Szanowny Panie Przewodniczący!

Zwracam się z prośbą o znalezienie rozwiązania w tej sprawie dotyczącej wniosku o publiczny dostęp do dokumentów [1] związanych z niderlandzkim planem odbudowy i zwiększania odporności (RRP). Dochodzenie dotyczy dorozumianej decyzji Komisji o odmowie pełnego dostępu do 172 dokumentów, a także stwierdzonego do tej pory opóźnienia o ponad rok.

Odmawiając dostępu na początkowym etapie, Komisja argumentowała głównie, że ujawnienie mogłoby naruszyć ochronę interesu publicznego w odniesieniu do polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej państwa członkowskiego, interesów handlowych oraz trwającego procesu decyzyjnego Komisji.

Przeprowadzono konsultacje z władzami niderlandzkimi w sprawie ujawnienia pochodzących od nich dokumentów (większość spornych dokumentów) i nie stwierdzono ryzyka dla polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej Niderlandów wynikającego z ujawnienia 72 dokumentów. Z pierwotnej decyzji nie wynika jasno, dlaczego w przypadku tych dokumentów ocena Komisji różniła się od oceny władz niderlandzkich.

Komisja nie skonsultowała się z władzami niderlandzkimi w sprawie swoich „własnych” dokumentów, tj. dokumentów zawierających jej oceny niderlandzkiego RRP oraz niektóre protokoły spotkań między Komisją a władzami niderlandzkimi. Jeżeli chodzi o dokonane przez Komisję oceny niderlandzkiego RRP, wydaje się, że powiązane dokumenty nie są na tyle wrażliwe, aby ich (częściowe) ujawnienie naruszyłoby ochronę polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej Niderlandów. Podobnie duża część określonych protokołów posiedzeń ma charakter ogólny. 

Jak przedstawiono w załączniku do niniejszego pisma, nie jestem również przekonany co do powoływania się przez Komisję na wyjątki w celu ochrony interesów handlowych i trwającego procesu decyzyjnego.

W świetle powyższego proponuję rozwiązanie na tym etapie, aby Komisja dokonała przeglądu swojego poprzedniego stanowiska w celu udzielenia skarżącemu możliwie najszerszego dostępu do 172 spornych dokumentów.

Niestety musiałem oprzeć swoją ocenę na niekompletnej dokumentacji, ponieważ Komisja nie przyjęła jeszcze wyraźnej decyzji potwierdzającej ani nie udostępniła mojemu Urzędowi dokumentacji dotyczącej konsultacji z władzami niderlandzkimi na etapie potwierdzającym.

Byłbym wdzięczny za otrzymanie odpowiedzi Komisji na mój wniosek w terminie trzech miesięcy od daty niniejszego pisma, tj. do dnia 23 lutego 2024 r., który jest zwyczajowym harmonogramem udzielania odpowiedzi na wnioski dotyczące rozwiązań. Biorąc pod uwagę opóźnienie już poniesione w tej sprawie i delikatny charakter sprawy, wzywam jednak Komisję do jak najszybszego udzielenia odpowiedzi na ten wniosek. Byłbym wdzięczny za jednoczesne otrzymanie kopii konsultacji ze stronami trzecimi, ponieważ uważam, że konsultacje te powinny były zostać już zakończone.

Na tym etapie propozycja rozwiązania jest poufna. Mój zespół śledczy poinformował jednak skarżącego o zamiarze znalezienia rozwiązania w tej sprawie.[2] Należy zauważyć, że naszą zwyczajową praktyką jest przesyłanie skarżącemu kopii propozycji rozwiązania wraz z kopią odpowiedzi instytucji na nią po otrzymaniu tej odpowiedzi. Opublikujemy również te dokumenty. W związku z tym zwracam się do Komisji o poinformowanie nas, czy jakiekolwiek informacje zawarte we wniosku dotyczącym rozwiązania lub w jego odpowiedzi nie powinny zostać podane do wiadomości publicznej [3].

