Magħmul skont l-Artikolu 4(1) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew ^[1]

Il-fatti li wasslu għall-ilment

1. Fl-2015, hekk kif l-għadd ta' talbiet għall-ażil fl-UE laħaq livelli mingħajr preċedent, il-Kummissjoni Ewropea ppreżentat l-"Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni" tagħha.[2] Waħda mill-miżuri introdotti mill-Aġenda kienet l-"approċċ hotspot", fejn l-aġenziji tal-UE u l-Istati Membri jaħdmu flimkien biex jimmaniġġjaw il-migrazzjoni fil-fruntieri esterni tal-UE.

2. Fil-Greċja, l-approċċ hotspot irriżulta fl-iżvilupp ta’ diversi faċilitajiet ta’ ġestjoni tal-migrazzjoni fil-Gżejjer tal-Eġew tal-Lvant. Dawn il-faċilitajiet, imsejħa Ċentri ta' Akkoljenza u Identifikazzjoni b'Diversi Skopijiet (MPRICs jew RICs) jew Ċentri ta' Aċċess Ikkontrollat Magħluq (CCAC),[3] jospitaw lil dawk li jaslu bil-baħar fir-reġjun waqt li jkunu għaddejjin minn proċeduri ta' identifikazzjoni, reġistrazzjoni, u ażil jew ritorn.

3. Skont l-approċċ hotspot, l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil (EUAA) hija preżenti f’dawn il-faċilitajiet, abbażi ta’ pjanijiet operazzjonali konklużi mal-Greċja. F'dak il-kuntest, l-EUAA tiskjera ħaddiema fil-każijiet, li l-kompiti tagħhom jinkludu l-appoġġ lill-awtoritajiet Griegi (is-Servizz tal-Ażil Grieg, il-GAS) fl-ipproċessar tal-applikazzjonijiet għall-ażil.[4] Il-ħaddiema fil-każijiet tal-EUAA jwettqu intervisti mal-applikanti għall-ażil (“intervisti dwar l-ażil”), u jistgħu wkoll jabbozzaw opinjonijiet dwar l-applikazzjonijiet għall-ażil wara intervisti fejn dan jintalab mill-GAS.[5] It-traskrizzjonijiet u l-opinjonijiet tal-intervisti mbagħad jintużaw mill-awtoritajiet Griegi biex jieħdu deċiżjonijiet individwali dwar l-applikazzjonijiet għall-ażil.

4. L-ilmentaturi huma żewġ organizzazzjonijiet mhux governattivi li qed jipprovdu appoġġ legali lil dawk li jfittxu l-ażil fl-MPRIC tal-gżira ta’ Samos.

5. Fl-24 u t-28 ta’ Novembru 2022, wieħed mill-ilmentaturi kkuntattja lill-EUAA biex jesprimi tħassib dwar kif il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA kienu qed iwettqu intervisti ma’ persuni li jfittxu l-ażil meqjusa bħala “applikanti vulnerabbli”, peress li kienu vittmi tat-traffikar tal-bnedmin. Huma allegaw li l-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA spiss naqsu milli jeżaminaw kif xieraq l-esperjenzi trawmatiċi ta’ dawn l-applikanti, li kellhom impatt negattiv kemm fuq il-valutazzjoni tat-talbiet tagħhom għall-ażil (peress li l-informazzjoni ewlenija kienet nieqsa mill-fajl), kif ukoll fuq l-aċċess tagħhom għal appoġġ addizzjonali (bħal garanziji speċjali matul il-proċedura tal-ażil, kundizzjonijiet ta’ akkoljenza adattati, eċċ.). Huma pprovdew evidenza tan-nuqqasijiet allegati, talbu lill-EUAA teżamina mill-ġdid diversi każijiet individwali u tikkomunika kwalunkwe żball imwettaq mill-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA matul l-intervisti lill-awtoritajiet Griegi, sabiex dawn tal-aħħar ikunu jistgħu jqisu din l-informazzjoni qabel ma jiddeċiedu dwar it-talbiet għall-ażil ikkonċernati.  

6. Fit-13 ta’ Ġunju 2023, wieħed mill-ilmentaturi reġa’ kiteb lill-EUAA, biex iqajjem tħassib simili fir-rigward ta’ applikanti vulnerabbli oħra msemmija, jiġifieri vittmi ta’ tortura u trattament inuman. L-ilmentatur indika wkoll li, matul l-intervisti, xi applikanti għall-ażil kienu rrappurtaw pushbacks [6] mill-awtoritajiet Griegi iżda li, sa fejn jafu l-ilmentaturi, l-EUAA ma tatx segwitu għal tali rapporti.

7. L-EUAA ma wieġbet għall-ebda waħda mill-emails tal-ilmentaturi.

8. Fit-30 ta’ Jannar 2024, b’nuqqas ta’ sodisfazzjon bin-nuqqas ta’ tweġiba u n-nuqqas ta’ azzjoni tal-EUAA dwar il-kwistjoni, l-ilmentaturi rrikorrew għand l-Ombudsman.

L-inkjesta

9. L-Ombudsman fetħet inkjesta dwar kif l-EUAA tindirizza allegazzjonijiet ta’ ksur tad-drittijiet fundamentali fl-attivitajiet tagħha fil-Greċja.

10. L-Ombudsman l-ewwel talbet lill-EUAA twieġeb għall-emails tal-ilmentaturi. L-Ombudsman imbagħad irċeviet il-kummenti tal-ilmentaturi dwar it-tweġiba tal-EUAA għal dawn l-emails.

11. It-tim ta' inkjesta tal-Ombudsman sussegwentement spezzjona d-dokumenti tal-EUAA relatati mal-ilment, is-sitwazzjoni fil-faċilitajiet ta' Samos, u dwar kif l-EUAA tittratta rapporti ta' allegat ksur tad-drittijiet fundamentali b'mod ġenerali [7].

12. Wara dik l-ispezzjoni, l-Ombudsman talbet li l-EUAA twieġeb għal diversi mistoqsijiet, u rċeviet il-kummenti tal-ilmentaturi dwar it-tweġiba tal-EUAA għal dawn il-mistoqsijiet.

Intervisti dwar l-ażil u s-segwitu tagħhom

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

Fir-rigward tat-twettiq tal-intervisti dwar l-ażil

13. Fl-ilment tagħhom lill-Ombudsman, l-ilmentaturi allegaw li l-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA jonqsu regolarment, matul l-intervisti dwar l-ażil, milli joħolqu ambjent li jwassal għall-iżvelar tal-esperjenzi trawmatiċi ta’ dawk li jfittxu l-ażil. Il-ħaddiema tal-każijiet jonqsu wkoll milli jqisu l-indikaturi tal-vulnerabbiltà meta dawn jitfaċċaw matul l-intervisti, u milli jieħdu azzjoni ta’ segwitu adegwata (l-aktar billi jirreferu l-vulnerabbiltà identifikata lill-GAS sabiex dawk li jfittxu l-ażil ikunu jistgħu jingħataw drittijiet u salvagwardji addizzjonali, f’konformità mad-dritt tal-UE). [8] Dawn in-nuqqasijiet jistgħu jpoġġu f'riskju l-projbizzjoni tar-refoulement skont il-liġi internazzjonali kif ukoll id-dritt fundamentali għall-ażil [9].

14. Fil-kummenti tagħhom dwar it-tweġibiet tal-EUAA (dawn tal-aħħar huma spjegati fid-dettall fil-paragrafi 16 sa 21), l-ilmentaturi rrikonoxxew li l-EUAA ma tistax tissostitwixxi lilha nnifisha għall-awtoritajiet nazzjonali fit-teħid ta’ deċiżjonijiet dwar it-talbiet għall-ażil. Madankollu, huma enfasizzaw li l-Aġenzija xorta trid tiżgura li l-ħaddiema tal-każijiet tagħha jikkonformaw mad-dritt tal-UE meta jwettqu dmirijiethom. Dan ifisser li meta jiġu identifikati vulnerabbiltajiet mill-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA matul intervista, dawn għandhom jiġu rreġistrati u l-GAS għandu jiġi infurmat, sabiex ikun jista’ jimplimenta l-miżuri protettivi meħtieġa. Fil-fehma tal-ilmentaturi, in-nuqqas tal-awtoritajiet Griegi li jidentifikaw il-vulnerabbiltajiet qabel l-intervisti ma jistax jeħles lill-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA milli jikkunsidraw indikaturi tal-vulnerabbiltà matul l-intervisti. Għall-kuntrarju, dan jagħmel ir-rwol tal-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA saħansitra aktar importanti fil-kontribut biex tiġi żgurata l-protezzjoni sħiħa u effettiva tal-persuni vulnerabbli li jfittxu l-ażil.

