Το ιστορικό της αυτεπάγγελτης έρευνας

1. Το άρθρο 228 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξουσιοδοτεί τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή να διεξάγει έρευνες με δική του πρωτοβουλία σχετικά με πιθανές περιπτώσεις κακοδιοίκησης στο πλαίσιο της δράσης των θεσμικών και λοιπών οργάνων και οργανισμών της Ένωσης.

2. Στην αυτεπάγγελτη έρευνά του OI/5/99/(IJH)GG, ο Διαμεσολαβητής διερεύνησε το θέμα των καθυστερήσεων πληρωμών από την Επιτροπή. Η έρευνα αυτή περατώθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2001.

3. Στις 14 Δεκεμβρίου 2007, ο Διαμεσολαβητής κίνησε νέα αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με το ζήτημα της έγκαιρης καταβολής των πληρωμών από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (OI/5/2007/GG).

4. Στη γνωμοδότησή της στην εν λόγω υπόθεση, η Επιτροπή επισήμανε, μεταξύ άλλων, ότι το άρθρο 106 του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) αριθ. 2342/2002, της 23ης Δεκεμβρίου 2002, για τη θέσπιση των κανόνων εφαρμογής του κανονισμού αριθ. 1605/2002 του Συμβουλίου, για τη θέσπιση του δημοσιονομικού κανονισμού που εφαρμόζεται στο γενικό προϋπολογισμό των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων [1] («κανονισμός 2342/2002»), είχε τροποποιηθεί.

5. Το άρθρο 106 του κανονισμού 2342/2002 [2] έχει ως εξής:

«Προθεσμίες πληρωμής και τόκοι υπερημερίας

1. Τα οφειλόμενα ποσά καταβάλλονται το αργότερο εντός σαράντα πέντε ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία καταχώρισης παραδεκτής αίτησης πληρωμής από την εξουσιοδοτημένη υπηρεσία του αρμόδιου διατάκτη (...).

2. Η προθεσμία πληρωμής που αναφέρεται στην παράγραφο 1 είναι τριάντα ημερολογιακές ημέρες για τις πληρωμές που αφορούν συμβάσεις υπηρεσιών ή προμηθειών, εκτός εάν η σύμβαση ορίζει διαφορετικά.

3. Για τις συμβάσεις, τις συμφωνίες επιχορήγησης και τις αποφάσεις βάσει των οποίων η πληρωμή εξαρτάται από την έγκριση έκθεσης ή πιστοποιητικού, η προθεσμία για τους σκοπούς των περιόδων πληρωμής που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 αρχίζει να τρέχει μόνο μετά την έγκριση της εν λόγω έκθεσης ή πιστοποιητικού. (...)

Ο επιτρεπόμενος χρόνος για την έγκριση δεν μπορεί να υπερβαίνει:

α) 20 ημερολογιακές ημέρες για απλές συμβάσεις που αφορούν την προμήθεια αγαθών και υπηρεσιών·

β) 45 ημερολογιακές ημέρες για άλλες συμβάσεις και συμφωνίες και αποφάσεις επιχορήγησης·

γ) 60 ημερολογιακές ημέρες για συμβάσεις και συμφωνίες επιχορήγησης και αποφάσεις που αφορούν τεχνικές υπηρεσίες ή δράσεις των οποίων η αξιολόγηση είναι ιδιαίτερα πολύπλοκη.

(...)

5. Μετά τη λήξη των προθεσμιών που προβλέπονται στις παραγράφους 1, 2 και 3, ο πιστωτής δικαιούται τόκους σύμφωνα με τις ακόλουθες διατάξεις:

α) τα επιτόκια είναι εκείνα που αναφέρονται στο άρθρο 86 παράγραφος 2 πρώτο εδάφιο·

β) οι τόκοι οφείλονται για την περίοδο που μεσολαβεί από την ημερολογιακή ημέρα που έπεται της εκπνοής της προθεσμίας πληρωμής έως την ημέρα πληρωμής.

Κατ’ εξαίρεση, όταν ο τόκος που υπολογίζεται σύμφωνα με τις διατάξεις του πρώτου εδαφίου είναι μικρότερος ή ίσος με 200 EUR, καταβάλλεται στον πιστωτή μόνο κατόπιν αίτησης που υποβάλλεται εντός δύο μηνών από τη λήψη της καθυστερημένης πληρωμής. (...)»

6. Στην απόφασή του της 20ής Ιουνίου 2008 με την οποία περάτωσε την αυτεπάγγελτη έρευνά του OI/5/2007/GG, ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι πολλά από τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό, και ιδίως εκείνα που οδήγησαν σε αλλαγές του κανονισμού 2342/2002, φαίνονταν σχετικά πρόσφατα και ότι, ως εκ τούτου, ήταν πολύ νωρίς για να αξιολογηθεί ο αντίκτυπος που θα μπορούσαν να έχουν στην κατάσταση. Κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, ο καλύτερος τρόπος για να δοθεί συνέχεια ήταν να περατωθεί η έρευνα OI/5/2007/GG και να κινηθεί νέα αυτεπάγγελτη έρευνα στις αρχές του 2009, όταν θα ήταν διαθέσιμα τα αριθμητικά στοιχεία για τις επιδόσεις της Επιτροπής το 2008.

7. Με βάση τα ανωτέρω, η Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να κινήσει νέα αυτεπάγγελτη έρευνα σχετικά με το θέμα της έγκαιρης πληρωμής από την Επιτροπή.

Επί του αντικειμένου της έρευνας

8. Στην επιστολή του για την έναρξη της παρούσας έρευνας, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να τον ενημερώσει για τα αποτελέσματα των μέτρων που είχε λάβει για τον εντοπισμό και την αντιμετώπιση των αιτίων των καθυστερήσεων που αντιμετώπισε κατά την καταβολή των πληρωμών στους αναδόχους και στους δικαιούχους επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων. Ο Διαμεσολαβητής πρόσθεσε ότι, φυσικά, θα ενδιαφερόταν επίσης να λάβει πληροφορίες σχετικά με τυχόν περαιτέρω μέτρα που ενδέχεται να έχει λάβει η Επιτροπή στον τομέα αυτό.

9. Η Διαμεσολαβήτρια επισήμανε ότι, στο πλαίσιο αυτό, θα ήταν πολύ χρήσιμο η Επιτροπή να μπορούσε επίσης να παρουσιάσει στατιστικά στοιχεία που θα μπορούσαν να καταδείξουν το πρόβλημα ή τα διορθωτικά μέτρα που έλαβε η Επιτροπή. Προσέθεσε ότι θα ενδιαφερόταν ιδιαίτερα να λάβει πληροφορίες σχετικά με τον αριθμό και το ποσοστό των περιπτώσεων στις οποίες σημειώθηκαν καθυστερήσεις πληρωμών, την έκταση των καθυστερήσεων που σημειώθηκαν, τα σχετικά ποσά και τις περιπτώσεις στις οποίες καταβλήθηκαν τόκοι υπερημερίας.

10. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε ότι, όπως εξηγείται στο σημείο 1.10 της απόφασής του στην υπόθεση OI/5/2007/GG, έκρινε επίσης αναγκαίο να επανεξετάσει τα αποτελέσματα της αναθεώρησης του άρθρου 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002. Ως εκ τούτου, κάλεσε την Επιτροπή να εξετάσει την πτυχή αυτή στη γνωμοδότησή της.

Η έρευνα

11. Στις 17 Φεβρουαρίου 2009, ο Διαμεσολαβητής κίνησε την παρούσα αυτεπάγγελτη έρευνα.

12. Η Επιτροπή υπέβαλε τη γνώμη της στις 28 Μαΐου 2009.

13. Στις 24 Ιουνίου 2009, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή συμπληρωματικές πληροφορίες σχετικά με το αντικείμενο της έρευνάς του. Η Επιτροπή απέστειλε την απάντησή της στις 30 Οκτωβρίου 2009.

14. Στις 12 Ιανουαρίου 2010, ο Διαμεσολαβητής ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση. Ελήφθησαν συνολικά εννέα εισηγήσεις από ενδιαφερόμενα μέλη του κοινού.

15. Στις 21 Απριλίου 2010, ο Διαμεσολαβητής ζήτησε από την Επιτροπή να εξετάσει τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν στις εν λόγω εισηγήσεις. Ζήτησε επίσης από την Επιτροπή να του παράσχει περαιτέρω πληροφορίες. Η Επιτροπή απέστειλε την απάντησή της στις 14 Σεπτεμβρίου 2010. Στη συνέχεια, η Επιτροπή ενημέρωσε τον Διαμεσολαβητή ότι, λόγω σφάλματος που είχε εν τω μεταξύ εντοπιστεί, ορισμένα αριθμητικά στοιχεία έπρεπε να διορθωθούν.

Ανάλυση και συμπεράσματα του Διαμεσολαβητή

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

16. Στην απάντησή της στο πρώτο αίτημα του Διαμεσολαβητή για περαιτέρω πληροφορίες, η Επιτροπή παρουσίασε, κατόπιν αιτήματος του Διαμεσολαβητή, στοιχεία σχετικά με τις πέντε υποθέσεις στις οποίες καταβλήθηκε το υψηλότερο ποσό τόκων το 2008. Μία από αυτές τις περιπτώσεις αφορούσε πληρωμή σε «δημόσιο ινστιτούτο» όπου είχε σημειωθεί καθυστέρηση 754 ημερών.

17. Αυτή ήταν μια εξαιρετική καθυστέρηση. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής έκρινε σκόπιμο να εξετάσει προσεκτικότερα την εν λόγω υπόθεση. Εκ πρώτης όψεως, ήταν εύλογο να θεωρηθεί ότι η υπό κρίση υπόθεση συνιστούσε εξαίρεση. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε επίσης ότι στην υπόθεση αυτή είχαν καταβληθεί τόκοι υπερημερίας και ότι δεν φαινόταν να του έχει υποβληθεί καταγγελία σχετικά με το θέμα αυτό.

18. Ως εκ τούτου, ο Διαμεσολαβητής έκρινε σκόπιμο να εξετάσει την παρούσα υπόθεση χωριστά από την παρούσα έρευνα. Ως εκ τούτου, κίνησε χωριστή αυτεπάγγελτη έρευνα (OI/1/2010/GG).

19. Κατόπιν ενδελεχούς εξέτασης των πραγματικών περιστατικών της εν λόγω υπόθεσης, η οποία περιλάμβανε έλεγχο του σχετικού φακέλου, ο Διαμεσολαβητής κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν συνέτρεχαν λόγοι για περαιτέρω έρευνες. Ως εκ τούτου, έθεσε την υπόθεση στο αρχείο στις 21 Απριλίου 2010.

