Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,

Με την παρούσα επιστολή ζητώ την εξεύρεση λύσης στην παρούσα υπόθεση σχετικά με αίτημα πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα [1] που αφορούν το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας (ΣΑΑ) των Κάτω Χωρών. Η έρευνα αφορά τη σιωπηρή απόφαση της Επιτροπής να αρνηθεί την πλήρη πρόσβαση σε 172 έγγραφα, καθώς και την καθυστέρηση άνω του ενός έτους που σημειώθηκε μέχρι σήμερα.

Αρνούμενη την πρόσβαση στο αρχικό στάδιο, η Επιτροπή υποστήριξε κυρίως ότι η γνωστοποίηση θα μπορούσε να υπονομεύσει την προστασία του δημόσιου συμφέροντος όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική, νομισματική ή οικονομική πολιτική ενός κράτους μέλους, τα εμπορικά συμφέροντα και την εν εξελίξει διαδικασία λήψης αποφάσεων της Επιτροπής.

Ζητήθηκε η γνώμη των ολλανδικών αρχών σχετικά με τη δημοσιοποίηση των εγγράφων που προέρχονταν από αυτές (η πλειονότητα των επίμαχων εγγράφων) και δεν διαπιστώθηκε κίνδυνος για τη χρηματοπιστωτική, νομισματική ή οικονομική πολιτική των Κάτω Χωρών ο οποίος να απορρέει από τη δημοσιοποίηση 72 εγγράφων. Από την αρχική απόφαση δεν προκύπτει για ποιον λόγο, όσον αφορά τα έγγραφα αυτά, η εκτίμηση της Επιτροπής διέφερε από εκείνη των ολλανδικών αρχών.

Η Επιτροπή δεν συμβουλεύτηκε τις ολλανδικές αρχές σχετικά με τα «δικά» της έγγραφα, δηλαδή έγγραφα που περιέχουν τις αξιολογήσεις της σχετικά με το ολλανδικό ΣΑΑ και ορισμένα πρακτικά συνεδριάσεων μεταξύ της Επιτροπής και των ολλανδικών αρχών. Όσον αφορά τις αξιολογήσεις του ΣΑΑ των Κάτω Χωρών από την Επιτροπή, τα σχετικά έγγραφα δεν φαίνεται να είναι τόσο ευαίσθητα καθ’ όλη τη διάρκειά τους ώστε η (μερική) δημοσιοποίησή τους να υπονομεύει την προστασία της χρηματοπιστωτικής, νομισματικής ή οικονομικής πολιτικής των Κάτω Χωρών. Ομοίως, μεγάλα τμήματα των προσδιορισθέντων πρακτικών των συνεδριάσεων έχουν γενικό χαρακτήρα. 

Όπως αναφέρεται στο παράρτημα της παρούσας επιστολής, δεν είμαι επίσης πεπεισμένος για το γεγονός ότι η Επιτροπή βασίζεται στις εξαιρέσεις για την προστασία των εμπορικών συμφερόντων και σε μια εν εξελίξει διαδικασία λήψης αποφάσεων.

Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, η πρότασή μου για λύση στο παρόν στάδιο είναι η Επιτροπή να επανεξετάσει την προηγούμενη θέση της με σκοπό να παράσχει στον καταγγέλλοντα την ευρύτερη δυνατή πρόσβαση στα επίμαχα 172 έγγραφα.

Δυστυχώς, έπρεπε να βασίσω την εκτίμησή μου σε ελλιπή φάκελο, διότι η Επιτροπή δεν έχει ακόμη εκδώσει ρητή επιβεβαιωτική απόφαση, ούτε έχει κοινοποιήσει στην Υπηρεσία μου τα έγγραφα σχετικά με τις διαβουλεύσεις της με τις ολλανδικές αρχές στο επιβεβαιωτικό στάδιο.

