Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Το 2007, η Επιτροπή και οι πολωνικές αρχές συμφώνησαν σχετικά με τη χρήση των κονδυλίων της ΕΕ στο πλαίσιο του επιχειρησιακού προγράμματος «Υποδομές και περιβάλλον» [«το πρόγραμμα»] που προβλέπεται στον κανονισμό 1083/2006 [1]. Η προτεραιότητα 3 του προγράμματος έχει ως στόχο την προώθηση περιβαλλοντικά ορθών μεθόδων αποθήκευσης νερού στα δάση· για παράδειγμα, με την προώθηση της κατασκευής μικρών εγκαταστάσεων συγκράτησης για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της απορροής ομβρίων υδάτων σε ορεινές περιοχές. Η προτεραιότητα 5 του προγράμματος προβλέπει τη χρήση κονδυλίων της ΕΕ για πρωτοβουλίες:

i) αποσκοπεί στη διατήρηση των απειλούμενων ειδών και της γενετικής ποικιλίας της χλωρίδας, της πανίδας και των μυκήτων, καθώς και στην αποκατάσταση των συνθηκών των οικολογικών διαδρόμων ώστε να καταστεί δυνατή η ορθή λειτουργία του δικτύου Natura 2000·

ii) αποσκοπεί στην προώθηση κοινωνικών συνηθειών που υποστηρίζουν την προστασία του περιβάλλοντος και τη διατήρηση της φύσης, συμπεριλαμβανομένης της διατήρησης της βιολογικής ποικιλίας, της διατήρησης του τοπίου και της ανάπτυξης οικολογικά φιλικών συνηθειών μέσω εκπαιδευτικών πρωτοβουλιών.

2. Ο καταγγέλλων είναι πολωνός οικολογικός γεωργός και ιδιοκτήτης δασών με πολλά ρέματα στην ορεινή περιοχή κοντά στην Tatra στα πολωνικά σύνορα με τη Σλοβακία. Το αγρόκτημα του βρίσκεται στην περιοχή Natura 2000, όπου περίπου 20 προστατευόμενα είδη έχουν τον βιότοπό τους. Για τον καταγγέλλοντα, η προστασία του περιβάλλοντος αποτελεί πράγματι σημαντικό ζήτημα.

3. Το 2009, επιθυμούσε να υποβάλει αίτηση για χρηματοδότηση από την ΕΕ στο πλαίσιο της προτεραιότητας 3 του προγράμματος. Οι πολωνικές αρχές τον ενημέρωσαν ότι μόνο κρατικές επιχειρήσεις θα μπορούσαν να υποβάλουν αίτηση για να επωφεληθούν από το πρόγραμμα και όχι άτομα ή κοινότητες, ακόμη και αν ήταν ιδιοκτήτες δασών.

4. Ο καταγγέλλων πιστεύει ότι η προσέγγιση αυτή εισάγει διακρίσεις εις βάρος ιδιωτών ιδιοκτητών δασών και, στις 17 Μαρτίου 2010, ζήτησε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διευκρινίσει κατά πόσον ιδιώτες και ιδιωτικά ιδρύματα είναι επιλέξιμα να υποβάλουν αίτηση για επιδοτήσεις της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος. Η Επιτροπή απάντησε στις 9 Σεπτεμβρίου 2010, έξι μήνες αργότερα, λέγοντας ότι δεν έχει καμία εξουσία όσον αφορά τη λήψη αποφάσεων σχετικά με την κατανομή των παροχών της ΕΕ. Οι αποφάσεις σχετικά με την κατανομή των κονδυλίων, ανέφερε, εμπίπτουν εξ ολοκλήρου στην αρμοδιότητα του πολωνικού υπουργείου που διαχειρίζεται το πρόγραμμα.

5. Στις 20 Σεπτεμβρίου 2010, ο καταγγέλλων απέστειλε εκ νέου επιστολή στην Επιτροπή. Επισημαίνει ότι το ερώτημά του δεν αφορούσε την κατανομή: επιθυμεί μάλλον να μάθει ποιος, κατ’ αρχήν, είναι επιλέξιμος να υποβάλει αίτηση για χρηματοδότηση.

6. Η Επιτροπή απάντησε 16 μήνες αργότερα. Δήλωσε ότι όλοι οι ιδιωτικοί φορείς, μη κερδοσκοπικοί και ιδιώτες, καθώς και οι κρατικές επιχειρήσεις, είναι επιλέξιμοι να υποβάλουν αίτηση για κονδύλια συνοχής της ΕΕ. Επισήμανε επίσης ότι, σύμφωνα με το άρθρο 70 του κανονισμού 1083/2006, οι εθνικές αρχές είναι αρμόδιες για τον καθορισμό των απαιτήσεων υποβολής εκθέσεων και λογιστικής καταγραφής για τους δικαιούχους.

7. Στη συνέχεια, ο καταγγέλλων επικοινώνησε με το πολωνικό κέντρο συντονισμού περιβαλλοντικών έργων, σε σχέση με την προτεραιότητα 5 του προγράμματος. Επιθυμεί να υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης στο πλαίσιο δύο χωριστών τομέων της εν λόγω προτεραιότητας. Οι πολωνικές αρχές απάντησαν ότι, ως μεμονωμένος γεωργός, δεν ήταν επιλέξιμος να υποβάλει αίτηση.