15. L-ilmentaturi żiedu wkoll li l-passi meħuda mill-EUAA biex tindirizza dawn il-kwistjonijiet matul l-inkjesta baqgħu insuffiċjenti. B’mod speċifiku, fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-indikaturi tal-vulnerabbiltà, l-ilmentaturi kienu tal-fehma li l-proċeduri li għadhom kif ġew introdotti tal-EUAA ma kinux biżżejjed biex jiżguraw li tittieħed azzjoni fil-pront dwar vulnerabbiltajiet urġenti (pereżempju dawk mediċi). Fir-rigward tat-taħriġ, huma enfasizzaw li l-fatt li t-taħriġ huwa offrut mill-Aġenzija ma jfissirx li jattendu għalih. Huma appellaw għal approċċ strutturat għall-ħtiġijiet ta’ taħriġ, ibbażat fuq programm ta’ taħriġ obbligatorju u aġġornat regolarment.

16. L-EUAA enfasizzat l-impenn tagħha li tiddefendi d-drittijiet fundamentali fl-attivitajiet kollha tagħha [10], u enfasizzat l-isforzi strutturali li kienet għamlet biex tiżgura aktar il-protezzjoni ta’ dawn id-drittijiet f’dawn l-aħħar snin, jiġifieri l-iżvilupp tal-mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni [11] u l-mekkaniżmu tal-ilmenti [12] biex tittratta l-ksur tad-drittijiet fundamentali, il-ħatra ta’ Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali inkarigat mill-mekkaniżmu tal-ilmenti, ir-rikostituzzjoni tal-Forum Konsultattiv, u l-adozzjoni tal-istrateġija tal-EUAA dwar id-drittijiet fundamentali.

17. L-EUAA rrikonoxxiet li n-nuqqasijiet matul l-intervisti dwar l-ażil huma mistennija li joħorġu minn żmien għal żmien, minħabba n-natura mhux awtomatizzata u kumplessa ta’ dawn il-proċeduri. Madankollu, l-Aġenzija ssottolinjat li kienet stabbiliet qafas biex tidentifika u tindirizza tali nuqqasijiet. B’mod speċifiku, l-EUAA u l-Greċja għandhom ftehim ġenerali minn qabel dwar il-kompiti, l-arranġamenti ta’ ħidma, il-proċeduri operattivi standard (SOPs), kif ukoll miżuri ta’ taħriġ (inklużi l-ikkowċjar u l-monitoraġġ). Filwaqt li l-ħaddiema tal-każijiet jaħdmu kuljum mal-GAS, l-EUAA tiżgura s-superviżjoni tagħhom permezz tal-preżenza ta’ Mexxejja tat-Tim u Uffiċjali ta’ Appoġġ fuq il-Post. Il-Mexxejja tat-Tim jgħinu lill-ħaddiema tal-każijiet iħejju għall-intervisti u jistgħu jwettqu wkoll rieżami tal-materjal prodott minnhom qabel ma jintbagħat lill-GAS. Huma jistgħu jirrapportaw ukoll dwar kwalunkwe tip ta’ assistenza meħtieġa mill-ħaddiema fil-każijiet (bħat-taħriġ) lill-EUAA. L-Uffiċjali ta’ Appoġġ fuq il-Post huma responsabbli għall-koordinazzjoni u l-monitoraġġ tal-appoġġ tal-EUAA fil-livell lokali billi jiżguraw li l-ħaddiema tal-każijiet jaħdmu f’konformità mal-pjan operazzjonali, il-kompiti allokati tagħhom, l-arranġamenti ta’ ħidma, l-SOPs, u l-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EUAA.

18. Fir-rigward tal-affermazzjonijiet speċifiċi tal-ilmentaturi fir-rigward tal-identifikazzjoni u t-trattament ta’ każijiet vulnerabbli, l-EUAA spjegat li r-responsabbiltajiet tal-ħaddiema fil-każijiet tagħha huma limitati.

19. Tabilħaqq, il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA fil-każijiet imsemmija mill-ilmentaturi ġew skjerati biex jappoġġaw lill-GAS, mhux lil atturi nazzjonali oħra li huma inkarigati mit-twettiq ta’ valutazzjonijiet tal-vulnerabbiltà. Għalhekk, l-enfasi ta’ dawn il-ħaddiema tal-każijiet matul l-intervisti hija li “jimplimentaw il-garanziji proċedurali meħtieġa” meħtieġa għall-applikanti għall-ażil biex jissostanzjaw kif xieraq it-talbiet tagħhom għall-ażil. Dawn mhumiex maħsuba biex iwettqu valutazzjoni tal-vulnerabbiltà – li kellha ssir qabel ma ssir l-intervista. Jekk jitfaċċaw vulnerabbiltajiet matul l-intervista, il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA jistgħu jimplimentaw xi azzjonijiet speċifiċi (pereżempju interruzzjonijiet) u jitolbu lill-GAS jiskedaw mill-ġdid jew jestendu l-intervisti, iżda ma jistgħux jissostitwixxu lilhom infushom għall-awtoritajiet tal-Istati Membri. Għalkemm il-ħaddiema tal-każijiet ma jistgħux jibdew riferimenti għall-vulnerabbiltà, huma madankollu jikkomunikaw l-indikaturi tal-vulnerabbiltà lill-GAS għall-kunsiderazzjoni u s-segwitu tiegħu stess. Dan kien isir verbalment, permezz ta’ email, jew f’xi każijiet permezz ta’ nota bil-miktub.

20. L-EUAA enfasizzat ukoll li l-ħaddiema tal-każijiet isegwu taħriġ, ikkowċjar fuq il-post tax-xogħol, workshops, u shadowing biex jiżguraw il-kwalità tax-xogħol tagħhom.

21. Fl-aħħar nett, l-EUAA spjegat li, matul l-inkjesta, introduċiet diversi miżuri biex ittejjeb it-trattament tal-vulnerabbiltajiet matul u wara l-intervisti. Mill-2025, l-EUAA bdiet timplimenta l-pjan ta’ taħriġ u kkowċjar tagħha stess għall-ħaddiema tal-każijiet tagħha fil-Greċja, u għażlet direttament il-parteċipanti tat-taħriġ. B’riżultat ta’ dan, il-ħaddiema kollha tal-każijiet mill-MPRIC ta’ Samos lestew taħriġ dwar il-vulnerabbiltà sa tmiem l-2025. Sa minn tmiem l-2024, sar obbligatorju wkoll li l-ħaddiema tal-każijiet jimlew “nota għall-fajl” bil-miktub għall-intervisti kollha. Din in-nota – li tindika l-vulnerabbiltajiet kollha identifikati – tiġi sottomessa lill-GAS wara l-intervista, għal azzjoni ta’ segwitu.

Fir-rigward tas-segwitu tal-EUAA għall-intervisti dwar l-ażil

22. L-ilmentaturi argumentaw li l-EUAA ma kellhiex mekkaniżmu xieraq biex tidentifika u tirrettifika l-iżbalji li saru mill-ħaddiema tal-każijiet. Fiż-żmien tal-ilment tagħhom, l-EUAA kienet għadha ma stabbilietx il-mekkaniżmu tal-ilmenti tagħha. Huma ma setgħux jiksbu informazzjoni dwar mezzi alternattivi biex jissottomettu lmenti, jew dwar kif l-EUAA tipproċessahom. Huma qiesu li dan in-nuqqas ta’ mezzi ta’ rimedju huwa inkompatibbli mad-dritt ta’ kull applikant għal valutazzjoni ġusta u effettiva tat-talba għall-ażil tiegħu.

23. L-EUAA enfasizzat li hemm fis-seħħ mekkaniżmi ta’ assigurazzjoni tal-kwalità biex jiġi żgurat li l-iżbalji jiġu identifikati u kkoreġuti. B’mod speċifiku, diversi miżuri jgħinu biex tiġi żgurata l-kwalità tal-intervisti qabel it-trażmissjoni tal-fajl lill-GAS. Il-Mexxejja tat-Tim jirrevedu l-opinjonijiet kollha abbozzati mill-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA, kif ukoll kampjun ta’ intervisti. Jistgħu jiġu implimentati miżuri ta’ segwitu jekk jiġu identifikati nuqqasijiet, pereżempju billi ssir intervista komplementari jekk ikun meħtieġ. Madankollu, rieżami ta’ kull intervista mhuwiex possibbli għal raġunijiet ta’ ammont ta’ xogħol, għalhekk il-każijiet huma prijoritizzati abbażi tal-kumplessità u l-għarfien espert tal-ħaddiema tal-każijiet tagħhom (“approċċ ibbażat fuq ir-riskju”). Meta jitqiesu l-iskadenzi stretti stabbiliti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali biex jiġu ttrattati l-intervisti dwar l-ażil, ma hemm l-ebda possibbiltà għal xi saffi addizzjonali ta’ rieżami.