Θα σας παρακαλούσα να μου διαβιβάσετε την απάντηση της Επιτροπής στην πρότασή μου εντός τριών μηνών από την ημερομηνία της παρούσας επιστολής, δηλαδή έως τις 23 Φεβρουαρίου 2024, η οποία αποτελεί το σύνηθες χρονοδιάγραμμα για τις απαντήσεις στις προτάσεις λύσης. Δεδομένης της καθυστέρησης που έχει ήδη σημειωθεί στην παρούσα υπόθεση και της χρονικής ευαισθησίας του θέματος, θα ήθελα ωστόσο να παροτρύνω την Επιτροπή να απαντήσει στην παρούσα πρόταση το συντομότερο δυνατόν. Θα σας παρακαλούσα να μου διαβιβάσετε ταυτόχρονα αντίγραφο των διαβουλεύσεων με τρίτα μέρη, καθώς αντιλαμβάνομαι ότι οι εν λόγω διαβουλεύσεις θα έπρεπε να είχαν ολοκληρωθεί έως τώρα.

Σε αυτό το στάδιο, η πρόταση λύσης είναι εμπιστευτική. Ωστόσο, η ερευνητική μου ομάδα ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα για την πρόθεσή μας να αναζητήσουμε λύση στην υπόθεση αυτή [2]. Επισημαίνεται ότι συνήθης πρακτική μας είναι η αποστολή αντιγράφου της πρότασης λύσης στον καταγγέλλοντα για παρατηρήσεις, μαζί με αντίγραφο της απάντησης του θεσμικού οργάνου σε αυτήν, μόλις λάβουμε την εν λόγω απάντηση. Θα δημοσιεύσουμε επίσης αυτά τα έγγραφα. Ως εκ τούτου, ζητώ από την Επιτροπή να μας ενημερώσει εάν τυχόν πληροφορίες που περιέχονται στην πρόταση λύσης ή στην απάντησή της δεν θα πρέπει να δημοσιοποιηθούν [3].

Με εκτίμηση,

Emily O'Reilly
Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια

Στρασβούργο, 24/11/2023

Παράρτημα — αριθμός αναφοράς καταγγελίας 409/2023/OAM

Τον Ιούνιο του 2022 ο καταγγέλλων ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρόσβαση του κοινού σε «όλα τα έγγραφα που έχει στην κατοχή της η Επιτροπή σχετικά με την κατάρτιση σχεδίου ανάκαμψης και ανθεκτικότητας των Κάτω Χωρών στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΜΑΑ), από τις 29 Ιανουαρίου 2022 έως την 1η Ιουνίου 2022».

Στο αρχικό στάδιο, η Επιτροπή χορήγησε μερική πρόσβαση σε 23 έγγραφα, παρέσχε συνδέσμους προς δημόσιες πηγές για 10 ακόμη έγγραφα [4] και αρνήθηκε την πρόσβαση σε 172 έγγραφα στο σύνολό τους.[5] Ο καταγγέλλων υπέβαλε επιβεβαιωτική αίτηση σε σχέση με τα 172 έγγραφα στα οποία δεν χορηγήθηκε πρόσβαση.

Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα τον Μάρτιο του 2023, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν είχε απαντήσει στην επιβεβαιωτική αίτηση του καταγγέλλοντος εντός της παραταθείσας προθεσμίας, η οποία έληξε τον Νοέμβριο του 2022.

Τον Ιούλιο του 2023, και ελλείψει απάντησης στο αίτημα της καταγγέλλουσας, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να παράσχει στο Γραφείο της 1) τα έγγραφα που είχε προσδιορίσει ότι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του αιτήματος και στα οποία απορρίφθηκε η (πλήρης) πρόσβαση και 2) τυχόν έγγραφα σχετικά με τη διαβούλευση με τις ολλανδικές αρχές επί του αιτήματος.[6] Η Επιτροπή διαβίβασε στη Διαμεσολαβήτρια αντίγραφα των εγγράφων και τις διαβουλεύσεις με τις ολλανδικές αρχές στο αρχικό στάδιο.[7] Έκτοτε, η Επιτροπή ενημέρωσε τη Διαμεσολαβήτρια σε διάφορες περιπτώσεις ότι εξακολουθεί να εργάζεται για την έκδοση ρητής απάντησης στην επιβεβαιωτική αίτηση της καταγγέλλουσας.