Α. Τα επιχειρήματα και οι πληροφορίες που έλαβε υπόψη ο Διαμεσολαβητής

Η γνώμη της Επιτροπής και η απάντησή της στο πρώτο αίτημα παροχής περαιτέρω πληροφοριών

20. Στη γνώμη της, η Επιτροπή ανέφερε ότι είχε διατηρήσει ένα επίπεδο επιδόσεων για τις πληρωμές το 2008, το οποίο, σε αριθμό και αξία, καθώς και σε μέση καθυστέρηση, ήταν παρόμοιο με τα προηγούμενα έτη. Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει την κατάσταση του 2008 όσον αφορά τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν μετά τη λήξη των σχετικών προθεσμιών. Για λόγους σύγκρισης χρησιμοποιούνται δεδομένα σχετικά με τα έτη 2005 και 2007, τα οποία κοινοποιήθηκαν προηγουμένως:

Πίνακας 1: Καθυστερήσεις πληρωμών το 2005, το 2007 και το 2008

	2005	2007	2008
Αριθμός καθυστερημένων πληρωμών	42.74 %	22.57 %	22.67 %
Αξία καθυστερημένων πληρωμών	17.48 %	11.52 %	13.95 %
Μέσες καθυστερήσεις [3]	49,13 ημέρες	47,98 ημέρες	47,45 ημέρες

21. Όσον αφορά την καταβολή τόκων υπερημερίας, η Επιτροπή επισήμανε ότι έπρεπε να διεκπεραιώσει περισσότερες αιτήσεις και έπρεπε να καταβάλει περισσότερους τόκους το 2008 από ό,τι προηγουμένως:

Πίνακας 2: Τόκοι υπερημερίας κατά τα έτη 2005, 2007 και 2008

	2005	2007	2008
Αριθμός αιτήσεων τόκων που υποβλήθηκαν από πιστωτές λόγω καθυστερημένης πληρωμής	149	136	138
Ποσό καταβληθέντων τόκων	230 736,58 ευρώ	378 211,57 ευρώ	631 909,62 ευρώ [4] (εκ των οποίων 512 830,79 ευρώ κατόπιν αιτήματος)

22. Η Επιτροπή σημείωσε τα πολυάριθμα μέτρα που είχε ήδη λάβει τα τελευταία χρόνια για την αποφυγή καθυστερήσεων πληρωμών, τόσο σε διοικητικό όσο και σε νομοθετικό επίπεδο. Προσέθεσε ότι οι ενέργειες αυτές είχαν καταγραφεί στις παρατηρήσεις της σχετικά με την OI/5/2007/GG και συνέβαλαν σημαντικά στη μείωση του ποσοστού των καθυστερημένων πληρωμών, παρά το γεγονός ότι η κατάσταση το 2008 εξακολουθούσε να είναι πολύ κοντά σε εκείνη που παρατηρήθηκε το 2007. Ωστόσο, έπρεπε να ληφθεί υπόψη ότι τα περισσότερα από τα διάφορα μέτρα που εγκρίθηκαν για την αντιμετώπιση του ζητήματος των καθυστερήσεων πληρωμών είχαν μακροπρόθεσμο χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, η επίδρασή τους θα εκδηλωνόταν μόνο σταδιακά. Για παράδειγμα, το άρθρο 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002 στην αναθεωρημένη έκδοσή του εφαρμοζόταν μόνο από την 1η Ιανουαρίου 2008, ενώ έπρεπε ακόμη να υποβληθούν αιτήσεις για τόκους όσον αφορά δημόσιες συμβάσεις ή συμφωνίες/αποφάσεις επιχορήγησης που είχαν συναφθεί πριν από την 1η Ιανουαρίου 2008.

23. Η Επιτροπή τόνισε ότι έχει πλήρη επίγνωση της ανάγκης τήρησης των προθεσμιών για τις πληρωμές και ότι θεωρεί ότι απαιτούνται περισσότερες προσπάθειες στον τομέα αυτό. Αυτός ήταν ο λόγος για τον οποίο εξέδωσε, στις 8 Απριλίου 2009, ανακοίνωση με τίτλο «Εξορθολογισμός των δημοσιονομικών κανόνων και επιτάχυνση της εκτέλεσης του προϋπολογισμού ώστε να διευκολυνθεί η οικονομική ανάκαμψη»[5] («ανακοίνωση του 2009»). Η ανακοίνωση αυτή επικεντρώθηκε στο τμήμα του προϋπολογισμού που εκτελεί άμεσα η Επιτροπή (κεντρική διαχείριση) και ανέθεσε στις υπηρεσίες της Επιτροπής να προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα εφαρμόζοντας τα ακόλουθα μέτρα σε εθελοντική βάση:

• Επιτάχυνση των «πρώτων» πληρωμών προχρηματοδότησης με πληρωμή εντός 20 ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία σύναψης της σύμβασης προμήθειας ή της συμφωνίας/απόφασης επιχορήγησης έως την ημέρα χρέωσης του τραπεζικού λογαριασμού της Επιτροπής.[6] Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι πληρωμές προχρηματοδότησης κάλυπταν περίπου το ένα τρίτο της αξίας των πληρωμών·

• Επιτάχυνση όλων των άλλων πληρωμών, για τις οποίες η Επιτροπή θα εφάρμοζε προθεσμία 30 ημερών· και

• Προώθηση της χρήσης κατ’ αποκοπή ποσών και κατ’ αποκοπή συντελεστών, ώστε να αποφεύγονται οι χρονοβόροι και επαχθείς έλεγχοι για τυποποιημένες δράσεις/δαπάνες.

24. Η Επιτροπή δήλωσε ότι, με την ανακοίνωση αυτή, ενίσχυσε επίσης την παρακολούθηση των επιδόσεων των υπηρεσιών της. Πρώτον, ο υπόλογος της Επιτροπής είχε επιφορτιστεί με το καθήκον της παρακολούθησης και του συντονισμού της προόδου όσον αφορά την εφαρμογή και την παράδοση της μειωμένης προθεσμίας. Η πρώτη αξιολόγησή του θα γίνει με βάση τις καθυστερήσεις πληρωμών που παρατηρήθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2009. Δεύτερον, ο σχετικός απολογισμός θα ενταθεί και θα καταστεί πιο δυναμικός, καθώς οι γενικοί διευθυντές και/ή οι προϊστάμενοι υπηρεσιών θα πρέπει τώρα να υποβάλλουν και, εάν χρειαστεί, να σχολιάζουν τις επιδόσεις της Γενικής Διεύθυνσης/υπηρεσίας τους.

25. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι ήταν επομένως σαφές ότι ήταν αποφασισμένη να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε με τις καθυστερήσεις πληρωμών και είχε ενημερώσει πλήρως τις υπηρεσίες της για την ανάγκη επίτευξης καλύτερων επιδόσεων όσον αφορά τις καθυστερήσεις πληρωμών το 2009 και μετέπειτα.

26. Αφού εξέτασε τις πληροφορίες αυτές, ο Διαμεσολαβητής επισήμανε ότι ένα από τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή αφορούσε νέα προθεσμία 30 ημερών για όλες τις πληρωμές εκτός από τις «πρώτες» πληρωμές προχρηματοδότησης. Στην ανακοίνωσή της του 2009, η Επιτροπή εξήγησε ότι «[η] επίτευξη αυτού του φιλόδοξου στόχου θα απαιτήσει ιδιαίτερη προσπάθεια, δεδομένου του αριθμού και του όγκου των πληρωμών που διεκπεραιώνει η Επιτροπή, καθώς και του ποσοστού των ληξιπρόθεσμων πληρωμών σε σύγκριση με τις υφιστάμενες προθεσμίες». Κατά τη γνώμη της, η Επιτροπή είχε αναφερθεί στον ρόλο που έχει ανατεθεί στον υπόλογό της και στο γεγονός ότι οι γενικοί διευθυντές και/ή οι προϊστάμενοι υπηρεσιών θα πρέπει να υποβάλλουν εκθέσεις και παρατηρήσεις σχετικά με τις επιδόσεις των υπηρεσιών τους. Ωστόσο, μολονότι τα μέτρα αυτά ήταν ευπρόσδεκτα και σημαντικά, δεν ήταν καθόλου σαφές αν θα επαρκούσαν για να διασφαλιστεί η επίτευξη του αναθεωρημένου στόχου. Πράγματι, ήταν σαφές ότι η Επιτροπή αντιμετώπιζε σημαντικές δυσκολίες στην επίτευξη του προηγούμενου, λιγότερο απαιτητικού στόχου. Ως εκ τούτου, η θέσπιση ενός ακόμη πιο φιλόδοξου στόχου ήταν πιθανό να οδηγήσει σε βελτιώσεις μόνο εάν λαμβάνονταν μέτρα για να διασφαλιστεί ότι το προσωπικό της Επιτροπής θα ήταν σε θέση να συμμορφωθεί με τον εν λόγω στόχο και, στην πραγματικότητα, θα το έπραττε. Ως εκ τούτου, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να αναφέρει ποια συγκεκριμένα μέτρα είχε λάβει όσον αφορά το προσωπικό της προκειμένου να διασφαλίσει την επίτευξη του στόχου της, λαμβάνοντας επίσης υπόψη τα σχετικά μέτρα που είχε ήδη αναφέρει στη γνωμοδότησή της στην υπόθεση OI/5/2007/GG.

27. Ο Διαμεσολαβητής σημείωσε επίσης ότι τα αριθμητικά στοιχεία που παρείχε η Επιτροπή έδειξαν ότι το συνολικό ποσό των καταβληθέντων τόκων είχε αυξηθεί το 2008 και ότι, κατά μέσο όρο, το ποσό των καταβληθέντων τόκων ανά αίτηση είχε επίσης αυξηθεί. Ως εκ τούτου, ζήτησε από την Επιτροπή πιο συγκεκριμένες πληροφορίες σχετικά με τους τόκους που είχε καταβάλει το 2008, ιδίως όσον αφορά τους τομείς ή τις υπηρεσίες που αντιπροσώπευαν το μεγαλύτερο μέρος αυτών των τόκων και τις τυχόν αλλαγές που είχαν σημειωθεί μέχρι στιγμής σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη. Ο Διαμεσολαβητής ζήτησε επίσης από την Επιτροπή να παράσχει λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε κατόπιν αιτήματος το 2008 και για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε χωρίς αίτημα το 2008.

28. Στην απάντησή της, η Επιτροπή εξήγησε ότι είχε εφαρμόσει ενισχυμένη επιχειρησιακή στήριξη και παρακολούθηση για το προσωπικό της μέσω των ακόλουθων μέτρων.

29. Μετά την έκδοση της ανακοίνωσης του 2009, καταρτίστηκαν κατευθυντήριες γραμμές για συγκεκριμένα ζητήματα. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές επικεντρώθηκαν κυρίως στην παροχή κατευθυντήριων γραμμών στήριξης στους διατάκτες σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να κάνουν τις επιλογές τους βάσει εκτιμήσεων κινδύνου, στην ανάγκη για εγγυήσεις προχρηματοδότησης, στην εφαρμογή των μέτρων ευελιξίας που προτείνονται στην ανακοίνωση του 2009, καθώς και στον όσο το δυνατόν μεγαλύτερο εξορθολογισμό των χρηματοδοτικών κυκλωμάτων.

