Έρευνα:  ΟI/1/2019/MIG

Τίτλος υπόθεσης: Διαφάνεια των οργάνων που συμμετέχουν στην προετοιμασία των συνεδριάσεων της Ευρωομάδας

Ημερομηνία: Δευτέρα 15 Ιουλίου 2019

Τόπος: Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κτίριο Charlemagne

Παρόν

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

Προϊστάμενος μονάδας και αναπληρωτής προϊστάμενος μονάδας, Γραμματεία του Eurogroup/EWG (ΓΔ ECFIN)

Προϊστάμενος τομέα, Γραμματεία της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής και της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής, Χρηματοπιστωτικές αγορές (ΓΔ ECFIN)

Διαχειριστής, Διαφάνεια, Διαχείριση Εγγράφων & Πρόσβαση σε Έγγραφα (SG)

Βοηθός Γενικού Διευθυντή (ΓΔ ECFIN)

Αναπληρωτής προϊστάμενος μονάδας και βοηθός, Διοργανικές σχέσεις και επικοινωνία (ΓΔ ECFIN)

Διαχειριστής, έλεγχος, προστασία και ασφάλεια των δεδομένων (ΓΔ ECFIN)

Βοηθός, έλεγχος, προστασία και ασφάλεια των δεδομένων (ΓΔ ECFIN)

Βοηθός, ομάδα ανταποκριτών ανθρώπινου δυναμικού και επιχειρησιακή συνέχεια (ΓΔ ECFIN)

2 Διοικητικοί υπάλληλοι, Δεοντολογία, Χρηστή Διοίκηση & Σχέσεις με τον Διαμεσολαβητή (ΓΓ)

Διοικητικός υπάλληλος, Νομική Υπηρεσία του Συμβουλίου της ΕΕ (Παρατηρητής)

Ευρωπαίος Διαμεσολαβητής

Fergal O’ Regan, προϊστάμενος μονάδας, Μονάδα ερευνών 2 &amp· Μονάδα στρατηγικών ερευνών

Michaela Gehring, χειριστής υποθέσεων, μονάδα ερευνών 2

Tanja Ehnert, χειρίστρια υποθέσεων, Μονάδα Στρατηγικών Ερευνών

Louise Olander, ασκούμενη, Μονάδα ερευνών 4

Σκοπός της συνεδρίασης

Σκοπός της συνεδρίασης ήταν η εξεταστική ομάδα της Διαμεσολαβήτριας να εξετάσει τους φακέλους της Επιτροπής σχετικά με τις αιτήσεις πρόσβασης του κοινού σε έγγραφα που σχετίζονται με την Ευρωομάδα και τα τρία όργανα που συμμετέχουν στην προετοιμασία των συνεδριάσεων της Ευρωομάδας ^[1]. Έμφαση δόθηκε στα αιτήματα που υποβλήθηκαν μετά την έγκριση από την Ευρωομάδα προορατικών μέτρων διαφάνειας τον Φεβρουάριο του 2016. Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας θέλησε να κατανοήσει καλύτερα τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή, η οποία παρέχει γραμματειακή υποστήριξη στα εν λόγω όργανα, χειρίζεται τα εν λόγω αιτήματα. Θέλουν επίσης να μάθουν τι είδους έγγραφα που σχετίζονται με τους εν λόγω φορείς δημοσιεύονται ή καταχωρίζονται στο μητρώο εγγράφων της Επιτροπής.

Παρόμοια συνεδρίαση πραγματοποιήθηκε μεταξύ της ερευνητικής ομάδας της Διαμεσολαβήτριας και εκπροσώπων του Συμβουλίου στις 9 Ιουλίου 2019. 

Εισαγωγή και διαδικαστικές πληροφορίες

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας συστήθηκε, ευχαρίστησε τους εκπροσώπους της Επιτροπής για την υποδοχή τους και εξέθεσε τον σκοπό της συνεδρίασης. Περιέγραψαν τους κανόνες που διέπουν τις επιθεωρήσεις και τις συνεδριάσεις του Διαμεσολαβητή, ιδίως ότι ο Διαμεσολαβητής δεν θα αποκαλύπτει πληροφορίες εκτός του γραφείου του Διαμεσολαβητή χωρίς την προηγούμενη συμφωνία της Επιτροπής ^[2].

