aontas don tionscadal céanna
Dá bhrí sin, dhún an tOmbudsman an cás le cinneadh nach raibh aon drochriarachán ann.
An gearán maidir le sárú
1. I mí Lúnasa 2019, chuir an gearánach, eagraíocht neamhrialtasach de chuid na Polainne um chosaint ainmhithe, gearán um shárú faoi bhráid an Choimisiúin Eorpaigh maidir le tionscadal tógála bóithre i réigiún na Polainne is Lú. D’áitigh sé go bhféadfadh iarmhairtí díobhálacha a bheith ag an tionscadal ar an hamster Eorpach (Cricetus cricetus), speiceas atá faoi chosaint faoin Treoir maidir le Gnáthóga [1].
2. Dar leis an ngearánach, bhí an tionscadal ina bhagairt dhíreach ar an speiceas, nár tugadh aghaidh air go leordhóthanach sa mheasúnú ar an tionchar ar an gcomhshaol. Níor sainaithníodh sa mheasúnú aon hamsters sa cheantar agus thángthas ar an gconclúid go raibh bearta réamhchúraim leordhóthanacha déanta ag an údarás áitiúil. Thairis sin, faoin dlí náisiúnta is infheidhme, níl aon leigheas breithiúnach éifeachtach ag ENRanna chun agóid a dhéanamh i gcoinne an tionscadail. Tharla sé sin toisc nach ndearnadh Treoir an Aontais maidir le Measúnú ar an Tionchar ar an gComhshaol (MTC)[2] a thrasuí i gceart sa dlí náisiúnta sa Pholainn.
3. An 29 Lúnasa 2019, thug an Coimisiún freagra ar an ngearánach. Dheimhnigh sé gur ‘speiceas ar mhaithe le leas an Chomhphobail’ é an hamster Eorpach go deimhin, faoi réir dianchóras cosanta de bhun na Treorach maidir le Gnáthóga [3]. Ní féidir le húdaráis náisiúnta maolú ar an gcóras cosanta a chur i bhfeidhm, ach amháin má chomhlíontar coinníollacha carnacha [4].
4. Mar sin féin, ós rud é nárbh ionann an cás tuairiscithe agus mainneachtain chórasach dlí an Aontais a chomhlíonadh, chuir an Coimisiún in iúl don ghearánach gurbh fhearr a bheadh na húdaráis náisiúnta agus an córas breithiúnach in ann aghaidh a thabhairt ar an ábhar [5]. Thairis sin, bhí an cead forbartha fós ar feitheamh os comhair údaráis na Polainne. Dá bhrí sin, chinn an Coimisiún gan aon ghníomhaíocht bhreise a dhéanamh, mura rud é gur sholáthair an gearánach fianaise nua, laistigh den tréimhse ceithre seachtaine is infheidhme, a d’athródh measúnú an Choimisiúin.
5. An 16 Meán Fómhair 2019, thug an gearánach freagra ar an gCoimisiún, agus chuir sé in iúl dó gur dheonaigh údaráis na Polainne an cead le héifeacht láithreach. Cuireadh tús leis na hoibreacha tógála an 10 Meán Fómhair 2019 agus scriosadh roinnt buirgléireacht hamster Eorpach. Ní dhearna an conraitheoir iarratas ar mhaolú ar an Treoir maidir le Gnáthóga. Dá bhrí sin, d’iarr an gearánach ar an gCoimisiún beart a dhéanamh láithreach.
6. An 29 Deireadh Fómhair 2019, chuir an gearánach in iúl don Choimisiún gur scriosadh leath de na buillí hamster gníomhacha idir an dá linn.
