Το ιστορικό της καταγγελίας

1. Η παρούσα υπόθεση αφορά τον φερόμενο ως εισάγοντα διακρίσεις χαρακτήρα των απαιτήσεων σχετικά με την επαγγελματική πείρα και τις γλωσσικές γνώσεις στον γενικό διαγωνισμό EPSO/AD/229/11 («ο διαγωνισμός»)[1], που διοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Επιλογής Προσωπικού (EPSO).

2. Ο καταγγέλλων είναι Τσέχος πολίτης που ενδιαφερόταν να συμμετάσχει στον διαγωνισμό, ο οποίος αποσκοπούσε στη δημιουργία εφεδρικού πίνακα προσλήψεων για διοικητικούς υπαλλήλους στον τομέα της συνεργασίας και της διαχείρισης της βοήθειας προς τρίτες χώρες.

3. Στις 20 Σεπτεμβρίου 2011, πριν από τη λήξη της προθεσμίας υποβολής υποψηφιότητας στον διαγωνισμό, ο ενδιαφερόμενος επικοινώνησε με την EPSO μέσω του ειδικού ηλεκτρονικού εντύπου επικοινωνίας, υποστηρίζοντας ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την επαγγελματική πείρα και τα κριτήρια επιλογής για τις γλωσσικές γνώσεις που δημοσιεύθηκαν στη σχετική προκήρυξη του διαγωνισμού ήταν αντιφατικά και εισάγουν διακρίσεις. Η καταγγέλλουσα ανακοίνωσε την πρόθεσή της να αποστείλει σύντομα λεπτομερέστερη καταγγελία μέσω απλού ταχυδρομείου, πράγμα που έπραξε στις 21 Σεπτεμβρίου 2011. Η EPSO επιβεβαίωσε την παραλαβή του ηλεκτρονικού μηνύματος της καταγγέλλουσας και την ενημέρωσε ότι θα της απαντήσει βάσει της λεπτομερούς καταγγελίας της. Ωστόσο, δεν εστάλη απάντηση.

4. Στις 18 Οκτωβρίου 2011 έληξε η προθεσμία υποβολής αιτήσεων συμμετοχής στον διαγωνισμό. Την ίδια ημέρα, ο καταγγέλλων υπέβαλε καταγγελία στον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

5. Η Διαμεσολαβήτρια κίνησε έρευνα σχετικά με τους ακόλουθους ισχυρισμούς και ισχυρισμούς:

Ισχυρισμοί

1. Τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την επαγγελματική πείρα στον διαγωνισμό είναι αντιφατικά, παράλογα και εισάγουν διακρίσεις.

Υποστηρικτικά επιχειρήματα:

i) Η απαίτηση να έχουν αποκτηθεί τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας ως αποτέλεσμα εργασίας σε έργο ή πρόγραμμα δεν αντιστοιχεί στην περιγραφή καθηκόντων σύμφωνα με την οποία οι προσληφθέντες υπάλληλοι αναμένεται επίσης να εργαστούν σε επίπεδο πολιτικής ή σε επίπεδο παρακολούθησης και αξιολόγησης.

ii) Η απαίτηση να έχουν αποκτηθεί τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας με την εργασία σε σχέδιο ή πρόγραμμα σε αναπτυσσόμενη χώρα δεν λαμβάνει υπόψη την πείρα που έχει αποκτηθεί σε διεθνές επίπεδο ή σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο.

iii) Η απαίτηση να έχουν αποκτήσει τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας δουλεύοντας σε έργο ή πρόγραμμα σε αναπτυσσόμενη χώρα εισάγει επίσης διακρίσεις εις βάρος των πολιτών από τις χώρες της ΕΕ-12, δεδομένου ότι οι χώρες αυτές διέθεταν πολύ περιορισμένα προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας πριν από την προσχώρησή τους στην ΕΕ το 2004/2007 και, ως εκ τούτου, προσέφεραν πολύ λίγες ευκαιρίες στους υπηκόους τους να αποκτήσουν την απαιτούμενη πείρα.

2. Τα κριτήρια επιλογής σχετικά με τις γλωσσικές γνώσεις για τον διαγωνισμό είναι αντιφατικά, παράλογα και εισάγουν διακρίσεις, στο μέτρο που δεν λαμβάνουν υπόψη τη γνώση των γλωσσών διαφόρων χωρών εταίρων, όπως τα ρωσικά, τα σουαχίλι και τα αραβικά.

Απαιτήσεις

1. Η EPSO θα πρέπει να προκηρύξει εκ νέου τον διαγωνισμό.

2. Η EPSO θα πρέπει να τροποποιήσει την προκήρυξη του διαγωνισμού ώστε να εξαλειφθούν οι προαναφερθείσες αντιφάσεις/διακρίσεις.

