Ze sprawozdania rocznego europejskiej rzecznik praw obywatelskich Teresy Anjinho za 2025 r. wynika, że liczba skarg rozpatrywanych przez urząd wzrosła o 54 % (z 2264 do 3490) w porównaniu z 2024 r. oraz że liczba dochodzeń wzrosła o 19 % (z 415 do 492).

Uważa się, że gwałtowny wzrost jest częściowo spowodowany narzędziami sztucznej inteligencji sugerującymi Rzecznika Praw Obywatelskich, gdy ludzie szukają pomocy w związku z administracją UE.

Chociaż bardzo pozytywne jest to, że więcej osób wie o Europejskim Rzeczniku Praw Obywatelskich, ta nowa rzeczywistość wymaga od Urzędu dostosowania wewnętrznych metod pracy, aby móc nadal spełniać oczekiwania obywateli.  

W ramach odpowiedzi Urząd zatrudnił specjalnego urzędnika ds. sztucznej inteligencji i powołał międzyresortową grupę zadaniową ds. sztucznej inteligencji, a także podjął już pewne praktyczne kroki w celu zmniejszenia liczby skarg dotyczących tematów wykraczających poza mandat Rzecznika Praw Obywatelskich. 

Przez cały 2025 r. Urząd badał również, w jaki sposób sztuczna inteligencja może pomóc w realizacji niektórych zadań pomocniczych związanych z rozpatrywaniem spraw, takich jak podsumowywanie dużych dokumentów, przy jednoczesnym zapewnieniu dalszego nadzoru ze strony człowieka i niewykorzystywania sztucznej inteligencji do podejmowania decyzji. Polityka w zakresie sztucznej inteligencji została opublikowana na stronie internetowej Rzecznika Praw Obywatelskich w grudniu 2025 r. i będzie w razie potrzeby aktualizowana.

Przejrzystość i rozliczalność

W 2025 r. największy odsetek dochodzeń nadal dotyczył kwestii przejrzystości i rozliczalności (38%). Następnie pojawiły się skargi związane z kulturą służby (takie jak brak odpowiedzi), a następnie skargi związane z właściwym zarządzaniem postępowaniami w sprawie uchybienia zobowiązaniom państwa członkowskiego.

Instytucje miały dużą tendencję do stosowania się do propozycji Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczących rozwiązania w trakcie dochodzeń (89 %) i sugestii dotyczących poprawy (78 %) pod koniec dochodzeń.

W 2025 r. Rzecznik Praw Obywatelskich wszczęła dochodzenie z własnej inicjatywy w sprawie sposobu, w jaki 15 agencji UE radzi sobie z efektem „drzwi obrotowych”, a obecnie opublikowała wytyczne dotyczące dobrych praktyk, aby pomóc w zapewnieniu jednolitego podejścia do tej kwestii we wszystkich agencjach.

W 2025 r. Anjinho stwierdziła również szereg niedociągnięć w sposobie, w jaki Komisja Europejska przygotowała kilka wniosków ustawodawczych, które uznała za pilne. Rzeczniczka przedstawiła propozycje ulepszeń, które chciałaby, aby znalazły odzwierciedlenie w zbliżającym się przeglądzie przepisów dotyczących lepszego stanowienia prawa.

Wśród innych wszczętych dochodzeń znalazło się pytanie, w jaki sposób Komisja zapewnia przejrzystość, inkluzywność i rozliczalność przy przyjmowaniu zharmonizowanych norm dotyczących sztucznej inteligencji. Rzeczniczka otworzyła również szereg postępowań wyjaśniających dotyczących dokumentów, w tym dotyczących wniosku o dostęp do sprawozdania z oceny ryzyka złożonego przez X oraz wiadomości tekstowej związanej z negocjacjami w sprawie umowy handlowej między UE a Mercosurem.

Ulepszenia

Poprawa wynikająca z dochodzeń prowadzonych przez Rzecznika Praw Obywatelskich obejmowała proaktywne publikowanie przez Europejski Bank Inwestycyjny większej ilości danych środowiskowych i społecznych; usprawnienie przez Komisję środków dotyczących konfliktu interesów w odniesieniu do ekspertów oceniających projekty w ramach Europejskiego Funduszu Obronnego; Agencja Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa aktualizuje swoją politykę wewnętrzną w zakresie rozpatrywania wniosków o publiczny dostęp do dokumentów.

Przeczytaj sprawozdanie roczne za 2025 r.