30. Μολονότι το λογιστικό σύστημα της Επιτροπής («ABAC») παρείχε ήδη σημαντική στήριξη (καταχώριση και παρακολούθηση των προθεσμιών πληρωμής, αυτόματος υπολογισμός των τόκων υπερημερίας και παρακολούθηση μέσω της υποβολής στατιστικών στοιχείων), υλοποιούνταν δύο συγκεκριμένες δράσεις προκειμένου να καταστεί δυνατή η παρακολούθηση της νέας προθεσμίας:

• Στο ABAC αναπτύχθηκαν νέες λειτουργίες προκειμένου να συμπεριληφθεί ένα σύνολο αυτόματων μηχανισμών προειδοποίησης που θα προειδοποιούν τους χρήστες ότι πλησιάζουν οι καταληκτικές ημερομηνίες· και

• Ο υπόλογος της Επιτροπής θα κοινοποιεί στους αρμόδιους διατάκτες που είναι υπεύθυνοι για τις πληρωμές τις πληροφορίες που περιέχονται στις εκθέσεις που συντάσσονται για την εφαρμογή της τριμηνιαίας διαδικασίας παρακολούθησης των καθυστερήσεων πληρωμών για τις οποίες είναι υπεύθυνος. Μια τέτοια προσέγγιση θα προσέφερε πλήρη διαφάνεια και πληροφόρηση. Οι χρόνοι πληρωμής θα συγκριθούν με τους στόχους από την 1η Οκτωβρίου 2009 και οι λόγοι για τη μη τήρησή τους θα εξεταστούν με τις διατάκτριες υπηρεσίες.

31. Όσον αφορά τις συγκεκριμένες πληροφορίες που ζήτησε ο Διαμεσολαβητής, η Επιτροπή δήλωσε ότι τα στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις ληξιπρόθεσμες πληρωμές κατέδειξαν ότι ο μέσος αριθμός των ληξιπρόθεσμων ημερών παρέμεινε σταθερός το 2008 (47 ημέρες), ενώ ο αριθμός των καθυστερημένων πληρωμών για τις οποίες καταβλήθηκαν τόκοι αυξήθηκε κατά σχεδόν 30 % σε 173 πληρωμές συνολικού ύψους 576 000 EUR, με αποτέλεσμα κατά μέσο όρο περίπου 3 300 EUR ανά πληρωμή.

32. Η Επιτροπή εξήγησε ότι οι τρεις ακόλουθοι πίνακες συνόψισαν, για το έτος 2008, τις κορυφαίες ΓΔ/υπηρεσίες όσον αφορά τους καταβληθέντες τόκους και τις πέντε πρώτες περιπτώσεις στις οποίες καταβλήθηκε το υψηλότερο ποσό τόκων κατόπιν και χωρίς αίτηση. Προσέθεσε ότι οι πίνακες αυτοί απαιτούν περαιτέρω ανάλυση, λαμβανομένων υπόψη των βελτιώσεων που είχαν ήδη εφαρμοστεί [7].

Πίνακας 3: Κορυφαίες Γενικές Διευθύνσεις/υπηρεσίες όσον αφορά τους τόκους που καταβλήθηκαν το 2008

ΓΔ/υπηρεσία [8]	Αριθμός πληρωμών με τόκο	Ποσό καταβληθέντων τόκων	Συνολικός αριθμός πληρωμών	συνολικό ποσό που καταβλήθηκε
AIDCO	18	219 221,62 ευρώ	11 648	3 632 εκατ. ευρώ
ΤΡΕΝ	10	70 787,15 ευρώ	2 554	715 εκατ. ευρώ
ΕΤΑ	28	61 806,23 ευρώ	28 518	4 270 εκατ. ευρώ
ΓΥΔΥ	27	42 608,61 ευρώ	9 750	357 εκατ. ευρώ
IEEA	4	40 569,54 ευρώ	580	144 εκατ. ευρώ

Πίνακας 4: Λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε κατόπιν αιτήματος το 2008

Διακυβευόμενο ποσό	Καθυστέρηση (σε ημέρες)	Οικονομικός τομέας	Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Είδος πιστωτή (επιχείρηση S-M-L)
114 398,85 ευρώ	244	Συμβουλευτική/Έλεγχος	AIDCO	Μεγάλο
38 298,80 ευρώ	754	Ενέργεια	ΤΡΕΝ	Δημόσιο ινστιτούτο
28 642,21 ευρώ	241	Εμπορευματικές μεταφορές	IEEA	Μεγάλο
19 805,06 ευρώ	133	Εργαλεία	ΕΤΑ	Μεγάλο
18 320,01 ευρώ	154	Παροχή συμβουλών	ΕΛΑΡΓ	Μεσαία

Πίνακας 5: Λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε χωρίς αίτηση το 2008

Διακυβευόμενο ποσό	Καθυστέρηση (σε ημέρες)	Οικονομικός τομέας	Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Είδος πιστωτή
6 839,38 ευρώ	43	Εκπαίδευση/Έρευνα	ΕΤΑ	Ακαδημία Επιστημών
5 617,99 ευρώ	5	ΙΤ	ΙΝΦΣΟ	Μεγάλο
4 977,33 ευρώ	56	Ηλεκτρονική	ENTR	Μεγάλο
4 654,96 ευρώ	27	Εκπαίδευση/Έρευνα	ΕΤΑ	Πανεπιστήμιο
4 184,17 ευρώ	33	Υπηρεσίες (καθαρισμός)	ΓΥΔΥ	Μεσαία

Η δημόσια διαβούλευση και τα αποτελέσματά της

33. Στις 12 Ιανουαρίου 2010, ο Διαμεσολαβητής ξεκίνησε δημόσια διαβούλευση. Για να δοθεί η δυνατότητα στο κοινό να υποβάλει τις παρατηρήσεις του, η επιστολή της Διαμεσολαβήτριας για την έναρξη της παρούσας έρευνας, η γνώμη της Επιτροπής, το αίτημα της Διαμεσολαβήτριας για περαιτέρω πληροφορίες και η απάντηση της Επιτροπής δημοσιεύτηκαν στον ιστότοπο της Διαμεσολαβήτριας.

34. Τα ζητήματα και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν στις εισηγήσεις που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή μπορούν να συνοψιστούν ως εξής:

(1) Μετά την υποβολή των σχετικών εγγράφων στην Επιτροπή, η τελευταία διαβιβάζει συνήθως κατάλογο παρατηρήσεων και επισημαίνει σφάλματα και ελαττώματα που σχετίζονται με τα έγγραφα που πρέπει να διορθωθούν. Η προθεσμία πληρωμής αναστέλλεται έως ότου ο αιτών προβεί στις αναγκαίες τροποποιήσεις. Μετά τις διορθώσεις αυτές, η Επιτροπή διαβιβάζει εκ νέου παρατηρήσεις που δεν σχετίζονται με τις ανωτέρω διορθώσεις και αφορούν ζητήματα που θα μπορούσαν να είχαν ήδη τεθεί στις πρώτες παρατηρήσεις της. Αυτό οδηγεί και πάλι σε αναστολή της προθεσμίας πληρωμής.

(2) Οι καθυστερήσεις οφείλονται ιδίως στο γεγονός ότι υπάρχουν δύο ξεχωριστές υπηρεσίες που ασχολούνται με τις εκθέσεις όσον αφορά την ουσία και τις διοικητικές πτυχές αντίστοιχα. Δεν φαίνεται να υπάρχει επαρκής επικοινωνία μεταξύ αυτών των υπηρεσιών. Οι ερωτήσεις από τους αιτούντες περνούν συχνά από το ένα τμήμα στο άλλο και αντίστροφα, περιπλέκοντας έτσι περαιτέρω τα θέματα.

(3) Κατά τη διάρκεια των θερινών διακοπών τεσσάρων εβδομάδων, δεν υπάρχει σχεδόν κανείς διαθέσιμος στην Επιτροπή για να ασχοληθεί με ζητήματα πληρωμών.

(4) Το πρόβλημα των καθυστερήσεων πληρωμών είναι ενδημικό, δηλαδή είναι ένα πρόβλημα που είναι ενσωματωμένο στο σύστημα. Καθυστερήσεις προκύπτουν όταν η Επιτροπή θέτει ερωτήσεις σε έναν ή περισσότερους εταίρους του έργου, οι οποίες οδηγούν σε μια διαδραστική διαδικασία μεταξύ της Επιτροπής, του συντονιστή του έργου και των εταίρων, η οποία μπορεί να είναι αρκετά παρατεταμένη. Όταν προτείνεται τροποποίηση της σύμβασης, οι πληρωμές αναστέλλονται έως ότου οριστικοποιηθεί η τροποποίηση. Τέλος, καθυστερήσεις σημειώνονται επειδή ο δημοσιονομικός υπάλληλος της Επιτροπής είναι άρρωστος ή επειδή είναι νέος και χρειάζεται χρόνο για να διεκπεραιώσει τα θέματα.

(5) Η Επιτροπή παρακρατεί το 20 % του προϋπολογισμού κατά την πραγματοποίηση ενδιάμεσων πληρωμών. Αυτό σημαίνει ότι πολλά χρήματα οφείλονται για μεγάλο χρονικό διάστημα μετά το τέλος του έργου.

(6) Το πρόβλημα έχει επιδεινωθεί πολύ από τότε που η Επιτροπή πέρασε από τις εξαμηνιαίες στις ετήσιες πληρωμές. Το σύστημα πρέπει να αλλάξει έτσι ώστε οι πληρωμές να εισπράττονται συχνότερα - ας πούμε σε τριμηνιαία βάση - με τόκους που πρέπει να καταβληθούν εάν οι πληρωμές καθυστερήσουν για περισσότερο από ένα μήνα για οποιονδήποτε λόγο.

(7) Σε περίπτωση καθυστέρησης των πληρωμών, ο δικαιούχος πρέπει συχνά να βρει τα αναγκαία μέσα για να καλύψει εν τω μεταξύ τις σχετικές δαπάνες. Το δικαίωμα απαίτησης τόκων υπερημερίας δεν επιλύει τα προβλήματα που συνδέονται με την εξεύρεση τέτοιων κεφαλαίων.

(8) Φαίνεται ότι το πρόβλημα δεν οφείλεται πλέον στο κεντρικό σύστημα πληρωμών της Επιτροπής, αλλά μάλλον σε καθυστερήσεις εκ μέρους της αντιπροσωπείας της Επιτροπής στην εν λόγω χώρα. Αυτό υποδεικνύει προβλήματα διαχείρισης/προσωπικού σε ορισμένες αντιπροσωπείες, τα οποία θα πρέπει να εξεταστούν διεξοδικότερα.

(9) Οι καθυστερήσεις στην πληρωμή θα μπορούσαν να οφείλονται στην έλλειψη αρμοδιότητας ή φροντίδας εκ μέρους των αρμόδιων υπαλλήλων. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να καταρτιστεί κώδικας ορθής συμπεριφοράς προκειμένου να καθοριστούν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις των πιστωτών και να προβλεφθούν κατάλληλα μέτρα, ιδίως συστηματική αποζημίωση σε περίπτωση καθυστερήσεων που μπορούν να αποφευχθούν. Ο κωδικός αυτός θα πρέπει να είναι υποχρεωτικός.

(10) Θα πρέπει να κινείται συστηματικά έρευνα όταν δεν τηρείται ο εν λόγω κώδικας ή όταν σημειώνονται καθυστερήσεις που μπορούν να αποφευχθούν, ώστε να γίνεται κατανοητή η αιτία αυτών των δυσκολιών, να προσδιορίζονται οι λόγοι και οι ευθύνες και να καθορίζονται διορθωτικά μέτρα (ιδίως αποτρεπτικές κυρώσεις κατά των υπευθύνων).