7. I litir dar dáta an 4 Nollaig 2019, d’athdhearbhaigh an Coimisiún a chinneadh gan tús a chur le cás um shárú. I gcomhréir lena Theachtaireacht ó 2017 dar teideal ‘Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr’[6] (‘Teachtaireacht 2017’), ní shaothraíonn an Coimisiún cásanna aonair ina líomhnaítear gur cuireadh dlí an Aontais i bhfeidhm go mícheart, ach ní bhreathnaíonn sé ach ar mhífheidhmiú córasach dhlí an Aontais. Dúirt an Coimisiún freisin, áfach, go raibh nós imeachta foirmiúil um shárú seolta aige cheana féin in 2016 maidir leis an gcaoi ar thrasuigh an Pholainn an Treoir maidir le Measúnú ar an Tionchar ar an gComhshaol sa dlí náisiúnta, go háirithe maidir le ‘rochtain ar cheartas’ (cás 2016/2046).
8. Thairis sin, luaigh sé dá ndéanfadh údaráis na Polainne iarratas ar chómhaoiniú ón Aontas don tionscadal, go ndéanfadh an Coimisiún measúnú ar cé acu a chomhlíon nó nár chomhlíon sé dlí ábhartha an Aontais, bunaithe ar an doiciméadacht a chuir údaráis na Polainne ar fáil.
9. Agus é míshásta le seasamh an Choimisiúin, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman Eorpach an 4 Nollaig 2019.
An fiosrúchán
10. Phléigh foireann fiosrúcháin an Ombudsman an cás le linn cruinniú leis an gCoimisiún agus rinne siad iniúchadh ar chomhad an Choimisiúin.
11. Tar éis an chruinnithe, chuir an Coimisiún freagra eile ar aghaidh chuig an Ombudsman a sheol sé chuig an ngearánach idir an dá linn. Sa litir, thug an Coimisiún míniú mionsonraithe don ghearánach ar a chinneadh gan leanúint leis an gcás. Thug an Coimisiún ceithre seachtaine breise don ghearánach freisin, dá mba mhian leis aon fhianaise nua a chur isteach.
Faisnéis a bailíodh le linn an chruinnithe cigireachta
12. Mar fhreagra ar cheist faoi chur i bhfeidhm phrionsabal an réamhchúraim [7] maidir le cosaint an chomhshaoil, mhínigh an Coimisiún gur bhain an gearán seo le cás aonair: speiceas amháin a chosaint i gcomhthéacs tionscadail infheistíochta bóthair aonair amháin. Ní raibh aon fhianaise sa ghearán seo go bhfuil sárú córasach á dhéanamh ar dhlí an Aontais, rud a chuirfeadh ar chumas an Choimisiúin idirghabháil a dhéanamh.
13. Chuir an Coimisiún in iúl, dá mbeadh cistí ón Aontas i gceist leis an tionscadal, go gcuirfeadh sé sin ar chumas an Choimisiúin aghaidh a thabhairt ar an tsaincheist shonrach a d’ardaigh an gearánach. Fiú mura mbeadh sé sin ina chleachtas ginearálta, thabharfadh leasanna airgeadais an Aontais údar leis an idirghabháil. Dheimhnigh an Coimisiún nach raibh aon iarratas faighte aige, tráth an chruinnithe, chun an tionscadal a chómhaoiniú.
14. Chuir an Coimisiún i bhfios go láidir freisin go bhfuil sé ag saothrú na saincheiste ginearálta maidir le ‘rochtain ar cheartas’ agus trasuí mícheart na Treorach maidir le Measúnú ar an Tionchar ar an gComhshaol i ndlí na Polainne faoin nós imeachta um shárú 2016/2046. Leag sí amach na céimeanna a glacadh go dtí seo, lena n-áirítear comhfhreagras a malartaíodh le déanaí le húdaráis na Polainne d’fhonn an t-ábhar a réiteach.
Torthaí an Ombudsman Eorpaigh
15. Tá ábhar tábhachtach ardaithe ag an ngearánach a bhaineann le corpas suntasach de dhlí an AE agus a bhaineann le speiceas cosanta aitheanta, an hamster Eorpach. Dá bhrí sin, bhí sé de cheart ag an ngearánach aird an Choimisiúin a tharraingt ar an ábhar sna himthosca sin chun a sheiceáil an bhféadfadh an Coimisiún aon rud a dhéanamh chun an speiceas a chosaint.