8. Στις 22 Αυγούστου 2012 ο καταγγέλλων υπέβαλε καταγγελία επί παραβάσει στην Επιτροπή σχετικά με την Πολωνία. Κατήγγειλε ότι οι πολωνικές αρχές δεν τηρούν τις σχετικές νομικές διατάξεις του κανονισμού 1828/2006 της Επιτροπής [2] σχετικά με τη χρήση των ταμείων συνοχής κατά την υλοποίηση της προτεραιότητας 3 του προγράμματος.

9. Στην καταγγελία αυτή, αναφέρθηκε σε όλα τα προβλήματα που αντιμετώπισε με την πολωνική διοίκηση όταν προσπάθησε να επωφεληθεί από κονδύλια της ΕΕ και όταν προσπάθησε να ειδοποιήσει τη διοίκηση σχετικά με τα περιβαλλοντικά προβλήματα στην περιοχή Natura 2000 όπου βρίσκεται η εκμετάλλευσή του.

Πρώτον, επανέλαβε ότι οι πολωνικές αρχές περιόρισαν την επιλεξιμότητα για την υποβολή αίτησης χρηματοδότησης στην κρατική δασική επιχείρηση Y και ότι ο οργανισμός αυτός είχε στην πραγματικότητα επιτύχει. Εκφράζει την εύλογη άποψη ότι η κατανομή των κονδυλίων θα πρέπει να βασίζεται σε διαγωνισμό και ότι ο περιορισμός της επιλεξιμότητας για υποβολή αίτησης σε ένα μέρος έχει ακυρώσει τη διαδικασία αυτή. Επιπλέον, ανέφερε ότι το Κέντρο Συντονισμού Περιβαλλοντικών Έργων, το οποίο είναι υπεύθυνο για την υλοποίηση του Προγράμματος και για την αξιολόγηση των αιτήσεων, υπάγεται στην Υ .. Ακόμη και αν, ανέφερε, το Υ είναι ο μόνος πιθανός δικαιούχος στο πλαίσιο της προτεραιότητας 3 του προγράμματος, η συμμετοχή του θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να καλύπτει έργα συγκράτησης υδάτων σε ιδιωτικά δάση. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι, υποστήριξε, η απορροή επιφανειακών υδάτων έχει επιπτώσεις σε όλα τα οικοσυστήματα και οι περιβαλλοντικά ορθές μέθοδοι αποθήκευσης νερού στα δάση είναι προς το συμφέρον όλων.

Δεύτερον, ισχυρίστηκε ότι το Υπουργείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το οποίο διαχειρίζεται το πρόγραμμα, δεν ενημερώνει τους ιδιοκτήτες γεωργικών εκμεταλλεύσεων που βρίσκονται στις περιοχές Natura 2000 ότι έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αίτηση για οφέλη της ΕΕ για οικολογική γεωργία, οικολογικό τουρισμό, μικρή κατακράτηση νερού ή άλλα οφέλη που σχετίζονται με την προστασία του περιβάλλοντος. Επιπλέον, κατήγγειλε ότι η πολωνική διαχειριστική αρχή δεν διοργάνωσε δημόσιες διαβουλεύσεις σχετικά με όλες τις προτεραιότητες του προγράμματος και ότι οι διαβουλεύσεις δεν μπορούν, εξ ορισμού, να περιορίζονται στις ανακοινώσεις στον Τύπο, αλλά θα πρέπει να πραγματοποιούνται μέσω συναντήσεων μεταξύ των αρμόδιων αρχών και των κατοίκων των σχετικών περιοχών. Επισημαίνει επίσης ότι υπάρχει πιθανότητα διεφθαρμένης συμπεριφοράς εκ μέρους των υπαλλήλων που διαχειρίζονται τα έργα.

Τρίτον, ο καταγγέλλων επισήμανε μια συγκεκριμένη περίπτωση στην οποία τα κονδύλια της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος διατέθηκαν για την ανακατασκευή του τουριστικού μονοπατιού πάνω από το βουνό Χ. Ισχυρίστηκε ότι οι τοπικές αρχές δεν έλαβαν υπόψη το γεγονός ότι το μονοπάτι αυτό διέσχιζε τον οικότοπο της απειλούμενης χλωρίδας και των απειλούμενων ειδών. Ισχυρίστηκε ότι αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα αρμόδια πολωνικά υπουργεία δεν συνεργάζονται μεταξύ τους σε περιβαλλοντικά θέματα.

Τέταρτον, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Πολωνία δεν τήρησε τις οδηγίες για τους οικοτόπους και τα πτηνά, διότι ο εν λόγω ποταμός δεν ρυθμιζόταν κατά τρόπο που να αποτρέπει τις πλημμύρες. Ως εκ τούτου, υποστήριξε, οι αρνητικές επιπτώσεις των φυσικών καταστροφών δεν ελαχιστοποιούνται και ο στόχος της προτεραιότητας 3 του προγράμματος δεν επιτυγχάνεται.

