FOR PREVIEWING & TESTING PURPOSES ONLY.
This notification will disappear once the page will be published.
This link is available for less than 30 minutes.
  • Easy to read
  • Text size

You have a complaint against an EU institution or body?

Current language: 
  • Ελληνικά
Source language: 
Available languages: 
The translation of this page has been generated by machine translation.
Machine translations can contain errors potentially reducing clarity and accuracy; the Ombudsman accepts no liability for any discrepancies. For the most reliable information and legal certainty, please refer to the source version in English linked above.
For more information please consult our language and translation policy.

Διατήρηση της ανεξαρτησίας των θεσμικών οργάνων του διαμεσολαβητή

Κεντρική ομιλία της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας Teresa Anjinho στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης σχετικά με τους απειλούμενους θεσμούς διαμεσολαβητών κατά τη διάρκεια της Περιφερειακής Διάσκεψης στη Λευκωσία της Κύπρου

Αγαπητοί συνάδελφοι, αγαπητοί φίλοι,

Ήταν πραγματικά εμπνευσμένο να ακούσω τις συζητήσεις σε αυτό το συνέδριο και είμαι στην ευχάριστη θέση να συμμετάσχω μαζί σας σε αυτούς τους σημαντικούς προβληματισμούς.

Συναντιόμαστε σε μια εποχή που η γεωπολιτική αναταραχή, η οικονομική πίεση και η ψηφιακή αλλαγή αναδιαμορφώνουν τις κοινωνίες μας και αναγκάζουν όσους κυβερνούν να προσαρμοστούν με ταχύτητα.

Σε αυτό το πνεύμα, έχω επίσης προσαρμόσει τις παρατηρήσεις μου με ταχύτητα – μερικές από αυτές πολύ αργά χθες το βράδυ. Έτσι, αν σταματήσω κάποια στιγμή, δεν είναι για δραματικό αποτέλεσμα – απλώς προσπαθώ να αποκρυπτογραφήσω τον δικό μου γραφικό χαρακτήρα.

Τέτοιες εποχές μας υπενθυμίζουν, περισσότερο από ποτέ, γιατί ο ρόλος μας έχει σημασία: να διαφυλάξουμε τη δημοκρατία και να υπερασπιστούμε τα δικαιώματα των πολιτών.

Όλοι μοιραζόμαστε μια απλή πεποίθηση: η δημόσια εξουσία πρέπει να ασκείται δίκαια, με διαφάνεια και στην υπηρεσία του λαού. Αλλά γνωρίζουμε επίσης ότι μπορούμε να δώσουμε σε αυτή την πεποίθηση πραγματικό νόημα μόνο αν είμαστε πλήρως ανεξάρτητοι.

Σήμερα, λοιπόν, θέλω να αναλογιστώ τρία πράγματα: πώς μπορεί να υπονομευθεί η ανεξαρτησία μας, πώς μπορούμε να τη διατηρήσουμε και πώς μπορούμε να συνεργαστούμε —σε όλα τα δίκτυά μας, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Δικτύου Διαμεσολαβητών που έχω το προνόμιο να συντονίζω— ώστε η συλλογική μας φωνή να παραμείνει ισχυρή και σαφής.

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με το γιατί η ανεξαρτησία έχει τόση σημασία.

Είναι αυτό που δίνει αξιοπιστία στο έργο μας και ενθαρρύνει τους ανθρώπους να μας εμπιστεύονται. Διασφαλίζει ότι τα συμπεράσματά μας ακολουθούν τα αποδεικτικά στοιχεία, τον νόμο και τις αρχές της χρηστής διοίκησης – όχι τις προτιμήσεις εκείνων που εξετάζουμε.

Και επειδή αποτελούμε ουσιαστικό μέρος των ελέγχων και των ισορροπιών μιας υγιούς δημοκρατίας, η ανεξαρτησία μας δεν είναι απλώς ένα θεσμικό ζήτημα. Είναι απαραίτητη για την ίδια τη δημοκρατία.

Πόσο ασφαλής είναι όμως αυτή η ανεξαρτησία στην πράξη; Η ανεξαρτησία μπορεί να υπονομευθεί με πολλούς τρόπους —και όχι πάντα μέσω άμεσων πολιτικών παρεμβάσεων.