Η έρευνα

6. Στις 30 Νοεμβρίου 2011, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την EPSO να υποβάλει γνώμη σχετικά με τους ισχυρισμούς και τις αξιώσεις του καταγγέλλοντος. Η γνώμη της EPSO διαβιβάστηκε στον καταγγέλλοντα με πρόσκληση υποβολής παρατηρήσεων, την οποία ο καταγγέλλων απέστειλε στις 23 Απριλίου 2012.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

7. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι το ζήτημα της παράλειψης της EPSO να απαντήσει στο μήνυμα του καταγγέλλοντος (βλ. παράγραφο 3 ανωτέρω) δεν συμπεριλήφθηκε στους ισχυρισμούς του καταγγέλλοντος, όπως αυτοί έγιναν κατανοητοί από τον Διαμεσολαβητή.

8. Ωστόσο, τόσο η EPSO όσο και ο ενδιαφερόμενος εξέτασαν το ζήτημα αυτό κατά τη διάρκεια της έρευνας. Στη γνώμη της, η EPSO επισήμανε ότι επιβεβαίωσε την παραλαβή του ηλεκτρονικού μηνύματος της καταγγέλλουσας μέσω του ιστοτόπου της EPSO και την ενημέρωσε ότι θα απαντούσε βάσει της λεπτομερούς καταγγελίας της, την οποία, ωστόσο, δεν έλαβε. Ωστόσο, η EPSO ζήτησε συγγνώμη για την ενόχληση. Μαζί με τις παρατηρήσεις της, η καταγγέλλουσα υπέβαλε ταχυδρομική απόδειξη που αποδεικνύει ότι απέστειλε επιστολή στην EPSO στις 21 Σεπτεμβρίου 2011. Δεδομένου ότι η EPSO ζήτησε συγγνώμη για την ενόχληση και ότι, κατά τη γνώμη της, σχολίασε την ουσία της λεπτομερούς καταγγελίας του καταγγέλλοντος, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν είναι αναγκαίο να λάβει υπόψη την πτυχή αυτή στην έρευνά του.

9. Ο Διαμεσολαβητής υπενθυμίζει επίσης ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αρμόδια για τους διορισμούς αρχή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τον καθορισμό των κριτηρίων ικανότητας που απαιτούνται για την πλήρωση των θέσεων και τον καθορισμό, βάσει των κριτηρίων αυτών και, γενικότερα, προς το συμφέρον της υπηρεσίας, των όρων και της διαδικασίας διοργάνωσης διαγωνισμού [2]. Ο έλεγχος του δικαστή της Ένωσης κατά την άσκηση αυτής της διακριτικής ευχέρειας περιορίζεται στην εξακρίβωση του αν η οικεία αρχή την άσκησε κατά τρόπο προδήλως εσφαλμένο ή μη σύμφωνο προς τον σκοπό του άρθρου 27 παράγραφος 1 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης [3]. Ο Διαμεσολαβητής υπογραμμίζει ότι το ίδιο πρότυπο ελέγχου ισχύει και για τις έρευνές του.

Α. Ισχυρισμός ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας για την επαγγελματική πείρα είναι αντιφατικά, παράλογα και εισάγουν διακρίσεις

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

10. Στην καταγγελία της προς τον Διαμεσολαβητή, η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας σχετικά με την επαγγελματική πείρα για τον διαγωνισμό ήταν αντιφατικά, παράλογα και μεροληπτικά. Προς στήριξη του ισχυρισμού της, η καταγγέλλουσα προέβαλε ορισμένα επιχειρήματα που συνοψίζονται στην παράγραφο 5 ανωτέρω.

11. Στην επιστολή του για την έναρξη της έρευνάς του, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την EPSO να εξετάσει δύο συγκεκριμένα ζητήματα, και συγκεκριμένα i) να εξηγήσει αν, κατά την αξιολόγηση της απαιτούμενης επαγγελματικής πείρας, η EPSO έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ορισμένα επίσημα έγγραφα της ΕΕ [4] αναφέρουν ότι η πείρα που αποκτήθηκε σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο αποτελούσε πλεονέκτημα για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ και ii) να εξηγήσει τους λόγους για τους οποίους η EPSO αποφάσισε ότι δεν θα πρέπει να ληφθεί υπόψη η γνώση των γλωσσών διαφόρων χωρών εταίρων.

12. Στη γνωμοδότησή της, η EPSO επισήμανε ότι, για θεμιτούς λόγους που συνδέονται με την εύρυθμη λειτουργία της υπηρεσίας, τα θεσμικά όργανα διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια κατά τον καθορισμό του περιεχομένου της προκήρυξης του διαγωνισμού, και ιδίως των κριτηρίων επιλεξιμότητας.