24.  Wara t-trażmissjoni tal-fajl lill-GAS, għodda oħra użata biex jiġu identifikati l-iżbalji huma r-Rapporti ta’ Feedback dwar il-Kwalità, rieżami ta’ kampjun ta’ każijiet magħluqa, imwettqa b’mod konġunt mill-EUAA u mill-GAS. Ir-Rapporti ta’ Feedback dwar il-Kwalità jintużaw biex jipprovdu gwida lill-ħaddiema kollha tal-każijiet. Barra minn hekk, il-ħaddiema tal-każijiet li l-każ tagħhom ġie analizzat jirċievu wkoll feedback individwalizzat u jingħataw l-opportunità li jiddiskutuh maż-żewġ assessuri tiegħu. L-EUAA spjegat li “peress li l-QFRs jitwettqu b’mod konġunt bejn l-EUAA u l-GAS, il-GAS hija immedjatament konxja mill-eżitu tal-eżerċizzju u għalhekk tista’ tieħu kwalunkwe azzjoni korrettiva li tqis meħtieġa fi kwalunkwe każ speċifiku”[13]. Dan l-eżerċizzju “ma għandux l-għan li “jirrettifika” każijiet individwali”, u għalhekk, “ma tista’ ssir l-ebda bidla fl-eżitu [ta’ każ individwali] (jiġifieri fl-ewwel istanza)”. [14] Dan huwa kemm minħabba l-anonimizzazzjoni tal-fajls, li jfisser li l-EUAA ma tafx liema ħaddiem tal-każijiet ħadem fuq liema każ, kif ukoll minħabba li l-QFRs jitwettqu fuq każijiet magħluqa - li għalihom il-GAS ma għadhiex l-awtorità kompetenti.

25. L-EUAA fakkret li l-azzjonijiet tal-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA ma jikkostitwixxux istanza jew pass proċedurali separat iżda jitwettqu biss biex jiffaċilitaw dak tal-awtoritajiet nazzjonali. Dawk l-awtoritajiet jibqgħu esklużivament responsabbli għad-deċiżjonijiet dwar l-ażil. 

26. Fl-aħħar nett, l-EUAA ddikjarat li l-mekkaniżmu tal-ilmenti tagħha ġie stabbilit fl-2024.

27. Fil-kummenti tagħhom dwar it-tweġibiet tal-EUAA, l-ilmentaturi enfasizzaw li l-approċċ ta’ “kampjun” applikat mill-EUAA ħalla bosta każijiet mhux ikkontrollati b’konsegwenzi potenzjalment estremament severi għall-applikanti individwali. Huma ssottolinjaw ukoll kontradizzjonijiet fir-rigward tal-QFRs, bl-EUAA tispjega, minn naħa waħda, li l-ħaddiem tal-każijiet huwa anonimizzat u madankollu, min-naħa l-oħra, li l-ħaddiema tal-każijiet jingħataw feedback individwalizzat.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman li twassal għal rakkomandazzjoni

28. L-EUAA għandha l-obbligu li tiggarantixxi, fit-twettiq tal-kompiti tagħha, il-protezzjoni tad-drittijiet fundamentali f’konformità mar-rekwiżiti stabbiliti mil-liġi tal-UE u dik nazzjonali dwar l-ażil.[15] Dan l-obbligu jkompli japplika anke meta l-azzjonijiet tal-EUAA jikkonsistu biss f’kompiti mwettqa fi rwol ta’ appoġġ u mingħajr ebda setgħa ta’ teħid ta’ deċiżjonijiet.[16] Barra minn hekk, f’konformità mal-prinċipji ta’ amministrazzjoni tajba, l-EUAA għandha taġixxi bid-diliġenza dovuta fl-attivitajiet kollha tagħha.

29. Konsegwentement, l-EUAA għandha tieħu l-passi xierqa biex tiżgura li l-membri tat-timijiet skjerati tagħha jikkonformaw mal-obbligi tagħhom meta jittrattaw ma' persuni vulnerabbli li jfittxu asil matul l-intervisti dwar l-asil. [17] F’konformità mar-Regolament EUAA [18] u l-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EUAA applikabbli fiż-żmien tal-ilment,[19] dan ifisser li l-ħaddiema tal-każijiet skjerati f’timijiet ta’ appoġġ għall-ażil tal-EUAA għandhom, tal-anqas, ikunu jistgħu jqisu b’mod effettiv u jieħdu azzjoni dwar indikaturi ta’ vulnerabbiltajiet matul l-intervisti, u jwettqu dawk l-intervisti b’mod li l-persuni li jfittxu l-ażil trawmatizzati minn esperjenzi tal-passat ikunu jistgħu jagħtu xhieda xierqa b’appoġġ għat-talbiet tagħhom għall-ażil. Inkella, l-appoġġ tagħhom lill-awtoritajiet nazzjonali ma jistax ikun adegwat, u d-deċiżjonijiet nazzjonali dwar it-talbiet għall-ażil jistgħu jkunu vvizzjati – li fl-aħħar mill-aħħar jista’ jkollhom konsegwenzi serji fuq il-ħajja umana [20]. 

30. Filwaqt li l-awtoritajiet nazzjonali għandhom jidentifikaw ħtiġijiet speċjali li jistgħu jirriżultaw minn vulnerabbiltajiet fi żmien raġonevoli wara li ssir l-applikazzjoni għall-protezzjoni internazzjonali (jiġifieri, normalment, qabel ma ssir l-intervista),[21] l-EUAA ammettiet li dan mhux dejjem ikun il-każ [22].

31. In-nuqqas tal-awtoritajiet nazzjonali li jissodisfaw l-obbligi tagħhom fir-rigward tal-identifikazzjoni tal-vulnerabbiltajiet fi stadju aktar bikri tal-proċedura ma jistax jeħles lill-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA mid-dmir tagħhom stess li jittrattaw dawk il-każijiet b’mod adegwat matul l-intervisti. Għall-kuntrarju, kif imfakkar mill-Qorti f'każ reċenti li jikkonċerna l-Frontex, il-prinċipju ta' kooperazzjoni sinċiera għandu jħeġġeġ lill-Aġenziji tal-UE jappoġġaw lill-awtoritajiet nazzjonali sabiex dawn l-awtoritajiet iwettqu l-kompiti tagħhom b'mod li jirrispetta bis-sħiħ il-liġi tal-UE dwar l-ażil u d-drittijiet fundamentali.[23] L-appoġġ lill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti (f'dan il-każ, l-awtoritajiet Griegi) biex jittrattaw il-vulnerabbiltà f'kull stadju tal-proċedura li fiha hija involuta l-EUAA – u b'hekk jeżaminaw u jirrapportaw kwalunkwe każ li seta' ġie injorat – huwa parti integrali minn tali appoġġ.

32. Sabiex tissodisfa l-obbligi ta’ hawn fuq, l-EUAA trid tiżgura li (1) il-ħaddiema fil-każijiet tal-EUAA jkunu mħarrġa kif xieraq biex jittrattaw ma’ persuni vulnerabbli li jfittxu l-ażil, (2) ikun hemm proċedura għall-immarkar lill-awtoritajiet nazzjonali tal-indikaturi tal-vulnerabbiltà identifikati matul intervista, u (3) ikun hemm proċedura għar-rapportar ta’ żbalji li jkunu saru mill-ħaddiema fil-każijiet tal-EUAA matul l-intervisti u għar-rettifika tagħhom, jekk ikun xieraq.

Taħriġ tal-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA

33. L-ispezzjoni tal-Ombudsman sabet li, qabel l-2025, il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA ma kinux mgħammra biżżejjed biex jittrattaw ma’ persuni vulnerabbli li jfittxu l-ażil qabel ma wettqu l-intervisti rrapportati mill-ilmentaturi. B’riżultat ta’ dan, l-Aġenzija ma kinitx f’pożizzjoni li tiggarantixxi lil dawn l-applikanti għall-ażil li l-każ tagħhom jiġi ttrattat b’mod ġust u imparzjali.

34. Minkejja l-urġenza tal-kwistjoni u wara li rċeviet twissijiet ċari u ripetuti mill-ilmentaturi, kif ukoll kontribut regolari mill-Mexxejja tat-Tim dwar il-ħtiġijiet ta’ taħriġ, l-EUAA ħadet aktar minn sena wara r-Rapport ta’ Feedback dwar il-Kwalità u l-eżerċizzju ta’ monitoraġġ tagħha stess tal-2023 biex timplimenta taħriġ ġeneralista dwar il-vulnerabbiltà, kif ukoll taħriġ speċifiku dwar it-traffikar u dwar l-intervistar ta’ applikanti vulnerabbli. Dan jikkontradixxi r-Regolament EUAA, li jipprevedi li hija r-responsabbiltà tal-Aġenzija li tivverifika u tiżgura li l-parteċipanti f’timijiet ta’ appoġġ fil-qasam tal-ażil ikunu rċevew it-taħriġ rilevanti għad-dmirijiet u l-funzjonijiet tagħhom “qabel jew mal-iskjerament”.[24] Dan kien jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina.