(11) Οι αιτιολογικές σκέψεις 18 και 19 και το άρθρο 4 παράγραφος 6 και το άρθρο 12 της οδηγίας 2000/26/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Μαΐου 2000, για την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την ασφάλιση της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων και για την τροποποίηση των οδηγιών 73/239/ΕΟΚ και 88/357/ΕΟΚ του Συμβουλίου [9] θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως υπόδειγμα για τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν.

(12) Όταν ανακύπτουν ερωτήματα ή προβλήματα όσον αφορά έναν εταίρο του έργου, οι πληρωμές παρακρατούνται για το σύνολο της κοινοπραξίας. Θα ήταν χρήσιμο να εξεταστεί η δυνατότητα να διασφαλιστεί ότι τουλάχιστον οι άλλοι εταίροι του έργου αμείβονται.

(13) Υπάρχει έλλειψη ομοιομορφίας όσον αφορά την προθεσμία των 30 ημερών για τις πληρωμές στους προμηθευτές. Για παράδειγμα, η ΓΔ AIDCO εφαρμόζει προθεσμία 45 ημερών.

(14) Η προθεσμία πληρωμής αρχίζει να τρέχει μόνο από την ημερομηνία κατά την οποία η Επιτροπή εισάγει τιμολόγιο στο σύστημα. Στην πραγματικότητα, η σχετική περίοδος αρχίζει να τρέχει μόνον όταν η Επιτροπή επιβεβαιώσει ότι το τιμολόγιο είναι πλήρες (προσωρινή αποδοχή - PAC). Μια καταλληλότερη ημερομηνία θα ήταν η ημερομηνία κατά την οποία παρέχεται το προϊόν ή η υπηρεσία.

(15) Τα αιτήματα για περαιτέρω πληροφορίες επιτρέπουν στην Επιτροπή να δημιουργήσει την εντύπωση ότι δεν σημειώθηκαν καθυστερήσεις.

(16) Τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν επικοινωνούν με τον Ευρωπαίο Διαμεσολαβητή επειδή φοβούνται ότι θα χάσουν την Επιτροπή ως πελάτη. Οι επιχειρήσεις παραιτούνται επίσης από τυχόν αξιώσεις για ζημία λόγω καθυστερημένης πληρωμής.

(17) Οι εμπειρογνώμονες που εργάζονται για την Επιτροπή αμείβονται τακτικά μόνο μετά από 55-65 ημέρες, μερικές φορές ακόμη και αργότερα. Το πρόβλημα φαίνεται να οφείλεται στην έλλειψη δέσμευσης και κινήτρων εκ μέρους του προσωπικού της Επιτροπής που ασχολείται με οικονομικά ζητήματα. Η Επιτροπή θα πρέπει να μεριμνήσει ώστε το προσωπικό αυτό να διαθέτει περισσότερα προσόντα, να δημιουργηθεί ένα εργασιακό κλίμα που να ευνοεί τη δέσμευση και τα κίνητρα και να καθιερωθεί ένα σύστημα προσωπικής ευθύνης, σε συνδυασμό με τις αμοιβές που σχετίζονται με τις επιδόσεις.

Η αντίδραση της Επιτροπής και η απάντησή της στο αίτημα παροχής περαιτέρω πληροφοριών

35. Η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε από την Επιτροπή να εξετάσει τα ζητήματα και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση. Ζήτησε επίσης περαιτέρω πληροφορίες. Στην απάντησή της, η Επιτροπή επισήμανε ότι το 2009, και στο πλαίσιο της προετοιμασίας της πρότασής της για την τριετή αναθεώρηση του δημοσιονομικού κανονισμού, οργάνωσε η ίδια δημόσια διαβούλευση. Ένα ζήτημα που καλύφθηκε από τη διαβούλευση αφορούσε άμεσα τις πληρωμές (συγκεκριμένα την προχρηματοδότηση και τη σχετική ανάκτηση τόκων). Επιπλέον, στα έγγραφα διαβούλευσης επισημαίνεται ότι «οποιαδήποτε συμβολή σε άλλα θέματα που καλύπτονται από τον δημοσιονομικό κανονισμό [π.χ. καθυστερημένες πληρωμές] θα εκτιμηθεί και θα τροφοδοτήσει τον προβληματισμό της Επιτροπής».

36. Η Επιτροπή επισήμανε ότι είχε λάβει 235 συνεισφορές και ότι, ενώ πολλοί συνεισφέροντες εξέφρασαν απόψεις σχετικά με τις πληρωμές προχρηματοδότησης και τη σχετική ανάκτηση τόκων, σχεδόν κανένας από αυτούς δεν αναφέρθηκε στο ζήτημα των καθυστερημένων πληρωμών.

37. Όσον αφορά τα ζητήματα και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν στις εισηγήσεις που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή, η Επιτροπή υπέβαλε τις ακόλουθες παρατηρήσεις:

(1) Διαδοχικές σειρές παρατηρήσεων μπορεί να οφείλονται στη διαδοχική εξέταση των εκθέσεων από επιχειρησιακή και οικονομική άποψη από τις υπηρεσίες της Επιτροπής. Η αποστολή διαδοχικών παρατηρήσεων μπορεί επίσης να έχει ως στόχο την εξοικονόμηση χρόνου με την άμεση προειδοποίηση των αναδόχων ή των δικαιούχων για προφανείς παραλείψεις (ελλείψεις) ή σφάλματα στις δηλώσεις δαπανών ή στα δικαιολογητικά έγγραφα, με την επιφύλαξη των αποτελεσμάτων διεξοδικότερης εξέτασης των υποβληθέντων εγγράφων. Αυτό μπορεί πράγματι να συμβάλει στην ολοκλήρωση της πληρωμής εντός της συνολικής προθεσμίας.

Εάν ζητηθούν συμπληρωματικές πληροφορίες από τον δικαιούχο, οι υπηρεσίες της Επιτροπής υποχρεούνται να αναστείλουν την πληρωμή (και, ως εκ τούτου, να παρατείνουν την προθεσμία) εν αναμονή της άφιξης των εν λόγω πληροφοριών. Ωστόσο, μόνο το 6 % περίπου των πληρωμών που πραγματοποίησε η Επιτροπή από την 1η Ιανουαρίου 2009 έχουν ανασταλεί. Οι Γενικές Διευθύνσεις («ΓΔ») με υψηλό ποσοστό αναστολής θα ενημερώνονται και θα τους παρέχονται προτάσεις σχετικά με τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να βελτιώσουν τις επιδόσεις τους. Ωστόσο, το συνολικό ποσοστό αναστολής 6 % δεν υποδηλώνει ότι πρόκειται για συστημικό πρόβλημα ούτε ότι χρησιμοποιείται καταχρηστικά.

(2) Η προώθηση της συνεργασίας μεταξύ επιχειρησιακών και χρηματοοικονομικών μονάδων αποτελούσε ανέκαθεν βασικό στόχο της εσωτερικής οργάνωσης των ΓΔ, ανεξάρτητα από τα χρησιμοποιούμενα χρηματοοικονομικά κυκλώματα. Στην περίπτωση των επιχορηγήσεων, προκειμένου να μειωθεί ο χρόνος που απαιτείται για την επαλήθευση και την έγκριση των τελικών ή ενδιάμεσων πληρωμών, έχουν ήδη εγκριθεί ορισμένα μέτρα. Σε αυτά περιλαμβάνεται η παροχή υποδειγμάτων για τις οικονομικές και τεχνικές εκθέσεις, τα οποία χρησιμοποιούνται τόσο για την απλούστευση της υποβολής εκθέσεων από τους δικαιούχους όσο και για να καταστεί δυνατή η ευκολότερη και εναρμονισμένη επαλήθευση από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες της Επιτροπής. Όπως προαναφέρθηκε, ένα συνολικό ποσοστό 6% όσον αφορά τις πληρωμές για τις οποίες ανεστάλη η προθεσμία πληρωμής δεν υποδηλώνει ότι πρόκειται για διαδεδομένο πρόβλημα.

(3) Η Επιτροπή δεν συμμερίζεται την άποψη αυτή. Η επιχειρησιακή συνέχεια αποτελεί βασικό μέλημα της Επιτροπής. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής υποχρεούνται να θεσπίσουν κατάλληλα μέτρα για τη διασφάλιση της συνέχειας της υπηρεσίας ανά πάσα στιγμή (τόσο κατά τη διάρκεια κρίσεων όσο και για την κάλυψη των απουσιών του προσωπικού και άλλων ζητημάτων). Οι υπηρεσίες υποχρεούνται να αναφέρουν τυχόν μη συμμόρφωση με την απαίτηση αυτή στις ετήσιες εκθέσεις δραστηριοτήτων τους.

(4) Η Επιτροπή έχει την υποχρέωση να επαληθεύει τις δαπάνες που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο των υποστηριζόμενων έργων. Ωστόσο, ορισμένες από τις αναστολές πληρωμών θα μπορούσαν εύκολα να αποφευχθούν εάν όλες οι πληροφορίες (τεχνικές και οικονομικές) παρέχονταν εξαρχής, όπως ορίζεται στη συμφωνία ή τις συμβάσεις επιχορήγησης. Η συστηματική αναστολή των πληρωμών σε περίπτωση τροποποίησης θα μπορούσε να θεωρηθεί καταχρηστική. Ωστόσο, υπάρχουν πολλές περιπτώσεις στις οποίες η τροποποίηση είναι απαραίτητη για τη διεκπεραίωση μιας πληρωμής, επειδή, για παράδειγμα, ο συντονιστής περίμενε μέχρι την υποβολή της ενδιάμεσης ή της τελικής έκθεσης για να ενημερώσει την Επιτροπή ότι ένας εταίρος στο έργο έχει αλλάξει. Η εναλλακτική λύση θα ήταν η Επιτροπή να απορρίψει εντελώς τα επίμαχα ποσά.

Η επιχειρησιακή συνέχεια αποτελεί πάντα προτεραιότητα, όπως έχει ήδη αναφερθεί. Ωστόσο, η Επιτροπή ενθαρρύνει την κινητικότητα του προσωπικού της και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να αποφευχθούν αλλαγές όσον αφορά τους οικονομικούς της υπαλλήλους. Αυτό μετριάζεται από μια σειρά μέτρων, όπως η υποχρεωτική χρηματοοικονομική κατάρτιση, η κατάρτιση στον χώρο εργασίας, η διδασκαλία και τα σημειώματα παράδοσης.

Όπως προαναφέρθηκε, μόνο το 6% των πληρωμών από την 1η Ιανουαρίου 2009 έχει ανασταλεί η καθυστέρηση πληρωμών και οι καθυστερημένες πληρωμές αντιπροσώπευαν το 6,63% της αξίας των πληρωμών του 2009 (βλ. κατωτέρω). Επομένως, το συμπέρασμα ότι το πρόβλημα αυτό είναι «ενδημικό» δεν φαίνεται να υποστηρίζεται.

