An bhfuil gearán agat in aghaidh institiúid nó comhlacht de chuid an Aontais Eorpaigh?
- GA Gaeilge
Is féidir earráidí a bheith i meaisínaistriúcháin a d’fhéadfadh soiléireacht agus cruinneas a laghdú; ní ghlacann an tOmbudsman aon dliteanas i leith aon neamhréireachtaí. Chun an fhaisnéis is iontaofa agus an deimhneacht dhlíthiúil a fháil, féach ar an leagan foinseach i Béarla atá nasctha thuas.
Chun tuilleadh eolais a fháil féach ar ár mbeartas teanga agus aistriúcháin.
Cinneadh i gcás 1082/2018/PL maidir leis an gcaoi a ndearna an Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán comhairliúchán maidir le togra chun srian a chur le luaidhe in urchair ghunna
Cinneadh
Cás 1082/2018/PL - Tosaithe an Dé Luain | 09 Iúil 2018 - Cinneadh an Dé Máirt | 16 Iúil 2019 - Institiúid ábhartha An Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán ( Ní bhfuarthas drochriarachán ) - Tír Éire
Baineann an cás leis an gcaoi a ndearna an Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán (ECHA) comhairliúchán le páirtithe leasmhara maidir le togra chun srian a chur le luaidhe in urchair ghunna a úsáidtear i mbogaigh. Bhí fadhb ag an ngearánach le foclaíocht na gceisteanna agus leis an bhfíoras go raibh an comhairliúchán ar fáil i mBéarla amháin.
Measann an tOmbudsman gur lig na ceisteanna, agus an deis tuairimí ginearálta a sheoladh, do rannpháirtithe a dtuairimí a chur in iúl gan bhac. Maidir le teangacha, áfach, mheas an tOmbudsman nach leor an t-údar a bhí ag ECHA le Béarla amháin a úsáid.
Dá bhrí sin, fáiltíonn an tOmbudsman roimh thiomantas ECHA don todhchaí machnamh a dhéanamh ar chodanna dá chomhairliúcháin ar a laghad a aistriú go teangacha eile. I gcás ina gcuireann ECHA srian ar úsáid teangacha, ba cheart dó coimircí ábhartha a chur i bhfeidhm amhail achoimre a chur ar fáil i dteangacha oifigiúla uile an Aontais, ábhar tacaíochta ábhartha a chur ar fáil san oiread teangacha agus is féidir agus, thar aon rud eile, a shoiléiriú gur féidir freagraí a chur isteach in aon teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Is ceart bunúsach é an ghné dheireanach sin.
Dhún an tOmbudsman an cás le moladh do ECHA chun fadhbanna comhchosúla a sheachaint amach anseo.
Cúlra an ghearáin
1. Is eagraíocht Éireannach é an gearánach, Cumann Náisiúnta na gComhairlí Cluiche Réigiúnacha (NARGC), a dhéanann ionadaíocht ar shealgairí cluichí. Bhí amhras uirthi faoin gcaoi a ndearna an Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán (ECHA) comhairliúchán le páirtithe leasmhara maidir le togra chun srian a chur ar úsáid luaidhe agus a comhdhúl in urchair ghunna a úsáidtear i limistéir bhogaigh san Aontas[1].
2. I mí na Samhna 2017, scríobh an gearánach chuig ECHA chun a ábhair imní a chur in iúl, go háirithe maidir leis an ardán ar líne chun páirt a ghlacadh sa chomhairliúchán, foclaíocht na gceisteanna a mheas sé a bheith ina bpríomhcheisteanna, agus an fíoras nach raibh an comhairliúchán ar fáil ach i mBéarla amháin.
3. Agus é míshásta le freagra ECHA, chuaigh an gearánach i dteagmháil leis an Ombudsman an 17 Bealtaine 2018.
An fiosrúchán
4. D’oscail an tOmbudsman fiosrúchán maidir le i) foclaíocht na gceisteanna a chuir ECHA, agus ii) go raibh an comhairliúchán ar fáil i mBéarla amháin.
Argóintí a cuireadh faoi bhráid an Ombudsman
5. Dúirt ECHA gur ceapadh na ceisteanna d’fhonn faisnéis a fháil maidir le gnéithe éagsúla den tsaincheist fhoriomlán a measadh a bheith tábhachtach. Mar sin féin, níor chuir aon rud cosc ar rannpháirtithe barúlacha breise agus níos ginearálta a dhéanamh.