16. Tá sé de chúram ar an gCoimisiún, mar ‘chaomhnóir’ na gConarthaí, a áirithiú go gcloítear le dlí an Aontais laistigh den Aontas. Tá an nós imeachta um shárú ríthábhachtach chuige sin.
17. Tá lánrogha leathan ag an gCoimisiún maidir le cinneadh a dhéanamh i dtaobh imeachtaí um shárú a thionscnamh agus cathain a thionscnófar iad [8]. Is féidir leis an Ombudsman a iarraidh ar an gCoimisiún míniú a thabhairt ar an gcaoi ar fheidhmigh sé a lánrogha ach ní féidir leis amhras a chaitheamh ar an gcaoi a bhfeidhmíonn an Coimisiún an lánrogha leathan sin ann féin.
18. Rialaítear an chaoi a láimhseálann an Coimisiún gearáin maidir le sárú le Teachtaireacht 2017. I gcomhréir leis sin, ní shaothraíonn an Coimisiún cásanna aonair ina gcuirtear dlí an Aontais i bhfeidhm go mícheart, ach amháin má ardaíonn siad saincheisteanna prionsabail níos leithne nó má nochtann siad sáruithe sistéamacha ar dhlí an Aontais. Dá bhrí sin, is féidir leis an gCoimisiún cinneadh a dhéanamh cásanna a shaothrú ar mó an seans go mbeidh réiteach ginearálta ar an ábhar mar thoradh orthu.
19. Sa chás sin, mhínigh an Coimisiún ina litir chuig an ngearánach dar dáta an 4 Nollaig 2019 agus le linn na cigireachta ar dhoiciméid cén fáth nach measann sé go léiríonn an gearán neamhchomhlíonadh sistéamach dhlí an Aontais ag an bPolainn.
20. Le linn fhiosrúchán an Ombudsman, thug an Coimisiún sprioc-am breise ceithre seachtaine don ghearánach chun fianaise nua a chur isteach. Chuir sé in iúl dó freisin go bhfuil sé réidh le gníomhú ar bhonn fianaise chinntitheach nua. Cé, gan amhras, go bhfuil an fhianaise a chuir an gearánach ar fáil go dtí seo ina cúis mhór imní, tagann an measúnú ar cé acu atá nó nach bhfuil an fhianaise sin leordhóthanach chun imeachtaí um shárú a thionscnamh faoi rogha an Choimisiúin thuas.
21. Mhínigh an Coimisiún freisin go bhfuil sé ag saothrú na saincheiste ginearálta maidir le ‘rochtain ar cheartas’ sa nós imeachta um shárú atá ar siúl faoi láthair 2016/2046. Léirigh cigireacht an Ombudsman go deimhin gur sheol an Coimisiún tuairim réasúnaithe chuig rialtas na Polainne i mí an Mhárta 2019, agus gur tharla an malartú comhfhreagrais is déanaí idir an dá cheann i mí an Mhárta 2020.
22. Ar deireadh, chuir an gearánach in iúl ina ghearán chuig an Ombudsman go bhfuil an tionscadal beartaithe do chómhaoiniú AE. De réir an Choimisiúin, níl aon iarratas den sórt sin déanta ag an bPolainn go fóill. Tá sé curtha in iúl go soiléir ag an gCoimisiún, le linn iniúchadh a dhéanamh ar dhoiciméid, go bhfuil sé réidh le gníomhú maidir leis an gcás a luaithe a bheidh iarratas den sórt sin faighte aige. Tuigeann an tOmbudsman, dá bhrí sin, go n-aithníonn an Coimisiún tromchúis an ábhair agus go gcuirfidh sé nós imeachta ar leithligh i bhfeidhm chun measúnú a dhéanamh ar chomhlíonadh comhshaoil an tionscadail faoi Rialachán 1303/2013 [9].
23. Ar deireadh, ar phointe nós imeachta, tugann an tOmbudsman dá aire nár cláraíodh an gearán i mbunachar sonraí CHAP an Choimisiúin le haghaidh gearáin maidir le sárú. Ós rud é nár chuir an gearánach aon ábhar imní in iúl ina leith sin agus nár léir go ndearna sé difear don chaoi ar láimhseáil an Coimisiún an cás, ní gá measúnú breise a dhéanamh ar an ábhar sin.
