Sprawozdanie

w sprawie spotkania w ramach wspólnego dochodzenia Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącego skarg 1337/2017/EA i 1338/2017/EA w sprawie dostępności konkursów organizowanych przez Europejski Urząd Doboru Kadr dla kandydatów niedowidzących

Zainteresowana instytucja lub organ: Europejski Urząd Doboru Kadr

Data i godzina: 3 maja 2018 r., w godz. 14.30–15.30

Lokalizacja: Pomieszczenie EPSO C-25 05/SDR1, Avenue de Cortenbergh 25

Rzecznik Praw Obywatelskich

reprezentowane przez: Fergal Ó Regan, kierownik ds. koordynacji dochodzeń w interesie publicznym

Elpida Apostolidou, Dział ds. Zapytań Strategicznych

Maximillian Kemp, Dział ds. Zapytań Strategicznych

Europejski Urząd Doboru Kadr

reprezentowane przez:  4 osoby

1. Wprowadzenie i aspekty proceduralne

Zespół Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawił się i przedstawił cel wspólnego dochodzenia w sprawie skarg 1337/2017/EA i 1338/2017/EA, które dotyczy dostępności konkursów organizowanych przez Europejski Urząd Doboru Kadr („EPSO”) dla kandydatów niedowidzących. W szczególności w ramach dochodzenia zbadano dostępność internetowego formularza zgłoszeniowego – w tym internetowego formularza wniosku o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby – oraz dostępność testów komputerowych.

Rzecznik wszczął dochodzenie pismem do EPSO zawierającym zestaw pytań i zawierającym wniosek o zorganizowanie spotkania między EPSO a jego przedstawicielami przed wysłaniem przez EPSO pisemnej odpowiedzi.[1] Zespół dochodzeniowy Rzecznika wyjaśnił, że celem spotkania było umożliwienie wymiany poglądów i bardziej szczegółowego omówienia powiązanych kwestii. Dodały, że Rzecznik Praw Obywatelskich określi kolejny krok w tym dochodzeniu na podstawie informacji uzyskanych na posiedzeniu i odpowiedzi, która ma zostać otrzymana przez EPSO. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich poinformował również przedstawicieli EPSO, że Rzecznik opublikuje sprawozdanie ze spotkania na swojej stronie internetowej, aby umożliwić każdemu zainteresowanemu zapoznanie się z nim.

2. Dyskusja z EPSO

Dyskusja odbyła się na podstawie pytań zawartych w piśmie inauguracyjnym Rzecznika Praw Obywatelskich, na które zwróciła się ona również o pisemną odpowiedź (zob. załącznik). Pytania dotyczyły następujących kwestii podniesionych przez skarżących:

(1) Dostępność internetowego formularza zgłoszeniowego EPSO dla kandydatów niedowidzących, którzy korzystają z czytników ekranowych do czytania stron internetowych

(2) Dostępność formularza online EPSO dla kandydatów niedowidzących w celu ubiegania się o zakwaterowanie dla osób o szczególnych potrzebach

(3) dostępność testów komputerowych dla osób niedowidzących; rodzaj zakwaterowania, które ma być zapewnione, oraz związane z nim informacje przekazywane kandydatom

W związku z powyższym dyskusja odbyła się w następujący sposób:

(1) Formularz zgłoszeniowy online

W lipcu 2016 r. jedna ze skarżących, niedowidząca i specjalista ds. dostępności, poinformowała EPSO o szeregu problemów z dostępnością, które napotkała podczas próby wypełnienia internetowego formularza zgłoszeniowego. EPSO odpowiedziało wówczas, że jest w trakcie zastępowania go nowym rodzajem formularza, który uwzględniałby wymogi dostępności dla osób niedowidzących. Zespół dochodzeniowy Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócił się do EPSO o aktualne informacje na temat tej procedury.

Przedstawiciele EPSO poinformowali zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich, że Dyrekcja Generalna ds. Informatyki Komisji Europejskiej („DG DIGIT”) ma dostarczyć w pełni dostępny internetowy formularz zgłoszeniowy dla osób niedowidzących. Projekt miał zostać ukończony przed rozpoczęciem konkursu „Graduate Administrators” w 2017 r. (marzec 2017 r.). Jednak dwa tygodnie przed wyrażeniem zgody na uruchomienie DG DIGIT przyznała, że nie jest w stanie dostarczyć formularza i obecnie nie ma konkretnych dat jego uruchomienia. Dodano, że w ubiegłym roku poczyniono wiele starań, aby internetowy formularz zgłoszeniowy był dostępny w 24 językach. Przedstawiciele EPSO zapewnili zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich, że EPSO dokłada wszelkich starań, aby osiągnąć postępy w tej kwestii. Ponadto EPSO współpracuje z Dyrekcją Generalną Komisji ds. Komunikacji w celu oceny dostępności swojej strony internetowej.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy możliwe byłoby rozwiązanie problemów związanych z dostępnością stwierdzonych przez skarżącego bez uruchamiania nowego formularza. Przedstawiciele EPSO odpowiedzieli, że będzie to skomplikowane i spowoduje opóźnienia w dostarczeniu nowego formularza. Jakakolwiek zmiana obecnego systemu byłaby trudna bez dogłębnej analizy, ponieważ składa się on z kilku wzajemnie oddziałujących i zintegrowanych elementów.

