Ιστορικό

1. Η παρούσα υπόθεση αφορά την άρνηση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Ασφάλειας της Αεροπορίας («EASA») να χορηγήσει πρόσβαση σε ορισμένα έγγραφα που αφορούν τέσσερις παρόχους υπηρεσιών συντήρησης αεροσκαφών εγκατεστημένους στην Ασία.

2. Μία από τις αρμοδιότητες του EASA είναι να εγκρίνει φορείς, όπως οι τέσσερις φορείς που εμπλέκονται στην παρούσα υπόθεση, οι οποίοι ασχολούνται με τη συντήρηση αεροναυτικών προϊόντων που βρίσκονται εκτός της επικράτειας των κρατών μελών. Εάν ο EASA καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ένας φορέας συμμορφώνεται με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις, εκδίδει πιστοποιητικό έγκρισης. Όλοι οι εγκεκριμένοι φορείς υπόκεινται σε επιτήρηση από τον EASA προκειμένου να διασφαλίζεται ότι εξακολουθούν να συμμορφώνονται με τις εφαρμοστέες απαιτήσεις. Κάθε 24 μήνες, οι ελεγκτές καταρτίζουν «έκθεση σύστασης έγκρισης», η οποία περιέχει τα πορίσματα των δραστηριοτήτων εποπτείας και τις σχετικές συστάσεις που αφορούν την έγκριση του EASA.

3. Το 2010, ο EASA απέρριψε αίτηση για πρόσβαση σε έγγραφα που υπέβαλε ένωση μηχανικών αεροσκαφών («ο καταγγέλλων»).

4. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων υπέβαλε επιβεβαιωτική αίτηση πρόσβασης σε: i) τα σχέδια επιτήρησης του EASA που αφορούν τους τέσσερις σχετικούς παρόχους υπηρεσιών συντήρησης αεροσκαφών· και ii) τις εκθέσεις συστάσεων έγκρισης του EASA σχετικά με τους εν λόγω τέσσερις παρόχους.

5. Ο EASA απέρριψε την επιβεβαιωτική αίτηση βάσει του κανονισμού 1049/2001 για την πρόσβαση του κοινού στα έγγραφα [1] («κανονισμός 1049/2001»). Ειδικότερα, ο EASA στήριξε την απόφασή του στην προστασία του σκοπού επιθεώρησης, έρευνας και οικονομικού ελέγχου (άρθρο 4 παράγραφος 2 τρίτη περίπτωση) και στην προστασία των εμπορικών συμφερόντων (άρθρο 4 παράγραφος 2 πρώτη περίπτωση).

6. Τον Μάιο του 2011, ο καταγγέλλων υπέβαλε την παρούσα καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή [2].

Επί του ισχυρισμού περί αρνήσεως παροχής προσβάσεως στα έγγραφα

Η πρόταση φιλικής λύσης του Διαμεσολαβητή

7. Αφού έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προέβαλαν τα μέρη, ο Διαμεσολαβητής εξέτασε τα έγγραφα του φακέλου του EASA. Στη συνέχεια, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να υποβάλει πρόταση φιλικής λύσης.

8. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι ο κανονισμός 1049/2001 θεσπίζει την αρχή της πρόσβασης του κοινού σε όλα τα έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή των θεσμικών οργάνων, εκτός εάν το θεσμικό όργανο στο οποίο υποβάλλεται αίτηση πρόσβασης μπορεί να αποδείξει ότι ισχύει μία από τις εξαιρέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 έως 3 του κανονισμού. Επιπλέον, δεδομένου ότι παρεκκλίνουν από την αρχή της ευρύτερης δυνατής πρόσβασης του κοινού στα έγγραφα, οι εξαιρέσεις από το δικαίωμα πρόσβασης πρέπει να ερμηνεύονται και να εφαρμόζονται αυστηρά [3].

9. Ο Διαμεσολαβητής διατύπωσε την προκαταρκτική άποψη ότι, σε αντίθεση με τη γνώμη του EASA, δεν είχε το δικαίωμα να επικαλεστεί την εξαίρεση σχετικά με την προστασία των εμπορικών συμφερόντων αρνούμενος να παράσχει τουλάχιστον μερική πρόσβαση στις (ii) εκθέσεις συστάσεων έγκρισης. Ειδικότερα, ο EASA θα μπορούσε να διαγράψει τις πληροφορίες που θα μπορούσαν να θεωρηθούν εμπορικά ευαίσθητες, όπως για παράδειγμα τα ονόματα πελατών και ορισμένων κατασκευαστών αεροσκαφών.

10. Όσον αφορά την προστασία του σκοπού επιθεώρησης, έρευνας και οικονομικού ελέγχου, ο Διαμεσολαβητής διατύπωσε την προκαταρκτική άποψη ότι η εξαίρεση αυτή δεν μπορούσε να δικαιολογήσει την άρνηση παροχής πρόσβασης i) στα σχέδια επιτήρησης σε τρίτους. Ειδικότερα, τα σχέδια επιτήρησης γνωστοποιήθηκαν εκ των προτέρων στους ενδιαφερόμενους οργανισμούς. Ως εκ τούτου, δεν αφορούσαν «απροειδοποίητους ελέγχους», οι οποίοι, εξ ορισμού, πρέπει να τηρούνται μυστικοί πριν από τη διενέργειά τους, προκειμένου να μην υπονομεύεται ο σκοπός τους.