Αρνούμενη την πρόσβαση σε 172 έγγραφα, η Επιτροπή επικαλέστηκε διάφορες εξαιρέσεις από την πρόσβαση του κοινού, υποστηρίζοντας ότι η γνωστοποίηση θα μπορούσε να υπονομεύσει:

• (και για τα 172 έγγραφα) την προστασία του δημόσιου συμφέροντος όσον αφορά τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική της Κοινότητας ή ενός κράτους μέλους·[8]
• (για ένα έγγραφο) δημόσια ασφάλεια,[9] άμυνα και στρατιωτικά θέματα,[10]
• (για 21 έγγραφα) εμπορικά συμφέροντα φυσικού ή νομικού προσώπου·[11]
• (για 151 έγγραφα) την εν εξελίξει διαδικασία λήψης αποφάσεων της Επιτροπής [12].

Τα 172 έγγραφα εμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό σε πέντε κατηγορίες: i) ηλεκτρονικά μηνύματα που ανταλλάχθηκαν μεταξύ της Επιτροπής και των ολλανδικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων ii) σχεδίων κεφαλαίων του ολλανδικού ΣΑΑ και iii) της αξιολόγησής του από την Επιτροπή· iv) πρακτικά συνεδριάσεων μεταξύ της Επιτροπής και των ολλανδικών αρχών και v) άλλα έγγραφα, για παράδειγμα από τις ολλανδικές αρχές για την τεκμηρίωση των προτεινόμενων μέτρων του ΣΑΑ.

Σχετικά με την προστασία του δημοσίου συμφέροντος όσον αφορά τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική των Κάτω Χωρών

Από την αξιολόγηση των εγγράφων που διαβίβασε η Επιτροπή προέκυψε ότι ζητήθηκε η γνώμη των ολλανδικών αρχών σχετικά με τη δημοσιοποίηση των εγγράφων που προέρχονταν από τις Κάτω Χώρες (η πλειονότητα των επίμαχων εγγράφων). Πρόκειται κυρίως για ηλεκτρονικά μηνύματα που ανταλλάσσονται μεταξύ της Επιτροπής και των ολλανδικών αρχών, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων κεφαλαίων του ολλανδικού ΣΑΑ και πρακτικών συνεδριάσεων. Σε απάντηση, για 72 έγγραφα, οι αρχές των Κάτω Χωρών των οποίων ζητήθηκε η γνώμη δεν εντόπισαν κανέναν κίνδυνο για τη χρηματοπιστωτική, νομισματική ή οικονομική πολιτική των Κάτω Χωρών που να απορρέει από τη δημοσιοποίηση.[13] Δεν είναι σαφές από την αρχική απόφαση της Επιτροπής γιατί, για τα εν λόγω έγγραφα, η εκτίμησή της διέφερε από εκείνη των ολλανδικών αρχών. Ο Διαμεσολαβητής είχε ήδη διατυπώσει την άποψη σε προηγούμενη έρευνα ότι, ενώ η Επιτροπή μπορεί, από νομική άποψη, να έχει διαφορετική άποψη, είναι πολύ δύσκολο να γίνει κατανοητό, στην πραγματικότητα , ποια είναι η εικόνα που διαθέτει η Επιτροπή όσον αφορά τη δημοσιονομική, νομισματική ή οικονομική πολιτική του κράτους μέλους, η οποία θα πρέπει να υπερισχύει των απόψεών της σχετικά με τους κινδύνους που θα συνεπαγόταν η δημοσιοποίηση των εγγράφων [14].