(2) Formularz online wniosku o zakwaterowanie dla osób o szczególnych potrzebach

Zespół dochodzeniowy Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócił się do przedstawicieli EPSO o wyjaśnienie, w jaki sposób działa internetowy formularz wniosku o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby.

Przedstawiciele EPSO wyjaśnili, że w internetowym formularzu zgłoszeniowym znajduje się specjalna sekcja, w której kandydaci są pytani, czy potrzebują specjalnych udogodnień. Po wypełnieniu internetowego formularza zgłoszeniowego kandydaci, którzy zdecydowali się na takie zakwaterowanie, proszeni są o wypełnienie kwestionariusza za pośrednictwem narzędzia EUsurvey. W kwestionariuszu tym muszą podać informacje, takie jak rodzaj niepełnosprawności i preferowany środek zakwaterowania.

Przedstawiciele EPSO chcieli podkreślić, że EPSO oferuje kandydatom pomoc i dostosowane formaty dostępne w przypadku, gdy dokumenty/testy nie są w pełni dostępne. EPSO informuje o tej możliwości nie tylko w formularzu online, ale również na kilku stronach swojej strony internetowej od samego początku procesu naboru.

 (3) Testy komputerowe

Zespół dochodzeniowy Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zwrócił się do EPSO o wyjaśnienie, w jaki sposób EPSO rozpatruje wnioski o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby i jakie informacje są przekazywane skarżącym.

Według przedstawicieli EPSO kandydatom zapewnia się szereg opcji zakwaterowania, wykorzystując elastyczny system oparty na analizie wcześniejszych wniosków. Obejmuje to takie opcje, jak dodatkowy czas na udział w testach, powiększone teksty lub oprogramowanie powiększające, wydruki na klawiaturze Braille'a lub Braille'a, czytniki ekranu, tłumaczenie na język migowy, dostosowane biurka z regulacją wysokości oświetlenia, indywidualna pomoc itp. Kandydaci mogą wybrać więcej niż jedną opcję zakwaterowania.

Przedstawiciele EPSO stwierdzili, że kandydaci są informowani, że wybrane opcje mogą różnić się od tych, które są ostatecznie dostępne, za pośrednictwem notatki w internetowym formularzu wniosku o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby, a także za pośrednictwem ogólnych zasad regulujących konkursy EPSO i strony internetowej EPSO.

Wnioski o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby są oceniane przez EPSO z kandydatem jako punktem wyjścia, w oparciu o zasadę, że będzie on najlepiej poinformowany o tym, jak radzić sobie z niepełnosprawnością. Ostateczną decyzję podejmuje się w drodze szczegółowej procedury mającej na celu dostosowanie zakwaterowania do indywidualnych potrzeb, z uwzględnieniem potrzeb i potrzeb wnioskodawców, dostarczonej dokumentacji, wewnętrznej lub zewnętrznej wiedzy fachowej, opinii służby medycznej, rodzaju testu, który ma zostać przeprowadzony, oraz rodzaju odpowiedniego wsparcia.

Przedstawiciele EPSO poinformowali zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich, że na niektórych etapach konkursu dostępne są pewne możliwości zakwaterowania. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy technologia wspomagająca jest kiedykolwiek dostarczana w kontekście testów komputerowych. Przedstawiciele EPSO wyjaśnili, że zagwarantowanie technologii wspomagających i zapewnienie kandydatom dokładnie tego, do czego są przyzwyczajeni (osobisty wybór oprogramowania), jest po prostu niemożliwe, ponieważ testy są przeprowadzane na całym świecie. Technologia wspomagająca nie jest obecnie dostępna podczas testów komputerowych, ale może zostać udostępniona na etapie oceny zintegrowanej, która odbywa się w siedzibie EPSO. Przedstawiciele EPSO dodali, że w testach komputerowych pracuje się nad możliwym rozwiązaniem polegającym na korzystaniu z przenośnego laptopa zawierającego różne oprogramowanie wspomagające. Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich stwierdził, że kandydaci powinni z wyprzedzeniem wiedzieć, że niektóre opcje zakwaterowania, takie jak technologie wspomagające, są dostępne tylko na niektórych etapach konkursów.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał, czy dostępne są jakiekolwiek informacje na temat średniego wskaźnika powodzenia osób z niepełnosprawnościami w procedurach naboru. Przedstawiciele EPSO stwierdzili, że trudno powiedzieć, ponieważ jedyne obecnie dostępne dane dotyczą liczby wniosków o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby, co jest niewystarczające, ponieważ nie ma konieczności pokrywania się niepełnosprawności i wniosków o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby. Z dostępnych informacji wynika jednak, że wskaźnik powodzenia w przypadku osób wymagających zakwaterowania ze względu na szczególne potrzeby był wyższy niż średnia. W szczególności kandydaci niedowidzący (ślepi) osiągają lepsze wyniki niż inni kandydaci bez specjalnych usprawnień w zakresie rozumowania numerycznego (znaczna różnica) i osiągają nieco wyższe wyniki w zakresie rozumowania werbalnego.