Η ομάδα έρευνας εξήγησε ότι θα συνέτασσε έκθεση σχετικά με τη συνεδρίαση, η οποία θα διαβιβαζόταν στην Επιτροπή.

Ανταλλαγή πληροφοριών

Ως γενική παρατήρηση, η Επιτροπή εξήγησε ότι η Ευρωομάδα είναι ένα διακυβερνητικό άτυπο φόρουμ, το οποίο δεν εκδίδει επίσημες αποφάσεις και του οποίου οι δηλώσεις στερούνται νομικών αποτελεσμάτων. Προετοιμάζει τις συζητήσεις και τις αποφάσεις που λαμβάνονται από το Συμβούλιο Ecofin την επόμενη ημέρα ή τις αποφάσεις των διοικητικών οργάνων του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ)^[3] για θέματα σχετικά με το πρόγραμμα ^[4]. Οι συνεδριάσεις της Ευρωομάδας προετοιμάζονται σε μεγάλο βαθμό από την Ομάδα Εργασίας της Ευρωομάδας (EWG), η οποία αποτελεί ειδική σύνθεση της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής (ΟΔΕ) και, σε πιο περιορισμένο βαθμό, από την ΟΔΕ και την Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής (ΕΟΠ). Οι συζητήσεις στο πλαίσιο της ΟΕΕ και της Ευρωομάδας βασίζονται σε γραπτές εισηγήσεις που κατάρτισε κυρίως η Επιτροπή. Δημοσιεύονται στον ιστότοπο της Ευρωομάδας εφόσον ο συντάκτης δεν αντιτίθεται στη δημοσίευση, δεν επισημαίνονται ως ευαίσθητα και δεν βρίσκονται σε εξέλιξη:

https://www.consilium.europa.eu/en/council-eu/eurogroup/

Τα έγγραφα αυτά αφορούν τις γνώμες σχετικά με τα σχέδια δημοσιονομικών προγραμμάτων (που εκπονήθηκαν από την ΟΕΕ), τις θεματικές συζητήσεις (που εκπονήθηκαν από την ΕΟΠ) και την εποπτεία μετά το πρόγραμμα των χωρών της ζώνης του ευρώ που έχουν λάβει χρηματοδοτική συνδρομή, οι οποίες δημοσιεύονται ως εκθέσεις της Επιτροπής ανά διετία (που εκπονούνται από την ΟΔΕ). Τα έγγραφα αυτά δημοσιεύονται επίσης στον ιστότοπο της Επιτροπής:

https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-economic-governance-monitoring-prevention-correction/stability-and-growth-pact/annual-draft-budgetary-plans-dbps-euro-area-countries_en

https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-financial-assistance_en

Σχετικά με τις αιτήσεις πρόσβασης σε έγγραφα που έλαβε η Επιτροπή

Όσον αφορά τις αιτήσεις για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα, η Επιτροπή δήλωσε ότι, από τον Φεβρουάριο του 2016, έχει λάβει 38 αιτήσεις, οι οποίες κατά κάποιον τρόπο σχετίζονται με τις συζητήσεις στο πλαίσιο της Ευρωομάδας και τις εργασίες της Ομάδας «Ευρωομάδα», της Οικονομικής και Δημοσιονομικής Επιτροπής και της Επιτροπής Οικονομικής Πολιτικής. 36 από τα αιτήματα αυτά εξετάστηκαν από τη Γενική Διεύθυνση Οικονομικών και Χρηματοδοτικών Υποθέσεων (ΓΔ ECFIN) της Επιτροπής, ένα από την Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSS) και ένα από τη Γραμματεία της Ευρωομάδας/ΟΕΕ. Τα περισσότερα από τα αιτήματα αφορούσαν έγγραφα που ήταν ήδη διαθέσιμα στο κοινό. Ορισμένες από τις αιτήσεις αφορούσαν τα ίδια έγγραφα. Ειδικότερα, 25 από τους αιτούντες ζήτησαν πρόσβαση στη γνώμη της Επιτροπής του 2017 σχετικά με το σχέδιο δημοσιονομικού προγράμματος της Ιταλίας.