(5) Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει εγγυήσεις τύπου επιδόσεων που δεν είναι συστηματικές, αλλά εξαρτώνται από τον τομέα ή το προφίλ του δικαιούχου. Καλούνται να διασφαλίσουν τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση. Σε κάθε περίπτωση, οι απαιτήσεις αυτές αποτελούν μέρος των συμβατικών όρων και, ως εκ τούτου, είναι γνωστές εκ των προτέρων από τους αναδόχους.

(6) Τα χρονοδιαγράμματα πληρωμών εξαρτώνται από διάφορους παράγοντες, όπως το διακυβευόμενο ποσό, το είδος του δικαιούχου, η διάρκεια της δράσης ή οι σχετικοί οικονομικοί κίνδυνοι. Η διαχείριση των τριμηνιαίων εκθέσεων θα ήταν αρκετά επαχθής τόσο για τον δικαιούχο όσο και για τις υπηρεσίες της Επιτροπής, αυξάνοντας τη διοικητική γραφειοκρατία, προσθέτοντας περιττό φόρτο εργασίας και, ως εκ τούτου, κινδυνεύοντας να παρεμποδίσει τη συνολική διαχείριση των πληρωμών.

Δεν θα πρέπει να οφείλονται τόκοι για «οποιοδήποτε λόγο» σε περίπτωση καθυστερημένων πληρωμών. Δεν υπάρχει λόγος πληρωμής εάν η Επιτροπή δεν είναι υπεύθυνη για την καθυστέρηση, για παράδειγμα, εάν δεν υποβληθούν ποτέ τα κατάλληλα έγγραφα. Από το 2007, οι τόκοι υπερημερίας άνω των 200 EUR είναι αυτόματοι από την πρώτη ημέρα που η πληρωμή καθίσταται ληξιπρόθεσμη, υπό την προϋπόθεση ότι η καθυστέρηση αποτελεί ευθύνη της Επιτροπής.

(7) Η Επιτροπή γνωρίζει πολύ καλά το πρόβλημα. Ως εκ τούτου, το ζήτημα αυτό αντιμετωπίστηκε με την ανακοίνωση του 2009, η οποία θέτει στόχους ακόμη πιο αυστηρούς από τους νομικούς. Η παρακολούθηση των προθεσμιών πληρωμής από την Επιτροπή δείχνει πραγματική πρόοδο στον τομέα αυτό (βλ. κατωτέρω). Εξάλλου, από το 2007, οι τόκοι υπερημερίας άνω των 200 ευρώ είναι αυτόματοι.

(8) Τα σχετικά επιχειρήματα φαίνεται να βασίζονται σε δύο συγκεκριμένες εισηγήσεις που έλαβε ο Διαμεσολαβητής μετά τη δημόσια διαβούλευσή του. Όσον αφορά την πρώτη, η Επιτροπή αδυνατεί να την αξιολογήσει ελλείψει οποιασδήποτε ένδειξης ως προς το ποια είναι η αντιπροσωπεία της ΕΕ. Όσον αφορά τη δεύτερη, ο οργανισμός που συνεισέφερε στη χρηματοδότηση αυτή αναγνώρισε ότι, για τις άλλες συμβάσεις εξωτερικής βοήθειας που έχει συνάψει με την Επιτροπή, δεν προέκυψε κανένα πρόβλημα με τις καθυστερήσεις πληρωμών. Σύμφωνα με τη βάση δεδομένων της Επιτροπής για τις συμβάσεις εξωτερικής βοήθειας, 33 συμβάσεις κωδικοποιούνται με τον οικείο οργανισμό.

Όσον αφορά τη σύμβαση που δημιούργησε προβλήματα, πράγματι σημειώθηκε κάποια καθυστέρηση. Ωστόσο, η πρώτη πληρωμή δεν μπόρεσε να διεκπεραιωθεί πριν από την παραλαβή της προσθήκης της σύμβασης που προσυπογράφηκε από τον δικαιούχο. Όσον αφορά τη δεύτερη πληρωμή, ο δικαιούχος υπέβαλε αίτηση καταβολής τόκων και η Επιτροπή κατέβαλε τόκους ύψους 106,17 ευρώ. Η τρίτη αίτηση πληρωμής καταβλήθηκε εντός των προθεσμιών που ορίζονται στη σύμβαση και εντός των εσωτερικών προθεσμιών-στόχων πληρωμής μετά την ανακοίνωση του 2009.

(9) Δεν απαιτείται κώδικας δεοντολογίας, δεδομένου ότι οι ισχύοντες κανόνες προβλέπουν διατάξεις για τις προθεσμίες πληρωμής, με αυτόματη καταβολή τόκων άνω των 200 EUR σε περίπτωση καθυστερημένων πληρωμών, και αναθέτουν στους διατάκτες την ευθύνη να οργανώνουν τις υπηρεσίες τους και να θεσπίζουν διαδικασίες για τη διασφάλιση της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης, καθώς και της νομιμότητας και κανονικότητας των πράξεων που διεκπεραιώνονται υπό την ευθύνη τους. Επιπλέον, πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των πιστωτών παρέχονται στις σχετικές συμβάσεις.

Επιπλέον, το άρθρο 22 του ΚΥΚ προβλέπει την οικονομική ευθύνη κάθε υπαλλήλου που είναι ένοχος βαριάς αμέλειας. Αυτό χρησιμεύει τόσο ως αποτρεπτική κύρωση όσο και ως διορθωτικό μέτρο.

Η επάρκεια του προσωπικού αποτελεί μείζονα προτεραιότητα της Επιτροπής, η οποία αντιμετωπίζεται ιδίως με την υποχρεωτική χρηματοοικονομική κατάρτιση, την κατάρτιση στον χώρο εργασίας, τη διδασκαλία και τα σημειώματα παράδοσης (βλ. ανωτέρω). Από τον Οκτώβριο του 2009, η προσοχή στις προθεσμίες πληρωμής ενισχύθηκε επίσης με την εγκατάσταση αυτόματου συστήματος προειδοποίησης στο σύστημα ABAC.

(10) Τα στοιχεία αυτά αποτελούν ήδη μέρος της αρμοδιότητας του κύριου διατάκτη, βάσει του πλαισίου εσωτερικού ελέγχου (βλ. ανωτέρω).

(11) Οι υφιστάμενοι κανόνες, ιδίως στον δημοσιονομικό κανονισμό και στον κανονισμό υπηρεσιακής κατάστασης (βλ. ανωτέρω), περιλαμβάνουν ήδη κατάλληλο πλαίσιο ελέγχου.

(12) Η δυνατότητα αυτή θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε συμφωνία με τις υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι αρμόδιες για τα έργα. Ωστόσο, αυτό μπορεί να είναι δυνατό μόνο σε περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων. Όταν υπάρχει συνολικό ανώτατο όριο ανά επιχορήγηση, σε αξία και σε ποσοστό των επιλέξιμων δαπανών, το ποσό που οφείλεται σε έναν συνδικαιούχο εξαρτάται συχνά από τα ποσά που πρέπει να επιστραφούν στους άλλους. Ως εκ τούτου, η χρονική αποσύνδεση των πληρωμών θα μπορούσε να οδηγήσει σε πολυάριθμες διορθώσεις και, ενδεχομένως, ανακτήσεις από την Επιτροπή, αφού βεβαιωθούν δεόντως τα δικαιώματα κάθε συνδικαιούχου. Αυτό θα καθιστούσε τις πληρωμές αδικαιολόγητα περίπλοκες για όλα τα μέρη.

Επιπλέον, αυτό θα παρεμπόδιζε τον συλλογικό χαρακτήρα μιας κοινοπραξίας, στο πλαίσιο της οποίας οι εταίροι μοιράζονται την ευθύνη και, ως εκ τούτου, τις πληρωμές, αλλά απολαμβάνουν επίσης οργανωτική ευελιξία. Στο πλαίσιο αυτό, μπορεί επίσης να σημειωθεί ότι, όταν ανακύπτουν προβλήματα, ενδέχεται να μην είναι εύκολος ο ταχύς εντοπισμός του/των υπερήμερου/-ων αναδόχου/-ων.

Στα πρόσφατα υποδείγματα συμβάσεων, προβλέπεται ήδη η δυνατότητα αναστολής των πληρωμών μόνο στον υπερήμερο ανάδοχο.

(13) Οι σχετικοί κανόνες καθορίζουν ορισμένες προθεσμίες πληρωμής (συνήθως 30, 45 ή 60 ημέρες) που ισχύουν για διαφορετικές κατηγορίες πληρωμών. Κάθε σύμβαση ή συμφωνία επιχορήγησης αναφέρει την περίοδο πληρωμής, ώστε να μην υπάρχει παρανόηση εκ μέρους του αναδόχου ή του δικαιούχου της επιχορήγησης. Αυτές οι συμβατικές περίοδοι είναι φυσικά νομικά δεσμευτικές για την Επιτροπή και η μη συμμόρφωσή τους συνεπάγεται την υποχρέωση καταβολής τόκων υπερημερίας στην Επιτροπή.

Η ανακοίνωση του 2009 ορίζει ότι σε ορισμένες περιπτώσεις θα πρέπει να εφαρμόζονται μειωμένες στοχευόμενες προθεσμίες πληρωμής. Οι υπηρεσίες της Επιτροπής αναμένεται να συμμορφωθούν με αυτούς τους νέους, μειωμένους στόχους ανεξάρτητα από τις συμβατικές περιόδους. Οι επιδόσεις παρακολουθούνται σε σχέση με τους στόχους αυτούς για την Επιτροπή στο σύνολό της.

(14) Το άρθρο 106 του κανονισμού 2423/2002 προβλέπει πράγματι ότι οι προθεσμίες πληρωμής αρχίζουν να τρέχουν μόνο από την παραλαβή ενός αποδεκτού τιμολογίου και ακόμη και τότε επιτρέπουν αναστολές όταν, για παράδειγμα, λείπουν βασικά δικαιολογητικά έγγραφα. Αυτό συνάδει με την κοινή πρακτική και είναι δύσκολο να διαπιστωθεί πώς θα μπορούσαν να τρέχουν οι προθεσμίες πληρωμής από την παράδοση των προμηθειών, όπως προτείνεται, χωρίς την υποβολή τιμολογίου, καθώς δεν θα ήταν δυνατή η τεκμηρίωση του αιτούμενου ποσού.

(15) Όλες οι αναστολές θα πρέπει να κοινοποιούνται στον δικαιούχο ή στον ανάδοχο και να αιτιολογούνται σε σχέση με τις νομικές ή συμβατικές απαιτήσεις. Ένα παράδειγμα είναι η έλλειψη δικαιολογητικών εγγράφων που να αποδεικνύουν ότι οι δαπάνες που δηλώθηκαν ως επιλέξιμες έχουν όντως πραγματοποιηθεί. Ως εκ τούτου, οι υπηρεσίες της Επιτροπής δεν μπορούν να ζητήσουν περαιτέρω πληροφορίες χωρίς να διευκρινίσουν τι λείπει ή τι είναι εσφαλμένο. Όπως προαναφέρθηκε, μόνο το 6 % των πληρωμών υπόκεινται σε αναστολή, επομένως αυτό δεν φαίνεται να αποτελεί συστημικό πρόβλημα.