13. Όσον αφορά τα συγκεκριμένα επιχειρήματα που προέβαλε ο καταγγέλλων, η EPSO τόνισε ότι: i) τα κριτήρια επιλεξιμότητας που υιοθετήθηκαν στην προκήρυξη του διαγωνισμού αντιστοιχούσαν σαφώς στην περιγραφή των καθηκόντων για τη συγκεκριμένη θέση, και συγκεκριμένα στις περιπτώσεις 3, 4, 6 και 8 της περιγραφής των καθηκόντων· ii) η ανακοίνωση δεν απέκλειε ρητά τη σημασία της πείρας που αποκτήθηκε σε διεθνές επίπεδο ή σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο, αλλά επαφίεται στην εξεταστική επιτροπή να αξιολογήσει τη σημασία της εν λόγω πείρας· και iii) το γεγονός ότι ορισμένα κράτη μέλη ενδέχεται να διέθεταν περισσότερα προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας από άλλα και ότι το κριτήριο επιλεξιμότητας διατυπώθηκε καθώς δεν συνεπαγόταν διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των υποψηφίων. Πράγματι, όλοι οι υποψήφιοι που διέθεταν την ίδια επαγγελματική πείρα αντιμετωπίστηκαν κατά τον ίδιο τρόπο όσον αφορά τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό.

14. Απαντώντας στο αίτημα της Διαμεσολαβήτριας να εξηγήσει κατά πόσον έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ορισμένα επίσημα έγγραφα της ΕΕ έχουν δηλώσει ότι η πείρα που αποκτήθηκε στις χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο αποτελεί πλεονέκτημα για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ, η EPSO επισήμανε ότι η αξιολόγηση της απαιτούμενης επαγγελματικής πείρας εμπίπτει στην αρμοδιότητα της εξεταστικής επιτροπής, η οποία βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία εκτέλεσης των καθηκόντων της. Κατά συνέπεια, η EPSO επισήμανε ότι δεν μπορούσε να σχολιάσει το σημείο αυτό. Η EPSO τόνισε επίσης ότι το περιεχόμενο των προκηρύξεων διαγωνισμών καθορίζεται εξ ολοκλήρου από το θεσμικό όργανο που ζητεί τη διοργάνωση διαγωνισμού και ότι, ως εκ τούτου, η ευθύνη της EPSO περιορίζεται στη δημοσίευση της προκήρυξης.

15. Στις παρατηρήσεις της, η καταγγέλλουσα αποδέχθηκε το επιχείρημα της EPSO και συμφώνησε ότι ο καθορισμός των κριτηρίων επιλεξιμότητας και επιλογής, στην προκειμένη περίπτωση, εμπίπτει στην αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Ως εκ τούτου, ζήτησε από τον Διαμεσολαβητή να επεκτείνει την έρευνά του στη συμπεριφορά της Επιτροπής και να ζητήσει από την Επιτροπή να υποβάλει γνώμη σχετικά με τους ισχυρισμούς και τις αιτιάσεις της.

16. Ο καταγγέλλων τόνισε επίσης ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας θα πρέπει να αντιστοιχούν στην περιγραφή καθηκόντων που περιλαμβάνεται στην προκήρυξη του διαγωνισμού. Ωστόσο, στη γνωμοδότησή της, η ίδια η EPSO επισήμανε ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας αντιστοιχούν μόνο σε ορισμένα, και όχι σε όλα, από τα καθήκοντα που απαριθμούνται στην περιγραφή των καθηκόντων. Επιπλέον, τα ίδια καθήκοντα θα μπορούσαν να εκτελεστούν αποτελεσματικά από υποψηφίους με επαγγελματική πείρα διαφορετική από εκείνη που απαιτείται, για παράδειγμα, πείρα σε διεθνή οργανισμό που ασχολείται με αναπτυξιακά ζητήματα. Ο καταγγέλλων επισήμανε περαιτέρω ότι η EPSO ισχυρίστηκε ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας και επιλογής ανταποκρίνονται πλήρως στις απαιτήσεις των προς πλήρωση θέσεων, αλλά στη συνέχεια δεν προέβαλε επιχειρήματα προς στήριξη του ισχυρισμού της. Τέλος, ο ενδιαφερόμενος τόνισε ότι η EPSO αρνήθηκε να απαντήσει στην ερώτηση του Διαμεσολαβητή σχετικά με το αν είχε λάβει υπόψη τη σημασία της πείρας που αποκτήθηκε σε χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, η μη αναφορά της εμπειρίας σε χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο μεταξύ των κριτηρίων επιλεξιμότητας είχε ως αποτέλεσμα διακρίσεις εις βάρος των πολιτών των νέων κρατών μελών της ΕΕ, διότι τα εν λόγω κράτη είχαν πολύ περιορισμένη εμπειρία στην αναπτυξιακή βοήθεια πριν από την προσχώρησή τους στην ΕΕ. Ο καταγγέλλων επισήμανε ότι η κατάσταση αυτή είχε ως αποτέλεσμα ανισότητα όσον αφορά τη δυνατότητα πρόσβασης στον διαγωνισμό, ανεξάρτητα από το αν η EPSO αντιμετώπιζε ισότιμα τους υποψηφίους που έγιναν δεκτοί στη διαδικασία επιλογής.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