Τέλος, ο καταγγέλλων αναφέρθηκε στις καθυστερημένες απαντήσεις της Επιτροπής στην προηγούμενη αλληλογραφία του. Δήλωσε ότι, αφού ενημέρωσε την Επιτροπή σχετικά με τις παρατυπίες κατά τη λειτουργία του προγράμματος, η Επιτροπή όφειλε να ενεργήσει, αλλά δεν το έπραξε.

10. Στις 2 Οκτωβρίου 2012, η Επιτροπή τον ενημέρωσε ότι η καταγγελία του είχε καταχωριστεί υπό τον αριθμό CHAP – εφεξής «πρώτη καταγγελία παράβασης».

11. Στις 29 Νοεμβρίου 2012, ο καταγγέλλων υπέβαλε άλλη καταγγελία επί παραβάσει στην Επιτροπή.

12. Στη δεύτερη αυτή καταγγελία αναφέρθηκε στην αρνητική εμπειρία του με το πολωνικό Υπουργείο Περιβάλλοντος και το Υπουργείο Γεωργίας όσον αφορά τα λεγόμενα οικολογικά οφέλη, δηλαδή τα οφέλη της ΕΕ για τις γεωργικές εκμεταλλεύσεις στις περιοχές Natura 2000. Αναφέρθηκε σε φερόμενους ως παράλογους ελέγχους και απαιτήσεις που, κατά την άποψή του, αποδεικνύουν ότι η πολωνική διοίκηση δεν έχει γνώση της γεωργίας. Παρατήρησε ότι, εάν τηρούνται παράλογες απαιτήσεις, ενδέχεται να έχουν ως αποτέλεσμα την καταστροφή της πανίδας και όχι την προστασία της. Για παράδειγμα, ισχυρίστηκε ότι τα οικολογικά οφέλη εξαρτώνται από παράλογες απαιτήσεις, όπως, για παράδειγμα, ότι η βλάστηση που προστατεύεται πρέπει να καλλιεργείται μέχρι την ίδια ημερομηνία σε ολόκληρη τη χώρα. Αυτό συμβαίνει παρά το γεγονός ότι οι διαφορετικές τοπικέςγεωγραφικές συνθήκες έχουν αντίκτυπο στην επιλογή της σχετικής ημερομηνίας. Σχολίασε ότι η πρώιμη χορτοκοπή μπορεί να είναι επιζήμια για μέρος της προστατευόμενης χλωρίδας. Επιπλέον, τα υπουργεία καταβάλλουν οικολογικά οφέλη εάν η χορτοκοπή πραγματοποιείται με συγκεκριμένο προκαθορισμένο τρόπο, ενώ, και πάλι (υποστήριξε), ο τρόπος χορτοκοπής θα πρέπει να εξαρτάται από τις τοπικές συνθήκες. Συνοπτικά, θεωρεί ότι η Πολωνία παραβιάζει την οδηγία 2004/35/ΕΚ [3] σχετικά με την περιβαλλοντική ευθύνη όσον αφορά την πρόληψη και την αποκατάσταση περιβαλλοντικής ζημίας.

13. Η Επιτροπή καταχώρισε τη δεύτερη αυτή καταγγελία στο CHAP, στο εξής «δεύτερη καταγγελία επί παραβάσει».

14. Στις 13 Μαρτίου 2013, ο καταγγέλλων ζήτησε περισσότερες πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση της πρώτης του καταγγελίας επί παραβάσει πρώτα από την Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης) και στη συνέχεια από την Europe Direct. Η Γενική Διεύθυνση δεν απάντησε και η Europe Direct απάντησε ότι η Επιτροπή δεν της επιτρέπει να απαντήσει σε ερωτήματα σχετικά με την κατάσταση των καταγγελιών λόγω παράβασης. Στις 24 Μαρτίου 2013, ο καταγγέλλων υπέβαλε καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

15. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή δεν χειρίστηκε τις δύο καταγγελίες του για παράβαση με τη δέουσα επιμέλεια.

16. Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή θα έπρεπε να είχε λάβει ταχύτερα μέτρα και για τις δύο καταγγελίες παράβασης.

17. Στις παρατηρήσεις του (με ημερομηνία 6 Σεπτεμβρίου 2013) σχετικά με τη γνώμη της Επιτροπής, οι οποίες απεστάλησαν στον Διαμεσολαβητή ως απάντηση στις έρευνές της και τέθηκαν στη διάθεσή του, ο καταγγέλλων ζήτησε αποζημίωση για την απώλεια του χρόνου του κατά την εξέταση της αλληλογραφίας της Επιτροπής, καθώς και « για την απώλεια εμπιστοσύνης στην Επιτροπή ». Δεδομένου ότι η καταγγέλλουσα δεν απευθύνθηκε στην Επιτροπή με τον ισχυρισμό αυτό προτού τον υποβάλει στον Διαμεσολαβητή [4], αποφάσισε να μην ασχοληθεί με τον ισχυρισμό αυτό στο πλαίσιο της παρούσας έρευνας.

Η έρευνα

18. Στις 16 Απριλίου 2013, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να ενημερώσει τον καταγγέλλοντα σχετικά με την κατάσταση των καταγγελιών του για παράβαση και να ζητήσει συγγνώμη για τις παραλείψεις της να του παράσχει άμεσες απαντήσεις στις επιστολές του. Μετά την παρέμβαση του Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή απέστειλε απάντηση στον καταγγέλλοντα, με ημερομηνία 15 Μαΐου 2013. Ο καταγγέλλων υπέβαλε παρατηρήσεις στον Διαμεσολαβητή σχετικά με την εν λόγω απάντηση στις 17 Μαΐου 2013.