Z poważaniem,

Emily O'Reilly
Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich

Strasburg, 24 listopada 2023 r.

Załącznik – skarga nr 409/2023/OAM

W czerwcu 2022 r. skarżący zwrócił się do Komisji Europejskiej o publiczny dostęp do „wszystkich dokumentów będących w posiadaniu Komisji dotyczących przygotowania planu odbudowy i zwiększania odporności Niderlandów w ramach Europejskiego Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności (RRF) w okresie od 29 stycznia 2022 r. do 1 czerwca 2022 r.”.

Na początkowym etapie Komisja udzieliła częściowego dostępu do 23 dokumentów, udostępniła linki do źródeł publicznych dla 10 kolejnych dokumentów [4] i odmówiła dostępu do 172 dokumentów w całości [5] Skarżący złożył ponowny wniosek w odniesieniu do tych 172 dokumentów, do których nie udzielono dostępu.

Rzecznik wszczęła dochodzenie w marcu 2023 r., ponieważ Komisja nie odpowiedziała na ponowny wniosek skarżącego w przedłużonym terminie, który upłynął w listopadzie 2022 r.

W lipcu 2023 r. i wobec braku odpowiedzi na wniosek skarżącego Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o przekazanie jej biura 1) dokumentów, które uznał za objęte zakresem wniosku i do których (pełnego) dostępu odmówiono oraz 2) wszelkiej dokumentacji związanej z konsultacjami z władzami niderlandzkimi w sprawie wniosku.[6] Komisja przekazała Rzecznikowi kopie dokumentów i konsultacje z władzami niderlandzkimi na początkowym etapie.[7] Od tego czasu Komisja wielokrotnie informowała Rzecznika Praw Obywatelskich, że nadal pracuje nad przyjęciem wyraźnej odpowiedzi na ponowny wniosek skarżącego.

Odmawiając dostępu do 172 dokumentów, Komisja powołała się na różne wyjątki od publicznego dostępu, argumentując, że ujawnienie może podważyć:

• (w przypadku wszystkich 172 dokumentów) ochronę interesu publicznego w odniesieniu do polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej Wspólnoty lub państwa członkowskiego [8];
• (w przypadku jednego dokumentu) bezpieczeństwo publiczne,[9] kwestie obronne i wojskowe;[10]
• (w przypadku 21 dokumentów) interesy handlowe osoby fizycznej lub prawnej;[11]
• (w przypadku 151 dokumentów) trwający proces decyzyjny Komisji [12].

172 dokumenty dzielą się w dużej mierze na pięć kategorii: (i) wiadomości e-mail wymieniane między Komisją a władzami niderlandzkimi, w tym (ii) projekty rozdziałów niderlandzkiego RRP oraz (iii) ich ocena przez Komisję; (iv) protokoły spotkań między Komisją a władzami niderlandzkimi oraz (v) inne dokumenty, na przykład przekazane przez władze niderlandzkie w celu uzasadnienia proponowanych działań w ramach RRP.

W odniesieniu do ochrony interesu publicznego w zakresie polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej Niderlandów

Ocena dokumentów przekazanych przez Komisję wykazała, że konsultowano się z władzami niderlandzkimi w sprawie ujawnienia dokumentów pochodzących z Niderlandów (większość spornych dokumentów). Są to głównie wiadomości e-mail wymieniane między Komisją a władzami niderlandzkimi, w tym projekty rozdziałów niderlandzkiego RRP i protokoły posiedzeń. W odpowiedzi na 72 dokumenty władze niderlandzkie, z którymi przeprowadzono konsultacje, nie stwierdziły żadnego ryzyka dla polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej Niderlandów wynikającego z ujawnienia [13]. Z pierwotnej decyzji Komisji nie wynika jasno, dlaczego w przypadku tych dokumentów jej ocena różniła się od oceny władz niderlandzkich. Rzecznik Praw Obywatelskich już w poprzednim dochodzeniu stwierdził, że o ile Komisja może, z prawnego punktu widzenia, przyjąć inne stanowisko, o tyle w rzeczywistości bardzo trudno jest zrozumieć, jaki wgląd ma Komisja w politykę finansową, pieniężną lub gospodarczą państwa członkowskiego, która powinna przeważać nad jej własnymi poglądami na temat ryzyka, jakie wiązałoby się z ujawnieniem dokumentów [14].