35. L-Ombudsman tinnota li, fl-2025, l-EUAA bdiet timplimenta l-pjan ta’ taħriġ u kkowċjar tagħha stess għall-ħaddiema tal-każijiet ikkonċernati fl-operazzjoni Griega, u b’hekk żgurat li żżomm il-kontroll fuq it-taħriġ tal-ħaddiema tal-każijiet li joperaw f’timijiet ta’ appoġġ għall-ażil. Dan huwa pass importanti. Madankollu, mhuwiex ċar għall-Ombudsman jekk l-introduzzjoni ta’ dan il-pjan hijiex biżżejjed biex tirrimedja l-każ ta’ amministrazzjoni ħażina deskritt hawn fuq, peress li l-effettività tiegħu se tiddependi fuq il-kontenut u l-implimentazzjoni tal-pjan. Barra minn hekk, peress li l-EUAA hija marbuta bl-istess obbligi skont ir-Regolament tagħha fil-postijiet kollha fejn topera, jenħtieġ li jinsiltu tagħlimiet mill-esperjenza fil-gżira ta’ Samos sabiex tiġi evitata kwalunkwe kwistjoni simili f’postijiet oħra.  

36. L-Ombudsman għalhekk jirrakkomanda li l-EUAA tiżgura li l-ħaddiema tal-każijiet kollha li jipparteċipaw fit-timijiet ta' appoġġ għall-ażil - minħabba l-probabbiltà għolja li jintervistaw applikanti vulnerabbli - għandhom jirċievu taħriġ obbligatorju, speċjalizzat u regolari dwar il-vulnerabbiltà u l-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin. Dan it-taħriġ għandu jiġi ssorveljat mill-EUAA, u l-effettività tiegħu għandha tiġi vvalutata regolarment. Tali rekwiżiti għandhom jiġu inklużi fil-pjanijiet operazzjonali futuri kollha, fil-postijiet kollha fejn l-EUAA tipprovdi appoġġ operazzjonali li jinvolvi kuntatt dirett ma’ dawk li jfittxu l-ażil.

L-immarkar tal-indikaturi tal-vulnerabbiltà identifikati matul l-intervisti lill-awtoritajiet Griegi

37. Fir-rigward tad-detezzjoni u l-immarkar tal-indikaturi tal-vulnerabbiltà matul l-intervisti, il-ħaddiema fil-każijiet skjerati f'timijiet ta' appoġġ fil-qasam tal-ażil huma marbuta, skont il-Kodiċi ta' Kondotta tal-EUAA, li jippromwovu li dawk li jfittxu l-ażil jirċievu assistenza adegwata u li jagħtu kunsiderazzjoni speċjali lill-applikanti li jista' jkollhom bżonnijiet speċjali ^[25].

38. Fid-dawl ta’ dan l-obbligu, l-Ombudsman tinnota bi tħassib li, abbażi tat-tweġiba tal-EUAA, sa mill-2024, meta l-ħaddiema tal-każijiet identifikaw indikaturi ġodda tal-vulnerabbiltà, dan ġie kkomunikat lill-GAS b’mod formali (permezz ta’ “nota għall-fajl”) biss f’xi xenarji, filwaqt li f’każijiet oħra din l-informazzjoni ġiet mgħoddija “permezz tal-email”, jew saħansitra “bil-fomm”. Din il-prattika ma tidhirx kompatibbli mal-obbligi skont il-Kodiċi ta' Kondotta tal-EUAA, u lanqas mar-Regolament tal-EUAA, li jipprevedi li l-pjanijiet operazzjonali għandhom jagħtu dettalji, bħala parti mill-kundizzjonijiet għal u l-organizzazzjoni tal-iskjerament ta'timijiet ta' appoġġ fil-qasam tal-ażil, “miżuri biex (...) il-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin (...) u kwalunkwe persuna oħra f'sitwazzjoni vulnerabbli jiġu riferuti lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għal assistenza xierqa”. [26] Din il-kundizzjonalità hija mfakkra fl-Istrateġija tal-EUAA dwar id-Drittijiet Fundamentali.[27] Madankollu, il-pjanijiet operazzjonali applikabbli fiż-żmien tal-ilmenti ma kien fihom l-ebda miżura bħal din, u l-pjan attwali jidher vag dwar il-kwistjoni sal-lum.[28]

39. Meta jitqies l-impatt li l-identifikazzjoni bħala “vulnerabbli” jista’ jkollha fuq l-aċċess għad-drittijiet, kif ukoll il-qafas legali applikabbli, il-prattika ta’ rapportar fil-gżira ta’ Samos fiż-żmien tal-ilment kienet tikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina. 

40. L-Ombudsman tapprezza li, matul l-inkjesta tagħha, l-EUAA ħadet passi biex tindirizza l-kwistjoni tal-immarkar tal-indikaturi tal-vulnerabbiltà li ħarġu matul l-intervisti. B’mod partikolari, il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA issa huma meħtieġa jħejju, għall-intervisti kollha (għall-kuntrarju ta’ dawk magħżula fil-passat), “nota għall-fajl” kondiviża mal-GAS. F’din in-“nota għall-fajl”, kwalunkwe indikatur tal-vulnerabbiltà identifikat fl-intervista għandu jiġi mmarkat.

41. Minkejja dan, l-Ombudsman tixtieq tiġbed l-attenzjoni tal-EUAA għall-fatt li dan il-pass jista’ jkun effettiv biss jekk il-ħaddiema tal-każijiet jingħataw struzzjonijiet ċari biex jinvestigaw, anke b’mod preliminari, kwalunkwe indikatur ta’ vulnerabbiltà li ma jkunx diġà fil-fajl li jirriżulta matul l-intervista. Barra minn hekk, u biex jiġi żgurat li l-EUAA tikkonforma bis-sħiħ mal-obbligi tagħha tad-drittijiet fundamentali, jenħtieġ li l-Aġenzija tikkunsidra l-possibbiltà li titlob lill-GAS jipprovdi feedback dwar kif ittrattat l-indikaturi identifikati fin-nota, u li tkun tista’ tirreaġixxi għal dak il-feedback. Dan huwa partikolarment il-każ fir-rigward tal-vulnerabbiltajiet li jeħtieġu kura tas-saħħa medika, li jistgħu jeħtieġu azzjoni rapida u segwitu barra mill-proċess tal-ażil.

42. Għalhekk, l-Ombudsman tirrakkomanda li l-pjanijiet operazzjonali tal-EUAA jiddefinixxu b’mod ċar il-miżuri biex il-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin u kwalunkwe persuna oħra f’sitwazzjoni vulnerabbli jiġu riferuti lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għal assistenza xierqa. Barra minn hekk, fir-rigward tan-“nota għall-fajl”, l-EUAA jenħtieġ li tfittex konferma mill-awtoritajiet nazzjonali dwar l-azzjonijiet meħuda b’rispons għall-indikaturi ta’ vulnerabbiltà identifikati, speċjalment fir-rigward tal-vulnerabbiltajiet mediċi. Jekk l-EUAA ma tkunx sodisfatta bis-segwitu mogħti mill-awtoritajiet nazzjonali, jenħtieġ li tirrapporta l-kwistjoni lill-Bord tat-Tmexxija. 

Proċedura biex jiġu ttrattati l-iżbalji mwettqa mill-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA matul l-intervisti

43. Fir-rigward tas-segwitu tal-EUAA għal żbalji possibbli mwettqa minn ħaddiema fil-każijiet, il-fatt li hemm proċedura nazzjonali ta’ appell għal deċiżjonijiet dwar l-ażil ma jeżentax lill-EUAA milli tipprovdi segwitu xieraq għal tali żbalji matul l-intervisti, li jista’ jkollu impatt fuq tali deċiżjonijiet.

44. Abbażi tal-ispezzjoni tagħha tad-dokumenti, l-Ombudsman ma taf bl-ebda segwitu meħud mill-EUAA biex tirrettifika t-trattament ta’ każ individwali, fir-rigward tar-rapporti tal-ilmentaturi ta’ żbalji potenzjali magħmula minn ħaddiema fil-każijiet matul għadd ta’ intervisti dwar l-ażil. Din hija kwistjoni ta' tħassib.

45. Tabilħaqq, mill-inkjesta jidher li l-EUAA ma tiżgurax rieżami sistemiku tat-traskrizzjonijiet kollha tal-intervisti qabel ma jiġu trażmessi lill-awtoritajiet Griegi, iżda pjuttost tipprijoritizza każijiet ibbażati fuq il-kumplessità tagħhom u l-għarfien espert tal-ħaddiema tal-każijiet. Dan huwa dovut għal raġunijiet ta’ xogħol, flimkien mal-iskadenzi stretti stabbiliti mil-leġiżlazzjoni nazzjonali. L-Ombudsman tirrikonoxxi l-isfidi li l-EUAA qed tiffaċċja f’dan ir-rigward.