24. Ar bhonn a bhfuil thuas, cinneann an tOmbudsman nach raibh aon drochriarachán ann maidir leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún gearán um shárú an ghearánaigh.
Conclúid
Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas:
Ní raibh aon drochriarachán ann maidir leis an gcaoi ar láimhseáil an Coimisiún an gearán um shárú.
Cuirfear an gearánach agus an Coimisiún ar an eolas faoin gcinneadh sin.
Emily O'Reilly
An tOmbudsman Eorpach
Strasbourg, 28/05/2020
[1] Tuilleadh eolais faoin Treoir maidir le Gnáthóga agus faoi thionscnaimh ghaolmhara de chuid an Aontais chun an dúlra a chosaint: https://ec.europa.eu/environment/nature/legislation/habitatsdirective/index_en.htm.
[2] Treoir 2011/92/AE ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle maidir le
measúnú ar éifeachtaí tionscadal poiblí agus príobháideach áirithe ar an gcomhshaol: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX% 3A32011L0092.
[3] Airteagal 12 de Threoir 92/43/CEE ón gComhairle maidir le gnáthóga nádúrtha agus fauna agus flora fiáine a chaomhnú: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A31992L0043. Is speiceas é an Hamster Eorpach a liostaítear in Iarscríbhinn IV a ghabhann leis an Treoir maidir le Gnáthóga, atá faoi réir dianchóras cosanta.
[4] Le hAirteagal 16 den Treoir maidir le Gnáthóga, ceadaítear an maolú sna cásanna seo a leanas, i measc cásanna eile: tá údar leis an mbeart ar aon cheann de na cúiseanna a thugtar ann; níl aon rogha mhalartach shásúil ann; agus nach ndéanann an maolú dochar do chothabháil líon na speiceas lena mbaineann ag stádas caomhantais fabhrach ina raon nádúrtha.
[5] Tuilleadh eolais faoin gcaoi a ndéileálann an Coimisiún le gearáin maidir le sárú: https://ec.europa.eu/info/about-european-commission/contact/problems-and-complaints/complaints-about-breaches-eu-law/how-make-complaint-eu-level_en.
[6] Teachtaireacht ón gCoimisiún ‘Dlí an Aontais Eorpaigh: Torthaí níos fearr trí chur i bhfeidhm níos fearr” an 19 Eanáir 2017, ar fáil ag: http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:52017XC0119(01)&from=EN.
[7] Is prionsabal de dhlí comhshaoil an Aontais é prionsabal an réamhchúraim a chumhdaítear in Airteagal 191 CFAE. Mínítear a chur i bhfeidhm sa Teachtaireacht ón gCoimisiún maidir le prionsabal an réamhchúraim an 2 Feabhra 2000, COM (2000) 1 final: https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=COM:2000:0001:FIN:EN:PDF.
[8] Breithiúnas na Cúirte i gcás 247/87, Starfruit v an Coimisiún, ECLI:EU:C:1989:58, mír 11.
[9] Rialachán (AE) Uimh. 1303/2013 ó Pharlaimint na hEorpa agus ón gComhairle an 17 Nollaig 2013 lena leagtar síos forálacha coiteanna maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, le Ciste Sóisialta na hEorpa, leis an gCiste Comhtháthaithe, leis an gCiste Eorpach Talmhaíochta um Fhorbairt Tuaithe agus leis an gCiste Eorpach Muirí agus Iascaigh agus lena leagtar síos forálacha ginearálta maidir le Ciste Forbraíochta Réigiúnaí na hEorpa, le Ciste Sóisialta na hEorpa, leis an gCiste Comhtháthaithe agus leis an gCiste Eorpach Muirí agus Iascaigh agus lena n-aisghairtear Rialachán (CE) Uimh. 1083/2006 ón gComhairle: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1590415255535&uri=CELEX:32013R1303.