Εκπονήθηκε σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 5 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή [1]

Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Το σύστημα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης της Ομοσπονδίας Βαλονίας-Βρυξελλών περιλαμβάνει τα «κέντρα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης πλήρους άσκησης» ( établissements d'enseignement supérieur de plein exercice) και τα «κέντρα εκπαίδευσης για την κοινωνική προαγωγή» ( établissements d'enseignement de promotion sociale). Τα πρώτα είναι τα «παραδοσιακά», μεταδευτεροβάθμια ιδρύματα πλήρους απασχόλησης, ενώ τα δεύτερα είναι ιδρύματα που προορίζονται να παρέχουν δια βίου εκπαίδευση σε επίπεδο δευτεροβάθμιας και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε άτομα που δεν ακολουθούν την παραδοσιακή εκπαίδευση επειδή, για παράδειγμα, επιθυμούν να συνδυάσουν εργασία και σπουδές. Η μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση κοινωνικής προαγωγής μπορεί να πιστοποιείται με διπλώματα ισοδύναμα με εκείνα της παραδοσιακής μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης («ισοδύναμα διπλώματα») ή με ειδικά διπλώματα («ειδικά διπλώματα»). Ειδικά διπλώματα χορηγούνται σε περιπτώσεις στις οποίες οι σπουδές που πιστοποιούν είτε δεν υπάρχουν στο παραδοσιακό σύστημα είτε είναι διαφορετικές από εκείνες που χορηγούνται στο τελευταίο.

2. Ο καταγγέλλων είναι κάτοχος ειδικού διπλώματος που χορηγείται από ινστιτούτο συνεχούς κατάρτισης και εκπαίδευσης για την κοινωνική προώθηση. Ήταν επιτυχής στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος («πρόσκληση»), η οποία αποσκοπούσε στην κατάρτιση εφεδρικού πίνακα προσλήψεων για συμβασιούχους υπαλλήλους στις αντιπροσωπείες της ΕΕ. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων υπέβαλε αίτηση για κενή θέση που αντιστοιχεί στο προφίλ του στην Επιτροπή και επελέγη. Ωστόσο, η Επιτροπή αρνήθηκε τελικά να τον προσλάβει, υποστηρίζοντας ότι το δίπλωμά του δεν ήταν επιλέξιμο, δεδομένου ότι δεν ισοδυναμούσε με δίπλωμα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπως ζητήθηκε από την πρόσκληση και τις νομικές διατάξεις που ισχύουν για τους συμβασιούχους υπαλλήλους.

3. Ο καταγγέλλων αμφισβήτησε τη θέση αυτή και δήλωσε ότι, σύμφωνα με το βελγικό δίκαιο, το δίπλωμά του ήταν μεταδευτεροβάθμιο.

4. Η Επιτροπή ενέμεινε στην άποψή της και υποστήριξε, πρώτον, ότι η νομολογία του Δικαστηρίου απαιτεί τα εθνικά διπλώματα να ερμηνεύονται υπό το πρίσμα των εθνικών διατάξεων. Το διάταγμα σχετικά με την εκπαίδευση για την κοινωνική προώθηση ^[2] (το «διάταγμα») που εφαρμόζεται στην Ομοσπονδία Βαλλονίας-Βρυξελλών προβλέπει ότι μόνο τα πτυχία προπτυχιακού, μεταπτυχιακού και ειδίκευσης που χορηγούνται από ιδρύματα εκπαίδευσης για την κοινωνική προώθηση μπορούν να θεωρηθούν ισοδύναμα με εκείνα που χορηγούνται από τα παραδοσιακά ιδρύματα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Δεδομένου ότι το δίπλωμα του καταγγέλλοντος δεν ήταν ένα από τα τρία αυτά, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν ισοδυναμούσε με δίπλωμα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η Επιτροπή αναφέρθηκε επίσης σε πιστοποιητικό που εξέδωσαν οι αρμόδιες αρχές της Ομοσπονδίας Βαλονίας-Βρυξελλών, στο οποίο αναφέρεται ότι τα παραδοσιακά εκπαιδευτικά ιδρύματα δεν προσφέρουν πρόγραμμα ισοδύναμο με εκείνο που είχε παρακολουθήσει ο καταγγέλλων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το δίπλωμά του δεν μπορούσε κατ’ ανάγκην να είναι ισοδύναμο με ένα παραδοσιακό δίπλωμα.