Μερικές φορές η πίεση είναι οικονομική ή λειτουργική. Πώς μπορεί κανείς να διατηρήσει την ανεξαρτησία του εάν ένα γραφείο δεν διαθέτει επαρκείς πόρους; Πώς εκπληρώνει κανείς μια διευρυνόμενη εντολή χωρίς το απαραίτητο προσωπικό και εμπειρογνωσία; Πώς διασφαλίζεται η συνέχεια όταν καθυστερεί ο διορισμός διαδόχου;

Οι εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου τεκμηριώνουν ορισμένες από αυτές τις πιέσεις εντός της ΕΕ: περικοπές του προϋπολογισμού, απορρίψεις αιτιολογημένων αιτημάτων για πρόσθετους πόρους, ευρύτερες εντολές χωρίς αντίστοιχα μέσα και καθυστερήσεις στον διορισμό νέων διαμεσολαβητών όταν λήγει μια εντολή – και γνωρίζω ότι πολλοί από εσάς, πολύ πέρα από την ΕΕ, τις αναγνωρίζετε πολύ καλά.

Σε άλλες περιπτώσεις, η πίεση είναι πιο άμεση. Ορισμένοι συνάδελφοι έχουν δεχθεί πιέσεις για την προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Άλλοι αντιμετωπίζουν κυβερνήσεις που διστάζουν να δεχτούν έλεγχο ή συστάσεις που αμφισβητούν καθιερωμένες πρακτικές.

Και υπάρχει μια άλλη διάσταση που δεν πρέπει να παραβλέψουμε: πώς γίνεται αντιληπτή η ανεξαρτησία μας. Πρέπει να παραμείνουμε αμερόληπτοι, ακόμη και αν συμπάσχουμε φυσικά με τους καταγγέλλοντες. Πρέπει να προωθήσουμε θετικές αλλαγές χωρίς να μας αντιλαμβάνονται ως πολιτικούς παράγοντες ή ακτιβιστές. Και πρέπει να είμαστε έτοιμοι να υπερασπιστούμε τη νομιμότητα του έργου μας όταν αμφισβητείται δημοσίως.

Οι πιέσεις αυτές μπορεί να λάβουν διάφορες μορφές, ανάλογα με τις εθνικές μας συνθήκες και τις θεσμικές ρυθμίσεις. Ωστόσο, αποκαλύπτουν μια κοινή ευπάθεια – και, ως εκ τούτου, μια κοινή αιτία.

Λοιπόν, τι μπορούμε να κάνουμε;

Για να ξεκινήσουμε, χρειαζόμαστε ισχυρές θεσμικές διασφαλίσεις: σαφείς νομικές εγγυήσεις, διαφανείς διαδικασίες διορισμού, ασφαλείς εντολές, επαρκείς και προβλέψιμους πόρους και τις εξουσίες που απαιτούνται για την αποτελεσματική εκτέλεση του έργου μας.

Ωστόσο, οι νομικές εγγυήσεις από μόνες τους δεν αρκούν.

Η ανεξαρτησία είναι επίσης κάτι που χτίζουμε και επιδεικνύουμε καθημερινά, μέσω της ποιότητας και της αξιοπιστίας του έργου μας.

Απαιτεί από εμάς να είμαστε αυστηροί στις έρευνές μας, συνεπείς στη συλλογιστική μας, διαφανείς στις διαδικασίες μας και δίκαιοι στις συναλλαγές μας με τις δημόσιες αρχές. Απαιτεί από εμάς να εξηγήσουμε με σαφήνεια τα ευρήματά μας, ακόμη και όταν είναι δύσκολα ή αντιδημοφιλή.

Πρέπει επίσης να είμαστε υπόλογοι. Ανεξαρτησία δεν σημαίνει να είσαι πέρα από κάθε έλεγχο. Αντίθετα, η διαφάνεια σχετικά με τις μεθόδους, τις αποφάσεις και τα αποτελέσματά μας ενισχύει τη νομιμότητά μας.

Υπάρχει όμως ένα ακόμη σημείο που θέλω να τονίσω: κανένας διαμεσολαβητής δεν θα πρέπει να υπερασπίζεται μόνος του την ανεξαρτησία του. Περιφερειακά μέσω του AOM, παγκοσμίως μέσω του IOI, σε ολόκληρη την ΕΕ μέσω του ENO. Κάθε ένα από τα δίκτυά μας φέρει τη δική του ιστορία, τη δική του γεωγραφία και τα δικά του δυνατά σημεία. Κανένα από αυτά δεν υποκαθιστά τα άλλα· μαζί σχηματίζουν έναν ιστό αλληλεγγύης που κανένας θεσμός δεν θα μπορούσε να υφάνει μόνος του.