(16) Οι τόκοι υπερημερίας άνω των 200 EUR καταβάλλονται αυτόματα από το 2007 (βλ. ανωτέρω) και, ως εκ τούτου, δεν χρειάζεται να ζητούνται από τα συμβαλλόμενα μέρη με την Επιτροπή. Επιπλέον, η Επιτροπή εφαρμόζει αδιακρίτως σε όλους τους δικαιούχους της τις ίδιες αρχές της ίσης μεταχείρισης και του θεμιτού ανταγωνισμού, βάσει κριτηρίων που είναι γνωστά εκ των προτέρων μέσω διαφανών διαδικασιών.

(17) Η επάρκεια του προσωπικού αποτελεί μείζονα προτεραιότητα της Επιτροπής (όπως ήδη αναφέρθηκε ανωτέρω), ενώ η συμμόρφωση με τις απαιτούμενες προθεσμίες πληρωμής έχει ενισχυθεί από τον Οκτώβριο του 2009 με ένα αυτόματο σύστημα προειδοποίησης στο σύστημα ABAC. Επιπλέον, οι ειδικοί όροι που ισχύουν για τους εμπειρογνώμονες είναι γνωστοί σε αυτούς εκ των προτέρων, καθώς αποτελούν μέρος των συμβάσεών τους.

38. Η Επιτροπή παρέσχε επίσης πληροφορίες σχετικά με τις επιδόσεις της το 2009, όπως ζήτησε ο Διαμεσολαβητής.

39. Οι πληροφορίες αυτές παρατίθενται στους ακόλουθους πίνακες. Για να καταστεί δυνατή η ταχεία σύγκριση, οι δύο πρώτοι πίνακες περιλαμβάνουν επίσης πληροφορίες για τα προηγούμενα έτη, οι οποίες είχαν ήδη παρουσιαστεί στα σημεία 20 και 21 ανωτέρω.

Πίνακας 6: Εκπρόθεσμες πληρωμές το 2005, το 2007, το 2008 και το 2009

	2005	2007	2008	2009
Αριθμός καθυστερημένων πληρωμών	42.74 %	22.57 %	22.67 %	14.42 %
Αξία καθυστερημένων πληρωμών	17.48 %	11.52 %	13.95 %	6.63 %
Μέσος όρος καθυστερήσεων [10]	49,13 ημέρες	47,98 ημέρες	47,45 ημέρες	40,43 ημέρες

Πίνακας 7: Τόκοι υπερημερίας κατά τα έτη 2005, 2007, 2008 και 2009

	2005	2007	2008	2009
Αριθμός αιτήσεων τόκων που υποβλήθηκαν από πιστωτές λόγω καθυστερημένης πληρωμής	149	136	138	142
Ποσό τόκων υπερημερίας	230 736,58 ευρώ	378 211,57 ευρώ	631 909,62 ευρώ [11] (εκ των οποίων 512 830,79 ευρώ κατόπιν αιτήματος)	847 736,00 ευρώ [12](εκ των οποίων 564 821,46 ευρώ κατόπιν αιτήματος)

Πίνακας 8: Κορυφαίες Γενικές Διευθύνσεις/υπηρεσίες όσον αφορά τους τόκους που καταβλήθηκαν το 2009

Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής [13]	Αριθμός πληρωμών με καταβληθέντες τόκους	Καταβληθέντες τόκοι	Συνολικός αριθμός πληρωμών	Συνολικό καταβληθέν ποσό
ΓΥΔΥ	103	197 380,99 ευρώ	7 650	341 εκατ. ευρώ
Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομ	33	181 373,40 ευρώ	204 331	3 861 εκατ. ευρώ
AIDCO	25	70 364,19 ευρώ	10 135	3 997 εκατ. ευρώ
ECHO	64	69 490,59 ευρώ	3 708	779 εκατ. ευρώ
ΨΗΦΙΑΚΗ	2	56 140,16 ευρώ	7 856	187 εκατ. ευρώ

Πίνακας 9: Λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε κατόπιν αιτήματος το 2009

Καταβληθέντες τόκοι	Καθυστέρηση (σε ημέρες)	Οικονομικός τομέας	Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Είδος πιστωτή
57 021,80 ευρώ	Α.Α.	Θέματα προσωπικού	Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομ	Προσωπικό της ΕΕ
54 904,25 ευρώ	Α.Α.	Παροχή νομικών συμβουλών	ΨΗΦΙΑΚΗ	Ιδιωτική εταιρεία
47 384,40 ευρώ	Α.Α.	Θέματα προσωπικού	Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομ	Προσωπικό της ΕΕ
42 131,65 ευρώ	362	Ενέργεια/μεταφορές	EACI (ΕΟΧ)	Ιδιωτική εταιρεία
36 344,12 ευρώ	Α.Α.	Προμήθειες	ΓΥΔΥ [14]	Ιδιωτική εταιρεία

Πίνακας 10: Λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε χωρίς αίτηση το 2009

Καταβληθέντες τόκοι	Καθυστέρηση (σε ημέρες)	Οικονομικός τομέας	Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Είδος πιστωτή
60 317,37 ευρώ	Α.Α.	Ενέργεια	ΓΥΔΥ	Ιδιωτική εταιρεία
17 434,28 ευρώ	92	Εκπαίδευση/Έρευνα	ΤΡΕΝ	Ιδιωτική εταιρεία
10 056,51 ευρώ	61	Εξοπλισμός	ΡΕΛΕΞ	Ιδιωτική εταιρεία
8 290,39 ευρώ	87	Εκπαίδευση/Έρευνα	ΕΤΑ	Ιδιωτική εταιρεία
6 731,75 ευρώ	Α.Α.	Ενέργεια	ΓΥΔΥ	Ιδιωτική εταιρεία

40. Η Επιτροπή δήλωσε ότι κατανοεί ότι η έρευνα της Διαμεσολαβήτριας αφορούσε τις καθυστερήσεις στην καταβολή των πληρωμών σε αναδόχους και δικαιούχους επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων, γεγονός που θα έπρεπε να οδηγήσει στον αποκλεισμό των πληρωμών που πραγματοποιούνται από το PMO σε μέλη του προσωπικού της ΕΕ. Πρόσθεσε ότι κατανοεί επίσης ότι ο Διαμεσολαβητής έχει ως στόχο να εντοπίσει τις αιτίες αυτών των καθυστερήσεων σε περίπτωση κακοδιοίκησης, γεγονός που θα πρέπει να οδηγήσει στον αποκλεισμό καθυστερήσεων λόγω υποθέσεων που υποβάλλονται στο δικαστήριο (όπως αυτές που αφορούν την προαναφερθείσα πληρωμή από την DIGIT) ή σε νομικές συζητήσεις με το βελγικό κράτος σχετικά με το πρωτόκολλο περί προνομίων και ασυλιών (όπως συνέβη σε σχέση με τις προαναφερθείσες πληρωμές από το ΓΥΔΥ).

41. Η Επιτροπή εξήγησε ότι, λαμβανομένων υπόψη των εξαιρέσεων αυτών, οι ανωτέρω τρεις πίνακες έχουν ως εξής:

Πίνακας 11: Κορυφαίες Γενικές Διευθύνσεις/υπηρεσίες όσον αφορά τους τόκους που καταβλήθηκαν το 2009

Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Αριθμός πληρωμών με καταβληθέντες τόκους	Καταβληθέντες τόκοι	Συνολικός αριθμός πληρωμών	Συνολικό καταβληθέν ποσό
ΓΥΔΥ	101	130 331,99 ευρώ	7 650	341 εκατ. ευρώ
AIDCO	25	70 364,19 ευρώ	10 135	3 997 εκατ. ευρώ
ECHO	64	69 490,59 ευρώ	3 708	779 εκατ. ευρώ
ΝΥΣ	22	55 869,33 ευρώ	1 986	685 εκατ. ευρώ
EACI (ΕΟΧ)	3	50 200,73 ευρώ	637	107 εκατ. ευρώ

Πίνακας 12: Λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε κατόπιν αιτήματος το 2009

Καταβληθέντες τόκοι	Καθυστέρηση (σε ημέρες)	Οικονομικός τομέας	Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Είδος πιστωτή
42 131,65 ευρώ	362	Ενέργεια/μεταφορές	EACI (ΕΟΧ)	Ιδιωτική εταιρεία
36 344,12 ευρώ	Α.Α.	Προμήθειες	ΓΥΔΥ	Ιδιωτική εταιρεία
20 452,15 ευρώ	Α.Α.	Δικαιοσύνη	ΝΥΣ	Ιδιωτική εταιρεία
18 960,42 ευρώ	Α.Α.	Ασφάλεια	ΝΥΣ	Ιδιωτική εταιρεία
14 509,00 ευρώ	Α.Α.	Συνεργασία	AIDCO	Ιδιωτική εταιρεία

Πίνακας 13: Λεπτομέρειες για τις πέντε περιπτώσεις στις οποίες το υψηλότερο ποσό τόκων καταβλήθηκε χωρίς αίτηση το 2009

Καταβληθέντες τόκοι	Καθυστέρηση (σε ημέρες)	Οικονομικός τομέας	Συμμετέχουσα υπηρεσία της Επιτροπής	Είδος πιστωτή
17 434,28 ευρώ	92	Εκπαίδευση/Έρευνα	ΤΡΕΝ	Ιδιωτική εταιρεία
10 056,51 ευρώ	61	Εξοπλισμός	ΡΕΛΕΞ	Ιδιωτική εταιρεία
8 290,39 ευρώ	87	Εκπαίδευση/Έρευνα	ΕΤΑ	Ιδιωτική εταιρεία
5 661,75 ευρώ	91	Ανθρωπιστική βοήθεια	ECHO	Ιδιωτική εταιρεία
5 449,54 ευρώ	60	Έρευνα	ΕΤΑ	Ιδιωτική εταιρεία

42. Όσον αφορά την πρώτη αξιολόγηση που πραγματοποίησε ο υπόλογος της με βάση τις καθυστερήσεις πληρωμών που παρατηρήθηκαν κατά το τελευταίο τρίμηνο του 2009, όπως προβλέπεται στην ανακοίνωσή της του 2009, η Επιτροπή εξήγησε ότι τα στατιστικά στοιχεία για τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν μεταξύ 1ης Οκτωβρίου 2009 και 31ης Μαΐου 2010 έδειξαν ότι, ανάλογα με το είδος της προθεσμίας πληρωμής, ποσοστό μεταξύ 23 % και 29 % των πληρωμών πραγματοποιήθηκαν εκτός των στόχων.

43. Η Επιτροπή προσέθεσε ότι τα στατιστικά στοιχεία για τις νέες συναλλαγές (όταν το τιμολόγιο ή η δήλωση δαπανών έφθασαν μετά την 1η Οκτωβρίου 2009) ήταν σημαντικά καλύτερα από τα συνολικά στατιστικά στοιχεία, ιδίως όταν υπήρχε έκθεση προς εξέταση. Ο μέσος συνολικός χρόνος που απαιτήθηκε για την πληρωμή του δικαιούχου, ο μέσος χρόνος πληρωμής σύμφωνα με τον υπολογισμό της Επιτροπής και το ποσοστό των καθυστερημένων πληρωμών είχαν όλα μειωθεί. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, οι πρόσφατες επιδόσεις βελτιώθηκαν σημαντικά, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει συσσώρευση δύσκολων ή μακροχρόνιων εκκρεμών υποθέσεων. Ωστόσο, για την επιβεβαίωση αυτής της παρατήρησης χρειάστηκαν στοιχεία που να καλύπτουν μερικούς ακόμη μήνες.

