Szanowna Pani E.,
W dniu 22 kwietnia 1997 r. regionalny rzecznik praw obywatelskich Katalonii w Hiszpanii („Sindic de Greugues”) przekazał mi skargę, którą złożyła Pani w tej instytucji. Pańska skarga dotyczyła domniemanego braku przejrzystości, z jakim Komisja Europejska oceniła testy pisemne konkursu otwartego EUR/LA/97, w którym Pan uczestniczył, oraz odmowy udzielenia przez instytucję dostępu do ocenionego testu.
W dniu 9 czerwca 1997 r. przekazałem skargę przewodniczącemu Komisji Europejskiej. Komisja przekazała swoje uwagi w dniu 5 sierpnia 1997 r. Przekazałem Panu te uwagi w dniu 8 września 1997 r. wraz z zaproszeniem do przedstawienia uwag. Zakwestionował Pan argumenty przedstawione przez Komisję w pismach z dnia 22 i 23 września 1997 r., 18 marca 1998 r. i 1 kwietnia 1998 r. W związku z Pana zarzutami, w dniu 22 lipca 1998 r. zwróciłem się do Komisji z prośbą o dodatkowe informacje, które otrzymałem w dniu 6 października 1998 r. Poinformowałem Pana o dodatkowych informacjach przedłożonych przez Komisję w dniu 19 października 1998 r. Po rozważeniu argumentów w tej sprawie członkowie mojego sekretariatu przeprowadzili w dniu 11 stycznia 1999 r. kontrolę odpowiednich dokumentów w pomieszczeniach Komisji w Brukseli.
Piszę teraz, aby poinformować Cię o wynikach zapytań, które zostały złożone.

WNIOSEK

We wrześniu 1996 r. E. wzięła udział w testach pisemnych konkursu otwartego EUR/LA/97. W dniu 14 listopada 1999 r. komisja konkursowa poinformowała ją, że jej wynik w pierwszym egzaminie pisemnym (3,51 pkt powyżej 20 pkt) był niższy od wymaganego i że w związku z tym nie zdała egzaminu.
W dniu 21 listopada 1996 r. i w dniu 7 stycznia 1997 r. skarżąca zwróciła się o uzyskanie kopii jej oznaczonego testu w celu sprawdzenia, czy uzyskany przez nią znak odpowiada korektom wprowadzonym w jej teście. Oba wnioski zostały odrzucone przez komisję konkursową ze względu na poufność jej prac. Ze względu na swoje doświadczenie akademickie i zawodowe skarżąca wyraziła zaniepokojenie w związku z uzyskanymi niskimi ocenami i zwróciła się do Rzecznika o uzyskanie kopii jej ocenionego testu. Wskazała również, że odrzucenie jej wniosków przez komisję konkursową jest sprzeczne z zasadami otwartości i przejrzystości.