Επικροτώ την απόφαση να τεθεί η συνεργασία και η αλληλεγγύη μεταξύ των θεσμικών μας οργάνων στην ημερήσια διάταξη αυτής της διάσκεψης – και ευχαριστώ την ΑΟΜ, επίσης τον οικοδεσπότη μας, για την τόσο πιστή ενσωμάτωση αυτού του πνεύματος σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Μια περιοχή όπου συναντώνται τόσες πολλές από τις προκλήσεις μας.

Επιτρέψτε μου να μιλήσω για το δίκτυο που γνωρίζω από μέσα. Δεν το κάνω για να το κρατήσω ως μοντέλο, αλλά για να μοιραστώ μια εμπειρία μεταξύ πολλών – με την ελπίδα ότι αντηχεί με τη δική σας και ότι η δική σας μπορεί να εμπλουτίσει τη δική μας.

Ως συντονιστής του ΕΝΟ – ένα έργο για το οποίο είμαι εξαιρετικά περήφανος – επιτρέψτε μου να αποτίσω φόρο τιμής σε αυτό που χτίσαμε τις τελευταίες τρεις δεκαετίες.

Πριν από λίγες εβδομάδες, χάρη στη συμβολή των γραφείων του ΕΝΟ σε ολόκληρη την ΕΕ, δημοσιεύσαμε έκθεση για την 30ή επέτειό μας.

Δείχνει ότι, παρά τα διαφορετικά μεγέθη και τις εντολές μας, το δίκαιο της ΕΕ είναι το κοινό νήμα που μας συνδέει.

Έχουμε δημιουργήσει μια κοινότητα εμπειρογνωσίας, εμπειρίας και κοινών αξιών. Στο πλαίσιο του ΕΝΟ, πιστεύω ότι πρέπει τώρα να κάνουμε μεγαλύτερη χρήση αυτής της κοινότητας. Βλέπω –τουλάχιστον– τρεις τρόπους για να γίνει αυτό, και υποψιάζομαι ότι πολλοί από εσάς, ακόμη και σε άλλα δίκτυα, κάνετε τις ίδιες ερωτήσεις.

Πρώτον, θα πρέπει να καταστήσουμε το ΕΝΟ ισχυρότερο φόρουμ για την προστασία της θεσμικής ανεξαρτησίας.

Με βάση τις ανταλλαγές απόψεων που είχαμε κατά τη διάσκεψη του ΕΝΟ στις Βρυξέλλες τον περασμένο Νοέμβριο, θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε μια πιο συστηματική προσέγγιση για την αμοιβαία υποστήριξη: έγκαιρος διάλογος όταν ένα από τα θεσμικά μας όργανα υφίσταται πιέσεις· χώρο για την ανταλλαγή εμπειριών, τον εντοπισμό αναδυόμενων απειλών και τη συζήτηση του βέλτιστου τρόπου αντίδρασης· και ανταλλαγές σχετικά με τις διαδικασίες διορισμού, τις δημοσιονομικές ρυθμίσεις, τις νομικές διασφαλίσεις και τις πρακτικές προκλήσεις των αδικαιολόγητων παρεμβάσεων.

Και, κατά περίπτωση, θα μπορούσαμε να προσφέρουμε συλλογική στήριξη όταν αμφισβητείται η ανεξαρτησία ενός θεσμικού οργάνου-μέλους – μέσω δηλώσεων, διαλόγου με αρμόδιους ευρωπαϊκούς φορείς ή άλλων μορφών αλληλεγγύης.

Θα ήθελα να θεωρήσουμε το ENO ως ένα είδος συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης και αμοιβαίας υποστήριξης.

Δεύτερον, θα μπορούσαμε επίσης να χρησιμοποιήσουμε συστηματικότερα το ΕΝΟ για πρακτική συνεργασία.

Ήδη παραδίδουμε.

Φέτος ξεκινήσαμε δύο νέες κοινές έρευνες. Η μία αφορά το σύστημα προειδοποίησης της ΕΕ για την ασφάλεια των τροφίμων και η άλλη, με επικεφαλής τον Σλοβένο Διαμεσολαβητή, είναι αφιερωμένη στη νομοθεσία της ΕΕ για το κλίμα.

Ωστόσο, υπάρχουν περισσότερες δυνατότητες διερεύνησης: ανταλλαγή μεθόδων έρευνας, εμπειρογνωσίας και κατάρτισης· ανάπτυξη ανταλλαγών μεταξύ του προσωπικού μας· και τον εντοπισμό ζητημάτων στα οποία οι συντονισμένες εργασίες θα μπορούσαν να αποφέρουν μεγαλύτερα αποτελέσματα από ό,τι οι μεμονωμένες δράσεις.