19. Στις 17 Ιουνίου 2013, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να απαντήσει στην καταγγελία και η Επιτροπή απάντησε στον Διαμεσολαβητή, στην αγγλική γλώσσα, στις 17 Αυγούστου 2013. Η μετάφραση στα πολωνικά διαβιβάστηκε στον καταγγέλλοντα για παρατηρήσεις. Επιπλέον, στις 27 Αυγούστου 2013, η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης) απέστειλε στον καταγγέλλοντα επιστολή σχετικά με την πρώτη καταγγελία παράβασης. Ο καταγγέλλων υπέβαλε τις παρατηρήσεις του στον Διαμεσολαβητή στις 30 Αυγούστου και στις 6 Σεπτεμβρίου 2013. Στις 28 Οκτωβρίου 2013, η Επιτροπή απέστειλε στον καταγγέλλοντα επιστολή σχετικά με τη δεύτερη καταγγελία παράβασης, αντίγραφο της οποίας διαβίβασε στον Διαμεσολαβητή στις 5 Νοεμβρίου 2013, μαζί με τις παρατηρήσεις του επί της εν λόγω απάντησης.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

20. Η καταγγελία αναφέρεται στην εικαζόμενη μη συμμόρφωση των πολωνικών αρχών με τη νομοθεσία της ΕΕ. Ο Διαμεσολαβητής δεν είναι αρμόδιος να εξετάζει καταγγελίες σχετικά με τις ενέργειες δημόσιων φορέων στα κράτη μέλη της ΕΕ.

21. Κατά συνέπεια, στην παρούσα έρευνα ο Διαμεσολαβητής θα ασχοληθεί αποκλειστικά με το ζήτημα της πιθανής κακοδιοίκησης εκ μέρους της Επιτροπής, δηλαδή κατά πόσον η Επιτροπή, κατά τον χειρισμό των καταγγελιών παράβασης του καταγγέλλοντος βάσει του άρθρου 258 της ΣΛΕΕ [5], ενήργησε σύμφωνα με τους διαδικαστικούς κανόνες και τις αρχές που την δεσμεύουν. Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν έχει ακόμη αποφασίσει επί της ουσίας σχετικά με τις εικαζόμενες παραβάσεις, ο καταγγέλλων θα έχει τη δυνατότητα, εφόσον το επιθυμεί, να υποβάλει χωριστή καταγγελία στον Διαμεσολαβητή, ο οποίος θα πρέπει να είναι δυσαρεστημένος με τα συμπεράσματα και τις ενέργειες που αποφασίζονται από την Επιτροπή.

Α. Εικαζόμενος εσφαλμένος χειρισμός των καταγγελιών παράβασης

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

22. Στην αρχική του καταγγελία, ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή χρειάστηκε 6 μήνες και 16 μήνες αντίστοιχα για να απαντήσει στις επιστολές του (με ημερομηνία 17 Μαρτίου και 20 Σεπτεμβρίου 2012). Επιπλέον, η πρώτη καταγγελία παράβασης είχε ημερομηνία 22 Αυγούστου 2012, αλλά η Επιτροπή την καταχώρισε μόλις στις 2 Οκτωβρίου 2012. Επιπλέον, η Επιτροπή δεν τον ενημέρωσε σχετικά με την κατάσταση της πρώτης καταγγελίας παράβασης παρά το ερώτημά του της 13ης Μαρτίου 2013.

23. Υποστήριξε επίσης ότι τα είδη στα οποία αναφέρεται στις καταγγελίες παράβασης απειλούνται με εξαφάνιση. Ως εκ τούτου, η υπόθεσή του είναι επείγουσα και απαιτεί άμεση δράση.

24. Στις παρατηρήσεις του προς τον Διαμεσολαβητή, με ημερομηνία 17 Μαΐου 2013, ο καταγγέλλων εξέτασε την απάντηση της Επιτροπής της 15ης Μαΐου 2013. Στην εν λόγω απάντηση, η Επιτροπή παρέπεμψε στην πρώτη καταγγελία επί παραβάσει. Ωστόσο, ο καταγγέλλων επισήμανε ότι η απάντηση της Επιτροπής αφορούσε ζητήματα, καθώς και μια περιφέρεια, τα οποία δεν είχαν καμία σχέση με την καταγγελία του για παράβαση. Η απάντηση της Επιτροπής αφορούσε καταγγελία σχετικά με τη συγκράτηση υδάτων για την κατασκευή αυτοκινητοδρόμου κοντά στο «Gorzow Wielkopolski» (δυτικά σύνορα Πολωνίας-Γερμανίας)· και διαπίστωσε ότι η καταγγελία αφορούσε μη συμμόρφωση με τις οδηγίες για τα πτηνά και τους οικοτόπους. Ο καταγγέλλων εξέφρασε την άποψη ότι η επιστολή της Επιτροπής της 15ης Μαΐου 2013 διαπίστωσε ότι η Επιτροπή επέδειξε πλήρη αμέλεια κατά την εξέταση των καταγγελιών του. Πρώτον, η Επιτροπή είχε αναφερθεί μόνο σε μία από τις καταγγελίες του. Δεύτερον, η αναφορά αυτή ήταν εντελώς εσφαλμένη και υποδήλωνε ότι η Επιτροπή δεν είχε καν διαβάσει τις καταγγελίες του. Και οι δύο καταγγελίες του αφορούσαν τη νοτιοανατολική περιοχή της Πολωνίας, κοντά στα σύνορα Πολωνίας-Σλοβακίας, ενώ η Επιτροπή έγραψε για ένα έργο που βρίσκεται στη νοτιοδυτική περιοχή της Πολωνίας, κοντά στα σύνορα Πολωνίας-Γερμανίας.