WNIOSEK

Opinia Komisji Uwagi
Komisji Europejskiej na temat skargi są w skrócie następujące:
W pierwszej kolejności Komisja określiła kontekst sprawy. Wyjaśniła, że skarżący ubiegał się o udział w międzyinstytucjonalnym konkursie EUR/LA/97 zorganizowanym w celu utworzenia listy rezerwowej tłumaczy (LA6/LA7) języka hiszpańskiego ojczystego (1). Komisja Europejska zorganizowała testy i działała jako organ powołujący. Jury składało się jednak z urzędników mianowanych przez różne instytucje.
W ogłoszeniu o konkursie dotyczącym egzaminów pisemnych (pkt VII.A.1 i VII.B.1) wskazano, że pierwszy egzamin pisemny a) powinien składać się z tłumaczenia na język hiszpański tekstu liczącego nie więcej niż 25 linii bez słownika. Drugi test pisemny b) miał dotyczyć serii pytań wielokrotnego wyboru związanych z integracją europejską i polityką WE. Te dwa testy będą oznaczone pięścią. Kandydaci, którzy pomyślnie przeszli testy, powinni uzyskać minimalną liczbę punktów w obu testach (10 powyżej 20 w przypadku testu a); 6 na 10 w teście b), a ponadto należy do 144 najlepszych kandydatów.
E., która uzyskała jedynie 351 punktów w pierwszym teście pisemnym a), została zatem wyeliminowana z konkursu. W odpowiedzi na jej wniosek o uzyskanie kopii testu właściwe służby Komisji wyjaśniły, że jej oceny były zgodne z wprowadzonymi poprawkami.
Komisja wskazała również, że jej odmowa udzielenia kandydatom dostępu do egzaminów ocenianych była poparta szerokimi uprawnieniami komisji konkursowych do oceny osiągnięć kandydatów, uznanymi przez Trybunał Sprawiedliwości. W tym kontekście jedynym obowiązkiem jury jest prawidłowe uzasadnienie swojej decyzji. W przypadku pani E. obowiązek ten został spełniony, gdy komisja konkursowa wskazała jej uzyskane przez nią oceny, a także kryteria zastosowane do korekty testów. Fakt, że wszystkie testy zostały ocenione przez dwóch różnych oceniających, wybranych spośród doświadczonych tłumaczy, pokazał, że przy ocenianiu testów nie miały miejsca żadne subiektywne rozważania.
Jeżeli chodzi o zarzut skarżącego dotyczący braku przejrzystości, Komisja wyraziła opinię, że jury działało z jak największym stopniem przejrzystości oraz z należytym poszanowaniem praworządności i zasad poufności. Artykuł 6 załącznika III do regulaminu pracowniczego nakłada na prace komisji konkursowych obowiązek zachowania poufności, aby zapobiec ewentualnej presji wywieranej na ich poszczególnych członków.
Uwagi skarżącego
Rzecznik przekazał opinię Komisji skarżącemu wraz z wezwaniem do przedstawienia uwag. W odpowiedzi z dnia 22 września 1997 r. skarżąca wyraziła pewne uzasadnione wątpliwości co do bardzo niskich ocen, jakie zostały jej przyznane, w szczególności ze względu na jej karierę zawodową i doświadczenie zawodowe. Skarżąca wyjaśniła, że specjalizowała się w filologii angielskiej, prowadząc kursy magisterskie z fonetyki i lingwistyki oraz studia doktoranckie na University College London i British Academy. Skarżąca podkreśliła również, że dostęp do jej ocenionego testu nie może mieć wpływu ani na skuteczność komisji konkursowej, ani na przejrzystość prac Komisji.
W dniu 1 kwietnia 1998 r. skarżąca przekazała Rzecznikowi pismo, które skierowała do Komisji, dotyczące decyzji tej instytucji z dnia 27 listopada 1997 r. o odrzuceniu jej odwołania na podstawie art. 90 regulaminu pracowniczego. W piśmie powtórzono zasadniczo te same argumenty, które zostały już przedstawione w skardze.
Rzecznik przekazał opinię Komisji skarżącemu wraz z wezwaniem do przedstawienia uwag. Nie otrzymał żadnych uwag.
W dniu
22 lipca 1998 r. Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich ponownie zwrócił się do Komisji z prośbą o kopię testów pisemnych pani E. w konkursie otwartym EUR/LA/97, wraz z wprowadzonymi poprawkami i ocenami przyznanymi przez komisję konkursową.
W dodatkowej odpowiedzi z dnia 6 października 1998 r. Komisja powtórzyła swoją odmowę wydania kopii ocenionych testów, przypominając swoje argumenty zawarte w poprzedniej skardze (z własnej inicjatywy Rzecznika Praw Obywatelskich 1004/97), a mianowicie konieczność zachowania poufności prac jury zgodnie z art. 6 załącznika III do regulaminu pracowniczego. Instytucja wyjaśniła również, że praca ławników w tego rodzaju konkursach obejmuje również porównanie osiągnięć kandydatów. Tej oceny porównawczej nie można było właściwie przeprowadzić, dokonując przeglądu jednego egzaminu bez odniesienia do pozostałych. W związku z powyższym Komisja wyraziła ubolewanie, że nie mogła przychylić się do wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich.
Komisja dodała, że zwykłymi środkami umożliwiającymi kandydatom zakwestionowanie decyzji jury są odwołanie przewidziane w art. 90 regulaminu pracowniczego oraz odwołanie się do sądów wspólnotowych.
W
związku z odmową udzielenia przez Komisję dostępu do żądanych dokumentów Rzecznik Praw Obywatelskich skierował w dniu 19 października 1998 r. pismo do przewodniczącego Komisji Santera i przypomniał instytucji o jej obowiązkach wynikających z przepisów art. 3 ust. 2 Statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich (2). Rzecznik wskazał również w swoim piśmie, że zamierza skontrolować dokument przez członka swojego sekretariatu w siedzibie Komisji do końca listopada, aby uniknąć wszelkich ewentualnych nieporozumień dotyczących potencjalnego wykorzystania kopii, która ma zostać mu przekazana. W swojej odpowiedzi Komisja zgodziła się na zorganizowanie spotkania „w celu omówienia charakteru naszych obaw, ponieważ na obecnym etapie Komisja nie jest w stanie w pełni spełnić Pańskiego wniosku”.
Spotkanie odbyło się w dniu 25 listopada 1995 r. w siedzibie Komisji w Brukseli. W trakcie spotkania właściwe służby Komisji wyjaśniły procedurę stosowaną podczas przeprowadzania konkursów, a w szczególności sposób dokonywania korekt i nadzorowania ich przez komisję konkursową. Biorąc pod uwagę gwarancje przewidziane w tej procedurze oraz ograniczenia nałożone przez orzecznictwo sądów wspólnotowych, zasugerowano, że istnieją wystarczające elementy, aby wykluczyć wszelkie potencjalne niewłaściwe administrowanie w pracach komisji konkursowej.
Co się tyczy wnioskowanej kontroli akt sprawy, przedstawiciele Komisji stwierdzili, że nie mogą zająć ostatecznego stanowiska w tej sprawie, zanim nie omówią jej w ramach międzyinstytucjonalnego spotkania "szefów administracji", które zaplanowano na 26 listopada.
Ponieważ Komisja nie udzieliła formalnej odpowiedzi do końca listopada, w dniu 18 grudnia 1998 r. Rzecznik ponownie zwrócił się do instytucji z prośbą o zapoznanie się z aktami sprawy, dodając, że:

„Jeżeli Komisja odmówi Rzecznikowi dostępu do odnośnych akt, zwracam się do Pana [prezydenta Santera] o wskazanie należycie uzasadnionych powodów zachowania tajemnicy, na których opiera się decyzja.

W celu zapewnienia, że wszelkie sprawozdania specjalne dla Parlamentu Europejskiego będą mogły zostać przedstawione niezwłocznie, byłbym wdzięczny za otrzymanie Państwa odpowiedzi nie później niż do dnia 11 stycznia 1999 r.”.

W piśmie podpisanym przez pana Trojana, sekretarza generalnego Komisji, z dnia 23 grudnia 1998 r., Komisja ostatecznie zgodziła się zorganizować spotkanie dla Rzecznika Praw Obywatelskich w celu skontrolowania pisemnych testów skarżącego w tej sprawie.
Kontrola miała miejsce w Brukseli, w siedzibie Komisji w dniu 11 stycznia 1999 r. Posiedzeniu przewodniczył p. Fitzmaurice, dyrektor w Sekretariacie Generalnym. Komisja była reprezentowana przez kierownika działu odpowiedzialnego za rekrutację, panią D'Haen-Bertier, kilku urzędników z jej służb (p. De Carbon-Ferriere, p. Curell i p. Bermudez), a także przez pana Lewisa z Wydziału Prawnego. Zespół składający się z trzech członków sekretariatu Rzecznika przyjrzał się dokumentom wniesionym przez służby Komisji, które obejmowały: (i) oryginalny test pisemny sporządzony przez skarżącego, (ii) dwa oznaczone egzemplarze z wprowadzonymi poprawkami oraz punktację przyznaną przez obu oceniających oraz (iii) kryteria określone przez jury i stosowane przez oceniających przy ocenie testów. W odpowiedzi na pytania służb Rzecznika Praw Obywatelskich przedstawiciele Komisji wyjaśnili kryteria oceny testów określone przez komisję konkursową oraz procedurę zastosowaną w celu zapewnienia, aby oznaczone kopie odpowiadały oryginalnemu testowi skarżącego. Służby Rzecznika zbadały tłumaczenie na język hiszpański oryginalnego tekstu w języku angielskim oraz poprawki i oceny dokonane przez każdego z dwóch egzaminatorów.