Jeżeli chodzi o pozostałe dokumenty, w sprawie których nie skonsultowano się z władzami niderlandzkimi, tj. „własne” dokumenty Komisji, są to głównie dokumenty związane z jej oceną niderlandzkiego RRP oraz protokoły spotkań między Komisją a władzami niderlandzkimi [15]. Rzecznik Praw Obywatelskich przyznaje wprawdzie, że Komisja dysponuje szerokim zakresem uznania przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu wyjątku dotyczącego ochrony interesu publicznego w odniesieniu do polityki finansowej, pieniężnej lub gospodarczej, musi jednak wykazać, że istnieje rzeczywiste i konkretne ryzyko naruszenia tej polityki. Z analizy spornych dokumentów nie wynika w sposób oczywisty, że wyjątek ten mógł mieć zastosowanie do wszystkich lub całości dokumentów zawierających oceny i wytyczne Komisji. Dokumenty zawierające oceny nie wydają się być na tyle wrażliwe, aby ich (częściowe) ujawnienie naruszało ochronę polityki finansowej, monetarnej lub gospodarczej Niderlandów [16]. Ponadto znaczna część protokołów posiedzeń wydaje się mieć raczej ogólny charakter [17]. 

W odniesieniu do ochrony interesów handlowych

Na wyjątek ten powołano się głównie w odniesieniu do dokumentów pochodzących od władz niderlandzkich, które uzasadniały proponowane działania w ramach RRP. Kontrola wykazała, że władze niderlandzkie nie dostrzegły żadnego ryzyka dla interesów handlowych, ujawniając cztery istotne dokumenty. Nie jest jasne, dlaczego Komisja odstąpiła od stanowiska władz niderlandzkich i oparła się na wyjątku dotyczącym interesów handlowych, odmawiając dostępu do tych czterech dokumentów.

W odniesieniu do ochrony trwającego procesu decyzyjnego

8 września 2022 r. Komisja podała do wiadomości publicznej swoją ocenę niderlandzkiego RRP. 27 września 2022 r. Rada zatwierdziła odpowiedni plan.[18] Chociaż decyzja w sprawie niderlandzkiego RRP była nadal otwarta w momencie udzielania przez Komisję wstępnej odpowiedzi na wniosek skarżącego, obecnie tak nie jest.

Komisja argumentowała w przeszłości, że proces decyzyjny nie kończy się wraz z zatwierdzeniem RRP przez Radę. Zasugerowała raczej, że proces decyzyjny dotyczący planów krajowych może zostać przedłużony do dnia 31 grudnia 2026 r., który jest terminem przyjęcia przez Komisję decyzji w sprawie płatności, pod warunkiem osiągnięcia odpowiednich kamieni milowych i wartości docelowych do dnia 31 sierpnia 2026 r. W poprzednim dochodzeniu [19] Rzecznik uznał, że nie jest jasne, w jaki sposób dokumenty dotyczące negocjacji RRP, które są obecnie zamknięte, „przekształcają się” w dokumenty w trwającym procesie decyzyjnym dotyczącym przestrzegania RRP. Komisja musiałaby wykazać, w jaki sposób dokładne ujawnienie dokumentów związanych z ustaleniem kamieni milowych mogłoby poważnie podważyć przeprowadzoną przez Komisję ocenę kamieni milowych.

[1] Zgodnie z rozporządzeniem 1049/2001 w sprawie publicznego dostępu do dokumentów Parlamentu Europejskiego, Rady i Komisji: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=celex:32001R1049.