5. Στην καταγγελία του, ο καταγγέλλων τόνισε ότι το ίδρυμα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που παρείχε την κατάρτιση και το δίπλωμά του ήταν δεόντως εγκεκριμένο και αναγνωρισμένο από τις βελγικές αρχές. Επιπλέον, το δίπλωμά του ήταν μεταδευτεροβάθμιο, όπως προκύπτει σαφώς από το πιστοποιητικό που εξέδωσαν οι αρχές της Ομοσπονδίας Βαλονίας-Βρυξελλών. Τέλος, το άρθρο του διατάγματος που ανέφερε η Επιτροπή δεν υφίστατο κατά την ημερομηνία περάτωσης των αιτήσεων για την πρόσκληση υποβολής προτάσεων, η οποία ήταν η ημερομηνία κατά την οποία οι αιτούντες έπρεπε να πληρούν τους όρους επιλεξιμότητας.

Η έρευνα

6. Ο Διαμεσολαβητής κίνησε έρευνα σχετικά με τον ισχυρισμό του καταγγέλλοντος ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εσφαλμένα έκρινε ότι το δίπλωμα του καταγγέλλοντος δεν ήταν επιλέξιμο, και τον ισχυρισμό του ότι η Επιτροπή θα πρέπει να ανακαλέσει την απόφασή της, να κηρύξει τον καταγγέλλοντα επιλέξιμο και είτε i) να του προσφέρει ισοδύναμη θέση ή ii) να τον αποζημιώσει επαρκώς για τη ζημία που υπέστη όσον αφορά την απώλεια εισοδήματος, την απώλεια επαγγελματικής εμπειρίας και την ηθική βλάβη.

7. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, ο Διαμεσολαβητής έλαβε τη γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την καταγγελία και, στη συνέχεια, τις παρατηρήσεις του καταγγέλλοντος σε απάντηση της γνώμης της Επιτροπής. Η πρόταση φιλικής λύσης του Διαμεσολαβητή λαμβάνει υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προβάλλουν τα μέρη.

Εικαζόμενη εσφαλμένη απόφαση περί μη επιλεξιμότητας και συναφής αξίωση

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

8. Στη γνώμη της, η Επιτροπή ανέφερε ότι η Ομοσπονδία Βαλονίας-Βρυξελλών διακρίνει μεταξύ ισοδύναμων διπλωμάτων, τα οποία παράγουν έννομα αποτελέσματα, και ειδικών διπλωμάτων, τα οποία δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Η Επιτροπή έλαβε ως σημείο εκκίνησης το γεγονός ότι, σύμφωνα με το πιστοποιητικό που εκδόθηκε από τις αρχές της Ομοσπονδίας Βαλονίας-Βρυξελλών, το δίπλωμα του καταγγέλλοντος είναι «συγκεκριμένο [δίπλωμα] για την εκπαίδευση κοινωνικής προώθησης» και δεν ισοδυναμεί με δίπλωμα που παρέχεται από την παραδοσιακή μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση.

9. Η Επιτροπή αναγνώρισε το σφάλμα της παραπέμποντας προηγουμένως σε άρθρο του διατάγματος το οποίο δεν ήταν σε ισχύ κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών. Η Επιτροπή δεν ζήτησε συγγνώμη για το σφάλμα της. Ωστόσο, η Επιτροπή υποστήριξε ότι, σε κάθε περίπτωση, το άρθρο που ίσχυε κατά τον κρίσιμο χρόνο ^[3] έκανε επίσης διάκριση μεταξύ ισοδύναμων διπλωμάτων και ειδικών διπλωμάτων. Το άρθρο αυτό πρέπει να διαβαστεί σε συνδυασμό με τον νόμο που ορίζει τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ομοσπονδία Βαλονίας-Βρυξελλών ^[4], ο οποίος αναφέρεται μόνο στην παραδοσιακή εκπαίδευση και στην εκπαίδευση κοινωνικής προώθησης που οδηγεί σε ισοδύναμα διπλώματα. Δεδομένου ότι οι σπουδές του καταγγέλλοντος πιστοποιήθηκαν προδήλως με ειδικό δίπλωμα, δεν καλύπτονται από τον νομικό ορισμό των μεταδευτεροβάθμιων σπουδών. Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσε να λάβει υπόψη ένα συγκεκριμένο δίπλωμα το οποίο η εθνική αρχή δεν θεωρεί ισοδύναμο με ένα παραδοσιακό δίπλωμα.