25. Στην απάντησή της στην έρευνα του Διαμεσολαβητή (με ημερομηνία 16 Αυγούστου 2013), η Επιτροπή επισήμανε ότι η πρώτη καταγγελία παράβασης εξετάστηκε από τη Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης και η δεύτερη καταγγελία παράβασης από τη Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης. Όσον αφορά την πρώτη αιτίαση περί παραβάσεως, η Επιτροπή ανέφερε ότι έλαβε την καταγγελία αυτή μόλις την 1η Οκτωβρίου 2012 (ακόμη και αν είχε ημερομηνία 22 Αυγούστου 2012) και, ως εκ τούτου, η προθεσμία για την εξέτασή της είναι η 2α Οκτωβρίου 2013. Η δεύτερη καταγγελία παράβασης παρελήφθη στις 29 Νοεμβρίου 2012 και, ως εκ τούτου, η προθεσμία για την εξέτασή της λήγει στις 29 Νοεμβρίου 2013.

26. Η Επιτροπή εξήγησε ότι η επιστολή της με ημερομηνία 15 Μαΐου 2013 [6] αφορούσε μόνο την πρώτη καταγγελία παράβασης, διότι συντάχθηκε από τη ΓΔ Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης που είναι αρμόδια για την εν λόγω καταγγελία. Το έγγραφο δεν αναφερόταν στη δεύτερη αιτίαση λόγω παραβάσεως, διότι η αιτίαση αυτή εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Γενικής Διευθύνσεως Γεωργίας και Αγροτικής Αναπτύξεως.

27. Η Επιτροπή αναγνώρισε ότι, με την επιστολή της 15ης Μαΐου 2013, προέβη σε εσφαλμένη περιγραφή των οικείων εργασιών. Ο τίτλος ενός διαφορετικού έργου (οδικές μεταφορές) δόθηκε λόγω λάθους στη μεταγραφή. Η Επιτροπή ζήτησε συγγνώμη για το σφάλμα αυτό. Δήλωσε επίσης ότι η Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης εργάζεται επί του παρόντος για τη διόρθωση του σφάλματος και θα παράσχει στον καταγγέλλοντα απάντηση σχετικά με το σωστό έργο.

28. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι θα «προσπαθήσει» να απαντήσει στον καταγγέλλοντα σχετικά με το ουσιαστικό ζήτημα των καταγγελιών του εντός των αντίστοιχων προθεσμιών της 2ας Οκτωβρίου 2013 και της 29ης Νοεμβρίου 2013.

29. Η Επιτροπή εξήγησε περαιτέρω ότι η πρώτη καταγγελία παράβασης είχε πράγματι ημερομηνία 22 Αυγούστου 2012, αλλά η ταχυδρομική σφραγίδα αναφέρει την 27η Σεπτεμβρίου και παρελήφθη από την Επιτροπή την 1η Οκτωβρίου 2012. Στη συνέχεια, η καταγγελία πρωτοκολλήθηκε στις 2 Οκτωβρίου 2012 και η απόδειξη παραλαβής εστάλη στις 18 Οκτωβρίου 2012, δηλαδή εντός 12 ημερών.

30. Η Επιτροπή δήλωσε ότι η δεύτερη καταγγελία παράβασης βρίσκεται υπό εξέταση και ότι θα μπορούσε να οδηγήσει σε αίτημα παροχής πληροφοριών από την Πολωνία μέσω της εφαρμογής EU-Pilot.

31. Στις 27 Αυγούστου 2013, η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής και Αστικής Ανάπτυξης) απέστειλε επιστολή στον καταγγέλλοντα σχετικά με την πρώτη καταγγελία παράβασης. Η Επιτροπή προσδιόρισε την καταγγελία ως αναφερόμενη στα έργα συγκράτησης υδάτων, αγροτουρισμού και άλλα έργα που ενδέχεται να έχουν αντίκτυπο στη γεωργική εκμετάλλευση και το περιβάλλον του καταγγέλλοντος στην περιοχή της γεωργικής εκμετάλλευσης του καταγγέλλοντος. Η Επιτροπή δήλωσε ότι είχε ζητήσει εξηγήσεις από τις πολωνικές αρχές που διαχειρίζονταν το επίμαχο επιχειρησιακό πρόγραμμα, προκειμένου να ελέγξει αν τηρείται το δίκαιο της Ένωσης. Τέλος, η Επιτροπή δήλωσε ότι θα ενημερώνει τον καταγγέλλοντα σχετικά με την πρόοδο της εξέτασης της υπόθεσής του.

