L-Ombudswoman Ewropew Teresa Anjinho qalet li r-rifjut tal-Kummissjoni Ewropea li tagħti aċċess pubbliku għal dokumenti relatati mal-applikazzjoni minn proġett ta’ estrazzjoni tal-litju fis-Serbja għal status rapidu skont l-Att dwar il-Materja Prima Kritika mhuwiex raġonevoli u sabet amministrazzjoni ħażina.

Is-sejba ssegwi żewġ ilmenti minn individwi li jfittxu trasparenza dwar kif il-proġett fil-Wied ta’ Jadar tas-Serbja ġie vvalutat u magħżul bħala “proġett strateġiku”.

Il-Kummissjoni rrifjutat l-aċċess għas-seba’ dokumenti li identifikat fuq il-bażi li għandu jkun hemm preżunzjoni ġenerali ta’ nuqqas ta’ żvelar minħabba r-riskju potenzjali għall-interessi kummerċjali tal-kumpanija tal-minjieri kkonċernata. Dan kien ifisser li l-Kummissjoni ma eżaminatx individwalment id-dokumenti inkwistjoni qabel ma rrifjutat l-aċċess.

L-inkjesta tal-Ombudswoman uriet li ħafna mill-informazzjoni li tinsab fid-dokumenti ma kinitx kummerċjalment sensittiva. Madankollu, id-dokumenti kien fihom informazzjoni ambjentali sinifikanti, li hija soġġetta għal rekwiżiti ogħla ta’ trasparenza.

L-Ombudswoman enfasizzat li, peress li l-proġett ta’ estrazzjoni se jkollu impatt kbir fuq l-ambjent, il-Kummissjoni għandha tkun tista’ tispjega lill-pubbliku għaliex tqis li dan l-impatt se jiġi mmonitorjat u indirizzat biżżejjed.

Barra minn hekk, il-fatt li l-proġett kien is-suġġett ta’ kontroversja jagħmilha saħansitra aktar importanti li l-pubbliku jkun jista’ jiskrutinizza d-deċiżjoni tal-Kummissjoni dwar l-importanza strateġika tiegħu.

Każ simili

Din hija t-tieni darba li l-Ombudswoman sabet amministrazzjoni ħażina dwar kif il-Kummissjoni ttrattat talba għal aċċess relatata ma’ proġetti strateġiċi skont l-Att dwar il-Materja Prima Kritika.

Filwaqt li bbażat ruħha fuq argumenti simili, il-Kummissjoni rrifjutat li tagħti aċċess għal dokumenti relatati ma’ proġetti oħra li kienu applikaw għal status strateġiku, b’mod partikolari għad-dokumenti ta’ konformità ambjentali li jakkumpanjawhom.

L-isfond

Skont l-Att dwar il-Materja Prima Kritika, ċerti proġetti ta’ pproċessar u riċiklaġġ tal-estrazzjoni minerarja jistgħu jiġu rikonoxxuti bħala “proġetti strateġiċi”, li jfisser li l-permessi għat-twettiq tal-proġett għandhom jingħataw malajr kemm jista’ jkun.

Fl-2025, il-Kummissjoni ddeżinjat 60 proġett bħala proġetti strateġiċi li minnhom 13 kienu jinsabu barra mill-UE, inkluż il-proġett ta’ estrazzjoni tal-litju fis-Serbja.

Biex jiġi ddeżinjat bħala strateġiku, proġett irid jikkonforma ma’ ċerti kriterji, inkluż li jagħti kontribut sinifikanti għall-provvista tal-UE ta’ materja prima strateġika u li jiġi implimentat b’mod sostenibbli.