46. F’din is-sitwazzjoni, jidher saħansitra aktar importanti li jkun hemm proċedura xierqa biex jintlaqgħu u jiġu ttrattati rapporti ta’ żbalji li jkunu saru matul intervista. Madankollu, mil-lum, għadu mhux ċar kif l-applikanti jew il-partijiet terzi jistgħu jissottomettu tali rapporti lill-EUAA, u kif dawn imbagħad jiġu ttrattati mill-EUAA. Tabilħaqq, filwaqt li huwa milqugħ li l-mekkaniżmu tal-ilmenti tal-EUAA issa ġie stabbilit, ma jidhirx li huwa mfassal biex jakkomoda lmenti dwar il-kontenut tal-intervista. Il-mekkaniżmu tal-ilmenti jittratta esklużivament “ksur konkret tad-drittijiet fundamentali” u, barra minn hekk, ma jistax jintuża biex tiġi kkontestata deċiżjoni dwar l-ażil meħuda mill-awtoritajiet nazzjonali. Mhuwiex ċar jekk ilment dwar intervista (li huwa l-istadju preparatorju qabel id-deċiżjoni dwar l-ażil) jitqiesx bħala “konkret” biżżejjed fin-nuqqas ta’ deċiżjoni, filwaqt li lment li jsir wara li tittieħed id-deċiżjoni x’aktarx jinftiehem bħala li jikkontesta d-deċiżjoni nnifisha u għalhekk jitqies inammissibbli.

47. Minbarra l-kwistjoni tal-kamp ta' applikazzjoni tiegħu, l-iskedi ta' żmien applikabbli (30 jum ta' xogħol biex tiġi vvalutata l-ammissibbiltà ta' lment, sitt xhur biex jiġi ttrattat, u, mal-ewwel daqqa ta' għajn, l-ebda effett sospensiv) u n-natura ta' miżuri ta' segwitu possibbli (sanzjonijiet dixxiplinari, riferiment lill-awtoritajiet kompetenti għal proċedimenti ċivili jew penali, u danni)[29] mhumiex adatti la biex jirrieżaminaw u lanqas biex isegwu r-rapporti ta' żbalji li jkunu saru matul l-intervisti ma' dawk li jfittxu l-ażil (pereżempju, billi jiskedaw mill-ġdid tali intervisti jew jissospendu t-teħid ta' deċiżjonijiet dwar il-fajl).

48. Fil-fehma tal-Ombudsman, huma meħtieġa mezzi oħra, li jippermettu pproċessar aktar rapidu u inqas ta’ piż amministrattiv ta’ rapporti bħal dawk inizjalment ippreżentati lill-EUAA mill-ilmentaturi. Dan għandu jkun kemm fl-interess tal-EUAA kif ukoll tal-persuna li tfittex l-ażil. Possibbiltà waħda tista’ tkun, pereżempju, li l-każ inkwistjoni jiġi inkluż fil-kampjun ta’ każijiet għar-rieżami ta’ qabel it-trażmissjoni.

49. Fl-aħħar nett, l-Ombudsman huwa mħasseb li, anke meta jiġu identifikati żbalji mill-EUAA u mill-GAS infushom bħala parti minn Rapport ta' Feedback dwar il-Kwalità, ma tittieħed l-ebda azzjoni ta' rimedju dwar każijiet individwali. Għalkemm l-EUAA tispjega li dan huwa minħabba li r-rieżami huwa maħsub li jitwettaq fuq “każijiet magħluqa”, il-fatt li każ ingħalaq fil-livell tal-GAS ma jfissirx li l-komunikazzjoni ta’ dak l-iżball issir superfluwa. L-applikant xorta jista’ jkun involut (jew se jkun involut) fi proċeduri oħra fejn din l-informazzjoni tista’ tkun rilevanti.

50. Minn dan ta’ hawn fuq jirriżulta li, sakemm intervista ta’ applikant ma tkunx intgħażlet bħala parti minn kampjun għal rieżami qabel it-trażmissjoni lill-awtoritajiet Griegi, ma hemm l-ebda proċedura biex jiġu ttrattati b’mod effettiv rapporti ta’ żball li jkun sar matul intervista, inkluż billi tiġi rieżaminata d-dokumentazzjoni rilevanti. Anki meta l-intervista ta’ persuna tiġi inkluża fil-kampjun tal-QFRs u jinstabu żbalji, ma tiġi implimentata l-ebda azzjoni korrettiva f’każijiet individwali.

51. Għalhekk, l-Ombudsman huwa mħasseb li s-sistema ta' rieżami attwali fiha lakuni fis-sorveljanza li jistgħu jirriżultaw fi żbalji mhux identifikati jew mhux indirizzati matul l-intervisti, li jistgħu jipprevjenu l-korrezzjoni ta' tali żbalji, jew, jekk il-fajl ikun diġà ġie trażmess lill-GAS, il-komunikazzjoni f'waqtha tagħhom lill-attur li jmiss, sabiex ikunu jistgħu jieħdu miżuri ta' rimedju xierqa (bħat-twettiq mill-ġdid tal-intervista jew is-sospensjoni ta' ritorn ippjanat). Dan minkejja s-sejba tal-Ombudsman ta' amministrazzjoni ħażina f'każ simili tmien snin ilu [30].

52. B’mod ġenerali, l-Ombudsman issib li n-nuqqas tal-EUAA li tipprovdi lil dawk li jfittxu l-ażil bi proċedura xierqa biex jirrapportaw l-iżbalji li jkunu saru matul l-intervisti u biex tali rapporti jiġu rieżaminati mill-EUAA jikkostitwixxi amministrazzjoni ħażina.

53. Biex tindirizza din is-sitwazzjoni, l-Ombudsman tirrakkomanda li l-EUAA tistabbilixxi proċedura interna, inkluż punt ta’ kuntatt ċentrali, biex partijiet terzi jew applikanti jkunu jistgħu jirrapportaw żbalji fit-twettiq ta’ intervista dwar l-ażil. Barra minn hekk, meta tirċievi allegazzjonijiet li sar żball bħal dan, l-EUAA għandha tivvaluta l-kwistjoni fil-ħin. Jekk il-każ ikun għadu mat-tim ta’ appoġġ għall-ażil tal-EUAA, għandhom jittieħdu miżuri minnufih biex jiġi kkoreġut l-iżball. F’każijiet fejn l-EUAA ssir konxja ta’ żball wara li l-materjal propost mit-tim ta’ appoġġ għall-ażil tagħha jkun ġie trażmess lill-GAS (pereżempju bħala parti minn QFRs), jenħtieġ li l-EUAA tiżgura li din l-informazzjoni tiġi trażmessa malajr lill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti u lill-applikant, sabiex tkun tista’ titqies kif xieraq fil-proċeduri li ġejjin, bħal appelli jew applikazzjonijiet sussegwenti.

54. L-Ombudsman se tinforma lill-kontropartijiet tagħha fin-Network Ewropew tal-Ombudsmen dwar ir-rakkomandazzjonijiet differenti tagħha stabbiliti f’din it-taqsima, biex dawn tal-aħħar jivverifikaw, jekk jiddeċiedu li jagħmlu dan, kif tiġi żgurata l-konformità mad-drittijiet fundamentali fil-kooperazzjoni bejn il-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA u l-uffiċjali nazzjonali tal-ażil.

Segwitu għall-allegat ksur tad-drittijiet fundamentali minn Stat Membru ospitanti

Argumenti ppreżentati lill-Ombudsman

55. L-ilmentaturi argumentaw li l-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA naqsu regolarment milli jinvestigaw ksur possibbli tad-drittijiet fundamentali mill-awtoritajiet Griegi – speċjalment pushbacks u vjolenza fil-fruntieri – li ġew irrapportati minn dawk li jfittxu l-ażil matul l-intervisti dwar l-ażil. Fil-fehma tal-ilmentaturi, l-EUAA, billi ma tiżgurax li l-ħaddiema fil-każijiet tagħha jinvestigaw u jirrapportaw tali ksur, tirriskja li tagħmel lilha nnifisha kompliċi f’din is-sitwazzjoni b’ommissjoni, peress li s-silenzju tagħha jippermetti li tali ksur jippersisti mhux sanzjonat fl-ambjent stess fejn topera l-Aġenzija.

56. L-ilmentaturi qiesu wkoll li n-nuqqas ta’ żgurar ta’ investigazzjoni u rapportar xierqa ta’ dawn l-esperjenzi jmur kontra diversi obbligi tal-EUAA. Dan kien jinkludi b’mod partikolari l-obbligu għall-ħaddiema tal-każijiet tal-EUAA li jirrapportaw kwalunkwe ksur imwettaq mill-Istat Membru ospitanti jew mill-korpi tal-UE fil-kuntest ta’ attivitajiet operazzjonali,[31] id-dmir li jiskambjaw informazzjoni mal-awtoritajiet nazzjonali fil-ħin u b’mod preċiż,[32] u l-obbligu li jissospendu jew itemmu l-iskjeramenti fejn ikun hemm ksur serju jew persistenti tad-drittijiet fundamentali mill-Istat Membru ospitanti.[33]

57. Fir-rigward ta’ dan tal-aħħar, l-ilmentaturi kkritikaw ukoll id-dewmien tal-Aġenzija fl-istabbiliment ta’ mekkaniżmu intern biex tittratta rapporti esterni dwar ksur tad-drittijiet fundamentali mill-Istati Membri. Huma appellaw għall-iżvilupp ta’ proċeduri ċari u trasparenti biex jiġi rreġistrat il-ksur, filwaqt li jiġi żgurat li l-Uffiċjal għad-Drittijiet Fundamentali (FRO) tal-EUAA u l-Kummissjoni Ewropea jiġu infurmati kif xieraq. 