[2] Zgodnie z art. 2 ust. 10 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich rozporządzenie 2021/1163 z dnia 24 czerwca 2021 r. ustanawiające przepisy i ogólne warunki regulujące wykonywanie funkcji Rzecznika Praw Obywatelskich: https://www.ombudsman.europa.eu/en/legal-basis/statute/en.

[3] Jeżeli Komisja pragnie przedłożyć dokumenty lub informacje, które uważa za poufne i których nie należy ujawniać skarżącemu, należy je oznaczyć jako „Poufne”. Zaszyfrowane wiadomości e-mail można wysyłać na naszą dedykowaną skrzynkę pocztową.

[4] Załącznik 1 do pierwotnej odpowiedzi Komisji Ares(2022)6161068.

[5] Załącznik 2 do pierwotnej odpowiedzi Komisji Ares(2022)6161068.

[6] Prowadzone zgodnie z art. 4 ust. 4 i art. 4 ust. 5 rozporządzenia 1049/2001.

[7] Komisja stwierdziła, że konsultacje z władzami niderlandzkimi na etapie potwierdzającym są w toku i nie mogły zostać przeprowadzone w tym czasie.

[8] Art. 4 ust. 1 lit. a) tiret czwarte rozporządzenia 1049/2001.

[9] Art. 4 ust. 1 lit. a) tiret pierwsze rozporządzenia 1049/2001.

[10] Art. 4 ust. 1 lit. a) tiret drugie rozporządzenia 1049/2001.

[11] Art. 4 ust. 2 tiret pierwsze rozporządzenia 1049/2001.

[12] Art. 4 ust. 3 akapit pierwszy rozporządzenia 1049/2001.

[13] Okoliczności niniejszej sprawy różnią się zatem od okoliczności w kontekście wyroku Sądu z dnia 15 lutego 2023 r., Asesores Comunitarious/Komisja, T-77/22; dostępne pod adresem: https://curia.europa.eu/juris/document/document.jsf?text=&docid=270470&pageIndex=0&doclang=EN&mode=lst&dir=&occ=first&part=1&cid=826561.

^[14] Zob. sprawa 925/2022/LDS Odmowa udzielenia przez Komisję Europejską publicznego dostępu do dokumentów dotyczących szwedzkich i duńskich planów krajowych w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61681.

[15] W przypadku większości protokołów ze spotkań konsultowano się z władzami niderlandzkimi w sprawie ich ujawnienia.

[16] Na przykład w dokumencie 1 ogólnie opisano możliwość korzystania z Instrumentu Wsparcia Technicznego, a podobne informacje są dostępne w internecie, w dokumencie 12 zawarto ogólną ocenę i wytyczne dotyczące opisu RRP w danym momencie, w dokumentach 43 i 44 zawarto ogólną ocenę i wytyczne dotyczące rozdziału dotyczącego audytu i kontroli, w dokumentach 49 i 50 zawarto ogólne przykłady kamieni milowych i wartości docelowych w odniesieniu do komponentu dotyczącego mieszkalnictwa, w dokumencie 60 zawarto ogólne informacje na temat tego, jak powinny wyglądać kamienie milowe i wartości docelowe.

[17] Na przykład dokument 57 to protokoły zawierające ogólną ocenę i wytyczne przekazane władzom niderlandzkim w odniesieniu do filaru cyfrowego w projekcie RRP, dokument 67 to protokoły zawierające ogólną ocenę i wytyczne przekazane władzom niderlandzkim w odniesieniu do rozdziału dotyczącego audytu i kontroli.

[18] https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/netherlands-recovery-and-resilience-plan_en#documents.

[19] Zob. sprawa 1129/2022/SF Odmowa udzielenia przez Komisję Europejską publicznego dostępu do dokumentów dotyczących francuskiego planu krajowego w ramach Instrumentu na rzecz Odbudowy i Zwiększania Odporności: https://www.ombudsman.europa.eu/en/case/en/61897.