10. Ο καταγγέλλων ενέμεινε στην άποψή του. Σημείωσε ότι η διάκριση που επικαλέστηκε η Επιτροπή μεταξύ των έννομων αποτελεσμάτων ισοδύναμων και ειδικών διπλωμάτων δεν βασίζεται σε καμία νομική διάταξη και δεν αναφέρεται στην πιστοποίηση που εξέδωσε η Ομοσπονδία Βαλονίας-Βρυξελλών σχετικά με το δίπλωμά του. Αντιθέτως, ο τελευταίος πιστοποιεί τον μεταδευτεροβάθμιο χαρακτήρα του πτυχίου του, ανεξάρτητα από τον πρόσθετο χαρακτηρισμό του ως «ισοδύναμου» ή «ειδικού». Επιπλέον, ο νόμος που ορίζει τη μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση στην Ομοσπονδία Βαλλονίας-Βρυξελλών, τον οποίο επικαλείται η Επιτροπή, δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση του καταγγέλλοντος, διότι αφορά μόνο την παραδοσιακή μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση και την κοινωνική προώθηση της μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που οδηγεί σε ισοδύναμα διπλώματα, και οι σπουδές του καταγγέλλοντος δεν εμπίπτουν σε καμία από τις δύο κατηγορίες.

Η προκαταρκτική αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή που οδήγησε στην πρόταση φιλικής λύσης

11. Το άρθρο 82 παράγραφος 2 στοιχείο δ) σημείο i) του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό (ΚΛΠ) προβλέπει ότι για την πρόσληψη ως συμβασιούχου υπαλλήλου στην ομάδα καθηκόντων ΙΙΙ απαιτείται τουλάχιστον «επίπεδο μεταδευτεροβάθμιων σπουδών πιστοποιούμενο με δίπλωμα»^[5]. Οι γενικές διατάξεις εφαρμογής της Επιτροπής σχετικά με τις διαδικασίες πρόσληψης συμβασιούχων υπαλλήλων ^[6] προβλέπουν ότι οι υπάλληλοι της ομάδας καθηκόντων ΙΙΙ πρέπει να διαθέτουν τουλάχιστον δίπλωμα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Τέλος, στο κεφάλαιο Α σημείο 3 («Κριτήρια εισδοχής και γενικοί όροι») της πρόσκλησης επαναλαμβάνονται οι διατάξεις του ΚΛΠ.

12. Ως εκ τούτου, κανένα από τα νομικά κείμενα που εφαρμόζονται στη διαδικασία επιλογής στην οποία συμμετείχε ο καταγγέλλων δεν απαιτούσε συγκεκριμένο είδος μεταδευτεροβάθμιων σπουδών (παραδοσιακές σπουδές ή σπουδές κοινωνικής προαγωγής) ή συγκεκριμένη κατηγορία διπλώματος που να τις πιστοποιεί (ισοδύναμο ή ειδικό).