17. Για τους σκοπούς της αξιολόγησής του, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί χρήσιμο να υπενθυμίσει τις σχετικές διατάξεις της προκήρυξης του διαγωνισμού EPSO/AD/229/11, οι οποίες περιγράφουν το ζητούμενο προφίλ και τα κριτήρια επιλεξιμότητας:

"1. Καθήκοντα

Οι υπάλληλοι που θα προσληφθούν αναμένεται να εκτελούν καθήκοντα στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας, όπως αυτά που περιγράφονται κατωτέρω:

- συμβολή στη διαμόρφωση αναπτυξιακών πολιτικών, συμπεριλαμβανομένων των τομεακών πολιτικών, και διεξαγωγή διαλόγων πολιτικής με τους σχετικούς εταίρους και ενδιαφερόμενους φορείς,

- συμμετοχή στον προσδιορισμό και τη διαμόρφωση σχεδίων και προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της προετοιμασίας προτάσεων και συμφωνιών χρηματοδότησης,

- λειτουργική διαχείριση των σχεδίων και προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της σύνταξης των όρων αναφοράς, της υποβολής προσφορών, της σύναψης συμβάσεων και της εποπτείας της εκτέλεσης των συμβάσεων, συμπεριλαμβανομένης της έγκρισης των εκθέσεων πληρωμών και του κλεισίματος των συμβάσεων,

- λειτουργική διαχείριση των προγραμμάτων δημοσιονομικής στήριξης (γενικών και τομεακών) για την αναπτυξιακή συνεργασία,

- παρακολούθηση και αξιολόγηση σχεδίων και προγραμμάτων αναπτυξιακής συνεργασίας,

- διασύνδεση με όλους τους σχετικούς φορείς στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας, όπως κυβερνητικούς ομολόγους, διεθνείς και περιφερειακούς οργανισμούς, κράτη μέλη και την κοινωνία των πολιτών,

- οδηγώντας μια μικρή ομάδα των συναδέλφων,

- εργασίες για την αναπτυξιακή συνεργασία σε επιχειρησιακό τμήμα αντιπροσωπείας της ΕΕ.

[...]

3. Επαγγελματική πείρα

Επαγγελματική πείρα τουλάχιστον 6 ετών στον τομέα της αναπτυξιακής συνεργασίας σε έναν ή περισσότερους από τους ακόλουθους τομείς: μακροοικονομία, διαχείριση των δημόσιων οικονομικών, μεταρρύθμιση του δημόσιου τομέα, ιδιωτικός τομέας, εμπόριο, περιφερειακή ολοκλήρωση, περιβάλλον και φυσικοί πόροι, κλιματική αλλαγή, ενέργεια, υποδομές, μεταφορές, νερό, αγροτική ανάπτυξη, επισιτιστική ασφάλεια, μείωση του κινδύνου καταστροφών, γεωργία, δασοκομία, αλιεία, διακυβέρνηση, ανθρώπινα δικαιώματα, εκλογές, κοινοβούλιο, δικαστικό σώμα, υγεία, εκπαίδευση, κοινωνική συνοχή, φύλο, παιδιά, αυτόχθονες πληθυσμοί, αποκέντρωση και τοπικές αρχές.

Τουλάχιστον 4 από τα 6 έτη εμπειρίας πρέπει να έχουν αποκτηθεί από την εργασία σε ένα σχέδιο ή ένα πρόγραμμα σε μια αναπτυσσόμενη χώρα, συμπεριλαμβανομένων 2 ετών ως επικεφαλής ομάδας.

[...]»

18. Ο Διαμεσολαβητής κρίνει σκόπιμο να εξετάσει πρώτα το πρώτο και το τρίτο επιχείρημα του καταγγέλλοντος. Με το πρώτο υποστηρικτικό της επιχείρημα, η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η απαίτηση να έχει αποκτήσει τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας με την εκτέλεση έργου ή προγράμματος δεν αντιστοιχεί στην περιγραφή καθηκόντων της προκήρυξης του διαγωνισμού, και συγκεκριμένα στα καθήκοντα που περιγράφονται στο σημείο 1 περιπτώσεις 1, 2 και 5 της προκήρυξης του διαγωνισμού. Στη γνώμη της, η EPSO διαφώνησε με τον καταγγέλλοντα και υποστήριξε ότι τα κριτήρια επιλεξιμότητας ταιριάζουν με την περιγραφή των καθηκόντων, και ιδίως με εκείνα που περιγράφονται στις περιπτώσεις 3, 4, 6 και 8 του σημείου 1.

19. Ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι τα θεσμικά όργανα διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τον καθορισμό των κριτηρίων επιλεξιμότητας για έναν διαγωνισμό σε σχέση με τα καθήκοντα των προς πλήρωση θέσεων. Εν προκειμένω, ο Διαμεσολαβητής επισημαίνει ότι το σημείο 3, πρώτο εδάφιο, της ανακοινώσεως (επαγγελματική πείρα) προβλέπει τη γενική απαίτηση εξαετούς επαγγελματικής πείρας στον τομέα της συνεργασίας για την ανάπτυξη. Ως εκ τούτου, η ρήτρα αυτή φαίνεται να καλύπτει όλους τους σχετικούς δασμούς. Κατά συνέπεια, ο Διαμεσολαβητής δεν μπορεί να συμφωνήσει με την άποψη του καταγγέλλοντος ότι η πείρα που αποκτήθηκε σε τομείς σχετικούς με άλλα καθήκοντα που περιλαμβάνονται στην περιγραφή καθηκόντων (π.χ. χάραξη πολιτικής ή παρακολούθηση και αξιολόγηση) δεν λαμβάνεται υπόψη.

20. Στο τρίτο επιχείρημά της, η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η απαίτηση να έχει αποκτήσει τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας εργαζόμενη σε έργο ή πρόγραμμα σε αναπτυσσόμενη χώρα θα συνιστούσε διάκριση εις βάρος των πολιτών που προέρχονται από χώρες της ΕΕ οι οποίες διέθεταν πολύ περιορισμένα προγράμματα αναπτυξιακής βοήθειας πριν από την προσχώρησή τους στην ΕΕ. Η EPSO απέρριψε το επιχείρημα του καταγγέλλοντος και επισήμανε ότι η απαίτηση αυτή δεν συνεπάγεται διαφορετική μεταχείριση μεταξύ υποψηφίων που είναι πολίτες διαφορετικών κρατών μελών.

21. Η Διαμεσολαβήτρια αντιλαμβάνεται ότι η θέση της καταγγέλλουσας είναι ότι θεωρεί ότι η εν λόγω απαίτηση επαγγελματικής πείρας συνιστά έμμεση διάκριση λόγω ιθαγένειας. Ενώ μπορεί να είναι αλήθεια ότι τα εθνικά προγράμματα αναπτυξιακής συνεργασίας προσφέρουν σημαντικές ευκαιρίες για την απόκτηση εμπειρίας στον τομέα, δεν είναι ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό. Η πείρα αυτή θα μπορούσε επίσης να αποκτηθεί σε διεθνείς οργανισμούς (π.χ. το σύστημα των Ηνωμένων Εθνών) ή σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί εύλογη τη θέση της EPSO.

22. Στο δεύτερο επιχείρημά της, η καταγγέλλουσα υποστηρίζει ότι η απαίτηση ότι τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας έπρεπε να δαπανηθούν για την εκτέλεση έργου ή προγράμματος σε αναπτυσσόμενη χώρα δεν λαμβάνει υπόψη την πείρα που θα μπορούσαν να έχουν αποκτήσει οι υποψήφιοι εργαζόμενοι σε διεθνές επίπεδο ή σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο. Σύμφωνα με τον καταγγέλλοντα, αυτό θα ήταν παράλογο και αντιφατικό, δεδομένου ότι i) τα ίδια καθήκοντα θα μπορούσαν να εκτελεστούν αποτελεσματικά από υποψηφίους με πείρα στους εξαιρούμενους τομείς και ii) η EPSO δεν έλαβε υπόψη τη σημασία ορισμένων επίσημων εγγράφων της ΕΕ που συνδέονται με την πείρα που αποκτήθηκε σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ.

23. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει ότι, απαντώντας στο ανωτέρω επιχείρημα, η EPSO τόνισε ότι εμπίπτει στην αρμοδιότητα της εξεταστικής επιτροπής να αξιολογεί την πραγματική συνάφεια της επαγγελματικής πείρας ενός υποψηφίου. Η EPSO πρόσθεσε ότι, κατά συνέπεια, δεν ήταν σε θέση να εκφράσει απόψεις σχετικά με το κατά πόσον η πείρα που αποκτήθηκε σε διεθνές επίπεδο ή σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο θα μπορούσε να είναι συναφής. Στη συνέχεια, ενημέρωσε τη Διαμεσολαβήτρια ότι, για τους ίδιους λόγους, δεν ήταν σε θέση να απαντήσει στην ερώτηση της Διαμεσολαβήτριας σχετικά με το αν έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ορισμένα επίσημα έγγραφα της ΕΕ είχαν αναγνωρίσει τη σημασία της πείρας που αποκτήθηκε σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο για την αναπτυξιακή πολιτική της ΕΕ.