58. L-EUAA spjegat li tista’ teżamina biss tali rapporti ta’ allegat ksur tad-drittijiet fundamentali mill-Istat Membru ospitanti fil-kuntest tal-każijiet limitati stabbiliti fl-Artikolu 18(6)(c) tar-Regolament tagħha, li jipprevedi s-sospensjoni jew it-terminazzjoni tat-timijiet ta’ appoġġ għall-ażil tal-EUAA f’każijiet ta’ “ksur tad-drittijiet fundamentali jew tal-obbligi ta’ protezzjoni internazzjonali mill-Istat Membru ospitanti li huma ta’ natura serja jew li x’aktarx jippersistu”. Madankollu, l-Aġenzija tieħu rapporti ta' nuqqas ta' konformità mad-drittijiet fundamentali bis-serjetà u tgħaddihom bħala - rilevanti, pereżempju lill-FRO, lill-Bord tat-Tmexxija, jew lill-awtoritajiet nazzjonali, meta tqis li dawk ir-rapporti huma serji biżżejjed.

59. Fir-rigward tar-rapportar intern, mill-2024, l-EUAA qed taħdem fuq “mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni”, li se jippermetti identifikazzjoni, rapportar u eskalazzjoni strutturati u sistemiċi tal-ksur li jista’ jikkwalifika bħala tali skont l-Artikolu 18(6)(c).  

60. L-EUAA spjegat ukoll li ma tinvolvix ruħha f’attivitajiet ta’ ġestjoni tal-fruntieri. Peress li l-inċidenti ta’ pushback mhumiex materjali għat-talba għall-ażil, dawn mhux neċessarjament jeħtieġu investigazzjoni matul l-intervista dwar l-ażil. Minflok, l-applikanti se jiġu infurmati dwar il-possibbiltà li jippreżentaw ilment lill-uffiċjal għad-drittijiet fundamentali tal-Ministeru Grieg għall-Migrazzjoni u l-Ażil; u l-ħaddiema tal-każijiet se jibagħtu rapport tal-inċident lill-maniġment tal-EUAA, li min-naħa tiegħu jinforma lill-awtoritajiet Griegi. L-EUAA enfasizzat li ma kinitx identifikat evidenza tal-ħaddiema tal-każijiet tagħha li tipprevjeni lill-applikanti milli jiżvelaw esperjenzi bħal dawn.

Il-valutazzjoni tal-Ombudsman

61. Ma jistax jiġi miċħud li l-pushbacks jistgħu jirriżultaw fi ksur serju tad-drittijiet fundamentali [34] L-EUAA mhijiex responsabbli għal ksur potenzjali tad-drittijiet fundamentali mwettaq mill-Greċja jew minn kwalunkwe Stat Membru ieħor li mhumiex involuti fih. Madankollu, l-Aġenzija ma tistax tinjora sinjali li ksur bħal dan jista’ jseħħ. Fil-kuntest ta’ inkjesta preċedenti kontra l-Frontex, l-Ombudsman diġà wissa dwar l-implikazzjonijiet legali u reputazzjonali serji li jista’ jkollha l-kooperazzjoni kontinwa ma’ Stat Membru responsabbli għall-ksur tad-drittijiet fundamentali.[35] L-Ombudsman fakkar ukoll (il-paragrafu 31) il-ġurisprudenza reċenti li fiha l-Qorti ddikjarat b’mod ċar li d-dmir ta’ kooperazzjoni sinċiera ma jfissirx fiduċja għamja fl-azzjonijiet ta’ Stat Membru, iżda għall-kuntrarju jinvolvi l-appoġġ tiegħu biex jikkonforma mad-dritt tal-UE u l-obbligi tad-drittijiet fundamentali tiegħu. [36]

62. Jekk jitwettqu kif suppost, l-intervisti individwali mal-applikanti għall-ażil jipprovdu opportunità biex jiġi identifikat ksur tad-drittijiet fundamentali li jista’ jiġi rrapportat minnhom, minħabba l-kuntatt dirett mal-vittmi potenzjali ta’ tali ksur jew mar-rappreżentanti tagħhom.

63. L-Ombudsman tqis li, bħala kwistjoni ta' prinċipju, l-applikanti għall-ażil iridu jingħataw kull opportunità biex jirrapportaw ksur tad-drittijiet tagħhom, inkluż mill-Istat Membru. Tali informazzjoni għandha tiġi rreġistrata u trażmessa b’mod sistematiku lill-atturi rilevanti fi ħdan l-EUAA (inkluż l-FRO, minħabba r-rwol tiegħu skont l-Artikolu 18(6) tar-Regolament EUAA), kif ukoll lill-Kummissjoni Ewropea. Dan sabiex dan tal-aħħar ikun jista’ jwettaq ir-rwol tiegħu bħala gwardjan tat-Trattati u protettur tal-baġit tal-UE, filwaqt li jinkorpora tali informazzjoni fil-funzjonijiet ta’ sorveljanza tiegħu. Dan l-obbligu jirriżulta mill-mandat tal-EUAA u jirrifletti dmir pożittiv li tiġi żgurata r-responsabbiltà għall-ksur tad-drittijiet fundamentali [37].

64. Abbażi tal-ispezzjoni tad-dokumenti tal-EUAA, u fid-dawl tal-bidliet proċedurali reċenti introdotti mill-EUAA, l-Ombudsman għadu ma jistax jasal għal konklużjonijiet finali fir-rigward tal-effettività tal-mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni (futur). Hija tinnota, madankollu, li ma jidhirx li teħtieġ rappurtar lill-Kummissjoni. Għal dik ir-raġuni, l-Ombudsman tistieden lill-EUAA, meta twieġeb għar-rakkomandazzjoni tagħha, biex tipprovdilha aġġornament dwar is-sitwazzjoni attwali tal-mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni u l-passi li jmiss għall-adozzjoni u l-implimentazzjoni tiegħu. Biex tappoġġa lill-EUAA fil-proċess attwali tagħha li tiżviluppa approċċ strutturat u sistematiku għall-identifikazzjoni, ir-rapportar u l-eskalazzjoni tal-ksur tad-drittijiet fundamentali, l-Ombudsman se tagħmel żewġ suġġerimenti relatati għal titjib hawn taħt.

65. L-Ombudsman tinnota wkoll li, fil-passat,[38] l-EUAA kienet esprimiet ir-rieda li tippubblika r-regoli tagħha għat-terminazzjoni jew is-sospensjoni tal-iskjeramenti. Hija tafferma mill-ġdid li tali trasparenza ssaħħaħ il-fiduċja kemm fl-oqfsa ta’ rapportar eżistenti kif ukoll f’dawk futuri u tħeġġeġ lill-EUAA twettaq l-impenn tagħha.

Rakkomandazzjonijiet

Abbażi tal-inkjesta dwar dan l-ilment, l-Ombudsman tagħmel l-erba' rakkomandazzjonijiet li ġejjin lill-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil:

1. L-EUAA għandha tiżgura li l-ħaddiema tal-każijiet kollha li jipparteċipaw fit-timijiet ta' appoġġ għall-ażil - minħabba l-probabbiltà għolja li jintervistaw lill-applikanti vulnerabbli - jirċievu taħriġ obbligatorju, speċjalizzat u regolari dwar il-vulnerabbiltà u l-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin. Dan it-taħriġ għandu jiġi ssorveljat mill-EUAA, u l-effettività tiegħu għandha tiġi vvalutata regolarment. Tali rekwiżiti għandhom jiġu inklużi fil-pjanijiet operazzjonali futuri kollha, fil-postijiet kollha fejn l-EUAA tipprovdi appoġġ operazzjonali li jinvolvi kuntatt dirett ma’ dawk li jfittxu l-ażil.
2. Il-pjanijiet operazzjonali tal-EUAA għandhom jiddefinixxu b’mod ċar il-miżuri biex il-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin u kwalunkwe persuna oħra f’sitwazzjoni vulnerabbli jiġu riferuti lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għal assistenza xierqa.
3. Fir-rigward tan-“nota għall-fajl”, l-EUAA jenħtieġ li tfittex konferma mill-awtoritajiet nazzjonali dwar l-azzjonijiet meħuda b’rispons għall-indikaturi ta’ vulnerabbiltà identifikati, speċjalment fir-rigward tal-vulnerabbiltajiet mediċi. Jekk l-EUAA ma tkunx sodisfatta bis-segwitu mogħti mill-awtoritajiet nazzjonali, jenħtieġ li tirrapporta l-kwistjoni lill-Bord tat-Tmexxija.
4. Jenħtieġ li l-EUAA tistabbilixxi proċedura interna, inkluż punt ta’ kuntatt ċentrali, biex partijiet terzi jew applikanti jkunu jistgħu jirrapportaw żbalji fit-twettiq ta’ intervista dwar l-ażil. Barra minn hekk, meta tirċievi allegazzjonijiet li sar żball bħal dan, l-EUAA għandha tivvaluta l-kwistjoni fil-ħin. Jekk il-każ ikun għadu mat-tim ta’ appoġġ għall-ażil tal-EUAA, għandhom jittieħdu miżuri minnufih biex jiġi kkoreġut l-iżball. F’każijiet fejn l-EUAA ssir konxja ta’ żball wara li l-materjal propost mit-tim ta’ appoġġ għall-ażil tagħha jkun ġie trażmess lill-GAS (pereżempju bħala parti minn QFRs), jenħtieġ li l-EUAA tiżgura li din l-informazzjoni tiġi trażmessa malajr lill-awtoritajiet nazzjonali rilevanti u lill-applikant, sabiex tkun tista’ titqies kif xieraq fil-proċeduri li ġejjin, bħal appelli jew applikazzjonijiet sussegwenti.