Zespół dochodzeniowy Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich zapytał ponadto, czy przedstawiciele EPSO mogliby przedstawić informacje na temat przybliżonej liczby wniosków o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby, które otrzymuje EPSO. Przedstawiciele EPSO odpowiedzieli, że w przeszłości otrzymywali około 250 wniosków rocznie. W następstwie kampanii informacyjnej przeprowadzonej przez EPSO w celu przyciągnięcia większej liczby kandydatów z niepełnosprawnościami na mocy Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych oraz zgodnie z zaleceniami komitetu ONZ dotyczącymi wzrostu zatrudnienia osób z niepełnosprawnościami liczba takich wniosków wzrosła do około 420 rocznie.

Zespół dochodzeniowy Rzecznika Praw Obywatelskich został również poinformowany, że Dyrekcja Generalna ds. Komunikacji Komisji („DG COMM”) przeprowadziła audyt dostępności stron internetowych Komisji, który zostanie przekazany Rzecznikowi Praw Obywatelskich.

Bruksela, 27 czerwca 2018 r.

Fergal O’Regan

Elpida Apostolidou

ZAŁĄCZNIK:

Pytania Rzecznika skierowane do EPSO w kontekście wspólnego dochodzenia w sprawie skarg 1337/2017/EA i 1338/2017/EA

A. W lipcu 2016 r. jedna ze skarżących skontaktowała się z EPSO, aby zgłosić szereg problemów związanych z dostępnością, które napotkała podczas próby wypełnienia internetowego formularza zgłoszeniowego. Poinformowano ją, że EPSO jest w trakcie zastępowania go nowym rodzajem formularza, który uwzględniałby wymogi dostępności dla osób niedowidzących. Wydaje się jednak, że w maju 2017 r. internetowy formularz zgłoszeniowy nadal nie był w pełni dostępny dla użytkowników czytników ekranu. Czy EPSO może przedstawić aktualne informacje na temat tej procedury i powiedzieć, kiedy zostanie uruchomiony nowy internetowy formularz zgłoszeniowy? Jeżeli projekt został opóźniony, czy EPSO mogłoby rozwiązać te problemy z dostępnością w obecnej wersji internetowego formularza zgłoszeniowego?

B. Obaj skarżący twierdzą, że internetowy formularz wniosku o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby nie jest w pełni dostępny dla użytkowników czytników ekranu. Skarżący musieli wypełnić formularz z pomocą osoby zauważonej lub skontaktować się z EPSO, aby uzyskać pomoc w tym zakresie. Czy EPSO mogłoby zaktualizować formularz online, aby był on w pełni dostępny dla użytkowników czytników ekranu?

C. Jedna ze skarżących twierdzi, że gdy uzyskała dostęp do internetowego formularza wniosku o zakwaterowanie ze względu na szczególne potrzeby, zawierał on opcje „czytnika ekranu” i „odświeżającego wyświetlacza alfabetu Braille’a”. Stwierdziła, że wybrała te opcje. Drugi skarżący twierdzi, że skontaktował się z EPSO i poprosił o czytnik ekranu. Podczas testów obaj otrzymali transkrypcje brajlowskie i zauważonego asystenta. W związku z powyższym prosimy EPSO o udzielenie następującej odpowiedzi:

i) Jakie konkretne opcje zakwaterowania są oferowane kandydatom za pośrednictwem formularza online lub w ramach kontaktu z EPSO?

ii) Czy kandydaci, wypełniając formularz lub w innych kontaktach z EPSO, są dostatecznie poinformowani, że faktycznie przewidziane środki dotyczące zakwaterowania mogą różnić się od wybranych opcji?

iii) W jaki sposób EPSO, po otrzymaniu takich wniosków, ocenia i określa rodzaj środków, które należy zapewnić kandydatom w celu zaspokojenia ich szczególnych potrzeb podczas testów? Czy wybór ośrodka egzaminacyjnego przez kandydata jest czynnikiem decydującym?

iv) Czy EPSO może powiedzieć, czy każdy z „zakwaterowań” (wymienionych na stronie internetowej EPSO lub w formularzu online) jest rzeczywiście dostępny i przynajmniej w niektórych przypadkach został zapewniony kandydatom?

D. Jak EPSO rozumie pojęcie „racjonalnych usprawnień” dla osób z niepełnosprawnościami przy organizowaniu testów komputerowych? Czy EPSO konsultowało się w tej sprawie z organizacjami reprezentującymi osoby niepełnosprawne? Czy EPSO jest skłonne zapewnić środki „zakwaterowania”, takie jak technologie wspomagające, które umożliwiłyby kandydatom o szczególnych potrzebach niezależne uczestnictwo w testach komputerowych?

[1] Pismo Rzecznika Praw Obywatelskich otwierające dochodzenie można znaleźć pod adresem: https://www.ombudsman.europa.eu/en/cases/correspondence.faces/en/93846/html.bookmark