24. Ο Διαμεσολαβητής εκφράζει τη λύπη του για τη θέση που υιοθέτησε η EPSO στην υπόθεση αυτή. Μολονότι η εξεταστική επιτροπή διαθέτει ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά τη λήψη απόφασης σχετικά με το είδος της επαγγελματικής πείρας που πρέπει να θεωρείται συναφές σε συγκεκριμένο διαγωνισμό, εξακολουθεί να δεσμεύεται από την προκήρυξη του διαγωνισμού. Στην προκειμένη περίπτωση, η προκήρυξη του διαγωνισμού ορίζει ότι τουλάχιστον τέσσερα από τα έξι έτη εμπειρίας που χρειάζονταν οι υποψήφιοι έπρεπε να αποκτηθούν με την εκτέλεση έργου ή προγράμματος «σε αναπτυσσόμενη χώρα». Εκ πρώτης όψεως, είναι δύσκολο να δούμε πώς ο όρος αυτός θα μπορούσε να καλύπτει και τις χώρες που βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο.

25. Είναι αληθές ότι η EPSO τόνισε ότι το περιεχόμενο της σχετικής προκηρύξεως διαγωνισμού είχε καθοριστεί εξ ολοκλήρου από την Επιτροπή. Ωστόσο, γεγονός παραμένει ότι η σχετική προκήρυξη διαγωνισμού εκδόθηκε από την EPSO και όχι από την Επιτροπή. Ως εκ τούτου, οι υποψήφιοι έχουν το δικαίωμα να θεωρήσουν την EPSO υπεύθυνη για την παρούσα προκήρυξη διαγωνισμού. Επιπλέον, η EPSO δεν θεώρησε ότι ο Διαμεσολαβητής έπρεπε να κατευθύνει την έρευνά του προς την Επιτροπή. Πράγματι, εξέτασε ορισμένα από τα ζητήματα που έθεσε ο καταγγέλλων. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι, εάν η απάντηση σε ορισμένα άλλα ζητήματα απαιτούσε τη συμβολή της Επιτροπής, η EPSO θα μπορούσε να είχε ζητήσει τη γνώμη της Επιτροπής προτού διατυπώσει τη γνώμη της για την παρούσα υπόθεση. Εν πάση περιπτώσει, η έλλειψη συνεργασίας της EPSO στην υπό κρίση υπόθεση είναι λυπηρή.

26. Δεδομένου ότι η EPSO θεώρησε ότι δεν ήταν σε θέση να απαντήσει στις ερωτήσεις του Διαμεσολαβητή σε σχέση με το δεύτερο επιχείρημα του καταγγέλλοντος, ο Διαμεσολαβητής δεν είναι σε θέση να εξακριβώσει κατά πόσον η επαγγελματική πείρα που αποκτήθηκε κατά την εργασία σε διεθνές επίπεδο ή σε μεταβατικές χώρες θα μπορούσε να είναι σημαντική για την εκπλήρωση των κριτηρίων επιλεξιμότητας για τον διαγωνισμό. Κατά συνέπεια, ο Διαμεσολαβητής δεν είναι σε θέση να καταλήξει σε συμπέρασμα επί του παρόντος σχετικά με το κατά πόσον, όπως ισχυρίζεται ο καταγγέλλων, τα εν λόγω κριτήρια επιλεξιμότητας είναι αντιφατικά, παράλογα και εισάγουν διακρίσεις.

27. Η Διαμεσολαβήτρια σημειώνει, ωστόσο, ότι η καταγγέλλουσα αποδέχθηκε το επιχείρημα της EPSO ότι η σχετική προκήρυξη διαγωνισμού και, ως εκ τούτου, ο καθορισμός των κριτηρίων επιλεξιμότητας και επιλογής ήταν ευθύνη της Επιτροπής και ότι ζήτησε από τη Διαμεσολαβήτρια να επεκτείνει την έρευνά της στη συμπεριφορά της Επιτροπής.

28. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι ο καλύτερος τρόπος για να επιτευχθεί πρόοδος είναι να περατωθεί η παρούσα έρευνα και να κινηθεί αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με την Επιτροπή όσον αφορά το κατά πόσον η απαίτηση να έχει αποκτηθεί τέσσερα από τα απαιτούμενα έξι έτη επαγγελματικής πείρας μέσω της εργασίας σε έργο ή πρόγραμμα σε αναπτυσσόμενη χώρα είναι αντιφατική, παράλογη ή εισάγει διακρίσεις, δεδομένου ότι δεν λαμβάνει υπόψη την πείρα που έχει αποκτηθεί σε διεθνές επίπεδο ή σε χώρες σε μεταβατικό στάδιο.

29. Ο Διαμεσολαβητής τονίζει ότι η έναρξη αυτεπάγγελτης έρευνας σχετικά με την Επιτροπή δεν σημαίνει ότι αποδέχεται ότι η EPSO δεν φέρει καμία ευθύνη για τον τρόπο σύνταξης της παρούσας προκήρυξης διαγωνισμού. Ως εκ τούτου, επιφυλάσσεται του δικαιώματος να επανέλθει στο θέμα αυτό υπό το πρίσμα των αποτελεσμάτων της αυτεπάγγελτης έρευνας.

Β. Ισχυρισμός ότι τα κριτήρια επιλογής για τις γλωσσικές γνώσεις είναι αντιφατικά, παράλογα και εισάγουν διακρίσεις

Επιχειρήματα που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή

30. Στην καταγγελία της προς τη Διαμεσολαβήτρια, η καταγγέλλουσα ισχυρίστηκε ότι τα κριτήρια επιλογής σχετικά με τις γλωσσικές γνώσεις για τον διαγωνισμό ήταν αντιφατικά, παράλογα και εισάγουν διακρίσεις στον βαθμό που δεν λαμβάνουν υπόψη τις γνώσεις των γλωσσών διαφόρων χωρών εταίρων της ΕΕ, όπως τα ρωσικά, τα σουαχίλι και τα αραβικά.

31. Στη γνώμη της, η EPSO επισήμανε ότι τα κριτήρια γλωσσικών γνώσεων στα οποία αναφέρθηκε ο καταγγέλλων ήταν κριτήρια επιλογής και όχι κριτήρια επιλεξιμότητας. Η EPSO παρέπεμψε στη νομολογία των δικαστηρίων της Ένωσης σχετικά με την ευρεία διακριτική ευχέρεια που διαθέτουν οι αρμόδιες για τους διορισμούς αρχές κατά τον καθορισμό των κριτηρίων ικανότητας που απαιτούνται για τις προς πλήρωση θέσεις και κατά τον καθορισμό, υπό το πρίσμα των κριτηρίων αυτών και προς το συμφέρον της υπηρεσίας, των κανόνων και των όρων υπό τους οποίους διοργανώνεται ένας διαγωνισμός. Όσον αφορά την προκειμένη περίπτωση, η EPSO υπογράμμισε ότι δεν υπήρχε τίποτα αντιφατικό ή παράλογο στα γλωσσικά κριτήρια που υιοθετήθηκαν στην προκήρυξη του διαγωνισμού, δεδομένου ότι αντιπροσώπευαν πραγματικό στοιχείο ενεργητικού για την προς πλήρωση θέση και αντανακλούσαν την ανάγκη του αιτούντος θεσμικού οργάνου να καλύψει ορισμένες θέσεις εντός των υπηρεσιών του. Επιπλέον, δεν υπήρξε διάκριση, δεδομένου ότι όλοι οι υποψήφιοι αξιολογήθηκαν σύμφωνα με τα ίδια πρότυπα.

32. Στις παρατηρήσεις της, η καταγγέλλουσα επανέλαβε την άποψή της ότι τα κριτήρια επιλογής για τις γλωσσικές γνώσεις στην προκήρυξη του διαγωνισμού είχαν ως αποτέλεσμα άμεσο και αθέμιτο πλεονέκτημα που συνδέεται άμεσα με την ιθαγένεια του υποψηφίου.

Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

33. Για τους σκοπούς της αξιολόγησής του, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί χρήσιμο να υπενθυμίσει τις διατάξεις της προκήρυξης του διαγωνισμού EPSO/AD/229/11, οι οποίες περιγράφουν τα κριτήρια επιλογής για τις γλωσσικές γνώσεις:

"4. Κριτήρια επιλογής

Για την επιλογή βάσει τίτλων, η εξεταστική επιτροπή θα λάβει υπόψη τα ακόλουθα κριτήρια:

1. Γνώση μίας ή περισσότερων από τις ακόλουθες γλώσσες (μπορεί να περιλαμβάνει την κύρια και/ή τη δεύτερη γλώσσα σας): αγγλικά, γαλλικά, πορτογαλικά ή ισπανικά (ελάχιστο απαιτούμενο επίπεδο: Β2 του Κοινού Ευρωπαϊκού Πλαισίου Αναφοράς για τις Γλώσσες (CEF)).