Η πλήρης πρόσβαση του κοινού στα ζητούμενα έγγραφα χορηγήθηκε σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από δύο. Για μία από αυτές ^[5], η οποία αφορούσε επανεξέταση της κοινωνικής πρόνοιας στην Ελλάδα, υποβλήθηκε επιβεβαιωτική αίτηση, αλλά απορρίφθηκε λόγω της ανάγκης προστασίας των διεθνών σχέσεων ^[6] και της δημοσιονομικής, νομισματικής ή οικονομικής πολιτικής της Ένωσης ή κράτους μέλους ^[7]. Ο λόγος της απόρριψης - μεταξύ άλλων - ήταν ότι μεταξύ των εγγράφων που καλύπτονται από την αίτηση ήταν εμπιστευτικά έγγραφα προερχόμενα από την Παγκόσμια Τράπεζα, η οποία είχε κληθεί να γνωμοδοτήσει και είχε αντιταχθεί στην κοινοποίηση των εν λόγω εγγράφων.

Το δεύτερο αίτημα αφορούσε τη μεταρρύθμιση του τομέα των υδάτων στην Ιρλανδία ^[8]. Στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή χορήγησε πλήρη πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα ενημέρωσης μετά τη δημοσίευση που είχαν ήδη δημοσιευθεί ^[9], και αρνήθηκε την πρόσβαση σε άλλα εσωτερικά προπαρασκευαστικά έγγραφα ενημέρωσης με βάση την ανάγκη προστασίας της διαδικασίας λήψης αποφάσεων ^[10]. Το αίτημα αφορούσε επίσης έγγραφα που είχαν συνταχθεί από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Η Επιτροπή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι δεν είχε στην κατοχή της τα εν λόγω έγγραφα. Δεν υποβλήθηκε επιβεβαιωτική αίτηση αμφισβήτησης της απόφασης της Επιτροπής.

Η Επιτροπή διαβίβασε στον Διαμεσολαβητή φάκελο που περιείχε:

1.) Τα σχετικά αιτήματα για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα από τον Φεβρουάριο του 2016 έως σήμερα,

2.) Οι αποφάσεις της Επιτροπής επί των αιτήσεων αυτών,

3.) Τα ίδια τα ζητούμενα έγγραφα (με εξαίρεση εκείνα που αφορούν τις αιτήσεις πρόσβασης αριθ. 37 και 38).

Σχετικά με τη διαχείριση και τη δημοσίευση από την Επιτροπή εγγράφων που αφορούν την Ευρωομάδα εν γένει

Η ομάδα έρευνας της Διαμεσολαβήτριας ρώτησε σχετικά με το σύστημα της Επιτροπής για τη δημοσιοποίηση και/ή τη διάθεση εγγράφων που έχουν δημοσιοποιηθεί κατόπιν αιτήματος βάσει του κανονισμού 1049/2001. Θέλουν επίσης να μάθουν αν δημοσιεύονται οι ημερήσιες διατάξεις και οι ημερομηνίες των συνεδριάσεων της ΟΕΕ, της ΟΔΕ και της ΕΟΠ.

Η Επιτροπή δήλωσε ότι τα περισσότερα από τα έγγραφα που ζητήθηκαν βάσει του κανονισμού 1049/2001 από τον Φεβρουάριο του 2016 είχαν ήδη καταστεί διαθέσιμα στον ιστότοπο της Επιτροπής πριν από την παραλαβή των αιτήσεων πρόσβασης. Επιπλέον, η Επιτροπή δήλωσε ότι τα έγγραφα ήταν εύκολο να βρεθούν ως ο εν λόγω ιστότοπος: https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-economic-governance-monitoring-prevention-correction_en

