W następstwie dochodzenia w sprawie dwóch skarg Europejska Rzecznik Praw Obywatelskich Emily O'Reilly stwierdziła cztery przypadki niewłaściwego administrowania przy mianowaniu sekretarza generalnego Komisji Europejskiej w lutym 2018 r.

Niewłaściwe administrowanie wynikało z faktu, że Komisja nie postępowała zgodnie z odpowiednimi przepisami ani literalnie, ani duchowo. Komisja stworzyła sztuczne poczucie pilnej potrzeby obsadzenia stanowiska sekretarza generalnego, aby uzasadnić niepublikowanie ogłoszenia o naborze. Zorganizowała również procedurę wyboru zastępcy sekretarza generalnego, nie po to, by pełnić tę rolę, lecz po to, by skłonić p. Selmayra do szybkiego dwuetapowego mianowania na stanowisko sekretarza generalnego. 

Ponadto Rzecznik zauważa, że komunikaty Komisji w tej sprawie, które budziły uzasadnione obawy, były defensywne, wymijające i czasami wrogie.

„Nasze dochodzenie opierało się na kontroli tysięcy stron dokumentów wewnętrznych Komisji i pokazuje dokładne kroki, jakie Komisja podjęła, aby proces mianowania wydawał się normalny.

„Wszystko to zagroziło rekordowi wysokich standardów administracyjnych UE, a co za tym idzie – zaufaniu publicznemu.

„Kolegium komisarzy jest wspólnie odpowiedzialne za niewłaściwe administrowanie w tej sprawie. To niezwykłe, że żaden komisarz nie zdawał się kwestionować procedury mianowania sekretarza generalnego, co ostatecznie wzbudziło powszechne obawy” – powiedziała O’Reilly.

Rzecznik Praw Obywatelskich wzywa Komisję do opracowania specjalnej i odrębnej procedury mianowania sekretarza generalnego, aby zapobiec powtórzeniu się takiej sytuacji. Procedura ta powinna obejmować publikację ogłoszenia o naborze, umieszczenie go w porządku dziennym cotygodniowego posiedzenia komisarzy, a także włączenie ekspertów zewnętrznych do komitetu konsultacyjnego ds. mianowania.

Rzecznik zauważa w swoich ustaleniach, że jej dochodzenie nie dotyczyło żadnej oceny pana Selmayra, który, jak rozumie, jest zarówno właściwym urzędnikiem UE, jak i zaangażowanym w Unię Europejską. 

Kontekst

Dochodzenie Rzecznika opierało się na dwóch skargach złożonych przez dwie odrębne delegacje posłów do PE (jedną francuską i jedną niderlandzką).

O’Reilly wszczęła dochodzenie w maju 2018 r. w następstwie rezolucji Parlamentu w tej samej sprawie. Zwróciła się do Komisji z siedmioma pytaniami, w tym o to, jakie wnioski wyciągnęła i jak zapewnić, by ta sama sytuacja nie powtórzyła się w przyszłości.

Służby Rzecznika odbyły kilka spotkań kontrolnych z Komisją w celu zbadania wszystkich istotnych dokumentów związanych z mianowaniem. Umożliwiło to Rzecznikowi opracowanie szczegółowego harmonogramu (uwzględnionego w zaleceniu Rzecznika) wydarzeń i decyzji, które ostatecznie doprowadziły do powołania.

Przypadki niewłaściwego administrowania w całości

1) Niepodjęcie odpowiednich środków w celu uniknięcia ryzyka konfliktu interesów wynikającego z zaangażowania pana Selmayra lub innych członków gabinetu przewodniczącego w proces decyzyjny prowadzący do utworzenia i zatwierdzenia ogłoszenia o naborze na stanowisko zastępcy sekretarza generalnego (stanowisko, o którym pan Selmayr najprawdopodobniej wiedział, że się o nie zgłosi, a później to zrobił).

2) Niezapewnienie, aby skład Komitetu Konsultacyjnego ds.

3) przeprowadzenie procedury naboru na stanowisko zastępcy sekretarza generalnego, która nie służyła wyznaczonemu celowi, jakim było obsadzenie wakatu, lecz jedynie zapewnieniu, aby pan Selmayr kwalifikował się do ponownego mianowania na stanowisko sekretarza generalnego.

4) Ponieważ zbliżająca się emerytura pana Italianera była utrzymywana w tajemnicy, sztucznie stworzono pilną sytuację w celu obsadzenia stanowiska sekretarza generalnego. Nawet wtedy nie powinno to przeszkodzić Komisji w rozpoczęciu procedury identyfikacji i oceny potencjalnych kandydatów na sekretarza generalnego przed przejściem pana Italianera na emeryturę. 

Pełne zalecenie Rzecznika Praw Obywatelskich można znaleźć tutaj.