[...]»

34. Ο καταγγέλλων επισήμανε ότι οι γλώσσες αρκετών χωρών-εταίρων της ΕΕ δεν περιλαμβάνονται στις γλώσσες που σχετίζονται με τον διαγωνισμό και ισχυρίστηκε ότι ο αποκλεισμός αυτός είναι αντιφατικός ή παράλογος. Ο Διαμεσολαβητής τονίζει ότι η επιλογή των σχετικών γλωσσών εμπίπτει στην ευρεία διακριτική ευχέρεια της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής και ότι, σύμφωνα με την EPSO, η επιλογή αντικατοπτρίζει την ανάγκη του αιτούντος θεσμικού οργάνου να καλύψει ορισμένες θέσεις εντός των υπηρεσιών του.

35. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η απόφαση της αρμόδιας για τους διορισμούς αρχής να περιορίσει τον αριθμό των γλωσσών στις οποίες επιλέγονται οι υποψήφιοι δεν φαίνεται να είναι προδήλως εσφαλμένη ή παράλογη, δεδομένου ότι οι επιλεγείσες γλώσσες φαίνεται να αντιστοιχούν στην περιγραφή των καθηκόντων για τις προς πλήρωση θέσεις. Όσον αφορά τον φερόμενο ως εισάγοντα διακρίσεις χαρακτήρα των κριτηρίων γλωσσικών γνώσεων, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι, ακόμη και αν υπήρχε διαφορετική μεταχείριση των υποψηφίων ανάλογα με τις γνώσεις τους σε ορισμένες γλώσσες, η διαφορά αυτή φαίνεται να δικαιολογείται αντικειμενικά.

36. Δεδομένου ότι ο δεύτερος ισχυρισμός της καταγγέλλουσας δεν μπορεί να γίνει δεκτός, οι ισχυρισμοί της δεν μπορούν να ευδοκιμήσουν, όσον αφορά τον ισχυρισμό αυτό.

Γ. Συμπέρασμα

Με βάση την έρευνά του σχετικά με την εν λόγω καταγγελία, ο Διαμεσολαβητής την περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Δεν υπάρχουν λόγοι για περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης.

Ο καταγγέλλων και η EPSO θα ενημερωθούν για την απόφαση αυτή.

Η Επιτροπή θα ενημερωθεί επίσης για την απόφαση αυτή στο πλαίσιο της αυτεπάγγελτης έρευνας που αναφέρεται στην παράγραφο 28.

 

Π. Νικηφόρος Διαμαντούρος

Στρασβούργο, 4 Απριλίου 2013

---

[1] ΕΕ 2011, C 271A, σ. 19.

[2] Βλ., μεταξύ άλλων, υπόθεση F-99/08 Rita di Prospero κατά Επιτροπής, απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 2009, μη δημοσιευθείσα· Υπόθεση C-16/07 P Chetcuti κατά Επιτροπής [2008] Συλλογή I-7469· Υπόθεση T-256/01 Pyres κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 2005, σ. I-A-23 και II-99, σκέψη 36· Υπόθεση T-420/04, Blackler κατά Κοινοβουλίου, Συλλογή Υπ.Υπ. 2006, σ. I-A-2-185 και II-943, σκέψη 45· Υπόθεση T-207/95, Ibarra Gil κατά Επιτροπής, Συλλογή Υπ.Υπ. 1997, σ. I-A-13 και II-31, σκέψη 66 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία.

[3] Βλ. υπόθεση C-16/07 Chetcuti κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. I-7469. Σύμφωνα με το άρθρο 27 παράγραφος 1 του κανονισμού υπηρεσιακής κατάστασης, «η πρόσληψη αποβλέπει στην εξασφάλιση για το όργανο των υπηρεσιών υπαλλήλων με τα υψηλότερα προσόντα ικανότητας, απόδοσης και ακεραιότητας, οι οποίοι προσλαμβάνονται με την ευρύτερη δυνατή γεωγραφική βάση μεταξύ των υπηκόων των κρατών μελών των Κοινοτήτων».

[4] Βλ., ειδικότερα, το ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης Μαρτίου 2008 σχετικά με την πρόκληση της πολιτικής αναπτυξιακής συνεργασίας της ΕΕ για τα νέα κράτη μέλη (2007/2140(INI)) ΕΕ 2009, C 66E, σ. 38 (Ψήφισμα του Κοινοβουλίου) και τα συμπεράσματα του Συμβουλίου της 18ης Νοεμβρίου 2009 σχετικά με ένα επιχειρησιακό πλαίσιο για την αποτελεσματικότητα της βοήθειας (15912/09) (Συμπεράσματα του Συμβουλίου).