Όσον αφορά τα υπόλοιπα έγγραφα για τα οποία δεν ζητήθηκε η γνώμη των ολλανδικών αρχών, δηλαδή τα «δικά» έγγραφα της Επιτροπής, πρόκειται κυρίως για έγγραφα που σχετίζονται με τις αξιολογήσεις του ολλανδικού ΣΑΑ και τα πρακτικά των συνεδριάσεων μεταξύ της Επιτροπής και των ολλανδικών αρχών.[15] Μολονότι ο Διαμεσολαβητής αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή διαθέτει ευρύ περιθώριο διακριτικής ευχέρειας όταν αποφασίζει σχετικά με την εφαρμογή της εξαίρεσης για την προστασία του δημόσιου συμφέροντος όσον αφορά τη χρηματοπιστωτική, νομισματική ή οικονομική πολιτική, πρέπει να αποδείξει ότι υπάρχει πραγματικός και συγκεκριμένος κίνδυνος υπονόμευσης των εν λόγω πολιτικών. Από τον έλεγχο των επίμαχων εγγράφων δεν προκύπτει ότι η εξαίρεση μπορούσε να εφαρμοστεί στο σύνολο ή/και στο σύνολο των εγγράφων που περιείχαν τις εκτιμήσεις και τις κατευθύνσεις της Επιτροπής. Τα έγγραφα που περιέχουν τις εκτιμήσεις δεν φαίνεται να είναι τόσο ευαίσθητα καθ’ όλη τη διάρκειά τους ώστε η (μερική) δημοσιοποίησή τους να υπονομεύει την προστασία της χρηματοπιστωτικής, νομισματικής ή οικονομικής πολιτικής των Κάτω Χωρών [16]. Επιπλέον, μεγάλα τμήματα των πρακτικών των συνεδριάσεων φαίνεται να έχουν μάλλον γενικό χαρακτήρα [17]. 

Σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων

Η εξαίρεση αυτή προβλήθηκε κυρίως σε σχέση με έγγραφα που προέρχονταν από τις ολλανδικές αρχές και τεκμηρίωναν τα προτεινόμενα μέτρα του ΣΑΑ. Από τον έλεγχο προέκυψε ότι οι ολλανδικές αρχές δεν διαπίστωσαν κανέναν κίνδυνο για τα εμπορικά συμφέροντα δημοσιοποιώντας τέσσερα από τα σχετικά έγγραφα. Δεν είναι σαφές γιατί η Επιτροπή παρέκκλινε από τη θέση των ολλανδικών αρχών και βασίστηκε στην εξαίρεση των εμπορικών συμφερόντων όταν αρνήθηκε την πρόσβαση σε αυτά τα τέσσερα έγγραφα.

Σε σχέση με την προστασία μιας εν εξελίξει διαδικασίας λήψης αποφάσεων

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2022 η Επιτροπή δημοσιοποίησε την αξιολόγησή της σχετικά με το ΣΑΑ των Κάτω Χωρών. Στις 27 Σεπτεμβρίου 2022, το Συμβούλιο ενέκρινε το αντίστοιχο σχέδιο.[18] Μολονότι η απόφαση σχετικά με το ΣΑΑ των Κάτω Χωρών εξακολουθούσε να εκκρεμεί κατά τον χρόνο της αρχικής απάντησης της Επιτροπής στο αίτημα του καταγγέλλοντος, αυτό δεν ισχύει πλέον.

Η Επιτροπή έχει υποστηρίξει στο παρελθόν ότι η διαδικασία λήψης αποφάσεων δεν ολοκληρώνεται με την έγκριση του ΣΑΑ από το Συμβούλιο. Αντιθέτως, πρότεινε η διαδικασία λήψης αποφάσεων σχετικά με τα εθνικά σχέδια να μπορεί να παραταθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, προθεσμία για την έκδοση αποφάσεων πληρωμής από την Επιτροπή, με την επιφύλαξη της εκπλήρωσης των σχετικών οροσήμων και στόχων έως τις 31 Αυγούστου 2026. Σε προηγούμενη έρευνα [19], η Διαμεσολαβήτρια εξέφρασε την άποψη ότι δεν είναι σαφές με ποιον τρόπο τα έγγραφα που αφορούν τις διαπραγματεύσεις για το ΣΑΑ, οι οποίες έχουν πλέον ολοκληρωθεί, «μετατρέπονται» σε έγγραφα στο πλαίσιο εν εξελίξει διαδικασίας λήψης αποφάσεων σχετικά με τη συμμόρφωση με το ΣΑΑ. Η Επιτροπή θα πρέπει να αποδείξει με ποιον ακριβώς τρόπο η δημοσιοποίηση των εγγράφων, τα οποία σχετίζονται με τον καθορισμό οροσήμων, θα μπορούσε να υπονομεύσει σοβαρά την αξιολόγηση των οροσήμων από την Επιτροπή.