32. Στις 6 Σεπτεμβρίου 2013, ο καταγγέλλων απέστειλε στον Διαμεσολαβητή τις παρατηρήσεις του σχετικά με την απάντηση της Επιτροπής και την επιστολή της με ημερομηνία 27 Αυγούστου 2013. Ο καταγγέλλων αποδέχθηκε τις εξηγήσεις της Επιτροπής σχετικά με την ημερομηνία καταχώρισης της πρώτης καταγγελίας παράβασης. Ο καταγγέλλων δήλωσε ότι ήταν αναγκαίο να υποβάλει την πρώτη καταγγελία παράβασης μέσω της αντιπροσωπείας της Επιτροπής στην Πολωνία λόγω τεχνικών δυσκολιών στην ηλεκτρονική υποβολή της καταγγελίας. Ωστόσο, όσον αφορά τη δεύτερη υπόθεση παράβασης, η Επιτροπή καθυστέρησε να του αποστείλει την απόδειξη παραλαβής. Το έπραξε μόλις στις 29 Ιανουαρίου 2013, ενώ είχε υποβάλει την εν λόγω καταγγελία στις 29 Νοεμβρίου 2012.

33. Στη συμπληρωματική επιστολή της προς τον καταγγέλλοντα, με ημερομηνία 28 Οκτωβρίου 2013, η Επιτροπή (Γενική Διεύθυνση Γεωργίας και Αγροτικής Ανάπτυξης) αναφέρθηκε στη δεύτερη καταγγελία παράβασης του καταγγέλλοντος. Η Επιτροπή ενημέρωσε τον καταγγέλλοντα ότι αποφάσισε να εξετάσει την υπόθεσή του στο πλαίσιο του EU-Pilot και ζήτησε εξηγήσεις από τις πολωνικές αρχές. Επιπλέον, η Επιτροπή παρείχε στον καταγγέλλοντα τυποποιημένες πληροφορίες σχετικά με την πιλοτική διαδικασία. Η Επιτροπή εξήγησε ότι το κράτος μέλος πρέπει να απαντήσει στην Επιτροπή εντός δέκα εβδομάδων το αργότερο και ότι η Επιτροπή έχει στη συνέχεια στη διάθεσή της άλλες δέκα εβδομάδες για να αναλύσει την απάντηση. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα ενημερώσει τον καταγγέλλοντα για τα συμπεράσματά της. Η Επιτροπή δήλωσε επίσης ότι, εάν οι καταγγέλλοντες θεωρούν ότι τα δικαιώματά τους παραβιάζονται από την εικαζόμενη μη συμμόρφωση του οικείου κράτους μέλους με το δίκαιο της ΕΕ, έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν προσφυγή σε εθνικό επίπεδο και ότι μόνο τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να αποφασίσουν σχετικά με το δικαίωμα αποζημίωσης των καταγγελλόντων.

34. Στις παρατηρήσεις του σχετικά με την ανωτέρω απάντηση, ο καταγγέλλων εξέφρασε την έκπληξή του για το γεγονός ότι μόλις έντεκα μήνες μετά την καταχώριση της δεύτερης καταγγελίας του για παράβαση η Επιτροπή είχε ελέγξει την κατάσταση με το οικείο κράτος μέλος. Ο καταγγέλλων θεώρησε ότι η συμβουλή της Επιτροπής, ότι θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο άσκησης αγωγής στα πολωνικά δικαστήρια, ήταν άδικη και ακατάλληλη λόγω των υψηλών δικαστικών εξόδων που θα συνεπαγόταν για τον ίδιο.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

35. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει ότι η Επιτροπή ζήτησε συγγνώμη για τα λάθη της στην επιστολή της 15ης Μαΐου 2013. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει επίσης ότι, κατά τη διάρκεια της έρευνάς της, η Επιτροπή ήταν τελικά σε θέση να παράσχει στον καταγγέλλοντα ορθές πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση των δύο καταγγελιών του για παράβαση: όσον αφορά την πρώτη αιτίαση περί παραβάσεως, στις 27 Αυγούστου 2013 και, όσον αφορά τη δεύτερη αιτίαση περί παραβάσεως, στις 28 Οκτωβρίου 2013. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής εκφράζει την ανησυχία του για τις σημαντικές καθυστερήσεις της Επιτροπής όσον αφορά την παροχή των εν λόγω πληροφοριών. Στις 13 Μαρτίου 2013, ο καταγγέλλων είχε ρωτήσει σχετικά με την κατάσταση της πρώτης καταγγελίας παράβασης, αλλά δεν έλαβε καμία ουσιαστική απάντηση έως τις 27 Αυγούστου. Όσον αφορά τη δεύτερη καταγγελία παράβασης, πριν από τις 28 Οκτωβρίου 2013, οι μόνες πληροφορίες που έλαβε ο καταγγέλλων ήταν η απόδειξη παραλαβής της 29ης Νοεμβρίου 2012.