11. Επιπλέον, όσον αφορά ii) τις εκθέσεις σύστασης έγκρισης, ο Διαμεσολαβητής έκρινε ότι ο EASA είχε έννομο συμφέρον να λαμβάνει από τους επιθεωρούμενους οργανισμούς όλες τις πληροφορίες που χρειαζόταν για την εκπλήρωση των καθηκόντων του. Ως εκ τούτου, η συνεργασία των επιθεωρούμενων οργανισμών ήταν σίγουρα χρήσιμη ή ακόμη και αναγκαία. Ωστόσο, η «αμοιβαία εμπιστοσύνη» στην οποία αναφέρθηκε ο EASA δεν θα μπορούσε να προκύψει από την παραδοχή ότι οι πληροφορίες που λαμβάνονται από τους οργανισμούς, οι οποίες ενδέχεται να αποκαλύψουν ζητήματα ασφάλειας, θα παραμείνουν απόρρητες για αόριστο χρονικό διάστημα. Επιπλέον, η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι, όπως αναγνώρισε ο ίδιος ο οργανισμός, οι επιθεωρούμενοι οργανισμοί είχαν τη νομική υποχρέωση να είναι διαφανείς έναντι του EASA.

12. Με βάση τα ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής υπέβαλε την ακόλουθη πρόταση για φιλική λύση:

«Λαμβάνοντας υπόψη τα πορίσματα της Διαμεσολαβήτριας, ο EASA θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης πλήρους πρόσβασης i) στα σχέδια επιτήρησης. Επιπλέον, ο EASA θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης πλήρους ή τουλάχιστον μερικής πρόσβασης σε ii) τις εκθέσεις συστάσεων έγκρισης, με την επιφύλαξη της δυνατότητας άρνησης της γνωστοποίησης τυχόν εμπορικά ευαίσθητων πληροφοριών.»

13. Στην απάντησή του στην πρόταση φιλικής λύσης, ο EASA εξέφρασε τη δέσμευσή του να προσδώσει την πληρέστερη δυνατή αποτελεσματικότητα στο δικαίωμα πρόσβασης στα έγγραφα που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1049/2001. Ωστόσο, αφού ανέλυσε την πρόταση φιλικής λύσης της Διαμεσολαβήτριας, ο EASA δήλωσε ότι δεν μπορούσε να την αποδεχθεί. Επανέλαβε την άποψή της ότι τα ζητηθέντα έγγραφα καλύπτονταν από τις προαναφερθείσες εξαιρέσεις του κανονισμού 1049/2001.

14. Ο καταγγέλλων εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για την απάντηση του EASA.

Σχέδιο σύστασης του Διαμεσολαβητή  

15. Κατά την εξέταση του σχεδίου σύστασης προς τον EASA, η Διαμεσολαβήτρια έλαβε υπόψη τα επιχειρήματα και τις γνώμες που προέβαλαν τα μέρη. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια υπέβαλε στον EASA το ακόλουθο σχέδιο σύστασης:

«Ο EASA θα πρέπει να παρέχει πλήρη πρόσβαση i) στα σχέδια επιτήρησης και πλήρη ή τουλάχιστον μερική πρόσβαση ii) στις εκθέσεις συστάσεων έγκρισης.»

16. Στην εμπεριστατωμένη γνώμη του, ο EASA ενημέρωσε τη Διαμεσολαβήτρια ότι αποφάσισε να αποδεχθεί το σχέδιο σύστασης. Ως εκ τούτου, ο EASA ανακοίνωσε ότι θα παρείχε πλήρη πρόσβαση i) στα σχέδια επιτήρησης και μερική πρόσβαση ii) στις εκθέσεις σύστασης έγκρισης στις περιπτώσεις στις οποίες, κατά τον κρίσιμο χρόνο, δεν υπήρχε εν εξελίξει συζήτηση μεταξύ του EASA και του παρόχου σχετικά με εκκρεμή ζητήματα.

17. Ο καταγγέλλων δεν υπέβαλε περαιτέρω παρατηρήσεις.

18. Η Διαμεσολαβήτρια επιθυμεί να συγχαρεί τον EASA για το γεγονός ότι συμφώνησε να αλλάξει τη θέση του και να αποδεχθεί το σχέδιο σύστασής της προκειμένου να προωθηθεί ακόμη μεγαλύτερη διαφάνεια. Λαμβανομένου υπόψη του γεγονότος ότι ο καταγγέλλων δεν υπέβαλε περαιτέρω παρατηρήσεις, ο Διαμεσολαβητής αντιλαμβάνεται ότι το αποτέλεσμα αυτό είναι ικανοποιητικό για τον καταγγέλλοντα. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής αποφάσισε να περατώσει την παρούσα έρευνα.

Συμπέρασμα

Με βάση την έρευνα σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Ο EASA αποδέχθηκε το σχέδιο σύστασης του Διαμεσολαβητή.

Ο καταγγέλλων και ο EASA θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

η Έμιλι Ο' Ράιλι