Β. Η αξιολόγηση του Διαμεσολαβητή

44. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η εξέτασή του θα πρέπει να καλύπτει τρία ζητήματα, δηλαδή i) τις επιδόσεις της Επιτροπής όσον αφορά την έγκαιρη πραγματοποίηση των πληρωμών που πραγματοποιήθηκαν το 2009, ii) τις απαντήσεις της Επιτροπής στα ζητήματα και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση και iii) τα αποτελέσματα της αναθεώρησης του άρθρου 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002.

45. Όσον αφορά το σημείο i), από τις πληροφορίες που παρέσχε η Επιτροπή προκύπτει ότι ο αριθμός των καθυστερημένων πληρωμών μειώθηκε σημαντικά από το 2008, όταν ανήλθε στο 22,67 % του συνόλου των πληρωμών, έως το 2009, όταν το ποσοστό αυτό μειώθηκε στο 14,42 %. Η βελτίωση που επιτεύχθηκε με τον τρόπο αυτό είναι ακόμη πιο αισθητή αν ληφθεί υπόψη ότι μόλις το 2005 καθυστέρησε περισσότερο από το 42 % του συνόλου των πληρωμών.

46. Τα αριθμητικά στοιχεία που παρασχέθηκαν από την Επιτροπή δείχνουν επίσης ότι, σε ποσοστιαίες μονάδες, τα συνολικά χρηματικά ποσά που επηρεάστηκαν από τις καθυστερήσεις μειώθηκαν περισσότερο από το ήμισυ μεταξύ του 2008 (13,95 %) και του 2009 (6,63 %).

47. Επιπλέον, η μέση καθυστέρηση μειώθηκε επίσης σημαντικά από 47,45 σε 40,43 ημέρες. Και πάλι, αξίζει να συγκρίνουμε τα στοιχεία για τα προηγούμενα χρόνια. Το 2005, η μέση καθυστέρηση ανήλθε σε 49,13 ημέρες. Ο αριθμός αυτός βελτιώθηκε ελάχιστα το 2007 (47,98 ημέρες) και το 2008 (47,45 ημέρες).

48. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, ενώ το 2008 η ΓΔ AIDCO ήταν υπεύθυνη για το μακράν μεγαλύτερο ποσό τόκων που καταβλήθηκαν λόγω καθυστερήσεων πληρωμών (219 221,62 EUR), κατάφερε να μειώσει το ποσό αυτό στο ένα τρίτο περίπου το 2009 (70 364,19 EUR).

49. Οι ανωτέρω διαπιστώσεις δείχνουν σαφώς ότι τα μέτρα που έλαβε η Επιτροπή απέδωσαν καρπούς και ότι έχει γίνει ένα σημαντικό βήμα για την αντιμετώπιση του προβλήματος των καθυστερημένων πληρωμών. Στο πλαίσιο αυτό, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει με ιδιαίτερη ικανοποίηση ότι τα πρώτα διαθέσιμα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι ο φιλόδοξος στόχος που θεσπίστηκε με την ανακοίνωση του 2009 φαίνεται να λειτούργησε πολύ καλύτερα από ό,τι θα μπορούσε ίσως να αναμένεται. Εάν συγκρίνουμε το ποσοστό για το 2005, το οποίο βασίζεται στην τήρηση των νομικά δεσμευτικών προθεσμιών, το γεγονός ότι το 29% κατ’ ανώτατο όριο των πληρωμών δεν τήρησε τον αυστηρότερο στόχο που επιβλήθηκε με την ανακοίνωση του 2009 κατά την αρχική περίοδο εφαρμογής της τελευταίας φαίνεται ενθαρρυντικό.

50. Για να είμαστε σίγουροι, η εικόνα δεν είναι εντελώς θετική. Ειδικότερα, ο Διαμεσολαβητής σημειώνει με ανησυχία ότι το ποσό των τόκων που καταβλήθηκαν λόγω καθυστερήσεων πληρωμών αυξήθηκε σημαντικά τα τελευταία έτη, από 230 736,58 EUR το 2005 σε 378 211,57 EUR το 2007, 631 909 EUR το 2008 και 847 736,00 EUR το 2009. Είναι σαφές ότι τα ποσά αυτά μειώνουν το χρηματικό ποσό που είναι διαθέσιμο για την εκτέλεση των καθηκόντων της ΕΕ.

51. Ωστόσο, πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι, την 1η Ιανουαρίου 2008, τέθηκε σε ισχύ η τροποποίηση του άρθρου 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002, η οποία είχε ως αποτέλεσμα την αυτόματη καταβολή τόκων που υπερέβαιναν το ποσό των 200 ευρώ. Πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι τα αριθμητικά στοιχεία δείχνουν ότι ο αριθμός των αιτήσεων για τόκους υπερημερίας παρέμεινε σχετικά σταθερός μεταξύ 2005 (149) και 2009 (142).

52. Πράγματι, η παρούσα έρευνα επικεντρώνεται στις πληρωμές σε αναδόχους και δικαιούχους επιχορηγήσεων και επιδοτήσεων. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή ορθώς υποστηρίζει ότι οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν από το PMO όσον αφορά τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν σε μέλη του προσωπικού της ΕΕ δεν θα πρέπει να εξεταστούν στο πλαίσιο αυτό. Επιπλέον, από τις εξηγήσεις που παρέσχε η Επιτροπή προκύπτει ότι δύο πληρωμές του OIB (ύψους 60 317,37 ευρώ και 6 731,75 ευρώ) αφορούσαν βελγικούς φόρους επί της κατανάλωσης ενέργειας. Δεδομένης της εστίασης της παρούσας έρευνας, οι καθυστερήσεις που σημειώθηκαν σε σχέση με τις εν λόγω πληρωμές μπορούν επίσης να αγνοηθούν και εδώ. Τέλος, η Επιτροπή ανέφερε ότι το ποσό των 54 904,25 EUR που κατέβαλε η ΓΔ DIGIT προέκυψε από δικαστική υπόθεση που εκκρεμούσε εδώ και χρόνια. Ο Διαμεσολαβητής συμφωνεί ότι, ως εκ τούτου, δεν είναι αναγκαίο να συμπεριληφθεί το ποσό αυτό στην εξέτασή του. Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, το ποσό των τόκων που είναι κρίσιμο για τους σκοπούς της παρούσας υπόθεσης είναι λιγότερο σημαντικό από ό,τι δείχνουν τα συνολικά αριθμητικά στοιχεία, μολονότι εξακολουθεί να είναι σημαντικό.

53. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει επίσης ότι το ποσό των τόκων για το οποίο είναι αρμόδιο το ΓΥΔΥ αυξήθηκε από 42 608,61 ευρώ το 2008 σε 197 380,99 ευρώ. Ακόμη και αν αφαιρεθούν τα προαναφερθέντα ποσά σχετικά με τους βελγικούς φόρους, το ποσό εξακολουθεί να είναι σημαντικό. Επιπλέον, ενώ το 2008 μόνο 27 από τις 9 750 πληρωμές από το ΓΥΔΥ καθυστέρησαν, το ποσοστό αυξήθηκε σε 103 (ή 101, εάν δεν ληφθούν υπόψη οι δύο προαναφερθείσες πληρωμές) από 7 650 πληρωμές το 2009. Η Επιτροπή εξήγησε ότι το OIB ήταν μία από τις πιλοτικές υπηρεσίες που χρησιμοποίησε κατά τη θέσπιση νέων μέτρων για την καταπολέμηση των καθυστερήσεων στις πληρωμές. Τα προκύπτοντα προβλήματα προσαρμογής μπορούν κάλλιστα να εξηγήσουν μέρος του αποτελέσματος. Ωστόσο, η κατάσταση πρέπει σαφώς να επανεξετάζεται.

54. Ο EACI (πρώην IEEA) χρήζει ιδιαίτερης μνείας, δεδομένου ότι αντιπροσωπεύει τόκους ύψους 42 131 ευρώ σε περίπτωση που σημειώθηκε εκπληκτική καθυστέρηση 362 ημερών. Η Επιτροπή εξήγησε ότι αυτό οφειλόταν σε καθυστερήσεις στη διαβίβαση του φακέλου από τις κεντρικές υπηρεσίες της στον οργανισμό. Ως εκ τούτου, φαίνεται σαφές ότι η ευθύνη για την καθυστέρηση αυτή βαρύνει την Επιτροπή και όχι τον EACI. Ο Διαμεσολαβητής ευελπιστεί ότι η υπόθεση αυτή ήταν εξαιρετική και ότι τα προβλήματα αυτά δεν θα επανέλθουν στο μέλλον. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να σημειωθεί ότι, αν παραβλέψουμε την παρούσα υπόθεση, οι επιδόσεις του EACI (IEEA) παρουσιάζουν εντυπωσιακή βελτίωση.

55. Όσον αφορά ii) τις απαντήσεις της Επιτροπής στα ζητήματα και τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν κατά τη δημόσια διαβούλευση, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι τα επιχειρήματα που προέβαλε η Επιτροπή είναι σε μεγάλο βαθμό πειστικά. Ως εκ τούτου, δεν είναι αναγκαίο να εξεταστούν όλες οι πτυχές. Ωστόσο, πρέπει να αντιμετωπιστούν ορισμένα ζητήματα.

56. Οι εισηγήσεις που υποβλήθηκαν στον Διαμεσολαβητή κατέδειξαν ότι υπήρχε ανησυχία ότι η Επιτροπή θα μπορούσε να καταχραστεί τη δυνατότητα να ζητήσει περαιτέρω πληροφορίες, αναστέλλοντας έτσι την προθεσμία πληρωμών, προκειμένου να καμουφλάρει τις καθυστερήσεις εκ μέρους της. Ωστόσο, η Επιτροπή επισήμανε ότι τέτοιες αναστολές προθεσμιών σημειώθηκαν μόνο στο 6 % περίπου του συνόλου των υποθέσεων που διεκπεραιώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2009. Όπως παρατήρησε η Επιτροπή, ο αριθμός αυτός δεν δείχνει ότι το πρόβλημα που εντοπίστηκε σε ορισμένες από τις συνεισφορές είναι συστημικό. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί χρήσιμο να προσθέσει ότι κάθε πρόσωπο που θεωρεί ότι η αναστολή δεν ήταν δικαιολογημένη παραμένει ελεύθερο να απευθυνθεί σε αυτόν, δίνοντάς του έτσι τη δυνατότητα να εξετάσει τα συγκεκριμένα πραγματικά περιστατικά της εν λόγω υπόθεσης.

57. Μια άλλη σημαντική μομφή που διατυπώθηκε σε ορισμένες από τις συνεισφορές ήταν ότι η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών της Επιτροπής που ασχολούνται με τα ίδια τα έργα και των υπηρεσιών που χειρίζονται οικονομικές πτυχές άφησε περιθώρια βελτίωσης. Η Διαμεσολαβήτρια θεωρεί ότι η απάντηση της Επιτροπής στο σημείο αυτό δεν αντιμετώπιζε την ανησυχία αυτή τόσο διεξοδικά όσο θα περίμενε κανείς. Ωστόσο, το επιχείρημα της Επιτροπής ότι αναστολές προθεσμιών σημειώθηκαν μόνο στο 6 % περίπου του συνόλου των υποθέσεων που διεκπεραιώθηκαν από την 1η Ιανουαρίου 2009 υποδηλώνει σαφώς ότι τυχόν προβλήματα που ενδέχεται να υπάρχουν στον τομέα αυτό δεν είναι συστημικά.