αναδιαρθρώθηκε και ευθυγραμμίστηκε με τους 10 τομείς προτεραιότητας του Προέδρου Juncker για την αύξηση της προσβασιμότητας των εγγράφων τον Ιανουάριο του 2017. Επιπλέον, παραπομπές σε αυτά και παρόμοια έγγραφα υπάρχουν στο γενικό μητρώο εγγράφων της Επιτροπής. Ωστόσο, μετά τη δημοσιοποίηση ενός εγγράφου βάσει του κανονισμού 1049/2001, η Επιτροπή δεν ελέγχει αν το έγγραφο αυτό έχει ήδη καταχωριστεί και/ή καταστεί διαθέσιμο στο επιγραμμικό μητρώο της. Ως εκ τούτου, είναι πιθανό να μην είναι διαθέσιμα στο μητρώο της Επιτροπής όλα τα έγγραφα που σχετίζονται με την Ευρωομάδα, τα οποία έχουν δημοσιοποιηθεί από τον Φεβρουάριο του 2016.

Όσον αφορά τη δημοσίευση των ημερομηνιών, των ημερήσιων διατάξεων και των πρακτικών των συνεδριάσεων της ΟΕΕ ως του κύριου οργάνου που συμμετέχει στην προετοιμασία των συνεδριάσεων της Ευρωομάδας, η Επιτροπή εξήγησε ότι επί του παρόντος δεν δημοσιεύονται. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό θα συζητηθεί από το Eurogroup κατά τη συνεδρίασή του τον Σεπτέμβριο του 2019. Η Επιτροπή σημείωσε επίσης ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχει λάβει αιτήματα παροχής πληροφοριών ή πρόσβασης του κοινού σχετικά με τις ημερομηνίες, τις ημερήσιες διατάξεις και τα πρακτικά των συνεδριάσεων της ΟΕΕ, της ΟΔΕ και της ΕΟΠ όσον αφορά την προετοιμασία των συνεδριάσεων της Ευρωομάδας.

Προς ενημέρωση, η Επιτροπή πρόσθεσε ότι οι ημερήσιες διατάξεις της EWG ακολουθούν στενά τις ημερήσιες διατάξεις της ίδιας της Ευρωομάδας και οι συνεδριάσεις πραγματοποιούνται συνήθως περίπου 10 ημέρες πριν από τη συνεδρίαση της Ευρωομάδας. Η Επιτροπή συμφώνησε να παράσχει στη Διαμεσολαβήτρια εμπιστευτικό αντίγραφο πρόσφατου δείγματος της ημερήσιας διάταξης των ΟΕΕ.

Συμπέρασμα

Η ομάδα έρευνας ευχαρίστησε τους εκπροσώπους της Επιτροπής για τον χρόνο τους και για τις εξηγήσεις που παρασχέθηκαν, και η συνεδρίαση ολοκληρώθηκε. 

Βρυξέλλες, 8 Οκτωβρίου 2019

τη Fergal O’ Regan τη Michaela Gehring

Επικεφαλής του τμήματος διαχείρισης υποθέσεων IU2 και SIU, IU 2

[1] Η Ομάδα «Ευρωομάδα» (EWG), η Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή (ΟΔΕ) και η Επιτροπή Οικονομικής Πολιτικής (ΕΟΠ)

[2] Άρθρο 4.8 των διατάξεων εφαρμογής του Ευρωπαίου Διαμεσολαβητή.

[3] Βλ. https://www.esm.europa.eu/about-us/how-we-work/esg/esg-governance.

[4] Ο ΕΜΣ παρέχει χρηματοδοτική συνδρομή σε χώρες της ζώνης του ευρώ που αντιμετωπίζουν ή απειλούνται από σοβαρά οικονομικά προβλήματα. Για παράδειγμα, μπορεί να χορηγήσει δάνειο στο πλαίσιο προγράμματος μακροοικονομικής προσαρμογής.

[5] Αριθμός 38 στον κατάλογο των αιτήσεων που υπέβαλε η Επιτροπή.

[6] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) τρίτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[7] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 1 στοιχείο α) τέταρτη περίπτωση του κανονισμού 1049/2001.

[8] Αριθμός 37 στον κατάλογο των αιτήσεων που υπέβαλε η Επιτροπή.

[9] Βλ. https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-and-fiscal-policy-coordination/eu-financial-assistance/which-eu-countries-have-received-assistance/financial-assistance-ireland_en#reports.

[10] Σύμφωνα με το άρθρο 4 παράγραφος 3 του κανονισμού 1049/2001.