[1] Σύμφωνα με τον κανονισμό 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, του Συμβουλίου και της Επιτροπής: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[2] Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 10 του Καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή, ο κανονισμός 2021/1163, της 24ης Ιουνίου 2021, για τη θέσπιση του καθεστώτος του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή και των γενικών όρων άσκησης των καθηκόντων του: https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en.

[3] Εάν η Επιτροπή επιθυμεί να υποβάλει έγγραφα ή πληροφορίες που θεωρεί εμπιστευτικά και τα οποία δεν θα πρέπει να γνωστοποιηθούν στον καταγγέλλοντα, αυτά θα πρέπει να φέρουν την ένδειξη «Εμπιστευτικό». Τα κρυπτογραφημένα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μπορούν να σταλούν στο ειδικό γραμματοκιβώτιό μας.

[4] Παράρτημα 1 της αρχικής απάντησης της Επιτροπής Ares(2022)6161068.

[5] Παράρτημα 2 της αρχικής απάντησης της Επιτροπής Ares(2022)6161068.

[6] Διεξάγεται σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφοι 4 και 5 του κανονισμού 1049/2001.

[7] Η Επιτροπή δήλωσε ότι οι διαβουλεύσεις με τις ολλανδικές αρχές στο επιβεβαιωτικό στάδιο βρίσκονταν σε εξέλιξη και δεν ήταν δυνατόν να παρασχεθούν εκείνη τη στιγμή.

[8] Άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) τέταρτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[9] Άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) πρώτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[10] Άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) δεύτερη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[11] Άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[12] Άρθρο 4 παράγραφος 3 πρώτο εδάφιο του κανονισμού 1049/2001.

[13] Επομένως, οι περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως διαφέρουν από εκείνες της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου της 15ης Φεβρουαρίου 2023, Asesores Comunitarious κατά Επιτροπής, T-77/22· διατίθεται στη διεύθυνση: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=270470&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=826561.

^[14] Βλ. υπόθεση 925/2022/LDS Η άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε έγγραφα που αφορούν τα εθνικά σχέδια της Σουηδίας και της Δανίας στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681.

[15] Για τα περισσότερα πρακτικά των συνεδριάσεων, ζητήθηκε η γνώμη των ολλανδικών αρχών σχετικά με την κοινοποίησή τους.

[16] Για παράδειγμα, το έγγραφο 1 περιγράφει γενικά τη δυνατότητα χρήσης του Μέσου Τεχνικής Υποστήριξης και παρόμοιες πληροφορίες είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο, το έγγραφο 12 περιέχει γενική αξιολόγηση και καθοδήγηση σχετικά με την περιγραφή του ΣΑΑ κατά τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή, τα έγγραφα 43 και 44 περιέχουν γενική αξιολόγηση και καθοδήγηση σχετικά με το κεφάλαιο για τους ελέγχους και τις δικλίδες ελέγχου, τα έγγραφα 49 και 50 περιέχουν γενικά παραδείγματα οροσήμων και στόχων για τη συνιστώσα της στέγασης, το έγγραφο 60 περιέχει γενικές πληροφορίες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να μοιάζουν τα ορόσημα και οι στόχοι.

[17] Για παράδειγμα, το έγγραφο 57 είναι πρακτικά στα οποία καταγράφεται γενική αξιολόγηση και καθοδήγηση που κοινοποιήθηκαν στις ολλανδικές αρχές σχετικά με τον ψηφιακό πυλώνα στο σχέδιο ΣΑΑ, το έγγραφο 67 είναι πρακτικά στα οποία καταγράφεται γενική αξιολόγηση και καθοδήγηση που κοινοποιήθηκε στις ολλανδικές αρχές σχετικά με το κεφάλαιο των λογιστικών και λοιπών ελέγχων.

[18] https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/netherlands-recovery-and-resilience-plan_en#documents (στα αγγλικά).

[19] Βλ. υπόθεση 1129/2022/SF Η άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να παράσχει στο κοινό πρόσβαση σε έγγραφα που αφορούν το γαλλικό εθνικό σχέδιο στο πλαίσιο του μηχανισμού ανάκαμψης και ανθεκτικότητας: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61897.