Αυτό, επίσης, ενισχύει την ανεξαρτησία. Όσο περισσότερη εμπειρογνωμοσύνη μοιραζόμαστε, τόσο ισχυρότερα γίνονται τα θεσμικά μας όργανα και τόσο καλύτερα εξοπλισμένοι είμαστε για τον έλεγχο των διοικήσεων που δραστηριοποιούνται σε διασυνοριακό επίπεδο.

Τρίτον, θα πρέπει να αναπτύξουμε μια ισχυρότερη συλλογική φωνή.

Υπάρχουν ευρωπαϊκοί και διεθνείς οργανισμοί που διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη διασφάλιση της ανεξαρτησίας των θεσμών του διαμεσολαβητή, συμπεριλαμβανομένης της Επιτροπής της Βενετίας.

Θα πρέπει να αξιοποιούμε καλύτερα αυτές τις σχέσεις και να μιλάμε με μία φωνή όταν διακυβεύονται κοινές αρχές – επίσης σε συνεννόηση με το IOI ή το AOM, κατά περίπτωση.

Το ΕΝΟ μπορεί επίσης να δώσει μεγαλύτερη προβολή στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν τα μεμονωμένα μέλη και να τα εντάξει στον ευρωπαϊκό διάλογο για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι πρέπει να μιλάμε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο. Η δύναμή μας έγκειται ακριβώς στην ποικιλομορφία μας. Αλλά όσον αφορά τη θεμελιώδη σημασία της ανεξαρτησίας, θα πρέπει να είμαστε σε θέση να σταθούμε ενωμένοι.

Με απλά λόγια, είναι καιρός να σκεφτούμε τα δίκτυά μας πιο στρατηγικά: μια κοινότητα που μπορεί να ενισχύσει κάθε ένα από τα θεσμικά μας όργανα, να ενισχύσει την επιρροή μας και να προσφέρει μια προστατευτική ασπίδα σε κάθε γραφείο που αντιμετωπίζει δυσκολίες.

Τίποτα από αυτά δεν ανήκει σε ένα μόνο δίκτυο. Οι πιέσεις που αντιμετωπίζουμε δεν γνωρίζουν σύνορα, ούτε και η αλληλεγγύη μας. Θα ήθελα να καλωσορίσω θερμά τις στενότερες ανταλλαγές μεταξύ του ENO, του AOM και των εταίρων μας πέρα από την Ευρώπη, ώστε να μαθαίνουμε ο ένας από τον άλλο και όχι παράλληλα.

Ας είναι λοιπόν ένα κάλεσμα συσπείρωσης – για καθένα από τα δίκτυα που εκπροσωπούνται εδώ και για όλους εμάς που συμμεριζόμαστε αυτό το κάλεσμα.

Έχω πει προηγουμένως ότι οι διαμεσολαβητές είναι αισιόδοξοι στην καρδιά. Διαφορετικά, δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε τη δουλειά μας. Πιστεύουμε σε μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι μπορούν να αναμένουν ότι η εξουσία θα ασκείται δίκαια, οι καταγγελίες τους θα λαμβάνονται σοβαρά υπόψη και οι θεσμοί θα λογοδοτούν.

Η ανεξαρτησία μας υπηρετεί αυτή την πεποίθηση. Όταν την ενισχύουμε, ενισχύουμε την αξιοπιστία των δημοκρατικών θεσμών. Όταν συνεργαζόμαστε διασυνοριακά και αλληλοϋποστηριζόμαστε, κάνουμε την προστασία των δικαιωμάτων πιο συνεπή και αποτελεσματική.

Χρειαζόμαστε ο ένας τον άλλον περισσότερο από ποτέ: να ενισχύσουμε τον ρόλο μας στην υπεράσπιση της δημοκρατικής διακυβέρνησης, να προστατεύσουμε την ανεξαρτησία που καθιστά δυνατό το έργο μας και να αντλήσουμε δύναμη από τη συλλογική μας ανθεκτικότητα – εδώ στη Μεσόγειο, σε ολόκληρη την Ευρώπη και πέραν αυτής.

Η Κύπρος φιλοξενεί ελαιόδεντρα που στέκονται εδώ και αιώνες, μέσα από την ξηρασία, τις καταιγίδες και τις μεταβαλλόμενες εποχές. Βαθιές ρίζες, υπομονετική δύναμη και σύμβολο ειρήνης: μια κατάλληλη περιγραφή του τι πρέπει να είναι ένας θεσμός διαμεσολαβητή.

Σας ευχαριστώ.

What did you think of this automatic translation? Give us your opinion!