58. Όσον αφορά τις επικρίσεις που διατυπώθηκαν σε σχέση με τις αντιπροσωπείες, η Επιτροπή επισήμανε ότι θα χρειάζονταν σαφέστερες ενδείξεις σχετικά με το ποια αντιπροσωπεία αφορά προκειμένου να ληφθούν χρήσιμα μέτρα. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί εύλογη τη θέση της Επιτροπής. Και πάλι, κάθε πρόσωπο που είναι δυσαρεστημένο με τον τρόπο με τον οποίο μια αντιπροσωπεία της Επιτροπής χειρίστηκε μια πληρωμή είναι ευπρόσδεκτο να απευθυνθεί στον Διαμεσολαβητή για βοήθεια.

59. Παρόμοιο συμπέρασμα ισχύει όσον αφορά την κριτική σχετικά με τις καθυστερημένες πληρωμές για εξωτερικούς εμπειρογνώμονες που χρησιμοποίησε η Επιτροπή. Αν και η απάντηση της Επιτροπής στο σημείο αυτό δεν είναι απολύτως ικανοποιητική, είναι σαφές ότι θα χρειαστούν περαιτέρω λεπτομέρειες για την αντιμετώπιση αυτής της πτυχής. Ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι η εξέταση αυτή θα πρέπει να διενεργείται στο πλαίσιο ερευνών σχετικά με ατομικές καταγγελίες και όχι στο πλαίσιο της παρούσας αυτεπάγγελτης έρευνας.

60. Ένα από τα πρόσωπα που υπέβαλαν παρατηρήσεις υποστήριξε ότι τα ενδιαφερόμενα μέρη δεν επικοινωνούν με τον Διαμεσολαβητή επειδή φοβούνται ότι θα χάσουν την Επιτροπή ως πελάτη. Η δήλωση της Επιτροπής ότι εφαρμόζει αδιακρίτως σε όλους τους δικαιούχους της τις ίδιες αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και του θεμιτού ανταγωνισμού πρέπει να νοηθεί υπό την έννοια ότι οι φόβοι αυτοί είναι αβάσιμοι. Ωστόσο, ο Διαμεσολαβητής θα ήθελε να καταγράψει ότι θα διερευνήσει σθεναρά κάθε καταγγελία στην οποία ένα πρόσωπο ισχυρίζεται ότι βρισκόταν σε μειονεκτική θέση λόγω του ότι απευθύνθηκε στον Διαμεσολαβητή. Είναι χρήσιμο να προστεθεί ότι, όσον αφορά τις καθυστερήσεις πληρωμών, το γεγονός ότι οι τόκοι που υπερβαίνουν τα 200 ευρώ καταβάλλονται πλέον αυτομάτως θα συμβάλει στην αποφυγή πιθανών δυσκολιών στον τομέα αυτό.

61. Όσον αφορά (iii) τα αποτελέσματα της αναθεώρησης του άρθρου 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002, θα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι ο Διαμεσολαβητής έχει ήδη εξετάσει το ζήτημα αυτό στην απόφασή του σε προηγούμενη αυτεπάγγελτη έρευνα (OI/5/99). Ο Συνήγορος του Πολίτη εξήγησε ότι η εν λόγω αναθεώρηση δεν μετέβαλε την κατάσταση όσον αφορά τους πιστωτές των οποίων οι πληρωμές δεν απέφεραν τόκους άνω των 200 ευρώ. Στις περιπτώσεις αυτές, οι τόκοι εξακολουθούσαν να καταβάλλονται στον πιστωτή «μόνο κατόπιν αίτησης που υποβλήθηκε εντός δύο μηνών από τη λήψη της καθυστερημένης πληρωμής». Φαίνεται εύλογο να υποτεθεί ότι οι απαιτήσεις πληρωμής από πολίτες ή μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις θα ενέπιπταν κανονικά σε αυτή την κατηγορία. Ως εκ τούτου, κατά την άποψη του Διαμεσολαβητή, δεν θα μπορούσε να αποκλειστεί το ενδεχόμενο η διεξοδική αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων των καθυστερήσεων πληρωμών, ιδίως όσον αφορά τους πολίτες και τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, να καταστήσει αναγκαία την επανεξέταση του κατώτατου ορίου που προβλέπεται στο άρθρο 106 παράγραφος 5 του κανονισμού 2342/2002.

62. Στις παρατηρήσεις που υπέβαλε στον Διαμεσολαβητή στην παρούσα υπόθεση, η Επιτροπή δεν εξέτασε ειδικά το ζήτημα αυτό. Ο Διαμεσολαβητής σημειώνει, ωστόσο, ότι το ζήτημα αυτό δεν τέθηκε σε καμία από τις εισηγήσεις που έλαβε στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσής του. Σημειώνει επίσης ότι, όπως προαναφέρθηκε, ο αριθμός των αιτήσεων για τόκους υπερημερίας παρέμεινε σχετικά σταθερός μεταξύ 2005 (149) και 2009 (390). Υπό τις συνθήκες αυτές, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν συντρέχει λόγος να δοθεί συνέχεια στο εν λόγω ζήτημα επί του παρόντος.

63. Με βάση τα ανωτέρω, και ιδίως υπό το πρίσμα των σαφών βελτιώσεων που επέτυχε η Επιτροπή το 2009, ο Διαμεσολαβητής θεωρεί ότι δεν συντρέχουν λόγοι για περαιτέρω έρευνες σχετικά με το ζήτημα της έγκαιρης καταβολής των πληρωμών από την Επιτροπή επί του παρόντος. Ωστόσο, θεωρεί αναγκαίο να συνεχιστεί η εξέταση του ζητήματος αυτού. Για να μπορέσει να το πράξει, η Επιτροπή θα πρέπει να του παράσχει αριθμητικά στοιχεία σχετικά με τις πληρωμές που πραγματοποιήθηκαν το 2010, μόλις αυτά καταστούν διαθέσιμα. Οι πληροφορίες αυτές θα πρέπει να υποβάλλονται με την ίδια μορφή που υποβλήθηκαν για τα προηγούμενα έτη.

Γ. Συμπεράσματα

Βάσει της έρευνάς του για το θέμα αυτό, ο Διαμεσολαβητής το περατώνει με το ακόλουθο συμπέρασμα:

Προς το παρόν δεν υπάρχουν λόγοι για περαιτέρω έρευνες. Ωστόσο, η Επιτροπή θα πρέπει να παράσχει στον Διαμεσολαβητή αριθμητικά στοιχεία για τις επιδόσεις της το 2010, μόλις αυτά καταστούν διαθέσιμα.

Η Επιτροπή θα ενημερωθεί για την απόφαση αυτή.

 

Π. Νικηφόρος Διαμαντούρος

Στρασβούργο, 8 Φεβρουαρίου 2011

---

[1] ΕΕ 2002, L 357, σ. 1.

[2] Όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 478/2007 της Επιτροπής, της 23ης Απριλίου 2007 (ΕΕ L 111, σ. 13).

[3] Καθαρές καθυστερήσεις.

[4] Η Επιτροπή ανέφερε αρχικά ότι είχαν υποβληθεί 173 αιτήσεις και ότι είχαν καταβληθεί 576 027,11 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά διορθώθηκαν στη συνέχεια όταν διαπιστώθηκε ότι είχε προκύψει σφάλμα.

[5] SEC(2009) 477/5.

[6] Ωστόσο, η Επιτροπή επισήμανε ότι η περίοδος μεταξύ της 15ης Δεκεμβρίου και της 15ης Ιανουαρίου δεν θα λαμβανόταν υπόψη για τον καθορισμό της εν λόγω προθεσμίας.

[7] Για παράδειγμα, το 2008, οι πληρωμές της ΓΔ ENTR αντιπροσώπευαν περισσότερα από 360 εκατ. EUR, εκ των οποίων μόνο 7 021,80 EUR προήλθαν από αυτόματες πληρωμές τόκων υπερημερίας από πέντε τιμολόγια. Το 70 % του ποσού αυτού προήλθε από καθυστέρηση ένδεκα ημερών μιας ενιαίας πληρωμής προχρηματοδότησης. Κατά τον χρόνο αποστολής της εν λόγω απάντησης, η ΓΔ ENTR πλήρωσε το 5 % των τιμολογίων της μετά τη λήξη της νόμιμης προθεσμίας, γεγονός που συνιστά πολύ σημαντική βελτίωση σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, κατά τα οποία είχε καθυστερήσει έως και το 30 % του συνόλου των πληρωμών.

[8] Τα ακρωνύμια αντιστοιχούν στις Γενικές Διευθύνσεις Γραφείο Συνεργασίας EuropeAid (AIDCO), Μεταφορές και Ενέργεια (TREN), Έρευνα (RTD), Διεύρυνση (ELARG), Κοινωνία της Πληροφορίας (INFSO), Επιχειρήσεις (ENTR), Γραφείο Υποδομών και Διοικητικής Υποστήριξης (OIB) και Εκτελεστικός Οργανισμός για την Ευφυή Ενέργεια (IEEA). Τα ονόματα ορισμένων από αυτά τα σώματα έχουν αλλάξει στο μεταξύ.

[9] ΕΕ 2000, L 181, σ. 65.

[10] Καθυστερήσεις.

[11] Η Επιτροπή ανέφερε αρχικά ότι είχαν υποβληθεί 173 αιτήσεις και ότι είχαν καταβληθεί 576 027,11 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά διορθώθηκαν στη συνέχεια όταν διαπιστώθηκε ότι είχε προκύψει σφάλμα.

[12] Η Επιτροπή ανέφερε αρχικά ότι είχαν υποβληθεί 390 αιτήσεις και ότι είχαν καταβληθεί 815 753,04 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά διορθώθηκαν στη συνέχεια όταν διαπιστώθηκε ότι είχε προκύψει σφάλμα.

[13] Όσον αφορά τα ακρωνύμια που χρησιμοποιούνται στους ακόλουθους πίνακες, βλ. υποσημείωση 8. Τα άλλα ακρωνύμια είναι το Γραφείο Διαχείρισης και Εκκαθάρισης των Ατομικών Δικαιωμάτων (PMO), το Γραφείο Ανθρωπιστικής Βοήθειας και Πολιτικής Προστασίας (ECHO), η ΓΔ Πληροφορικής (DIGIT), ο Εκτελεστικός Οργανισμός για την Ανταγωνιστικότητα και την Καινοτομία (EACI), η ΓΔ Εξωτερικών Σχέσεων (RELEX) και η ΓΔ Δικαιοσύνης, Ελευθερίας και Ασφάλειας (JLS).

[14] Οι καταβληθέντες τόκοι αφορούν καθυστερήσεις στην εξόφληση τεσσάρων τιμολογίων στο πλαίσιο ειδικής σύμβασης που αφορά προμήθειες τροφίμων.