Rzeczniczka praw obywatelskich Anjinho zwróciła się do Komisji Europejskiej o dalsze zwiększenie rozliczalności i przejrzystości w wykorzystywaniu sztucznej inteligencji przez ekspertów zewnętrznych oceniających wnioski o finansowanie z unijnych programów.

Rzecznik Praw Obywatelskich uznała niedawną aktualizację kodeksu postępowania dla oceniających Komisji, w którym obecnie określono, że sztuczna inteligencja powinna być wykorzystywana wyłącznie do zadań pomocniczych i dokumentowana, za poprawę, ale zauważyła, że należy pójść dalej.

Zwróciła się do Komisji o zbadanie bardziej szczegółowego rejestrowania przez oceniających, w tym tego, czy sztuczna inteligencja jest wykorzystywana, w jakim celu i jaki jest jej konkretny wkład. Aby zapewnić lepszy nadzór, informacje te powinny być proaktywnie przekazywane odpowiednim unijnym organom finansującym wraz z przeglądami przeprowadzanymi przez oceniających.

Propozycja Rzecznika była następstwem skargi złożonej przez spółkę, której wniosek o dotację został odrzucony. Skarżący zakwestionował wynik, argumentując, że ocena została przeprowadzona przez sztuczną inteligencję.

Rzecznik stwierdziła, że Agencja Wykonawcza Europejskiej Rady ds. Innowacji i ds. MŚP (EISMEA) udzieliła jasnych i rozsądnych wyjaśnień w odpowiedzi na argumenty skarżącego, w tym że ograniczone wykorzystanie sztucznej inteligencji w ocenie wniosku skarżącego jest dopuszczalne. 

Rzecznik Praw Obywatelskich uznała jednak, że ważne jest zbadanie ogólnego wykorzystania sztucznej inteligencji przez ekspertów doradzających Komisji, EISMEA i innym agencjom. Zwróciła się do Komisji o udzielenie informacji w tej sprawie, ponieważ nadzoruje ona unijne programy finansowania i określa zasady dotyczące ekspertów zewnętrznych.

W dochodzeniu zauważono, że obecna sytuacja, w której odpowiedni eksperci są proszeni o udokumentowanie wykorzystania sztucznej inteligencji wyłącznie w odpowiedzi na konkretną skargę, może nie być wystarczająco wiarygodna.

Rzecznik Praw Obywatelskich zwróciła się do Komisji o udzielenie odpowiedzi na jej ustalenia do końca kwietnia 2027 r., przedstawiając wszelkie działania podjęte w odpowiedzi na jej sugestię.

Kontekst

Program „Akcelerator” Europejskiej Rady ds. Innowacji to program finansowania w ramach programu „Horyzont Europa”, który oferuje wsparcie przedsiębiorstwom typu start-up i MŚP.

Skarżący złożył wniosek o finansowanie w ramach tego programu w 2023 r., a jego wniosek odrzucono w 2024 r. W październiku 2025 r. skarżący, niezadowolony z odpowiedzi EISMEA na skargi, zwrócił się do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.