36. Στην απάντησή της της 30ής Οκτωβρίου 2013 προς τον Διαμεσολαβητή, σχετικά με χωριστή καταγγελία (1111/2012/AN), η Επιτροπή αναγνώρισε ότι οι καταγγέλλοντες έχουν το δικαίωμα να λαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με την καταγγελία τους, ακόμη και αν δεν έχει σημειωθεί ακόμη πρόοδος ως προς αυτήν. Για τον λόγο αυτό, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι περαιτέρω έρευνες σχετικά με το ζήτημα της μη ενημέρωσης του καταγγέλλοντος στην παρούσα υπόθεση δεν είναι δικαιολογημένες.

37. Ταυτόχρονα, η Διαμεσολαβήτρια πιστεύει ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να βελτιώσει τις τυποποιημένες επιστολές που χρησιμοποιεί όταν ενημερώνει τους καταγγέλλοντες σε υποθέσεις επί παραβάσει ότι έχει κινήσει πιλοτική διαδικασία. Οι συμβουλές σχετικά με την άσκηση προσφυγής ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων είναι ορθές, κατ’ ουσίαν, δεδομένου ότι τα εθνικά δικαστήρια είναι οι θεματοφύλακες πρώτης γραμμής του δικαίου της ΕΕ. Ωστόσο, όπως ορθώς επισήμανε ο καταγγέλλων, ένας Πολωνός αγρότης, η επίκληση αυτού του διορθωτικού μέτρου είναι πιθανό να είναι δαπανηρή και όχι ρεαλιστική επιλογή για τους περισσότερους απλούς ανθρώπους. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θα ενθάρρυνε την Επιτροπή να τροποποιήσει τις τυποποιημένες επιστολές της σε τέτοιες περιπτώσεις, ώστε να περιλαμβάνουν πληροφορίες σχετικά με το δικαίωμα υποβολής καταγγελίας στους εθνικούς διαμεσολαβητές ή σε παρόμοιους φορείς. Οι καταγγελίες αυτές μπορούν συνήθως να υποβάλλονται χωρίς ο καταγγέλλων να επιβαρύνεται με έξοδα.

38. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι το σημείο 8 της ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με τις σχέσεις με τους καταγγέλλοντες όσον αφορά τις παραβάσεις του δικαίου της ΕΕ, όπως επικαιροποιήθηκε το 2012 [7], προβλέπει ότι, «[σ]ύμφωνα με τον γενικό κανόνα, η Επιτροπή διερευνά τις καταγγελίες με σκοπό να καταλήξει σε απόφαση για την έκδοση προειδοποιητικής επιστολής ή για την περάτωση της υπόθεσης το αργότερο εντός ενός έτους από την ημερομηνία καταχώρισης της καταγγελίας». Όπως αντιλαμβάνεται ο Διαμεσολαβητής, η εν λόγω προθεσμία του ενός έτους περιλαμβάνει όλα τα διοικητικά στάδια που οδηγούν στο συμπέρασμα αν θα εκδοθεί προειδοποιητική επιστολή ή θα τεθεί η υπόθεση στο αρχείο, συμπεριλαμβανομένης της πιλοτικής διαδικασίας. Στην απάντησή της της 25ης Ιουλίου 2012 στο σχέδιο σύστασης του Διαμεσολαβητή στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνας OI/2/2011/OV, η Επιτροπή φαίνεται να έχει υιοθετήσει την ίδια άποψη [8].

39. Στην παρούσα περίπτωση, ωστόσο, είναι σαφές ότι η Επιτροπή δεν μπορεί πλέον να συμμορφωθεί με την αυτοεπιβαλλόμενη [9] προθεσμία ενός έτους, δεδομένου ότι οι πολωνικές αρχές έχουν στη διάθεσή τους δέκα εβδομάδες για να απαντήσουν στην πιλοτική διαδικασία και ότι η διαδικασία αυτή ξεκίνησε με μεγάλη καθυστέρηση. Όσον αφορά την πρώτη υπόθεση παράβασης, πραγματοποιήθηκε επικοινωνία με τις πολωνικές αρχές περίπου στις 27 Αυγούστου 2013 (δηλαδή περίπου 11 μήνες μετά την καταχώριση της καταγγελίας στην Επιτροπή)· και, όσον αφορά τη δεύτερη καταγγελία παράβασης, πραγματοποιήθηκε επικοινωνία με τις πολωνικές αρχές περίπου στις 28 Οκτωβρίου 2013 (δηλαδή, και πάλι, περίπου 11 μήνες μετά την καταχώριση της καταγγελίας στην Επιτροπή).

40. Η Επιτροπή δεν εξήγησε, ούτε στην αλληλογραφία της με τον καταγγέλλοντα ούτε στις απαντήσεις της στον Διαμεσολαβητή, τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν σε θέση να κινήσει την πιλοτική διαδικασία και στις δύο υποθέσεις επί παραβάσει έως και 11 μήνες μετά την παραλαβή των καταγγελιών.

41. Οι εν λόγω καθυστερήσεις της Επιτροπής είναι ακόμη πιο ατυχείς, δεδομένου ότι οι καταγγελίες του καταγγέλλοντος για παράβαση σχετικά με την προστασία του περιβάλλοντος και, όπως επισήμανε ο καταγγέλλων [10] στο ηλεκτρονικό του μήνυμα προς την Επιτροπή της 13ης Μαρτίου 2013, τα προστατευόμενα είδη βρίσκονταν σε κίνδυνο.

42. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η Επιτροπή καθυστέρησε αδικαιολόγητα την έναρξη της πιλοτικής διαδικασίας και, με τον τρόπο αυτό, κατέστησε αδύνατη την τήρηση της προθεσμίας του ενός έτους για τη λήψη απόφασης σχετικά με τις καταγγελίες παράβασης του καταγγέλλοντος. Πρόκειται για περίπτωση κακοδιοίκησης. Δεδομένου ότι αυτή η αδικαιολόγητη καθυστέρηση δεν μπορεί πλέον να διορθωθεί, ο Διαμεσολαβητής θα περατώσει την υπόθεση με επικριτική παρατήρηση.

Γ. Συμπεράσματα

Βάσει της έρευνάς της, η Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να περατώσει την παρούσα καταγγελία με την ακόλουθη επικριτική παρατήρηση:

Ο συνολικός χειρισμός από την Επιτροπή των επαφών και των καταγγελιών του καταγγέλλοντος ήταν ανεπαρκής από πολλές απόψεις. Ειδικότερα, καθυστερώντας την έναρξη της πιλοτικής διαδικασίας και, ως εκ τούτου, καθιστώντας αδύνατη την τήρηση της προθεσμίας του ενός έτους για τη λήψη απόφασης σχετικά με τις καταγγελίες παράβασης του καταγγέλλοντος, η Επιτροπή ήταν ένοχη κακοδιοίκησης.

Ο καταγγέλλων και η Επιτροπή θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Περαιτέρω παρατήρηση

Ο Διαμεσολαβητής ενθαρρύνει την Επιτροπή να προσθέσει στις τυποποιημένες επιστολές της με τις οποίες ενημερώνει τους καταγγέλλοντες σχετικά με την πιλοτική διαδικασία ότι μπορούν να υποβάλουν καταγγελία σε εθνικούς διαμεσολαβητές ή παρόμοιους φορείς, οι διαδικασίες των οποίων γενικά δεν συνεπάγονται κανένα κόστος, όσον αφορά εικαζόμενες παραβιάσεις του δικαίου της ΕΕ από την εθνική διοίκηση.

η Έμιλι Ο' Ράιλι

Στρασβούργο, 18 Δεκεμβρίου 2013

[1] Κανονισμός (ΕΚ) 1083/2006, της 11ης Ιουλίου 2006, περί καθορισμού γενικών διατάξεων για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο και το Ταμείο Συνοχής (ΕΕ 2006, L 210, σ. 25).

[2] Ο καταγγέλλων επισήμανε το άρθρο 2 παράγραφος 2 στοιχεία α), β), δ) και ε)· Άρθρο 5 σημεία 1, 2 και 3· Άρθρο 7 σημεία 1,2 α και β· Άρθρο 27 στοιχεία α) και γ)· Άρθρο 28 β, δ, fi και ια· Προοίμιο σημεία 2 και 3.

[3] ΕΕ L 143, σ. 56.

[4] Το άρθρο 2.4 του Καταστατικού του Διαμεσολαβητή προβλέπει ότι της καταγγελίας πρέπει να προηγούνται τα κατάλληλα διοικητικά διαβήματα προς τα ενδιαφερόμενα θεσμικά όργανα και οργανισμούς.

[5] Το άρθρο 258 ΣΛΕΕ ορίζει τα εξής: «Εάν η Επιτροπή κρίνει ότι ένα κράτος μέλος έχει παραβεί υποχρέωσή του εκ των Συνθηκών, διατυπώνει αιτιολογημένη γνώμη επί του θέματος, αφού δώσει στο εν λόγω κράτος τη δυνατότητα να υποβάλει τις παρατηρήσεις του.

Εάν το οικείο κράτος δεν συμμορφωθεί με τη γνώμη εντός της προθεσμίας που τάσσει η Επιτροπή, η Επιτροπή μπορεί να προσφύγει στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.»

[6] Στη γνώμη της, η Επιτροπή ανέφερε την 13η Μαΐου 2013 ως ημερομηνία της επιστολής της, ενώ στην πραγματικότητα η επιστολή φέρει την ημερομηνία της 15ης Μαΐου 2013.

[7] Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σχετικά με την επικαιροποίηση του χειρισμού των σχέσεων με τους καταγγέλλοντες όσον αφορά την εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης [COM(2012) 154 final].

[8] http://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/11860/html.bookmark

[9] Η αρχή Patere legem quam ipse fecisti απαιτεί κάθε αρχή να συμμορφώνεται με τους δικούς της κανόνες. Βλ., κατ’ αναλογία, συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-79/89, T-84/89, T-85/89, T-86/89, T-89/89, T-91/89, T-92/89, T-94/89, T-96/89, T-98/89, T-102/89 και T-104/89, BASF AG κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-315, σκέψη 78.

[10] Μετάφραση από τα πολωνικά: "Πελαργοί πέταξαν στην κοιλάδα του Πόπραντ: Σήμερα είδα από το παράθυρο έναν μαύρο πελαργό να πετάει πάνω από τον ποταμό προς την κατεύθυνση των διχτυών του: Δύο ζευγάρια μαύρων πελαργών έρχονται εδώ για χρόνια, το σημάδι ότι η άνοιξη είναι πολύ κοντά …"