L-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil u l-ilmentaturi se jiġu infurmati b’dawn ir-rakkomandazzjonijiet. F’konformità mal-Artikolu 4(2) tal-Istatut tal-Ombudsman Ewropew, l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil għandha tibgħat opinjoni dettaljata sat-8 ta’ Ottubru 2026.

Suġġerimenti għal titjib

Barra minn hekk, l-Ombudsman jagħmel iż-żewġ suġġerimenti li ġejjin għal titjib:

1.  L-EUAA għandha tniedi rieżami tas-sistema ta’ rapportar attwali tagħha għall-allegat ksur tad-drittijiet fundamentali mill-Istat Membru ospitanti, bil-ħsieb li tivvaluta l-effettività u n-nuqqasijiet tagħha. L-eżitu għandu jservi kemm biex itejjeb immedjatament is-sistema jekk rilevanti, kif ukoll biex jinforma l-iżvilupp u l-implimentazzjoni tal-mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni. Ladarba jiġi stabbilit il-mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni, jenħtieġ li jintbagħtu struzzjonijiet ċari lit-timijiet ta’ appoġġ fil-qasam tal-ażil fir-rigward tal-obbligi ta’ diliġenza dovuta tagħhom f’termini ta’ rapportar, u lill-maniġers diretti fir-rigward tad-direzzjonar sistematiku ta’ tali rapporti fil-mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni.
2. Indipendentement mill-obbligi tal-Artikolu 18(6)(c), l-EUAA jenħtieġ li tiżgura li, meta ssir taf b’informazzjoni li Stat Membru li topera fih jista’ jkun qed jikser id-dritt tal-UE jew jikser il-Karta, dan jiġi rrapportat lill-Kummissjoni. Dan għandu japplika wkoll għar-rapporti ta’ pushbacks.

Teresa Anjinho Ombudsman
Ewropew

Strasburgu, 02/07/2026

 

 

[1] Disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=uriserv%3AOJ.L_.2021.253.01.0001.01.ENG&toc=OJ%3AL%3A2021%3A253%3ATOC

[2] Aġenda Ewropea dwar il-Migrazzjoni, COM(2015) 240 final, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:52015DC0240

[3] Għal ħarsa ġenerali lejn il-faċilitajiet eżistenti, ara: https://asylumineurope.org/reports/country/greece/asylum-procedure/access-procedure-and-registration/reception-and-identification-procedure/

[4] Il-miżura EL-AS 1: Appoġġ għall-Ażil, Pjan Operattiv tal-EUAA għall-Greċja 2022-2024 (kif applikabbli fiż-żmien tal-ilment), disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EL_OP_amendment_3_FINAL.pdf

[5] Ara l-Pjan Operazzjonali tal-EUAA-Greċja 2022-2024, l-emendi 1 u 2, applikabbli fiż-żmien tal-iskambji bejn l-ilmentatur u l-EUAA: https://www.eua.europa.eu/sites/default/files/EL_OP_emenda_rev29032022_Final.pdf & https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EL_OP_emenda_2_FINAL.pdf

[6] Il-pushbacks huma definiti mir-Rapporteur Speċjali tan-NU dwar id-drittijiet tal-bniedem tal-migranti bħala “diversi miżuri meħuda minn Stati li jirriżultaw f’migranti, inklużi dawk li jfittxu l-ażil, li jiġu sfurzati fil-qosor lura lejn il-pajjiż minn fejn ippruvaw jaqsmu jew qasmu fruntiera internazzjonali mingħajr aċċess għal protezzjoni internazzjonali jew proċeduri tal-ażil jew miċħuda minn kwalunkwe valutazzjoni individwali dwar il-ħtiġijiet ta’ protezzjoni tagħhom li tista’ twassal għal ksur tal-prinċipju ta’ non-refoulement.” Ara: https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-migrants/report-means-address-human-rights-impact-pushbacks-migrants-land-and-sea

[7] Id-dokumenti spezzjonati tqiesu kunfidenzjali mill-EUAA.

[8] L-ilmentaturi allegaw ksur, b’mod partikolari, tal-Artikoli 4, 15, 16 u 24 tad-Direttiva 2013/32/UE fir-rigward tal-proċedura tal-ażil (id-Direttiva dwar il-Proċeduri tal-Ażil, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2013/32/oj/eng), l-Artikoli 21, 22, 25 tad-Direttiva 2013/33/UE (id-Direttiva dwar il-Kundizzjonijiet tal-Akkoljenza, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex%3A32013L0033) fir-rigward tal-kundizzjonijiet ta’ akkoljenza, u l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2011/95/UE (id-Direttiva dwar Standards għall-Kwalifika, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2011/95/oj/eng).  

[9] L-Artikolu 33 tal-Konvenzjoni ta’ Ġinevra tal-1951 dwar l-Istatus tar-Refuġjati u l-Protokoll tagħha tal-1967 (disponibbli fuq: https://www.unhcr.org/sites/default/files/2025-02/1951-refugee-convention-1967-protocol.pdf), kif ukoll l-Artikolu 18 tal-Karta tad-Drittijiet Fundamentali tal-Unjoni Ewropea (disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/treaty/char_2012/oj/eng). Barra minn hekk, l-ilmentaturi allegaw ukoll ksur tal-Artikoli 19, 21 u 41 tal-Karta.

[10] F’konformità mar-Regolament 2021/2303 dwar l-Aġenzija tal-Unjoni Ewropea għall-Ażil, b’mod partikolari l-Artikolu 57, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[11] Mekkaniżmu ta’ eskalazzjoni biex jiġi rrapportat ksur imwettaq mill-Istat Membru ospitanti, biex jikkontribwixxi għall-proċedura prevista skont l-Artikolu 18(6) tar-Regolament 2021/2303. 

[12] Mekkaniżmu tal-ilmenti għall-ksur tad-drittijiet fundamentali mwettaq mill-parteċipanti fl-attivitajiet operazzjonali tal-EUAA huwa previst mill-Artikolu 51 tar-Regolament 2021/2303. 

[13] L-ewwel tweġiba tal-EUAA, https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228628, p.8

[14] It-tieni tweġiba tal-EUAA, https://www.ombudsman.europa.eu/doc/correspondence/228629, p.21

[15] L-Artikoli 57 u 58 tar-Regolament 2021/2303, ikkwotati hawn fuq, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[16] B’analoġija, il-Kawża C-679/23 P, is-sentenza tal-Qorti tat-18 ta’ Diċembru 2025, WS u Oħrajn vs Frontex (Operazzjoni Konġunta ta’ Ritorn), il-paragrafi 90-134, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62023CJ0679.