13. Σύμφωνα με την πάγια νομολογία των δικαστηρίων της ΕΕ σχετικά με τους διαγωνισμούς [7], η απαίτηση κατοχής πτυχίου ως προϋπόθεσης για τη συμμετοχή στον διαγωνισμό πρέπει κατ’ ανάγκη να ερμηνεύεται υπό το πρίσμα του τρόπου με τον οποίο το πτυχίο αυτό ορίζεται στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο οποίο ο υποψήφιος ολοκλήρωσε τις σπουδές τις οποίες επικαλείται. Η νομολογία αυτή εφαρμόζεται κατ’ αναλογία στην πρόσληψη μετά τον διαγωνισμό, όπως εν προκειμένω. Κατά την άποψή της, η αξιολόγηση και η αναγνώριση της αξίας των διπλωμάτων μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και εμπίπτουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Ως εκ τούτου, οι αρχές της επικουρικότητας και της καλόπιστης συνεργασίας απαιτούν τη δέουσα τήρηση των εθνικών αποφάσεων σχετικά με την αναγνώριση και την αξία των διπλωμάτων.

14. Στην περίπτωση του καταγγέλλοντος, οι αρμόδιες εθνικές αρχές εξέδωσαν πιστοποιητικό σχετικά με το δίπλωμα του καταγγέλλοντος, στο οποίο αναφέρονται τα ακόλουθα (μετάφραση του Διαμεσολαβητή από το πρωτότυπο γαλλικό κείμενο):

«...(2) Το Ινστιτούτο [όπου σπούδασε ο καταγγέλλων] είναι κέντρο κοινωνικής προαγωγής μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αυτό το κέντρο είναι αναγνωρισμένο από το Υπουργείο της Βαλονίας - Ομοσπονδία των Βρυξελλών ...

(3) Το δίπλωμα του [καταγγέλλοντος] [...] αφορά ειδικά την εκπαίδευση για την κοινωνική προαγωγή. Αντιστοιχεί σε επίπεδο μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Το δίπλωμα ονομάζεται «ειδικό» επειδή το πρόγραμμα που οδηγεί σε αυτό οργανώνεται μόνο από τα εκπαιδευτικά κέντρα κοινωνικής προώθησης. Ως εκ τούτου, δεν υπάρχει αντίστοιχο (ή ισοδύναμο) πρόγραμμα που να διοργανώνεται από τα κέντρα μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης πλήρους απασχόλησης».

15. Η άρνηση της Επιτροπής να δεχθεί το δίπλωμα του καταγγέλλοντος επικεντρώθηκε στο γεγονός ότι το δίπλωμα του καταγγέλλοντος δεν ισοδυναμεί με δίπλωμα παραδοσιακής εκπαίδευσης. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν χρειάζεται ούτε έχει την εξουσία να ζητήσει την ισοδυναμία αυτή όταν οι βελγικές αρχές έχουν πιστοποιήσει σαφώς και κατηγορηματικά ότι το δίπλωμα του καταγγέλλοντος αντιστοιχεί σε μεταδευτεροβάθμιο επίπεδο εκπαίδευσης, δηλαδή στο επίπεδο εκπαίδευσης που απαιτείται από την πρόσκληση και τις σχετικές διατάξεις της ΕΕ.

16. Το γεγονός ότι τα παραδοσιακά εκπαιδευτικά ιδρύματα στο Βέλγιο δεν προσφέρουν παρόμοιο πρόγραμμα σπουδών δεν καθιστά τις σπουδές του «λιγότερο» μεταδευτεροβάθμιες στο δεδομένο νομικό πλαίσιο. Επιπλέον, το μόνο πράγμα που απαιτεί η πρόσκληση και το δίκαιο της ΕΕ ήταν το δίπλωμα του καταγγέλλοντος να είναι μεταδευτεροβάθμιο και οι βελγικές αρχές έχουν πιστοποιήσει ότι ήταν.

17. Εν προκειμένω, ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να κατανοήσει γιατί η Επιτροπή αναζήτησε νέα επιχειρήματα στο βελγικό δίκαιο προκειμένου να στηρίξει τη θέση της, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι αρμόδιες βελγικές αρχές είχαν ήδη αποσαφηνίσει την αξία του διπλώματος του καταγγέλλοντος υπό το πρίσμα του δικού τους εθνικού δικαίου.

18. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής προβαίνει στην προκαταρκτική διαπίστωση ότι η Επιτροπή απέρριψε το δίπλωμα του καταγγέλλοντος βάσει απαίτησης επιλεξιμότητας που δεν προβλεπόταν στην πρόσκληση ή στη σχετική νομοθεσία της ΕΕ. Πρόκειται για αυθαίρετη διοικητική συμπεριφορά που ισοδυναμεί με κακοδιοίκηση. Αυτό επιδεινώνεται από το γεγονός ότι οι υπηρεσίες της Επιτροπής αρχικά αρνήθηκαν την πρόσληψη του καταγγέλλοντος βάσει νομικού κειμένου που δεν ήταν εφαρμοστέο και δεν ζήτησαν συγγνώμη για το σφάλμα αυτό.

19. Δεδομένου ότι το κρούσμα κακοδιοίκησης μπορεί ακόμη να διορθωθεί, ο Διαμεσολαβητής υποβάλλει αντίστοιχη πρόταση για φιλική λύση, σύμφωνα με το άρθρο 3 παράγραφος 5 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

Η πρόταση για μια φιλική λύση

Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω πορίσματα, ο Διαμεσολαβητής προτείνει στην Επιτροπή να ανακαλέσει την απόφασή της και να κηρύξει ρητά τον καταγγέλλοντα επιλέξιμο για θέσεις αυτού του επιπέδου και είτε i) να του προσφέρει ισοδύναμο που θα μπορούσε να καταστεί διαθέσιμο είτε, εάν αυτό δεν είναι δυνατόν, ii) να τον αποζημιώσει επαρκώς για τη ζημία που υπέστη όσον αφορά την απώλεια εισοδήματος, την απώλεια επαγγελματικής πείρας και την ηθική βλάβη.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

[1] Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, της 9ης Μαρτίου 1994, σχετικά με το καθεστώς του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και τους γενικούς όρους άσκησης των καθηκόντων του (94/262/ΕΚΑΧ, ΕΚ, Ευρατόμ) (ΕΕ 1994, L 113, σ. 15).

[2] Decret organisant l'enseignement de promotion sociale, που εκδόθηκε από τη Γαλλική Κοινότητα του Βελγίου στις 16 Απριλίου 1991. Η Επιτροπή επικαλέστηκε το άρθρο 47.

[3] Το άρθρο 45, το οποίο έχει ως εξής: "Les sections de l'enseignement supérieur de promotion sociale de type court sont sanctionsnées:

1° soit par des diplômes ανταποκριτής à ceux délivrés par l'enseignement supérieur de type court et de plein exercice·

2° soit par des diplômes spécifiques à l'enseignement supérieur de promotion sociale de type court.

Les unités de formation de l'enseignement supérieur de promotion sociale de type court sont sanctionnées par des attestations de réussite."

[4] Άρθρο 1 του Decret définissant l'enseignement supérieur, favorisant son intégration dans l'espace européen de l'enseignement supérieur et refinançant les universités που εξέδωσε η Γαλλική Κοινότητα του Βελγίου στις 31 Μαρτίου 2004. Το άρθρο έχει ως εξής: "Ce décret a pour objet l'enseignement supérieur de plein exercice, au sens de la loi du 7 juillet 1970 relative à la structure générale de l'enseignement supérieur, organisé ou subventionné par la Communauté française. Celui-ci comprend l'enseignement universitaire et l'enseignement supérieur hors université dispensé comme enseignement de plein exercice. Les études correspondantes organisées par les établissements de promotion sociale qui délivrent des titres et grades équivalents à ceux délivrés par l'enseignement supérieur de plein exercice sont également visées par ce décret».

[5] Υπάρχει μια εναλλακτική απαίτηση βάσει της περίπτωσης ii) του ίδιου άρθρου, η οποία, ωστόσο, δεν έχει εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση.

[6] Απόφαση C(2004)1313 της 7ης Απριλίου 2004.

[7] Βλ., κατ’ αναλογία, υπόθεση C-108/88 Jaenicke Cendoya κατά Επιτροπής, Συλλογή 1988, σ. 2739, σκέψεις 49, 550 και 51, και υπόθεση T-2/90 Ferreira de Freitas κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-103.