6. Maidir leis an teanga, dúirt ECHA nach raibh an comhairliúchán dírithe ar an bpobal i gcoitinne, ach ar spriocphobal a raibh saineolas eolaíoch agus teicniúil ábhartha aige. Is é an Béarla, a mhaígh sé, an teanga chumarsáide choiteann i measc na n-eolaithe agus na bpáirtithe leasmhara atá ag obair ar rialáil ceimiceán agus ar chosaint an chomhshaoil. Sin an fáth a n-úsáideann ECHA an Béarla mar theanga dá chomhairliúcháin. É sin ráite, tá cead ag rannpháirtithe a n-aighneachtaí a chur isteach in aon cheann de theangacha oifigiúla an Aontais.
7. D’ainneoin sin, d’admhaigh ECHA go bhféadfadh sé a bheith úsáideach, i gcásanna áirithe, codanna áirithe de chomhairliúchán a chur ar fáil i dteangacha seachas an Béarla. Dá bhrí sin, déanfaidh sé machnamh ar chodanna dá chomhairliúcháin a dhréachtú i dteangacha eile de chuid an Aontais amach anseo.
8. D’easaontaigh an gearánach gur díríodh an comhairliúchán ar spriocphobal, ós rud é go raibh sé dírithe ní hamháin ar fhaisnéis eolaíoch shonrach a bhailiú, ach ar fhaisnéis shocheacnamaíoch freisin.
9. Chuir an gearánach in iúl gur tháinig na freagraí ar an gcomhairliúchán go díréireach ó thíortha nach labhraíonn Béarla.
Measúnú an Ombudsman
Foclaíocht na gceisteanna
10. Sa chéad chuid den chomhairliúchán[2] soláthraíodh cúlra an togra chun srian a chur ar úsáid luaidhe agus a comhdhúl in urchair ghunna: an raon feidhme, an réasúnaíocht agus na torthaí a bhfuiltear ag súil leo. Sna ranna sin, leag ECHA a sheasamh amach go soiléir agus tháinig sé ar an gconclúid ‘go bhfuil an srian atá beartaithe in-fhorfheidhmithe (tá roghanna malartacha teicniúla indéanta ann), in-fhorfheidhmithe, inláimhsithe do na gníomhaithe éagsúla lena mbaineann agus comhréireach’. Sa dara cuid, d’iarr ECHA ar pháirtithe leasmhara freagra a thabhairt ar chúig cheist agus ar fhocheisteanna éagsúla, a dtaithí a roinnt maidir le roinnt saincheisteanna agus ‘faisnéis shonrach a chur isteach, chomh maith le barúlacha maidir leis an sainchomhad foriomlán’.
11. Ní gá go mbeadh fadhbanna ag baint leis an bhfíoras gur leag ECHA seasamh amach agus gur iarr sé aiseolas ina leith. Tríd an méid sin a dhéanamh, thug ECHA deis do fhreagróirí measúnú criticiúil a dhéanamh ar a thogra. Thairis sin, thug ECHA deis do pháirtithe leasmhara barúlacha agus faisnéis a chur isteach maidir leis an srian foriomlán atá beartaithe, agus ní hamháin maidir leis na ceisteanna sonracha a cuireadh. Bhain an gearánach úsáid as an deis seo.
12. Dá bhrí sin, ní aimsíonn an tOmbudsman aon drochriarachán maidir leis an ngné sin den ghearán.
Teanga an chomhairliúcháin
13. Is é tuairim an Ombudsman, i gcás ina ndéanann institiúid nó gníomhaireacht de chuid an Aontais comhairliúchán poiblí, gur cheart é a bheith mar aidhm aige, mar phrionsabal, an doiciméadacht a chur ar fáil i dteangacha oifigiúla uile an Aontais ag tús an phróisis comhairliúcháin. [3]
14. D'fhéadfadh sé go mbeadh gá le srianta teanga i gcúinsí áirithe. D’fhéadfadh cásanna a bheith ann inarb iomchuí do shainghníomhaireacht de chuid an Aontais, amhail ECHA, comhairliúchán a dhéanamh i níos lú teanga nó go deimhin i dteanga amháin. Ba cheart údar oibiachtúil a bheith leis na srianta sin, áfach, agus ba cheart iad a bheith réasúnta agus comhréireach leis an aidhm atá á saothrú[4].
15. Is í an cheist don Ombudsman sa chás seo an raibh údar le húsáid eisiach an Bhéarla ag ECHA ina chomhairliúchán, an raibh sé réasúnta agus comhréireach leis an aidhm a bhí á saothrú.