[17] B'mod partikolari l-Artikoli 14, 15, 16 tad-Direttiva 2013/32/UE (L-applikanti jridu jiġu offruti kundizzjonijiet għall-intervisti li jippermettulhom jippreżentaw ir-raġunijiet għall-applikazzjoni tagħhom b'mod sħiħ u komprensiv, li jiggarantixxu l-kunfidenzjalità u li jippermettulhom jispjegaw x'jista' jkun nieqes jew inkonsistenti), l-Artikolu 4 tad-Direttiva 2013/32/UE, l-Artikolu 25 tad-Direttiva 2013/33/UE (Il-ħaddiema fil-każijiet għandhom jirċievu taħriġ adegwat inkluż dwar il-vulnerabbiltà, inkluż dwar il-ħtiġijiet tal-vittmi tat-tortura pereżempju) u l-Artikolu 24 tad-Direttiva 2013/32/UE u l-Artikoli 21, 22, u 25 tad-Direttiva 2013/33/UE (Il-gruppi vulnerabbli għandhom jibbenefikaw minn garanziji speċifiċi sabiex ikunu jistgħu jeżerċitaw id-drittijiet u l-obbligi tagħhom fuq l-istess livell ma' applikanti oħra. Din id-Direttiva tal-aħħar tistabbilixxi għadd ta’ salvagwardji bħal dawn, inkluż il-waqfien tal-applikazzjoni ta’ proċeduri aċċellerati. Tali appoġġ jenħtieġ li jiġi pprovdut ukoll jekk tinqala’ l-ħtieġa matul il-proċedura tal-ażil.). Barra minn hekk, għandu jiġi nnotat li l-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin jibbenefikaw minn salvagwardji addizzjonali, bħall-projbizzjoni li jiġu infurzati ordnijiet ta’ tkeċċija kontrihom matul il-perjodu ta’ riflessjoni (l-Artikolu 6 tad-Direttiva tal-Kunsill 2004/81/KE).

[18] L-Artikoli 57 u 58 tar-Regolament dwar l-EUAA (2021/2303), kif ukoll il-Premessi 41 u 42, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng. Għal analiżi sħiħa, ara l-valutazzjoni hawn taħt. 

[19] B'mod partikolari l-Artikolu 6(b) u (c) tal-ex Uffiċċju Ewropew ta' Appoġġ fil-qasam tal-Asil (EASO) – issa l-Kodiċi ta' Kondotta tal-- tal-EUAA, issa t-Taqsima 6 tal-Kodiċi ta' Kondotta tal-EUAA. Għal analiżi sħiħa, ara l-valutazzjoni fil-paragrafi 37 u 38 f’din ir-rakkomandazzjoni. Il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EASO huwa disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO%20Code%20of%20Conduct%20-%20Oct16%20.pdf ; Il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EUAA huwa disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2022-06/code_of_conduct_20220617.pdf

[20] Fid-deċiżjoni tagħha dwar l-ilment 1139/2018/MDC, l-Ombudsman sabet li l-iżbalji li saru mill-esperti tal-EASO ta' dak iż-żmien setgħu kkontribwew għad-deportazzjoni ta' applikant għall-ażil, li sussegwentement kien hemm il-biża' li miet. Każ disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/119726

[21] L-Artikolu 24 tad-Direttiva 2013/32/UE, ikkwotat hawn fuq, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2013/32/oj/eng

[22] Ara l-paragrafi 18-19 ta’ din ir-rakkomandazzjoni, u p.6-8 tat-tieni tweġiba tal-EUAA.

[23] B’analoġija, il-Kawża C-679/23 P, ikkwotata hawn fuq, il-paragrafi 107-108, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62023CJ0679.

[24] L-Artikolu 8(6) tar-Regolament 2021/2303 (ir-Regolament EUAA), disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[25] L-Artikolu 6(b) u (c) tal-Kodiċi ta' Kondotta tal-EASO, issa t-Taqsima 5 tal-Kodiċi ta' Kondotta tal-EUAA. Il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EASO huwa disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO%20Code%20of%20Conduct%20-%20Oct16%20.pdf; Il-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EUAA huwa disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2022-06/code_of_conduct_20220617.pdf

[26] L-Artikolu 18(2)(m) tar-Regolament 2021/2303 (ir-Regolament EUAA), disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[27] Ara l-Objettiv Speċifiku 1.2 tal-Istrateġija għad-Drittijiet Fundamentali 2024-2028 (EUAA/MB/2024/130): Hemm fis-seħħ proċessi għall-organizzazzjoni ta’ assistenza operazzjonali u teknika b’mod li jirrispetta bis-sħiħ id-drittijiet fundamentali u speċifikament il-kriterju 1.2.2: Il-pjanijiet operazzjonali jinkludu deskrizzjoni dettaljata u ċara tal-obbligi tal-Aġenzija rigward id-drittijiet fundamentali, li tiddikjara “F’konformità mal-Artikolu 18(2)(m) tar-Regolament EUAA, il-pjanijiet operazzjonali se jistabbilixxu miżuri għall-membri tat-timijiet ta’ appoġġ fil-qasam tal-ażil biex jirreferu lill-persuni li jeħtieġu protezzjoni internazzjonali, lill-vittmi tat-traffikar tal-bnedmin, lit-tfal u lil kwalunkwe persuna oħra f’sitwazzjoni vulnerabbli lill-awtoritajiet nazzjonali kompetenti għal assistenza xierqa. Il-miżuri dettaljati jew se jiġu fformulati b’mod espliċitu bħala prekundizzjoni operazzjonali jew se jkunu fil-mira ta’ miżura ta’ implimentazzjoni prijoritizzata speċifika. (...).”. L-Istrateġija għad-Drittijiet Fundamentali hija disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2024-10/mbd_166_2024_fr_strategy_final.pdf

[28] B’mod speċifiku, huwa jiddikjara li r-regoli u l-kundizzjonijiet għall-iskjerament, “inkluż fejn disponibbli informazzjoni dettaljata dwar miżuri [ta’ riferiment]” (enfasi miżjuda) se jkunu disponibbli fuq pjattaforma interna.

[29] Ara l-Artikoli 6, 9, 10, u 11 tad-deċiżjoni tal-Bord tat-Tmexxija tal-EUAA Nru 159 dwar l-istabbiliment tal-mekkaniżmu tal-ilmenti, disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2024-10/159_mb_decision_complaints_mechanism.pdf 

[30] Ara l-każ 1139/2018/MDC, ikkwotat hawn fuq, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/119726

[31] It-Taqsima 20 (Obbligu ta’ rapportar) tal-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EUAA applikabbli għall-esperti kollha li jipparteċipaw fit-tim ta’ appoġġ fil-qasam tal-ażil (33/2025); u qabel l-2025, l-Artikolu 19 (Rapportar) tal-Kodiċi ta’ Kondotta tal-EASO għal persuni li jipparteċipaw f’attivitajiet ta’ appoġġ operazzjonali tal-EASO. Il-Kodiċi tal-EASO huwa disponibbli fuq: https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/EASO%20Code%20of%20Conduct%20-%20Oct16%20.pdf ; il-Kodiċi tal-EUAA fuq https://www.euaa.europa.eu/sites/default/files/2022-06/code_of_conduct_20220617.pdf  

[32] L-Artikolu 4 tar-Regolament 2021/2303, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[33] L-Artikolu 18(6)(c) tar-Regolament 2021/2303, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng

[34] F’żewġ sentenzi mill-2025, il-Qorti Ewropea tad-Drittijiet tal-Bniedem sabet indikazzjonijiet qawwija ta’ prattika sistematika ta’ pushbacks mill-awtoritajiet Griegi, fir-reġjun tax-xmara Evros (A.R.E vs il-Greċja, Applikazzjoni nru 15783/21, sentenza tas-7 ta’ Jannar 2025, disponibbli fuq: https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-240242%22]}, kif ukoll mill-gżejjer tal-Eġew, fejn joperaw l-ilmentaturi (G.R.J. vs il-Greċja, Applikazzjoni nru 15067/21, sentenza tas-7 ta’ Jannar 2025, disponibbli fuq: https://hudoc.echr.coe.int/eng#{%22itemid%22:[%22001-243431%22]}).

[35] Ara d-Deċiżjoni tal-Ombudsman Ewropew dwar kif l-Aġenzija Ewropea għall-Gwardja tal-Fruntiera u tal-Kosta (Frontex) tikkonforma mal-obbligi tad-drittijiet fundamentali tagħha fir-rigward tat-tiftix u s-salvataġġ fil-kuntest tal-attivitajiet ta’ sorveljanza marittima tagħha, b’mod partikolari n-nawfraġju ta’ Adriana, OI/3/2023/MHZ, il-paragrafi 71-78, disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/decision/en/182665

[36] Is-sentenza fil-kawża C-679/23 P, ikkwotata hawn fuq, il-paragrafi 107-108, disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:62023CJ0679

[37] Skont l-Artikolu 1(2) tar-Regolament EUAA (disponibbli fuq: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2021/2303/oj/eng), l-Aġenzija għandha obbligu pożittiv usa' - stabbilit fil-mandat tagħha - biex tikkontribwixxi għall-iżgurar tal-applikazzjoni effiċjenti u uniformi tad-dritt tal-Unjoni dwar l-ażil fl-Istati Membri b'mod li jirrispetta bis-sħiħ id-drittijiet fundamentali.

[38] Nota tal-għeluq dwar l-Inizjattiva Strateġika tal-Ombudsman Ewropew dwar kif l-Aġenzija tal-UE għall-Ażil tikkonforma mal-obbligi tagħha tad-drittijiet fundamentali u tiżgura r-responsabbiltà għal ksur potenzjali (SI/4/2022/MHZ), disponibbli fuq: https://www.ombudsman.europa.eu/en/doc/closing-note/en/166550