DECYZJA

Na podstawie informacji przekazanych przez skarżącego oraz uwag przedstawionych przez Komisję Europejską Rzecznik doszedł do następujących wniosków:
1. Rola Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich
1.1 W toku dochodzenia prowadzonego przez Rzecznika w tej sprawie Komisja stwierdziła, że normalnym sposobem zakwestionowania przez kandydatów niekorzystnych decyzji podjętych przez komisje konkursowe w konkursach otwartych jest odwołanie przewidziane w art. 90 regulaminu pracowniczego oraz odwołanie się do sądów wspólnotowych. Oznacza to również, że prace komisji konkursowej posiadają wystarczające mechanizmy kontroli wewnętrznej i gwarancje, aby wykluczyć wszelkie potencjalne przypadki niewłaściwego administrowania.
1.2 Ustanowiona na mocy traktatu z Maastricht instytucja Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich miała podkreślać zaangażowanie Unii na rzecz demokratycznych, przejrzystych i odpowiedzialnych form administracji. Aby osiągnąć ten cel, Europejski Rzecznik Praw Obywatelskich pomaga w wykrywaniu przypadków niewłaściwego administrowania w działaniach instytucji i organów Wspólnoty oraz wydaje zalecenia w celu położenia temu kresu (3). Te działania wspólnotowe, które nie wchodzą w zakres jego mandatu, są wyraźnie określone w jego statucie (4).
1.3 Z zakresu kompetencji Rzecznika nie wyłączono żadnej działalności związanej z organizacją konkursu lub jego procedurą, a tym bardziej z decyzjami podejmowanymi przez komisje konkursowe. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich jest uprawniony do wszczynania wszelkich dochodzeń związanych z potencjalnym przypadkiem niewłaściwego administrowania w tego rodzaju sprawach.
1.4 Jeżeli chodzi o środki zaskarżenia decyzji komisji konkursowych, oprócz zastosowania art. 90 ust. 2 regulaminu pracowniczego lub odwołania się do Sądu Pierwszej Instancji, kandydaci mogą złożyć skargę do Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich. Nic nie stoi na przeszkodzie, aby skarżący w tych sprawach korzystali z przysługującego im prawa do zwrócenia się do Rzecznika Praw Obywatelskich jako obywatele europejscy.
2. Prawo skarżącej do dostępu do jej oznaczonych testów
2.1. Skarżąca wielokrotnie powoływała się na prawo dostępu do swoich testów po ich ocenie przez komisję konkursową, aby zapewnić, że proces został przeprowadzony z zachowaniem przejrzystości i z należytym poszanowaniem praworządności.
Komisja odrzuciła jej wnioski, ponieważ prace komisji konkursowej są poufne zgodnie z art. 6 załącznika III do regulaminu pracowniczego.
2.2. W obecnym stanie prawa wspólnotowego nie ma podstawy prawnej do uznania, że Komisja jest zobowiązana do ujawnienia kandydatom kopii poprawionych dokumentów egzaminacyjnych. W tym względzie Rzecznik odnosi się jednak do dochodzenia z własnej inicjatywy dotyczącego większej przejrzystości procedur rekrutacyjnych stosowanych przez Komisję (nr ref. 1004/97/PD).
Ponadto, w celu rozwiania ewentualnych podejrzeń dotyczących poprawek dokonanych w testach pisemnych pani E., Rzecznik przeprowadził kontrolę dokumentów w dniu 11 stycznia 1999 r.
3. Ocena pisemnego testu skarżącego
3.1. Jak wynika z orzecznictwa wspólnotowego, przy ocenie wyników egzaminów komisje konkursowe dysponują szerokim zakresem uznania. Ta moc nie jest jednak nieograniczona. Może ona zostać poddana kontroli w celu ustalenia, czy jej wykonywanie, które musi opierać się na obiektywnych kryteriach, jest obarczone oczywistym błędem lub nadużyciem władzy, czy też komisja konkursowa w sposób oczywisty przekroczyła granice przysługującego jej uznania (5).
3.2. W celu zapewnienia, aby komisja konkursowa, korzystając ze swoich uprawnień dyskrecjonalnych, działała w granicach swoich uprawnień prawnych, Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił się do Komisji o zapoznanie się z odpowiednią dokumentacją dotyczącą tej sprawy, a mianowicie z testami pisemnymi skarżącego w konkursie otwartym EUR/LA/97 oraz oceną dokonaną przez komisję konkursową.
3.3. Po zapoznaniu się z odpowiednimi dokumentami w tej sprawie Rzecznik nie znalazł dowodów pozwalających zakwestionować wyroki wydane przez komisję konkursową. Rzecznik Praw Obywatelskich stwierdził zatem, że komisja konkursowa działała w granicach swoich uprawnień prawnych. Wydaje się, że nie ma przypadku niewłaściwego administrowania w odniesieniu do tego aspektu sprawy.
4.
Wnioski Na podstawie dochodzenia Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich w sprawie tej skargi wydaje się, że Komisja Europejska nie dopuściła się niewłaściwego administrowania. W związku z tym Rzecznik Praw Obywatelskich zamyka sprawę.
Przewodnicząca Komisji Europejskiej „Sindic de Greuges de Catalunya” również zostanie poinformowana o tej decyzji.
Z poważaniem,
Jacobie SÖDERMANIE

---

(1) Dz.U. C 62A

(2) "Instytucje i organy Wspólnoty są zobowiązane do dostarczenia Rzecznikowi Praw Obywatelskich wszelkich informacji, o które zwrócił się do nich, oraz do udzielenia mu dostępu do odnośnych akt. Mogą odmówić jedynie z należycie uzasadnionych powodów zachowania tajemnicy”.

(3) artykuł 138e Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską; Art. 2 ust. 1 statutu Europejskiego Rzecznika Praw Obywatelskich.

(4) Na przykład sprawy toczące się przed sądami lub związane z orzeczeniem sądu (art. 1 ust. 3) lub z działalnością Trybunału Sprawiedliwości i Sądu Pierwszej Instancji wykonujących swoje funkcje sądowe (art. 2, pkt 2).

(5) Zob. sprawa T-46/93, Fotini Michäel-Chiou przeciwko Komisji, Rec. 1994, s. I-A-0297; pkt 48; sprawa 40/86, Georges Kolivas przeciwko Komisji, Rec. 1987, s. 2643; pkt 11.