16. Maidir leis an aidhm, bhí ‘sainchomhad srianta’[5] mar a thugtar air á ullmhú ag ECHA don Choimisiún Eorpach, a bhí den tuairim go bhféadfaí bearta a iarraidh ar leibhéal an Aontais chun rialú a dhéanamh ar úsáid luaidhe in urchair ghunna i limistéir bhogaigh.
17. Deir suíomh gréasáin ECHA go bhfuil comhairliúcháin i nósanna imeachta srianta poiblí[6] agus go bhfuil siad dírithe ní hamháin ar pháirtithe leasmhara a bhaineann leis an tionscal, ach ar an tsochaí shibhialta agus ar shaoránaigh aonair freisin[7]. Ar an gcaoi chéanna, tagraíonn an Coimisiún, agus an nós imeachta srianta á mhíniú aige ar a shuíomh gréasáin, do na comhairliúcháin sin mar chomhairliúcháin phoiblí agus iarrann sé ar aon duine a bheith rannpháirteach[8]. Cé go leagann ECHA amach go n-úsáideann sé an téarma ‘comhairliúchán poiblí’ chun béim a leagan air go ndéantar é ar bhealach trédhearcach ‘poiblí’, áitíonn an tOmbudsman nach é sin brí an téarma a thuigtear go ginearálta.
18. D’áitigh ECHA go raibh údar maith leis an gcomhairliúchán sin a dhéanamh i mBéarla amháin, toisc gur sainghrúpa páirtithe leasmhara a bhí sa spriocphobal, seachas an pobal i gcoitinne. Dúirt ECHA ‘gurb é an Béarla an teanga choiteann chumarsáide i measc na n-eolaithe agus na bpáirtithe leasmhara atá ag obair ar rialáil ceimiceán agus ar chosaint an chomhshaoil’.
19. Ós rud é go luaitear ar shuíomh gréasáin ECHA go bhfuil comhairliúcháin i nósanna imeachta srianta poiblí agus go ndírítear iad ní hamháin ar pháirtithe leasmhara a bhaineann leis an tionscal, ach ar an tsochaí shibhialta agus ar shaoránaigh aonair freisin, measann an tOmbudsman nach leor an bonn cirt sin. Bhí tionchar díreach ag an togra srianta ar an ngearánach agus ar a 28,000 ball, ar cosúil gur feirmeoirí aonair iad go leor acu. Cé go labhraíonn na daoine sin Béarladen chuid is mó [9], ní dócha go mbeidh an rud céanna fíor i gcás daoine agus eagraíochtaí comhchosúla i dtíortha eile san Aontas.
20. Tarraingíonn an tOmbudsman aird ECHA freisin ar na hiarmhairtí diúltacha do theangacha eile de chuid an Aontais ina dtugtar stádas pribhléideach do theanga amháin, Béarla sa chás seo, i réimse ar leith.[10] Ní mór d’institiúidí, gníomhaireachtaí agus comhlachtaí uile an Aontais a bheith ar an airdeall maidir le ‘féin-chomhlíonadh’ an Bhéarla a bheith á úsáid níos mó agus níos mó mar gheall ar argóintí go bhfuil sé anois ina theanga cheannasach i réimse ar leith, rud a lagaíonn an cás níos mó fós chun teangacha eile de chuid an Aontais a úsáid.
21. Fáiltíonn an tOmbudsman roimh thiomantas ECHA féachaint an bhféadfaí cuid dá chomhairliúcháin a aistriú amach anseo san oiread teangacha agus is gá. I gcás ina gcuireann ECHA srian ar úsáid teangacha, ba cheart dó coimircí ábhartha a chur i bhfeidhm amhail achoimre a chur ar fáil i dteangacha oifigiúla uile an Aontais, ábhar tacaíochta ábhartha a chur ar fáil san oiread teangacha agus is féidir agus, thar aon rud eile, a shoiléiriú gur féidir freagraí a chur isteach in aon teanga oifigiúil de chuid an Aontais. Is ceart bunúsach é an ghné dheireanach sin.[11]
22. Cé gur easnamh é mainneachtain ECHA údar leordhóthanach a thabhairt lena úsáid eisiach Béarla sa chás seo, níl aon léiriú ann nach raibh deis ag grúpaí ná ag daoine aonair a bhí ag iarraidh ionchur a sholáthar é sin a dhéanamh. Mar a leagtar amach go mionsonraithe i bhfreagra ECHA ar an Ombudsman, chuaigh ECHA i dteagmháil go forleathan le páirtithe leasmhara le linn an phróisis. Tá córas sofaisticiúil dea-fhorbartha aige chun teagmháil a dhéanamh le páirtithe leasmhara ar fud na hEorpa.
23. Dá bhrí sin, dúnann an tOmbudsman an cás seo ar an bhforas nach bhfuil údar le tuilleadh fiosrúchán. Chun fadhbanna comhchosúla a sheachaint amach anseo, leagfaidh sí amach moladh maidir le feabhsúchán do ECHA.
Conclúid
Bunaithe ar an bhfiosrúchán, dúnann an tOmbudsman an cás seo leis an gconclúid seo a leanas:
Cé go gcinneann an tOmbudsman gur theip ar ECHA údar leordhóthanach a thabhairt dá úsáid eisiach as Béarla sa chomhairliúchán seo, níl údar le tuilleadh fiosrúchán ag an gcéim seo.
Moladh maidir le feabhsúchán
Beidh an tOmbudsman ag scríobh go luath chuig institiúidí, comhlachtaí, oifigí agus gníomhaireachtaí uile an AE chun aiseolas a lorg ar a dréacht-treoirlínte maidir le húsáid teangacha oifigiúla an AE agus í i mbun cumarsáide leis an bpobal. Molann an tOmbudsman don Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán páirt a ghlacadh sa phróiseas sin, mar atá déanta aici cheana féin mar fhreagairt ar a comhairliúchán poiblí ar an ábhar. A luaithe a ghlacfar na treoirlínte, tá an tOmbudsman ag súil go ndéanfaidh ECHA athbhreithniú ar a chleachtais.
Cuirfear an gearánach agus an Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán ar an eolas faoin gcinneadh sin.
Emily O'Reilly
An tOmbudsman Eorpach
Strasbourg, 16/07/2019
[1]Chuir an Ghníomhaireacht Eorpach Ceimiceán (ECHA) tuarascáil isteach inar moladh ‘srian ar urchair ghunna le haghaidh lámhach le gunna lámhaigh laistigh de bhogach nó i gcás ina dtiocfadh urchair ghunna chaite i dtír laistigh de bhogach’. Tháinig sé sin sna sála ar chomhairliúchán a bhí ar siúl idir an 21 Meitheamh agus an 21 Nollaig 2017. Tá tuilleadh eolais ar fáil ag: https://echa.europa.eu/documents/10162/d7fb96cf-7956-7406-3568-399ca20151e0.
[2] Ar fáil ag: https://echa.europa.eu/documents/10162/d7fb96cf-7956-7406-3568-399ca20151e0.
[3] Féach, mar shampla, cinneadh an Ombudsman i gcás 640/2011/AN, mír 69, ar fáil ag: http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/decision.faces/en/12009/html.bookmark
[4] Féach tuairim an Abhcóide Ghinearálta Poiares Maduro i gCás C-160/03, míreanna 38-44:
[5] Is bearta rialála iad nósanna imeachta srianta chun sláinte an duine agus an comhshaol a chosaint ar rioscaí do-ghlactha ó cheimiceáin. Féadfaidh srianta srian nó toirmeasc a chur ar shubstaint a mhonarú, a chur ar an margadh nó a úsáid. Leagtar amach na nósanna imeachta in Airteagail 69 – 73 de Rialachán 1907/2006 maidir le Clárú, Meastóireacht, Údarú agus Srianadh Ceimiceán (REACH) agus lena mbunaítear Gníomhaireacht Eorpach Ceimiceán. Ar fáil ag: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/en/TXT/?qid=1532936325230&uri=CELEX:02006R1907-20180509.
[6] Ba é ‘Comhairliúchán poiblí’ an teideal a bhí ar an gcomhairliúchán sa chás seo.
[7] Sainmhínítear an spriocphobal ar shuíomh gréasáin ECHA maidir le comhairliúcháin phoiblí i nósanna imeachta srianta mar ‘cuideachtaí, eagraíochtaí a dhéanann ionadaíocht ar an tionscal nó ar an tsochaí shibhialta, saoránaigh aonair, chomh maith le húdaráis phoiblí’. Ar fáil ag: https://echa.europa.eu/public-consultations-restrictions-related;
[8] Suíomh gréasáin an Choimisiúin Eorpaigh ina mínítear nósanna imeachta srianta REACH, ar fáil ag: https://ec.europa.eu/growth/sectors/chemicals/reach/restrictions_en
[9] Luann an gearánach ‘líon beag dár mbaill ar cainteoirí dúchais Gaeilge iad’.
[10] Féach mír 14 den chinneadh a rinne an tOmbudsman le déanaí i gcás 1128/2018/TM ar fáil ag: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/115820
[11] Airteagal 41(4) de Chairt an Aontais Eorpaigh.